Marcel Proust: Op zoek naar de verloren tijd: Deel 4: Sodom en Gomorra (Frankrijk, 1922): 541 blz: Vertaald door Thérèse Cornips (1988): Uitgeverij de Bezige Bij
"Sodom en Gomorra" is het vierde deel van de prachtige romancyclus "Op zoek naar de verloren tijd" van de Franse schrijver Marcel Proust. Ik ben de hele serie nu voor de derde keer aan het lezen om hem te bespreken op mijn blog.
In "Sodom en Gomorra" natuurlijk veel aandacht voor de verteller van het verhaal die een relatie met Albertine heeft. Verder ook veel aandacht voor baron M. de Charlus, die van mannen houdt en de vele gelegenheden wanneer de society bij elkaar komt. Het is prachtig!
- Driekwart van de verklaring voor opinies die mensen over elkaar uitspreken hoef je niet te zoeken in versmade liefde of uitsluiting uit overheidsfuncties. Het oordeel blijft onbeslist: een uitgebleven of ontvangen invitatie bepaalt het.
- Ik begon de gesproken of onuitgesproken taal der aristocratische vriendelijkheid op zijn juiste waarde te schatten, een vriendelijkheid die graag balsem giet op het minderwaardigheidsgevoel van degenen jegens wie zij wordt betracht, maar niet nochtans in een mate dat zij het wegneemt, want in dat geval zou zij geen reden van bestaan meer hebben. "U bent heus onze gelijke, zo niet beter dan wij," leken in al hun gedragingen de Guermantes te zeggen; en ze zeiden het op de innemendste wijze die men zich kan indenken, met de bedoeling te worden bemind, te worden bewonderd, maar niet om te worden geloofd; dat men oog had voor het fictieve karakter van die vriendelijkheid, was wat zij welopgevoed noemen; de vriendelijkheid voor reëel aanzien, was een gebrek aan opvoeding.
- ... zoals alle niet-verliefde mensen verbeeldde hij zich dat je degeen die je bemint uitkiest na ampel beraad en al naar diverse hoedanigheden en fatsoensbegrippen.
- mensen die zo hard lachen om wat ze zeggen zonder dat het grappig is, ontslaan je, door de hilariteit voor hun rekening te nemen, van de plicht eraan deel te nemen.
- Het komt voor, natuurlijk, dat mensen, zelfs degenen van wie je het meest houdt, oververzadigd raken van de treurnis of de irritatie die er van je uitgaan. Er bestaat evenwel iets dat vermag te tergen in een mate die een mens nooit zal evenaren: een piano.
- Iemands charmes zijn ontegenzeglijk minder vaak een aanleiding tot liefde dan een zin als: "Nee, ik ben vanavond niet vrij."
- Want zij die na de tien regels van een middelmatig artikel geeuwen van moeheid, maakten wel elk jaar weer de reis naar Bayreuth om de Ring te horen.
- Vrijwel geen van de getrouwen hield zijn proestend gelach in, en zij hadden iets van een stel menseneters in wie, door een verwonding toegebracht aan een blanke, de dorst naar bloed wakker wordt.
- Zij was zoals haast alle vrouwen zijn, die zich verbeelden dat een compliment dat men hun maakt strikt de waarheid onder woorden brengt, en een oordeel is dat onpartijdig, onweerhoudbaar, wordt uitgesproken, als betrof het een kunstvoorwerp dat geen verband houdt met een persoon.
- Een van mijn collegae geeft oude geschiedenis. Als hij 's avonds een slaappil had genomen, vertelde hij me, had hij onder zijn college moeite om op de Griekse citaten te komen die hij nodig had. De dokter die hem die slaappillen had aanbevolen verzekerde hem dat ze geen invloed hadden op het geheugen. "Het komt misschien omdat u geen Griekse citaten hoeft te noemen," had de historicus geantwoord, niet zonder spotzieke trots.
- ... zoals knappe vrouwen graag een glimlach schenken die, zo weten ze, met vreugde wordt begroet.
- Maar omdat, niettemin, zijn zusters benauwdheden voor hem als maatstaf schenen te moeten gelden, kon hij niet geloven dat wat bij de hare "succes had" niet raadzaam was voor de mijne, en ergerde het hem dat ik het niet probeerde, want er is iets nog moeilijkers dan zich tot een leefregel te dwingen, en wel om hem niet op te leggen aan anderen.
- Bedwelmd door het gevoel van dankbaarheid dat Albertine's liefheid me ingaf zo vlak na de hevige pijn die ze mij had aangedaan, zei ik, net zoals men de kelner die u een zesde glas eau-de-vie schenkt grif een fortuin zou beloven, dat mijn vrouw een auto, een jacht zou hebben; dat het in dat opzicht, aangezien Albertine zo van autorijden en van varen hield, jammer was dat dat zij het niet was die ik liefhad; dat ik de ware echtgenoot voor haar zou zijn geweest, maar dat wij wel zouden zien, dat wij misschien plezierig met elkaar om konden gaan.
