woensdag 11 september 2019

Maarten van Rossem: Heeft geschiedenis nut?

Maarten van Rossem: Heeft geschiedenis nut? (Nederland,, 2003): 333 blz: Uitgeverij Het Spectrum

Heeft Geschiedenis Nut?Het is een vraag die iedere blogger zichzelf wel eens zal stellen: "Moet ik ieder boek dat ik lees bespreken, of alleen diegenen waar ik ook werkelijk enthousiast over ben?". De afgelopen jaren heb ik vrijwel alle boeken besproken die ik heb gelezen, soms ook wel boeken waarvan ik slechts een gedeelte heb gelezen of die ik niet heb uitgelezen.

Maarten van Rossem is een van de bekendste Nederlandse historici. Hij is natuurlijk vooral bekend als mediapersoonlijkheid en Amerikadeskundige. De keren dat ik hem op televisie zag, nam hij mij voor zich in door zijn laconieke houding en zijn relativeringsvermogen. Ik herinner me nog dat ik hem na de aanslag op het World Trade Centrum, hoorde vertellen dat deze gebeurtenis waarschijnlijk niet zo veel zou veranderen aan de toestand in de wereld terwijl bijna alle andere commentatoren moord en brand schreeuwden.

"Heeft geschiedenis nut?" valt globaal gesproken uiteen in 2 ongelijkwaardige delen. Het eerste stuk omvat ruim 150 bladzijden en beschrijft de oorlogen in de 20e eeuw, meer specifiek de Eerste en de Tweede Wereldoorlog, met als toegift een stuk over Adolf Eichmann en een over Daniel Goldhagen. Het stuk over de oorlog is een gedegen samenvatting, maar voor wie al redelijk wat over de Eerste en de Tweede Wereldoorlog heeft gelezen bevat het weinig nieuws. Voor wie dat niet heeft, gaat van Rossum er met te grote stappen doorheen.

In mijn ogen is het hoogtepunt van het boek het stuk over Adolf Eichmann van 13 bladzijden, waarin stil gestaan wordt bij de boeken die Hannah Arendt, Harry Mulisch en Abel Herzberg over die man schreven. Een briljant stukje synthese.

De rest van het boek gaat over kunst, cultuur en hedendaagse geschiedenis en bestaat uit stukjes van zo'n 3 bladzijden. Op zich zijn die stukjes aardig geschreven, maar ze zullen mij niet bijblijven.

Hieronder een paar citaten uit het boek:

- Dat er van de geschiedenis geen lessen te leren zijn die onmiddellijk bruikbaar zijn voor de beleidspraktijk, is buiten de kring van beroepshistorici geen populaire opvatting. Journalisten en politici gebruiken met regelmaat historische voorbeelden en analogieën teneinde bepaalde beslissingen te legitimeren. Hoe minder de betrokkenen van de geschiedenis weten, hoe groter hun zelfverzekerdheid bij het opportunistische misbruik van de geschiedenis.

- Door de paniekzaaierij van de media heeft de burger geen idee hoe de verschillende risico's die hij in zijn leven loopt, zich tot elkaar verhouden. Weet hij veel dat zijn eigen keukentrapje, bromfiets, auto en barbecue veel en veel gevaarlijker zijn dan vuurwerkbedrijven en terroristische aanslagen. De deskundige die op 11 of 12 september zou hebben opgemerkt dat er in de Verenigde Staten jaarlijks ruim 42.000 mensen in het verkeer omkomen zonder dat er een haan naar kraait, laat staan dat er een "war on traffic accidents" wordt afgekondigd, zou waarschijnlijk onmiddellijk de deur van de studio zijn gewezen.

Ik heb van Maarten van Rossem eerder zijn boek over de Verenigde Staten gelezen. Ook over dat boek was ik niet zo enthousiast. Ik denk dat ik Maarten van Rossem meer waardeer als mediapersoonlijkheid dan als schrijver. Datzelfde geldt bij mij ook voor die andere troetelhistoricus Geert Mak. Ik denk niet dat ik nog eens een boek van Maarten van Rossem ga lezen.

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom

Geen opmerkingen:

Een reactie posten