maandag 30 maart 2015

Varlam Sjalamov: Berichten uit Kolyma

Varlam Sjalamov: Berichten uit Kolyma (Rusland, 1969): 900 blz: Vertaald door Yolanda Bloemen en Marja Wiebes (2000): Uitgeverij de Bezige Bij

Berichten Uit KolymaDe term Goelag is bekend geworden door de boeken van Alexander Solzhenitsyn. Hoewel Varlam Sjalamov niet zo bekend is, is hij in mijn ogen de veel betere schrijver. Sjalamov heeft in totaal 20 jaar doorgebracht in de Stalinistische strafkampen die bekend zijn geworden onder de naam Goelag, van 1936 tot de dood van Stalin in 1953 als gevangene en daarna nog 3 jaar als vrij man. Kolyma ligt in het uiterste noordoosten van de USSR in een gebied rond de poolcirkel waar de zomers kort duren en het in de winter tot 60 graden Celsius kan vriezen.

"Verhalen uit Kolyma" is een van de meest indrukwekkende boeken die ik ooit heb gelezen. In dit boek heeft Sjalamov zijn ervaringen heel nuchter en realistisch opgeschreven, de honger, de kou, de crepeergevallen, de criminaliteit, de luizen: alles wordt zorgvuldig beschreven.
Bij het lezen van dit boek moest ik meteen denken aan het werk van Primo Levi die op een soortgelijke manier over zijn ervaringen in Auschwitz heeft geschreven. Om een betere indruk te geven van dit boek volgt hier een aantal uitgebreide citaten:

- De arbeiders kregen de thermometer niet te zien: dat was ook niet nodig want bij iedere temperatuur moest er gewerkt worden. Bovendien wist de oude garde ook zonder thermometer bijna exact te bepalen hoe hard het vroor: als er een ijzige mist hangt betekent dat dat het buiten veertig graden onder nul is; als het uitademen van de lucht te horen is maar het ademhalen nog makkelijk gaat, is het vijfenveertig graden; als de ademhaling te horen is en met kortademigheid gepaard gaat is het vijftig graden. Als het meer dan vijfenvijftig graden vriest, bevriest je slijm zodra je het uitspuugt."

- De paarden onderscheidden zich in niets van de mensen. Zij bezweken aan het Noorden, aan het werk dat hun krachten te boven ging, aan de slechte voeding, aan het slaan, en ook al kregen zij duizendmaal minder te verduren dan de mensen, toch bezweken ze eerder dan de mensen. En ik begreep waar het om draaide, namelijk dat de mens geen mens was geworden omdat hij door God is geschapen, en niet omdat hij zo'n wonderlijke vinger, een duim, heeft aan iedere hand. Maar omdat hij fysiek sterker is dan andere dieren, meer kan verdragen, en in de laatste plaats omdat hij zijn geest met succes heeft gedwongen zijn lichaam te dienen.

- Het is de ironie van het leven hier dat het merendeel van de mensen die proberen zich ouder en zwakker voor te doen dan ze zijn, al in een veel slechtere conditie verkeert dan de conditie die ze willen simuleren.

- Als iemand alle kracht verloren heeft, als hij volledig verzwakt is, heeft hij voortdurend zin om met iemand op de vuist te gaan. Dat gevoel, die overmoed van een verzwakte persoon, is aan iedere gevangene die honger heeft geleden bekend. Uitgehongerde mensen vechten niet als mensen. Ze nemen een aanloop voor ze slaan, ze proberen de ander een opduvel te geven met hun schouder, te bijten, beentje te lichten, de keel dicht te knijpen ... De oorzaken waarom een ruzie ontstaat zijn legio. Een gevangene ergert zich aan alles: aan de autoriteiten, én aan het werk dat hem te doen staat, én aan de kou, én aan een zwaar werktuig, én aan een kameraad die naast hem staat.

- In de schoenmakerswerkplaats stond altijd een vat met visolie. Het vat was een halve man hoog en iedereen die het wilde doopte daar een vuile lap in om zijn schoenen mee in te vetten. Ik had niet meteen door dat die visolie, die traan, een voedingsmiddel was, dat je dat laarzenvet kon eten - die ontdekking had veel weg van Archimedes' "eureka". Ik vloog, of liever ik sleepte me naar de werkplaats. Helaas, het vat stond er niet meer, anderen hadden de weg al ingeslagen die ik op het punt stond te betreden.

- Hardop zeggen dat het werk te zwaar was, was voldoende om de kogel te krijgen. Op elke opmerking aan het adres van Stalin, hoe onschuldig ook, stond de doodstraf. Zwijgen wanneer er "Hoera voor Stalin" werd geroepen was voldoende om de doodstraf te krijgen. Zwijgen is agitatie, dat is vanouds bekend.

- Zodra het warmer werd, tegen de lente, braken de witte nachten aan, en dan begonnen ze in de eetzaal het afschuwelijk spelletje "spierinkje uitwerpen" te spelen. Op een lege tafel werd een broodrantsoen neergelegd, daarna verstopte iedereen zich in een hoekje en wachtte tot het hongerige slachtoffer, een crepeergeval, aangetrokken door het brood naderbij zou komen, het zou aanraken en het rantsoen zou pakken. Dan doken ze allemal op uit het duister, uit de hinderlaag, en begonnen de dief, dat levende skelet, af te tuigen tot de dood erop volgde.

- Ik heb meer dan eens gemerkt dat gevangenschap, vooral in het Noorden, de mensen als het ware conserveert: hun geestelijke groei, hun talenten verstarren op het niveau dat zij ten tijde van hun arrestatie hadden.

- Het slot knarste - een geluid dat elke gevangene in een cel altijd hoort, of hij waakt of slaapt, hij hoort het altijd. Er is geen gesprek in een cel dat dit geluid kan overstemmen, er is geen droom in een cel die niet door dit geluid wordt onderbroken. Geen gedachte in deze cel die niet ... Niemand kan zich ergens zó op concentreren dat dit geluid niet tot hem doordringt, dat hij dit geluid niet hoort. Ieders hart stokt wanneer hij het geluid van het slot hoort, het lot klopt op de deur van de cel, klopt aan bij de geesten, de harten en de zielen. Dit geluid jaagt iedereen angst aan. En het is onmogelijk het met een ander geluid te verwarren.

- Andrejev tastte in de zak van zijn jekker naar een kruimeltje van het Amerikaanse wittebrood dat hij van zijn middagrantsoen had bewaard. Er waren duizenden manieren om het genot van eten te verlengen. Je kon likken aan dit brood tot het uit je handpalm verdwenen was; je kon er kruimeltjes afbreken, heel kleine kruimeltjes, en op ieder kruimeltje zuigen, het met je tong in je mond omdraaiend. Je kon het op de altijd hete kachel roosteren en de donkerbruine, verbrande stukjes - nog net geen beschuit, maar ook geen brood meer - opeten. Je kon het brood met een mes in heel dunne plakjes snijden en dan pas roosteren. Je kon het brood ook met warm water koken, het eerst aan de kook brengen, dan doorroeren en er een warme brij, een meelpap van maken. Je kon het ook in koud water tot kleine stukjes verkruimelen, en er dan zout op doen, dan kreeg je een soort broodpasta. Dat alles moest Andrejev zien klaar te spelen in het kwartier dat hem nog restte van de middagpauze. Hij at zijn brood op zijn eigen manier op. In een klein conservenblikje werd water aan de kook gebracht, smakeloos sneeuwwater, groezelig door de kleine stukjes verkoold hout en de naalden van d edwergden, die in het blikje waren gevallen. Andrejev deed zijn brood in het ziedende water en wachtte. Het brood zwol op als een spons, een witte spons. Met een stokje, een spaander, viste Andrejev de hete stukjes spons op en bracht ze naar zijn mond. Het doorweekte brood smolt ogenblikkelijk weg in zijn mond.

- "Luizen hebben is natuurlijk een begrip dat nader moet worden gepreciseerd. Een stuk of tien luizen in je ondergoed telt niet mee. Het begint anderen, de dokters en barakgenoten, pas te verontrusten als je bij iemand de luizen zo van zijn kleren kunt plukken en als zijn trui vanzelf beweegt door de luizen die zich erin genesteld hebben."

- We moeten aannemen dat een gevangene in staat moet zijn zich met iedere hoeveelheid water te wassen, van een lepel tot een tank. Als hij een lepel water krijgt zal hij zijn plakkerige en etterende ogen uitspoelen en vinden dat hij klaar is met zijn toilet. Als hij een tank vol krijgt zal hij zijn buren nat spetteren, ieder ogenblik vers water nemen en het klaarspelen in de vastgestelde tijd de hele hoeveelheid water op te maken.

- Solovjov, die veroordeeld was wegens een vluchtpoging en het eten van mensenvlees, lag in het ziekenhuis bij te komen en hij vertelde graag hoe hij en zijn kameraad bij de voorbereiding van hun vlucht met opzet een derde hadden meegenomen: "voor het geval dat we honger zouden krijgen." De vluchtelingen waren lang, bijna een maand, onderweg. Nadat ze de derde man hadden gedood en deels opgegeten, deels gebraden hadden "voor onderweg" gingen de twee moordenaars ieder huns weegs - ze waren allebei bang om op een nacht door de ander vermoord te worden.

- "De gevangenbewaarder denkt minder aan zijn sleutels dan de gevangene aan ontvluchten."

- Criminelen zijn echter in staat een hond het ene moment te aaien en hem het volgende moment levend in stukken te snijden: morele grenzen kennen ze niet en hun nieuwsgierigheid is groot, vooral waar het de vraag betreft: "overleeft hij dit of niet?" De crimineel die als kind al begonnen is met het bestuderen van de uitgerukte vleugeltjes van een door hem gevangen vlinder en van een vogel met uitgestoken ogen, steekt als hij volwassen is een mens de ogen uit vanuit dezelfde pure interesse die hij in zijn kindertijd voelde.

- Van degenen die stierven in de mijnen van Kolyma - ze leefden er niet lang - waren hun gouden tanden, die na hun dood uit hun mond werden getrokken, het enige goud dat ze de staat leverden in de goudmijnen van Kolyma. Qua gewicht zat er in hun tandprotheses meer goud, dan deze mensen in hun korte leven in de mijnen van Kolyma opgroeven, bijeenharkten en loshakten.

 

donderdag 26 maart 2015

Pramoedya Ananta Toer: Aarde der mensen


"Aarde der mensen" is het eerste en in mijn ogen mooiste deel van een serie van 4 boeken "De Buru-tetralogie" die Pramoedya Ananta Toer tijdens zijn gevangenschap op het eiland Buru schreef en die als onderwerp hebben het opkomende nationalisme van de Indonesische bevolking en de verhouding tussen de inlandse bevolking en het koloniale Nederlandse gezag aan het begin van de 20e eeuw.

Hoofdpersoon in "Aarde der mensen" is Minke, een inlander, zoon van een belangrijk man, die op de HBS in Soerabaja zit, als enige inlander. In Indonesië kent men 3 groepen mensen: de Totoks, oftewel de volbloed Europeanen die bovenaan de ladder staan, gevolgd door de Indo's, mensen die afkomstig zijn uit een huwelijk tussen een Europese man en een inlandse vrouw en de inlanders, de oorspronkelijke bewoners van het land.

In het begin van het boek neemt een vriend van de HBS Minke mee naar de boerderij Buitenzorg. De boerderij is in naam een Europese onderneming, maar wordt in feite gerund door Njai Ontosoroh, de inlandse concubine van Herman Mellinga. De vriend die Indo is wil indruk maken op Annelies, de dochter van njai Ontosoroh, maar ziet tot zijn verbazing dat zowel dochter als moeder veel enthousiaster zijn over Minke.

Wat volgt is deels een liefdesgeschiedenis over de liefde tussen Minke en Annelies en deels een verhaal over de politieke situatie van die tijd. Beide verhaallijnen maken veel indruk en zorgen ervoor dat ik dit boek een van de grote romans van de 20e eeuw vind.

"Aarde der mensen" is het eerste deel van een tetralogie en wordt gevolgd door "Kind van alle volken ****½", "Voetsporen ****" en "Het glazen huis ****".  

 

maandag 23 maart 2015

Erik leest gaat rustig verder

Het blog dat u nu leest is het gevolg van een creatieve uitbarsting in juni 2014, waarin ik in een paar dagen met veel hulp van collegablogster Joke van boekhappen een blog in elkaar heb geknutseld. Aangezien ik een beetje een digibeet ben voelde dat als een hele prestatie.
Ik had al eerder boekbesprekingen gepubliceerd, vanaf juni 2009 op librarything.com en in 2000-2001 voor vrienden. Dat was makkelijk voor het begin van mijn blog, totdat ik door mijn besprekingen heen was kon ik iedere dag een blogpost plaatsen. Inmiddels is het zover, ik heb alle besprekingen die ik leesbaar en ter zake doende vind geplaatst. Nu gaat het in een rustiger tempo verder met alleen maar nieuwe besprekingen. Hoeveel dat er zullen zijn valt te bezien, maar ik hoop om ongeveer een keer in de week een nieuw berichtje te plaatsen. Ook wil ik een nieuw blog beginnen: erik schrijft. Hierin komt alles te staan wat ik niet op mijn leesblog vind passen. Voorlopig denk ik aan besprekingen van films, muziek, restaurants en eventueel recepten (ik houd ook erg van lekker eten). Als ik eens ergens anders over wil schrijven kan dat ook prima op dat blog. Ik houd jullie op de hoogte!

zondag 22 maart 2015

Daniela Mrazkova: Saudek


Product DetailsDe uitgeverij Taschen is bekend geworden door de uitgave van duur uitgevoerde kunstboeken die in grote oplagen gedrukt worden en daardoor relatief goedkoop verkocht kunnen worden. Voorbeelden zijn "Oog in oog" van Frans Lanting, "1000 families" van Uwe Ommer, "Afrika" van Leni Riefenstahl en nu dan "Jan Saudek" van Daniela Mrazkova.

Jan Saudek is een Tsjechische fotograaf, die vooral bekend is door zijn erotische, provocerende foto's. Hij fotografeert meestal in zwart-wit, kleurt zijn foto's naderhand in en dateert ze alsof ze een eeuw oud zijn. Dit boek geeft een fascinerend overzicht, ik vind het een van de mooiere fotoboeken die ik ken, maar ik kan me voorstellen dat er mensen zijn die er van gruwen.  

 

zaterdag 21 maart 2015

Leni Riefenstahl: Africa


Product DetailsLeni Riefenstahl is vooral bekend (en berucht!) geworden als regisseur door haar films "Tag der freiheit", "Triumph des Willens" en "Olympia" waarin ze de Nazi's verheerlijkt. 

Minder bekend is dat ze ook een voortreffelijk fotografe was. Vanaf 1956 is ze een aantal keren in Oost-Afrika geweest waar ze lokale stammen gefotografeerd heeft. De boeken die ze daar over gepubliceerd heeft zijn inmiddels veelgezocht.

Dit boek van Taschen geeft een schitterende selectie van haar foto's. Een van de mooiste fotoboeken die ik ken! 

 

vrijdag 20 maart 2015

Frans Lanting: Madagascar


Madagascar : een wereld verdwaald in de tijd…"Madagascar" is een van de eerste boeken van Frans Lanting. Madagascar is een groot eiland zo'n 600 km ten oosten van de Afrikaanse kust gelegen. Door zijn afgelegen ligging heeft hier een unieke flora en fauna kunnen ontstaan.

Frans Lanting heeft lange tijd op Madagascar verbleven en een uitgebreide fotoreportage gemaakt. De foto's in dit boek zijn vooral illustraties bij de tekst en ze zijn nog niet zo adembenemend mooi als die in de latere boeken van Lanting.

Een must voor iedereen die geïnteresseerd is in Madagascar en aanbevolen voor liefhebbers van het werk van Frans Lanting.  
 

donderdag 19 maart 2015

Don Gulbrandsen: Edward S. Curtis

Product Details
"Edward S. Curtis: visions of the first Americans" is een groot formaat boek (30 cm hoog en 43 cm breed) en prachtig uitgegeven als hardcover met stofomslag.

Edward S. Curtis die geboren was in 1868 beschouwde het als zijn levenswerk om de verdwijnende cultuur van de Noord Amerikaanse Indianen in foto's vast te leggen. Vanaf 1895 tot 1930 trok hij rond door Noord Amerika met zijn camera. Het resultaat was een spectaculaire serie van 20 boeken met foto's van Indianenstammen die gepubliceerd werden met onder meer de steun van de bankier J.P. Morgan.

Dit boek bevat een prachtige selectie van foto's uit de oorspronkelijke 20 delen met commentaar van de samensteller. Een must voor iedereen met een etnografische belangstelling!  

 

woensdag 18 maart 2015

Uwe Ommer: Transit


Product DetailsVroeger maakten veel mensen een fotoalbum van hun vakanties met daarin teksten, foto's en uitgeknipte allerlei van bankbiljetten, toegangskaartjes voor musea tot krantenberichten.

Het boek "Transit" van Uwe Ommer is net zoiets, alleen dan van een zeer grote reis van 4 jaar en zeer professioneel uitgevoerd.

De tekst is niet zo bijzonder (***) en die heb ik dan ook niet in zijn geheel gelezen maar de foto's zijn prachtig. Dit boek is 6 jaar na zijn eerdere boek "1000 families *****" verschenen. Voor iedereen die van foto's van mensen houdt. 

 

dinsdag 17 maart 2015

Jock Sturges: The Last Day of Summer


Product DetailsIn 2011 zag ik een deel van een documentaire over het werk van Jock Sturges, een mij tot dan toe onbekende fotograaf. Ik begreep dat hij omstreden was in de Verenigde Staten en meestal jonge mensen naakt fotografeerde. Zijn foto's spraken me erg aan. Later zag ik een prachtige afdruk van een van zijn foto's in een fotowinkel in Utrecht. Omdat ook de recensies op internet zeer lovend waren heb ik 4 van zijn boeken gekocht.

"The last day of summer" is het eerste boek van Jock Sturges. Jock Sturges maakt ieder jaar gedurende de zomer foto's van (veelal) naakte jonge mensen op de naturistencampings waar hij dan is. Veel van zijn modellen heeft hij jarenlang gefotografeerd. Hij gebruikt een groot formaat camera (8 bij 10 cm negatieven) zodat zijn foto's haarscherp en haast zonder korrel zijn. Technisch zijn de foto's een genot om naar te kijken. 

Ik denk dat de foto's op groot formaat afgedrukt nog beter tot hun recht komen dan in een boek.
Dan de foto's zelf. Toegegeven er staan een paar prachtige foto's in het boek (waaronder de omslagfoto), maar de meeste foto's vind ik niet zo bijzonder. 

 

maandag 16 maart 2015

Annie Leibovitz: Women


Product DetailsDe titel van het boek "Women" zegt het al, dit is een boek vol met foto's van vrouwen gemaakt door de beroemde Amerikaanse fotografe Annie Leibovitz met een essay van haar vriendin Susan Sontag.

Zoals ik van Annie Leibovitz gewend ben, zijn het prachtige foto's op groot formaat afgedrukt. De vrouwen op de foto's hebben behalve hun vrouw-zijn weinig gemeenschappelijks of het moet zijn dat ze allemaal zelfbewust op de foto staan.  

 

zondag 15 maart 2015

Henri Cartier-Bresson: the man, the image and the world


Product Details"The man, the image & the world" geeft een overzicht van de carriëre van de Franse fotograaf Henri Cartier-Bresson. Het is een boek met prachtige afdrukken en veel klassiek geworden foto's.

Cartier-Bresson heeft gefotografeerd tussen 1931 (na een opleiding tot schilder) en halverwege de jaren 70. Daarna borg hij zijn fototoestel op en ging hij weer schilderen. In het boek staan ook foto's van zijn schilderijen, maar die vind ik toch minder dan zijn foto's.

Cartier-Bresson heeft als fotograaf de term "het beslissende moment" bedacht, dat moment waarop alle omstandigheden ideaal zijn om een foto te maken.

Foto's zijn oa uit Parijs, de Verenigde Staten, China, India, de Sovjet-Unie, Ivoorkust, Indonesië waaronder tal van reportagefoto's en ook een aantal portretten van schrijvers en kunstenaars. Warm aanbevolen voor iedereen die kennis wil maken met het werk van deze topfotograaf! 

 

vrijdag 13 maart 2015

Volkskrant grote fotografen: Koos Breukel


Ik had voor dat ik deze serie boeken kocht nog nooit van Koos Breukel gehoord. In dit boek 16 prachtige kleurenfoto's van oa.: Loes Luca, Simon Vinkenoog, Jan Lenferink en Jan Siebelink.

Aangezien dit het laatste deel van de serie is, is het hier de plaats om wat te zeggen over de serie als geheel.
Blijkbaar is deze serie gebaseerd op een soortgelijke serie uitgegeven door de Italiaanse krant Corriere della Sera. De Volkskrant gaf deze 20-delige serie van grote fotografen in 2011 cadeau bij een abonnement op de krant.

Keuze van de fotografen: Er is gekozen voor fotografen wiens werk ook in kranten afgedrukt zou kunnen worden. Dus geen hele kunstzinnige fotografen, natuurfotografen (Frans Lanting), landschapsfotografen (Ansel Adams), fotografen van stillevens (uitgezonderd Man Ray). De keuze is deels geïnspireerd door de al genoemde Italiaanse uitgave. Verder 11 Nederlandse en 2 Belgische fotografen. Ik ben aangenaam verrast door de kwaliteit van het werk van deze mij veelal onbekende fotografen.

Keuze van de foto's: Iedereen die foto's voor een boek uitkiest zal andere foto's uitkiezen. Hoewel ik er weinig echte toppers tussen vind zitten vind ik bijna iedere foto de moeite waard.

Uitvoering van de boeken: De boeken zijn uitgevoerd op groot formaat (tijdschriftformaat). Daardoor kunnen de foto's mooi groot worden afgedrukt. Een aantal foto's zijn zelfs afgedrukt over de volle 2 pagina's. De kwaliteit van de afdrukken is zowel in kleur als in zwart-wit uitstekend. Op de achterkant van ieder deel staat een korte biografie van de desbetreffende fotograaf. Op de voorkant staat groot met wit de achternaam en veel kleiner met rood de voornaam. Op de eerste bladzijde een kort stukje over de fotograaf. Verder staan er af en toe citaten en natuurlijk onderschriften bij de foto's. De teksten zijn niet te lang en ter zake doende.

Prijs van de boeken: De Volkskrant vraagt een nieuwprijs van 6 euro per deel. Dit lijkt me redelijk, maar gezien het feit dat ze in grote getale zijn verspreid kun je ze makkelijk kopen voor een fractie van die prijs, bijvoorbeeld op marktplaats.

Eindoordeel: Het is een prachtige serie geworden die benieuwd maakt naar het overig werk van de getoonde fotografen. Iedereen met een liefde voor fotografie kan genieten van deze deeltjes. Een goed initiatief van de Volkskrant  

 

Ed van der Elsken: Once upon a time


"Once upon a time" is het laatste fotoboek dat Ed van der Elsken zelf heeft samengesteld tijdens zijn leven. Het biedt een overzicht van zijn foto's vanaf ongeveer 1950 tot 1988.

Over smaak valt veel te twisten. Ik ben zeker geen fan van al het werk van van der Elsken, maar dit vind ik een erg mooi boek. Geen gezeur met klein afgedrukte fotootjes met wat tekst erbij, maar gewoon mooi afgedrukte foto's op groot formaat. De tekst van het boek is niet bijzonder, maar wel informatief.

Ed van der Elsken was het liefst actief als straatfotograaf in diverse wereldsteden (oa Amsterdam, Parijs, Tokio). Over zijn werkwijze zei hij het volgende: "Als ik aan het werk ben sta ik bijtijds op, kopje koffie, camera, kijk of de film in orde is en schoon, batterijen vers, en da ga ik de straat op, ontdekken. Jagen op goed geluk, hopen dat ik de mensen tegenkom die mij opwinden, die ik mooi vind, of die ik wil hebben. .... En dan, waar ik ook ben, dan zie ik in de verte een figuur, die voor mij dingen heeft, waarvan ik denk: oppassen, oppassen, en tegelijkertijd maak ik dan mijn camera's al klaar. En dan begin ik met registreren " (blz 24).

Een aantal van mijn favoriete foto's uit dit boek zijn:
- blz 50: Jongetje bij een ouderwetse grammofoon.
- blz 57: Wintergezicht in Amsterdam.
- blz 58: Vrouw op kermis.
- blz 61: Twee jongeren.
- blz 65: Groepsportret met vrouw.
- blz 66: Twee vrouwen.
- blz 68: Karel Appel met beschilderd bord voor zijn hoofd.
- blz 84: Twee jongeren.
- blz 91: Drie kinderen op de rug gezien.
- blz 93: Zoon van Ed bij paard (is ook de omslagfoto).
- blz 118-119: Arbeider bij machine in Nigeria.
- blz 120-121: Man loopt bankje voorbij waarop alleen blanken mogen zitten in Zuid-Afrika.
- blz 122-123: Meisje in Hong Kong dat water sjouwt.
- blz 130-131: Stadsgezicht op Hong Kong vanaf het water.
- blz 148-149: Jongens op brommer met gevangen zwaan.
- blz 150 linksonder: Naakte Anneke met baby.
- blz 154: Twee vrouwen in Marseille.
- blz 172-173: Leden van de Yakuza, de Japanse maffia.
- blz 180-181: Jongetje in zeelandschap.
- blz 202-203: Meisje in de metro.  

 

donderdag 12 maart 2015

Helmut Newton: Sumo


Product DetailsIn 1999 produceerde uitgeverij Taschen met SUMO een monsterboek vol met foto's van de beruchte fotograaf Helmut Newton. Ik heb het boek destijds in de winkel zien liggen, het was enorm groot, ruim 30 kg zwaar en onbetaalbaar. Inmiddels is er deze handzame versie verschenen, nog steeds een fors formaat boek van 7 kg met eigen boekstandaard zodat het boek makkelijk te lezen valt.

De uitvoering van het boek is prachtig, iedere kunstenaar zou wel zo'n boek van zijn eigen werk gepubliceerd willen zien.

Dan de foto's. Helmut Newton is niet voor niets een omstreden fotograaf. Veel naaktfoto's, veel beroemdheden, wat mode. Het meeste is zwart-wit. De foto's zijn prachtig afgedrukt. Maar, laat ik het zo maar zeggen, ik ben geen fan van zijn werk. Toegegeven, er zitten een aantal erg mooie foto's tussen, enkele van naakten en een wat groter aantal van beroemdheden (Salvador Dali, Catherine Deneuve, Robert Hughes om er maar een paar te noemen). Maar van de meeste foto's word ik niet koud of warm.  

 

woensdag 11 maart 2015

Leni Riefenstahl: Coral Gardens


Product DetailsIn oktober 1972 tijdens de laatste dag van een vakantie aan de Indische Oceaan maakte Leni Riefenstahl kennis met het snorkelen. Ze was zo verrast door wat ze onderwater zag, dat ze besloot om te leren duiken met flessen. Zo begon ze op 71-jarige leeftijd een duikcursus. 

Om mee te mogen doen loog ze over haar leeftijd, ze zag er vrij jong uit en zei dat ze 51 was. Daarmee was ze uiteraard de oudste deelnemer. Duiken alleen was niet genoeg, als wereldberoemd fotografe wilde ze natuurlijk ook foto's maken met een onderwatercamera. In de jaren daarna heeft ze volop gedoken en gefotografeerd en daaruit ontstond dit prachtige boek. Helaas zijn de kleuren in mijn exemplaar een beetje vervaagd en daarom zijn de foto's iets minder mooi dan van haar boek over Afrika, maar voor een 70-plusser een fantastische prestatie. Voor een andere fotograaf die prachtige onderwaterfoto's heeft gemaakt, kijk naar David Doubilet.  

 

dinsdag 10 maart 2015

Ed van der Elsken: Hong Kong, the way it was

Ed van der Elsken: Hong Kong, the way it was (Nederland, 1997): 120 blz: Uitgeverij Dewi Lewis

Product DetailsIn 1959 en 1960 maakte Ed van der Elsken een wereldreis, waarvan hij in "Sweet life" verslag heeft gedaan. In november 1959 was hij twee dagen en in januari en februari 1960 6 weken in Hong Kong. Hij maakte daar duizenden foto's, vooral van mensen op straat.

In 1989, tegen het einde van zijn leven, besefte van der Elsken dat hij nog niets had gedaan met de vele negatieven die hij van Hong Kong had. Hij heeft zich 5 weken teruggetrokken in zijn donkere kamer en de foto's voor dit boek afgedrukt. Het resultaat mag er wezen, bijna alle foto's die er in staan zijn zeer de moeite waard. Ik vind dit duidelijke het mooiste boek van van der Elsken dat ik heb gezien.  

 

Ed Van der Elsken: De ontdekking van Japan


De ontdekking van Japan by Ed Van der ElskenVanaf 1959 tot 1988 heeft Ed van der Elsken 15 reizen door Japan gemaakt, telkens van 1 tot 3 maanden. Hij is vooral een grote steden fotograaf en dan met name van Tokio. Zijn specialiteit is het fotograferen van mensen op straat.

Uit die enorme hoeveelheid materiaal heeft hij een selectie gemaakt. Het is een mooi boek geworden, maar ik vind het jammer dat hij in plaats van een foto per blz of zelfs per 2 blz, vaak een wat groter aantal foto's heeft afgedrukt per blz, waardoor er een wat onrustiger beeld ontstaat. Alleen hierom vind ik "De ontdekking van Japan" een iets minder mooi fotoboek dan "Hong Kong, the way it was".  

 

maandag 9 maart 2015

Jacques-Henri Lartigue: Diary of a Century

Product DetailsJaques-Henri Lartigue kreeg als klein jongetje een camera cadeau van zijn vader. Hij begon er mee te fotograferen, vooral mensen en gebeurtenissen uit zijn directe omgeving. Zijn hele leven lang nam hij zijn camera overal mee naar toe en maakte hij aantekeningen in zijn dagboek.

"Diary of a century" geeft een kleine maar fijne bloemlezing uit zijn dagboek geïllustreerd met zijn mooiste foto's. Je ziet op de foto's vooral vrienden en familie, maar ook de voortschrijding der techniek, fietsen, auto's en vliegtuigen. Het is vooral een enorm charmant boek.  

 

zondag 8 maart 2015

Ed van der Elsken: Sweet life


Small Cover ImageIn 1960 en 1961 maakte Ed van der Elsken samen met zijn vrouw Gerda een wereldreis van 14 maanden. Ze gingen oa naar verschillende landen in Afrika, Singapore, Hong Kong, Japan, de Filipijnen, de Verenigde Staten en Mexico.

"Sweet life" is het fotoverslag van die reis. Zoals we van van der Elsken gewend zijn, staan er veel foto's van straattaferelen in het boek, meestal gemaakt in grote steden. "Sweet life" is waarschijnlijk van der Elsken beroemdste boek en terecht.

In 2012 is en nieuwe uitgave van "Sweet life" verschenen waarbij afdrukken zijn gemaakt van de foto's van het oorspronkelijke boek op een kleiner formaat. Hierdoor gaat de sterke visuele kracht van het boek vrijwel geheel verloren, waardoor ik de nieuwe editie slechts 3 sterren geef. Wel bevat de nieuwe editie als extra een inleiding van Frits Gierstberg.  

 

zaterdag 7 maart 2015

Frits Gierstberg: Het Nederlandse fotoboek


Small Cover Image"Het Nederlandse fotoboek" van Frits Gierstberg en Rik Suermondt is duidelijk gebaseerd op "The photobook, a history volume 1 and 2 *****" van Martin Parr en Gerry Badger. 

Evenals als in dit boek is het boek onderverdeeld in 6 thematische hoofdstukken, elk met een inleiding, waarin een aantal Nederlandse fotoboeken worden besproken. In vergelijking met "The photobook" worden minder fotoboeken per blz besproken, waardoor er meer ruimte is voor afbeeldingen van de besproken boeken. Hoewel ik de teksten iets minder vind, maken de betere illustraties dit gemis weer goed. Aanbevolen voor iedereen met een belangstelling voor Nederlandse fotoboeken.  

 

vrijdag 6 maart 2015

Martin Parr: The Photobook

Martin Parr & Gerry Badger: The photobook, a history (Groot Brittannië, 2004): 320 blz: Uitgeverij Phaidon

Product Details"The photobook: a history volume 1" is het eerste van twee delen die de geschiedenis van het fotoboek beschrijven. Men kan het werk van fotografen op verschillende manieren leren kennen: uit dagbladen en tijdschriften, door het bezoeken van musea en door het lezen en bekijken van fotoboeken, wat hier dus besproken wordt.


Het boek is onderverdeeld in 9 hoofdstukken, ieder met een inleiding van 5 of 7 pagina's gevolgd door besprekingen van een aantal fotoboeken. Op twee tegenoverliggende pagina's worden telkens 1, 2 of 3 fotoboeken besproken. Van ieder besproken boek wordt een foto van de voorkant en van een of meer pagina's vertoond. In een aparte statistiek wordt van ieder boek de uitgever, plaats van uitgifte, jaar van uitgifte, formaat en aantal blz van het boek, het aantal foto's en of het zwart-wit of kleurenfoto's zijn en de naam van de medewerkers gegeven.

Hoewel de nadruk op fotoboeken uit het Westen (VS, Europa en Japan) ligt worden ook fotoboeken uit andere landen besproken. Het boek is een kunstboek zoals er helaas niet al te veel zijn: prachtige illustraties gecombineerd met een beknopte inzichtgevende tekst. Het boek is een must voor iedere serieuze liefhebber van fotoboeken.  

  

donderdag 5 maart 2015

Mary Warner Marien: Photography: A Cultural History


Product Details"Photography, a cultural history" is wat de titel belooft, een geschiedenis van de fotografie met veel aandacht voor culturele aspecten. 

Zoals wel meer overzichtswerken heeft dit boek als nadeel dat de schrijver ervan teveel probeert te behandelen. Daardoor komen er ontzettend veel namen voor in het boek, waarvan de meeste niet eens een foto krijgen, terwijl van de echt belangrijke fotografen ( denk bijvoorbeeld aan Henri Cartier-Bresson) slechts een of twee foto's in het boek staan met misschien een halve bladzijde tekst. Ook is het boek in vrij moeilijk Engels geschreven en tamelijk saai. Zeker niet oninteressant, maar kijk bijvoorbeeld naar "The photobook, a history *****" van Martin Parr om te zien hoe het veel beter kan.  

 

woensdag 4 maart 2015

Peter van Straaten: Een jongen en zijn boom


Small Cover Image"Een jongen en zijn boom" is een uitzondering in het oeuvre van Peter van Straaten, een boek dat van het begin af aan als boek bedoeld was, in plaats van een boek dat bestaat uit een verzameling losse tekeningen. 

Het verhaal gaat over Jan die met zijn moeder verhuist van de stad naar een kleiner dorp. Jan is een eenling, hij wordt op school gepest door zijn medeleerlingen. Hij vindt troost bij een enorme eenzame boom waar hij iedere vrije zaterdag naar toe gaat. 

De tekeningen zijn zoals altijd bij Peter van Straaten geweldig, maar het verhaal van Jan is niet zo bijzonder. Duidelijk is dat Peter van Straaten meer talent heeft voor tekenen en korte tekstjes dan voor een lange tekst.  

 

dinsdag 3 maart 2015

Annie M.G. Schmidt: Floddertje


Large Cover ImageFloddertje is een meisje dat bij alles wat ze doet zichzelf en haar hondje Smeerkees ontzettend vies maakt. Haar moeder stopt haar daarna in het grote bad om haar weer schoon te krijgen.

Het verhaaltje op zich is niet zo bijzonder. Wat het boek bijzonder maakt zijn de prachtige tekeningen van Fiep Westendorp, die in de grote hardcover die ik heb bijzonder goed tot hun recht komen.

"Floddertje" is een boek dat ieder kind en bijna iedere volwassene zal aanspreken.  

  

maandag 2 maart 2015

Steve McCurry: The Iconic Photographs


Product DetailsIk ben al een tijdje fan van de Amerikaanse fotograaf Steve McCurry. Steve McCurry reist de wereld rond om foto's te maken van vooral mensen in Derde-Wereld landen.

Alle boeken die ik van hem heb staan vol met prachtige kleurenfoto's. Toen ik "The iconic photographs" tegenkwam bij Broese, heb ik het gelijk maar gekocht.

Het boek biedt een overzicht van zijn foto's uit de afgelopen dertig jaar. Prachtige foto's die over een hele of een dubbele pagina zijn afgedrukt. Ik heb een aantal erg mooie fotoboeken in mijn bezit, maar dit is ongetwijfeld een van de mooiste fotoboeken die ik ken.  

 

zondag 1 maart 2015

Leonard Maltin: 2013 Movie Guide


Product DetailsEenmaal per 5 jaar koop ik de nieuwe filmgids van Leonard Maltin. Deze gids bevat in 1600 blz ongeveer 10 zeer beknopte besprekingen van films per blz, wat in totaal op zo'n 16.000 besprekingen komt.

De besprekingen zijn zeer kort maar toch uiterst informatief en als je dan ook nog de sterrenwaardering erbij neemt, dan weet je meestal of het bekijken van een bepaalde film een goed idee is.

Jammer is dat de gids vooral gericht is op Amerikaanse films, films uit andere landen die nooit vertoond zijn in de VS staan er niet in. Met de waardering ben ik het meestal eens, die van films niet uit Amerika wil nog weleens afwijken van mijn eigen waardering. Helaas ontbreekt een overzicht van de regisseurs.