donderdag 25 mei 2017

Henri Troyat: Tsjechov

Henri Troyat: Tsjechov (Rusland, 1984): 311 blz: Vertaald door Clem Schouwenaars (1988): Uitgeverij de Prom

Nadat ik de biografie van V.S. Pritchett over Tsjechov voor de tweede keer had gelezen, had ik nog een andere biografie over Tsjechov in de kast liggen: die van Henri Troyat

Troyat werd in 1911 in Rusland geboren en vluchtte samen met zijn familie naar Parijs na de Russische revolutie. Hij heeft zijn boek in het Frans geschreven en schreef ook biografieën van onder andere Toergenjew en Tolstoj.

In tegenstelling tot Pritchett gaat Troyat uitgebreid op het leven van Tsjechov in. De meeste feiten wist ik al uit de biografie van Pritchett en het stuk over Tsjechov uit "De geschiedenis van de Russische literatuur" van Karel van het Reve.

Ik vind het boek van Troyat wijdlopig en erger nog: het Nederlands van de vertaling leest tamelijk moeizaam, de vertaler heeft helaas niet de gave om het Frans in mooi lopend Nederlands om te zetten. Ik heb het boek weggelegd op bladzijde 109.

Zeker interessant voor wat betreft het levensverhaal van Tsjechov, maar de eerder gelezen biografie van Pritchett is in een veel prettiger leesbare stijl geschreven, geeft meer inzicht in zijn werk en is bovendien een stuk korter.

  

woensdag 24 mei 2017

V.S. Pritchett: Chekhov

V.S. Pritchett: Chekhov: A biography (Groot Brittannië, 1988): 227 blz: Uitgeverij Hodder & Stoughton

Product DetailsVeel biografen maken de fout om te uitgebreid te schrijven over het leven van de beschreven persoon.

Ik denk bijvoorbeeld aan de biografie over Proust van William Carter waarin tot in detail beschreven werd naar welke feestjes hij ging en wie hij daar allemaal ontmoette. Of de biografie over Peggy Guggenheim waarin haar liefdesleven zeer uitgebreid werd besproken, hoewel dat van geen enkel belang was voor haar werk.

Pritchett heeft voor het andere uiterste gekozen, hij bespreekt het werk en dan met name de verhalen, die zijns inziens het belangrijkste werk van Tsjechov vormen zeer uitgebreid. Je kunt het boek dan ook lezen als een zeer grondige literaire kritiek. Als je zoals ik net de complete verzamelde verhalen hebt gelezen, is dit een zeer prettige aanpak. Als je die verhalen nog niet hebt gelezen, dan heeft het weinig zin om dit boek te lezen.

Het leven van Tsjechov wordt maar zeer beknopt besproken, ik denk in nog geen 50 bladzijden tekst.

Een boek beoordeel je natuurlijk niet alleen op de inhoud, maar ook op de stijl. "Chekhov" is in zeer verzorgd Engels geschreven en is uiterst leesbaar. Wat mij betreft een geweldig boek, al zou je kunnen vinden dat het leven van Tsjechov er een beetje bekaaid van af komt.

 

dinsdag 23 mei 2017

Dvd: Laurel & Hardy: The music box

Laurel & Hardy: The music box (Verenigde Staten, 1932): Zwart-wit: 29 minuten: Regisseur: James Parrott

The Music Box PosterIk ben in het bezit van een box met 20 dvd's met daarin het complete werk van Laurel & Hardy, het beroemdste komische duo uit de filmgeschiedenis.

Ik heb samen met een vriend alle films uit deze boxset tenminste één keer bekeken en kwam regelmatig niet bij van het lachen. Het absolute hoogtepunt van het oeuvre van Laurel & Hardy is toch wel "The music box". Ik heb deze korte film wel een keer of tien gezien en hoe vaak je hem ook kijkt, hij blijft geweldig.

In deze film zijn Laurel & Hardy verhuizers. De vrouw van een professor heeft voor haar man een pianola gekocht en aan Laurel & Hardy de taak om dit kreng op het aangegeven adres te bezorgen. Het blijkt dat ze de pianola bij een huis moeten bezorgen dat bovenaan een enorme trap ligt. Er gaat natuurlijk van alles fout, de pianola dondert regelmatig naar beneden, ze krijgen het aan de stok met de politie, er is niemand thuis, enzovoort.

Ik vind dit de beste komische (korte) film die ik ooit gezien heb, voor alle serieuze filmliefhebbers is dit een absolute must!

  

vrijdag 19 mei 2017

Lévi Weemoedt: Met enige vertraging

Lévi Weemoedt: Met enige vertraging (Nederland, 2014): 91 blz: Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar

Met enige vertragingToen ik een paar weken geleden bij een bevriend stel in Houten was kwam hij met dit boekje aanzetten. Ik las er even in en ik las een aantal gedichten voor. We moesten er erg om lachen. Toen ik thuiskwam heb ik dit boekje meteen gereserveerd bij de Utrechtse bibliotheek.

Wie mijn blog al een tijdje volgt, weet dat ik over het algemeen niets van gedichten moet hebben. Een uitzondering vormt het light verse met bijvoorbeeld sinterklaasrijmpjes en dichters en liedjesschrijvers als: Drs P., Hans Dorresteijn, Kees Stip en nu dus ook Lévi Weemoedt.

Het boek staat vol met ultrakorte gedichten die bedoeld zijn om een glimlach op te wekken. Bij mij lukte dat uitstekend. De wat langere gedichten in de bundel vond ik over het algemeen wat minder. Hier een aantal van de meest geslaagde:

Carrière:
Toen ik ter wereld kwam,
waren de baantjes al vergeven,
alle vrouwen al getrouwd,
alle boeken al geschreven,
alle toppen al bereikt,
alle zaken al beklonken

Dus besloot ik te gaan drinken.
En heb daarin uitgeblonken.

Keuringsdienst van zwervers:
De pakketten van
de Voedselbank
bevatten te weinig
sterke drank

Record:
Mijn tweede vrouw
is zó snel
weggelopen

dat zij de eerste
nog heeft
ingehaald

Aan de reiziger:
Het streekvervoer in Drenthe
is kortgezegd aldus:

Indien er al
iets langskomt

is het een collectebus

Gezonde liefde:
O, ik ben om háár
met roken gestopt.

O, ik ben om háár
weer begonnen met roken.

Drinken, gelukkig,
heb ik nooit onderbroken.

Zodat de schade
nog meevalt, tot slot.

Liefdessprookje:
"Maar speelt," vroeg het meisje, "het innerlijk dan
van de man die ik trouw niet mee?"

"Ja, natuurlijk wel!" riep haar stiefmoeder fel.
"Het innerlijk van zijn portemonnee!"

Bio:
In de
Natuurwinkel
sta je
al gauw

naast een
zure
meervoudig
onverzadigde
vrouw

Sociale pedagogiek:
Vindt u
uw vrouw
op een andere vent

dan spreken
wij wel
van een leermoment

Forens:
In treinen
sta ik dichter
op een vrouw geplet

dan s'avonds
op mijn echtgenote
in bed

VVV:
Hoe dichter
bij Hattem
hoe minder
van dattem

Grafsteen:
De Heer is mijn herder

Bekijk
het
maar
verder

 

donderdag 18 mei 2017

Vladimir Nabokov: De kunst van het lezen: Tsjechov

Vladimir Nabokov: De kunst van het lezen: Tsjechov (Rusland, 1981): 88 blz: Vertaald door Robbert-Jan Henkes & Erik Bindervoet (2004): Uitgeverij Hoogland & Van Klaveren

De kunst van het lezen - TsjechovNu ik klaar ben met het lezen van alle verhalen van Tsjechov zal ik de komende tijd aandacht besteden aan wat andere schrijvers over Tsjechov hebben gezegd.

De Russische schrijver Nabokov gaf aan zijn studenten op een Amerikaanse universiteit lessen in literatuur. Hij besprak met zijn leerlingen hoe je de groten uit de literatuurgeschiedenis kon lezen en wat je van hen kon leren. Vanzelfsprekend had hij daarbij veel aandacht voor de Russische literatuur. De collegeaantekeningen van Nabokov zijn bewaard gebleven en in boekvorm uitgegeven zodat nu iedereen er zijn voordeel mee kan doen. Bij uitgeverij Hoogland & Van Klaveren zijn dunne, mooi vormgegeven boekjes uitgegeven over respectievelijk Tsjechov, Dostojewski, Gogol, Toergenjew en Tolstoj.

Wat de Russische lezer pas echt aansprak, was dat hij in de helden van Tsjechov het type van de Russische intellectueel herkende, de Russische idealist, een merkwaardig en aandoenlijk schepsel dat in het buitenland niet erg bekend is en dat in het Rusland van de Sovjets niet kan bestaan. De intellectueel van Tsjechov is iemand die het diepste menselijk fatsoen waartoe de mens in staat is, combineert met een bijna belachelijk onvermogen om zijn idealen en principes in daden om te zetten; iemand die geeft om morele schoonheid, het welzijn van zijn volk en het welzijn van het universum, maar in zijn privé-leven niet in staat is iets nuttigs te doen; die zijn provinciale leventje verbeuzelt in een waas van utopische dromen; die precies weet wat goed is, wat de moeite waard is om voor te leven, maar tegelijkertijd steeds verder wegzinkt in de modder van een eentonig bestaan, ongelukkig in de liefde, hopeloos ondoelmatig in alles - een goed iemand die het er niet goed afbrengt. Dat is het karakter dat - verkleed als dokter, student, dorpsonderwijzer en vele andere beroepsbeoefenaars - voorbijkomt in alle verhalen van Tsjechov.

Nabokov bepreekt in detail 2 verhalen: "De dame met het hondje" en "In het geuldal" en een toneelstuk "De meeuw". Over de twee verhalen is Nabokov erg enthousiast, over het toneelstuk heeft hij wel wat kritische opmerkingen.

Achter in het boekje staan nog 10 bladzijden met noten van de vertalers, waarbij steeds een aantal bestaande Tsjechov-vertalingen met elkaar worden vergeleken.

Tot slot nog een opmerking van de vertalers zelf: Waarom eigenlijk hervertalingen maken als er in plaats van fouten verbeterd, fouten bijgemaakt worden? Het schijnt dat de meeste hervertalers er uit principe hun voorgangers niet bijhouden of op naslaan, omdat ze "bang zijn beïnvloed te worden". Zo kunnen we lang wachten op een foutloze vertaling.

Het boekje is een aardige aanvulling op de Tsjechov-bibliotheek, maar zeker geen must.

  

maandag 15 mei 2017

Tsjechov: Verzamelde werken: delen 1-5

Tsjechov: Verzamelde werken: delen 1-5 (Rusland, 1880-1903): ongeveer 3000 blz: Vertaald door Tom Eekman, Aai Prins en Anne Stoffel (2004-2010): Uitgeverij van Oorschot, serie de Russische bibliotheek 

Russische Bibliotheek - Verzamelde werken 1 Verhalen 1880-1885 ; Drama op de jachtIk heb de afgelopen ongeveer 50 dagen de verzamelde verhalen van Tsjechov voor de derde keer gelezen.

Tsjechov wordt door velen beschouwd als de grootste verhalenschrijver uit de wereldliteratuur. Ik kan het hier alleen maar hartgrondig mee eens zijn.

Als men mij vraagt wat mijn favoriete schrijver is, dan kom ik altijd uit bij Tsjechov. Meer in het specifiek bij zijn verzamelde verhalen zoals die zijn uitgegeven in de serie "De Russische bibliotheek" van uitgeverij van Oorschot in de jaren 2004-2010 in 5 delen in de vertaling van Tom Eekman, Aai Prins en Anne Stoffel. Deze verhalen omvatten ongeveer 3000 bladzijden tekst.

Karel van het Reve zei over Tsjechov: "Het is bijna onmogelijk om een verhaal van Tsjechov niet mooi te vinden."

Op de flap van deel 5 staat: Wij zouden kunnen betreuren dat Tsjechov al op zijn 44ste stierf zodat er op dit vijfde deel, niet nog meer delen kunnen volgen. Maar dat zou een vergissing zijn, en onnodig bovendien: immers van welke schrijver kan men zijn hele leven lang 3000 bladzijden onbeperkt herlezen? Want dit is wel het grootste geheim van Tsjechovs unieke schrijverschap: men herinnert zich hoe mooi men veel verhalen vond, vraagt zich af waarom ook weer, neemt enig deel opnieuw ter hand, bladert er wat in, begint een willekeurig verhaal opnieuw te lezen en is wederom verloren. Men vergeet de tijd, zijn plichten, huishouden en afspraken met vrienden en denkt: "Tsjechov voor altijd, ik blijf lekker lezen."

Enkele redenen waarom ik de verhalen van Tsjechov zo goed vind:

- Zijn verhalen zijn realistisch. De verhalen zijn natuurlijk uit de fantasie van Tsjechov ontsprongen, maar ze zijn gebaseerd op de werkelijkheid. Ieder verhaal van Tsjechov zou zo waargebeurd kunnen zijn.

- Zijn verhalen zijn kort. Terwijl andere schrijvers een hele roman schrijven om hun verhaal kwijt te kunnen, schrijft Tsjechov in een verhaal van zo'n 30-40 bladzijden evenveel. Dit kan hij door zeer economisch te schrijven en er staat geen overtollige tekst die niets toevoegt in zijn verhalen.

- Zijn verhalen zijn mooi. Tsjechov is een meester in het kort maar duidelijk beschrijven van zijn personages. Bovendien staan er veel mooie sfeerbeschrijvingen en natuurbeschrijvingen in zijn verhalen.

- Zijn verhalen lezen lekker. Het is een genot om de verhalen van Tsjechov te lezen. Het Nederlands doet weldadig aan en ik heb altijd zin om door te lezen. Dit komt natuurlijk ook voor een groot deel door de prachtige vertaling. Ik vind de vertaling van zijn verhalen vijf van de in het mooiste Nederlands geschreven boeken die ik ken.

Als je mij vraagt wat het mooiste verhaal is van Tsjechov, dan weet ik het niet. Het is zoiets als naar het mooiste liedje van de Beatles vragen of naar de leukste sketch van van Kooten en de Bie. Er is zeer veel dat de moeite waard is.

Wat leuk is aan de verzamelde werken van Tsjechov is dat de verhalen in chronologische volgorde staan. Daardoor kun je de ontwikkeling van zijn schrijversschap goed volgen. Ieder deeltje in de serie is dan ook beter dan het daaraan voorafgaande. Toch kun je het beste Tsjechov in zijn geheel lezen. Als ik een advies mag geven: verlies je er volledig in, en lees een tijdje alleen maar Tsjechov.

Beroemde navolgers van Tsjechov zijn onder andere:
- Boenin, een andere Russische schrijver en bijna tijdgenoot van Tsjechov. Boenin schreef ook prachtige korte verhalen een beetje in de stijl van Tsjechov. Ook zeer warm aanbevolen!
- Alice Munroe, die ook wel de Canadese Tsjechov wordt genoemd. Of dat terecht is kan ik niet beoordelen, daarvoor heb ik te weinig van haar gelezen.
- Simon Carmiggelt, de Nederlandse Tsjechov, vooral vergelijkbaar met de vroege verhalen van Tsjechov.


Het mag duidelijk zijn, ik ben een fan. Ik ben benieuwd naar de ervaringen van jullie met het lezen van Tsjechov. Mocht je nog niets gelezen hebben van Tsjechov, doe jezelf een groot plezier en begin er eens aan. Je zult er geen spijt van krijgen.

 


zondag 14 mei 2017

Willem G. Weststeijn: Een jaar lang lezen

Willem G. Weststeijn: Een jaar lang lezen: Verslag van een verslaving (Nederland, 2016): 345 blz: Uitgeverij Lias

Een jaar lang lezenIn "Een jaar lang lezen" bespreekt Weststeijn de boeken die hij gedurende een jaar heeft gelezen. In dat jaar heeft hij in totaal 128 boeken gelezen, waarover hij in 83 korte stukjes van gemiddeld 4 bladzijden lengte verslag doet.

Hij zegt over zijn leeservaringen het volgende: "Ik pretendeer allerminst de wijsheid in pacht te hebben, maar kan misschien, behalve mijn enthousiasme voor het lezen, ook iets overbrengen van de kunst van het lezen. Die kunst is niet aangeboren, maar moet je je geleidelijk verwerven door veel, geduldig en met aandacht te lezen."

Ik heb het boek van Weststeijn in ieder geval met veel plezier gelezen. Wat Weststeijn in zijn boek doet (het achtereenvolgens bespreken van de boeken die hij leest) doe ik in feite op mijn blog ook en met mij vele andere boekloggers. Weststeijn is als schrijver duidelijk superieur aan mij en de meeste andere bloggers. Ik kies voor een aantal citaten waarbij ik vaak de mening van Weststeijn over het lezen weergeef:

- Ergens te moeten wachten zonder dat ik een boek, krant of tijdschrift bij me heb is iets verschrikkelijks- zo zonde van de tijd die je aan lezen zou kunnen besteden. Ik heb dan ook bijna altijd wel een boek bij me en betreur het in hoge mate dat ik niet ook nog de tijd kan gebruiken van de mensen die wachten zonder iets te doen.

- Ik heb wel een voorkeur voor wat over het algemeen voor "echte" literatuur doorgaat, literatuur, die zowel inhoudelijk als wat stijl betreft verrassend is, of op zijn minst de moeite waard.

- Bovendien, wat bij elk boek interessant is, en wat een boek voor een lezer zoveel boeiender maakt dan een film: je ziet wat een schrijver kan en waar hij uitglijdt of tekortschiet. Ook een matig of slecht geschreven boek scherpt je oordeel om vast te kunnen stellen wat goed is en wat niet.

- Zoals zo vaak in een (goede) roman suggereert de eerste zin al heel veel van de rest die zal volgen.

- (uit besproken boek): "The ladies all talk at once, yet all hear everything that is said. If there is any significant difference between the sexes, it may be that a woman can talk as she listens, while a man hears only himself."

- (uit een boek van Dubravka Ugresic): Omdat haar eigen naam, Dubravka, veel te moeilijk is voor het bedienend personeel, gebruikt ze overal maar de standaardnaam Jenny. In Dublin had ze met de jongen van het koffieapparaat een keer een "standaardgesprek", waarin hij vroeg hoe het met haar ging, haar de koffie serveerde en informeerde naar haar verdere plannen die dag. Toen ze daarop antwoordde "Ik ga mezelf straks ophangen", reageerde de jongen met "Heel goed idee, Jenny" en ging door met de volgende klant.

- De bibliotheek van Alexandrië is verbrand, volgens een apocrief verhaal op last van een Arabische veroveraar, die er de noodzaak niet van inzag de boeken te bewaren: als ze in overeenstemming waren met de Koran waren ze niet nodig, als ze tegen de Koran ingingen nog veel minder.

- Hoewel ik van oordeel ben dat een literair werk voor zichzelf moet spreken en informatie over de auteur niet echt nodig is, is het toch altijd goed een boek in zijn context te plaatsen.

- Een van de redenen om in de (grote) stad te wonen is dat er boekwinkels zijn waar je, zodra je daar zin in hebt, even naar toe kunt fietsen.

- Aandacht voor details is een kenmerk van grote literatuur, denk aan de beroemde geur van madeleines bij Proust of de niet minder beroemde grote oren van Anna Karenina's echtgenoot, die haar pas opvallen wanneer ze Vronski heeft ontmoet.

- Literaire kritiek is uniek omdat "men het enorme voorrecht heeft haar te beoefenen in hetzelfde medium dat je aan het beschrijven bent."