Nagieb Mahfoez: Paleis van verlangen

Nagieb Mahfoez: Paleis van verlangen (Egypte, 1957): 621 blz: Vertaald door Richard van Leeuwen (1991): Uitgeverij het Wereldvenster/ Unieboek bv

 

 

"Paleis van verlangen" is het tweede deel van de Caïro-trilogie van de Egyptische schrijver Naghieb Mahfoez.

 

Inmiddels zijn we 5 jaar verder. Na de dood van Fahmi heeft Ahmed zijn avontuurtjes afgezworen en komt nog wel bij zijn vrienden, maar alleen om te drinken en te kletsen. Ook zijn er intussen 5 kleinkinderen geboren. Ahmed is de vriendelijke opa zoals hij voor zijn eigen kinderen nooit is geweest. Kamaal is 17 en klaar met school en staat voor de vraag wat hij verder moet studeren. Zelf wil hij voor een leraarschap gaan, maar zijn vader is daar geen voorstander van.

In dit deel staan de liefdesavonturen van de overgebleven mannelijke leden van de familie centraal. Ahmed merkt na 5 jaar dat zijn aantrekkingskracht op vrouwen niet meer zo groot is als voorheen. Hij begeert Zannoeba, een luitspeelster van nog geen 30 jaar, maar die schenkt hem alleen haar gunsten in ruil voor veel geld. 

Jasien trouwt voor de tweede keer, maar ook dit huwelijk is geen lang leven beschoren, na een rustige periode zet hij weer de bloemetjes buiten. 

Kamaal tenslotte is verliefd op Ajida, de onbereikbare zus van zijn beste vriend Hoessein, maar die heeft haar liefde al geschonken aan Hassan, een andere vriend van hem die net iets ouder is.

Citaten:

- Wat ons betreft, een vrouw is jong zolang er een man is die haar begeert, en een man is jong zolang hij door een vrouw wordt begeerd.

- Hij haalde diep adem, zodat zijn brede borst zich vulde, en zei geestdriftig: "Mensen als ik nemen geen genoegen met een bedankje. Wat heeft een hongerige eraan als je je afwendt en zegt "Vertrouw op God"? Iemand die honger heeft wil voedsel, lekker, smakelijk voedsel."

- Hoessein richtte zich tot Kamaal en zei op licht geërgerde toon: "De regel die in ons gezin wordt nagevolgd is: werken om de rijkdom te vermeerderen en bevriend raken met invloedrijke personen, zodat je daarna de titel "bey" kunt kopen. Vervolgens moet je je inspanningen verdubbelen, je fortuin vergroten en met een uitgelezen elite bevriend worden, zodat je de titel "pasja" kunt bemachtigen. Uiteindelijk stel je als hoogste doel in het leven in de smaak te vallen bij prinsen en daarmee moet je genoegen nemen, aangezien je de titel "prins" niet met werken of slinksheid kunt verwerven. ..."

 

- Hoessein haalde zijn schouders op en zei: "Moet ik schrijven zodat de mensen kunnen lezen? Waarom schrijven de mensen niet zodat ik kan lezen?"

 "Wie van beide is het beste af?"

 "Je moet me niet vragen wie het beste af is, maar wie het gelukkigst is. Ik beschouw werken als een vloek voor de mensheid, niet omdat ik lui ben, nee, maar omdat werken tijdverspilling is, een gevangenis voor het individu, een belemmering die het leven onmogelijk maakt. Een gelukkig leven is een gelukzalige ledigheid."

 

- Liefde was een last voorzien van twee handvaten die zo geplaatst waren dat twee personen haar moesten dragen.

 

Jasien:

- Mijn Heer, wat zie ik daar? Is dat werkelijk een vrouw? Hoeveel kintaar zou ze wegen? Mijn God zoiets omvangrijks heb ik nog nooit gezien. Hoe word je eigenaar van zo'n landgoed? Ik zweer plechtig dat als een vrouw van die omvang in mijn handen zou vallen, ik haar naakt midden in de kamer zou neerleggen en er zeven rituele omlopen omheen zou maken.

 

Nogmaals Jasien:

- "Als ik zeg dat ik je begeer en dat ik van je houd, twijfel je dan aan mijn oprechtheid? Kijk in mijn ogen. Voel mijn pols."

 "Je bent in staat dat tegen elke vrouw te zeggen die je tegenkomt."

 "Dat komt doordat, zoals het gezegde luidt: "Een hongerlijder van alle soorten eten houdt." Maar dan kan hij nog wel het meest van moeloekhiyya houden ..."

 

- "... Er is geen man die niet meer schandalen achter zijn baard verbergt dan de wereld kan bevatten."

- "Bravo. Ik heb altijd al gedacht dat je klasse had, en misschien ben je het straks met me eens dat je meer tot lachen geneigd bent dan tot het Ware, het Goede, het Schone, nationalisme, humanisme enzovoort, de hele lijst beuzelarijen waarmee je jezelf tevergeefs lastig valt."

Kamaal is zich niet bewust van de traditie van zijn vader en zijn oudere broer:

- "Wij zijn een zeer behoudende familie. Ik ben de eerste die drank proeft."

 

- "Hoge bloeddruk .... Hoge bloeddruk ...," zei Mohammed Iffat verbolgen. "We horen artsen alleen nog maar zeggen op de toon van iemand die zijn slaaf bevelen geeft: "Geen alcohol meer drinken, geen rood vlees meer eten en wees voorzichtig met eieren.""

 Ahmed Abd al-Gawwaad vroeg smalend: "Wat moet een man als ik beginnen, die niets anders dan rood vlees en eieren eet en alleen alcohol drinkt?"

 

Ik vind "Paleis van verlangen" iets minder mooi dan "Tussen twee paleizen".  

   

 

Lees verder in mijn bespreking van het derde deel van de Caïro-trilogie: "De suikersteeg".

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.