M.A. Schenkeveld- van der Dussen (hoofdred): Nederlandse literatuur

M.A. Schenkeveld- van der Dussen (hoofdred): Nederlandse literatuur, een geschiedenis (Nederland, 1993): 938 blz: Uitgeverij Martinus Nijhoff

 

 

Sommige boeken blijven bij mij jaren ongelezen in mijn kasten liggen voordat ik ze durf op te pakken om te beginnen met lezen. "Nederlandse literatuur" is zo'n monster dat al jaren ligt te wachten. Ik zeg expres monster, want met ruim 850 bladzijden tekst en 151 essays, allen opgehangen aan een bepaalde datum en door meer dan 100 mensen geschreven, is dit bepaald een imposant boek.

 

Zo'n boek in zijn geheel lezen is voor mij niet op te brengen en daarom heb ik om te lezen uit de inhoudsopgave 15 stukjes gekozen over die onderwerpen die mij het meeste aanspreken. Daar zitten stukken bij over: de Statenvertaling van de Bijbel, de Gysbreght van Aemstel, vertalen, Multatuli, de discussie "vorm of vent", Vestdijk over poëzie, kinderboeken, de literaire lezing, de poëziebloemlezingen van Gerrit Komrij en het televisieprogramma "Hier is Adriaan van Dis". Het is een heel scala aan onderwerpen.

 

De meeste stukjes beslaan ongeveer 5 bladzijden. Dat het boek door en voor academici is geschreven is duidelijk te merken. De teksten bevatten heel veel informatie, springen van het ene op het andere onderwerp over en zijn in een stijl geschreven die niet bepaald tot doorlezen uitnodigt. Dor professorenproza is wat te negatief geformuleerd, maar de meeste lezers zullen het snel voor gezien houden.

 

Ik denk dat "Nederlandse literatuur" inhoudelijk wel aardig wat te bieden heeft, maar het wordt zodanig gepresenteerd dat je wel een echte doorzetter moet zijn om het daadwerkelijk tot je te nemen. Van de 15 stukjes die ik heb gelezen ben ik het meeste al weer vergeten, maar ik heb zoals gebruikelijk wel streepjes in de kantlijn gezet zodat ik het nog terug kan lezen.

    

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Als er iemand is die dit boek zelf wil proberen, dan kan hij of zij dit gratis bij mij ophalen of tegen portokosten bij mij bestellen.

 

Willem G. Weststeijn: Russische literatuur

Willem G. Weststeijn: Russische literatuur  (Nederland, 2004): 505 blz: Uitgeverij Meulenhoff

In zijn "Russische literatuur" bespreekt Weststeijn aan de hand van een aantal essays de groten en de niet zo groten uit de Russische literatuur.

In ieder essay wordt een schrijver of een werk behandeld. Meestal doet hij dat met een korte levensloop van de schrijver en ook met een samenvatting van de inhoud indien het besproken werk bij de meeste lezers niet zo bekend zal zijn.

Bijna iedere bekende Russische schrijver wordt behandeld. Zo is er plaats voor Poesjkin, Gogol, Toergenjev, Tolstoj,Dostojewski, Tsjechov, Boenin, Boelgakov, Babel, Pasternak, Sjalamov en Solzhenitsyn. Opvallende afwezigen zijn Gontsjarov, Nabokov en vooral Paustovskij, die in het hele boek niet een keer wordt genoemd terwijl hij in Nederland tot de populairste Russische schrijvers behoort.

Ook worden een aantal minder bekende of voor mij zelfs totaal onbekende schrijvers behandeld, waaronder een groot aantal dichters.
De essays zijn goed geschreven, maar zonder voorkennis heb je na het lezen van dit boek er weinig idee van wat nu de moeite waard is om te lezen en wat niet. Eigenlijk heb je niet veel aan dit boek als je niet al redelijk bent ingelezen in de Russische literatuur.

  

Michael Schmidt: The novel

Michael Schmidt: The Novel: A Biography (2014): 1106 blz: Uitgeverij the Belknap Press of Harvard University Press

"The novel" is een enorme pil van ruim 1100 blz die ik in 20 dagen tijd heb gelezen.

In "The novel" bespreekt Michael Schmidt de geschiedenis van de Engelstalige roman. Hij behandelt hierbij niet alleen de grote namen, maar ook veel schrijvers waarvan ik nog nooit een boek heb gelezen. Ook worden anderstalige schrijvers besproken zoals oa: Cervantes, Flaubert, Tolstoj, Proust, Kafka voor zover die een duidelijk aanwijsbare invloed hebben uitgeoefend op hun Engelstalige collega's.

Als Schmidt een schrijver bespreekt dan begint hij vaak met kort aan te geven door welke andere schrijvers hij is beïnvloed. Vervolgens een korte biografische schets van ongeveer een blz waarin de belangrijkste gegevens uit de levenslop worden gegeven. Dan een aantal bladzijden met besprekingen van de belangrijkste romans en als laatste wat andere latere romanschrijvers over deze schrijver hebben gezegd. Doelbewust geeft Schmidt alleen de meningen van collegaromanschrijvers en niet die van professionel critici.

Jammer genoeg geeft Schmidt slechts in weinig gevallen zijn eigen mening over een boek. Wel schrijft hij regelmatig dat een bepaald boek de tand des tijds beter heeft doorstaan dan een ander, of dat er van een bepaald boek (The Great Gatsby) 25 miljoen exemplaren zijn verkocht en dat Agatha Christie met 2 miljard verkochte exemplaren de best verkopende Engelstalige schrijver ooit is.

Het boek lijkt mij redelijk volledig wat betreft de echte literaire romans. Over genreliteratuur heeft Schmidt niet zoveel te zeggen. Zo wordt Tolkiens "In de ban van de ring" wel genoemd in de tekst maar niet verder besproken. Datzelfde geldt ook voor Vikram Seths "A suitable boy". Twee andere favoriete romans van mij: James Clavells "Shogun" en Michel Fabers "The crimson petal and the white" worden niet eens genoemd.

De grote verdienste van Schmidt is dat hij zeer leesbaar schrijft. Ik heb in het verleden een aantal saai geschreven Nederlandstalige literatuurgeschiedenissen gelezen (als laatste die van Brems). Schmidt is altijd onderhoudend. Wel is zijn Engels behoorlijk pittig. Op iedere bladzijde staan wel 5 tot 10 woorden die ik nog niet ken. Wel laat de betekenis zich meestal wel ongeveer raden.

Ik heb het boek nu in zijn geheel gelezen, waarbij ik potloodstreepjes heb gezet bij de belangrijke en interessante passages. Ik kan het boek iedereen aanraden die geïnteresseerd is in de Engelstalige roman, zelf een groot aantal van die romans heeft gelezen, en zijn Engels goed beheerst.

 

Hugo Brems: Altijd weer vogels die nesten beginnen

Hugo Brems: Altijd weer vogels die nesten beginnen: geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1945-2005 (Nederland, 2006): 792 blz: Uitgeverij Bert Bakker

Het valt te waarderen dat Hugo Brems het heeft aangedurfd om een geschiedenis van de moderne Nederlandse literatuur te schrijven.

Ik heb slechts de eerste 70 blz gelezen, maar daaruit blijkt al dat enorm veel namen genoemd worden en dat de boeken die genoemd worden slechts in hooguit enkele zinnen worden besproken. Aangezien ik vrij veel romans van na de oorlog heb gelezen wil ik het boek zelf kopen en op mijn gemak doorlezen.

Inmiddels heb ik het boek gelezen, uitgezonderd de gedeelten over poëzie, want daar heb ik niet veel mee.

Hugo Brems streeft volledigheid na, waardoor naast talloze auteurs en vele boektitels ook veel tijdschriften genoemd worden. Dit komt de leesbaarheid niet ten goede, zo wordt ieder vernoemd boek in een hooguit drie zinnen besproken.

Ook is het boek moeilijk geschreven. Als ik zelf een soortgelijk boek zou schrijven dan zou ik van pakweg 50 auteurs van elk een belangrijk boek bespreken in zo'n 3 pagina's, waarna ik nog 2 pagina's zou gebruiken om ander werk van die schrijver te bespreken. Zo krijg je een handzaam boekje van 250 blz.

Schrijvers en boeken die ik in ieder geval zou bespreken:

- Frank Martinus Arion: Dubbelspel 

- Gerbrand Bakker: Jasper en zijn knecht

- Belcampo: Al zijn fantasieën

- Maarten Biesheuvel: Verzameld werk

- Dick Bruna: Nijntje
- Hugo Claus: Het verdriet van België

- Adriaan van Dis: Ik kom terug

- Jean Dulieu: Paulus en de eikelmannetjes
- Thijs Goldschmidt: Darwins hofvijver
- Hella Haasse: Oeroeg:
- A.F.Th van der Heijden: De tandeloze tijd
- Willem Frederik Hermans: De donkere kamer van Damocles
- F.B. Hotz: Het werk 

- Aimée de Jongh: Dagen van zand

- Lieve Joris: De dans van de luipaard

- Theo Kars: Memoires van een slecht mens

- Dick Matena: Saïdjah en Adinda
- Harry Mulisch: De ontdekking van de hemel
- Cees Nooteboom: De omweg naar Santiago

- Lennart Nijgh: Liedteksten

- Drs P.: Liedteksten
- Gerard Reve: De avonden

- Will Ritstier: Wills kracht

- Eva Rovers: Boud

- Frank van Rijn: Vijfentwintig jaar later
- Annie M.G. Schmidt: Pluk van de Petteflet

- A.L. Snijders: Vijf bijlen

- Barbara Stok: De filosoof de hond en de bruiloft

- Peter van Straaten: Aanstoot
- Marten Toonder: Het beste van Marten Toonder
- Carolijn Visser: Tibetaanse perziken
- Frida Vogels: De harde kern
- J.J. Voskuil: Bij nader inzien en Het bureau
- Hans Warren: Geheim dagboek  

- August Willemsen: De val

  

Nawoord: Ik ben op dit moment druk aan het lezen in Michael  Schmidt's "The novel". Uit dat boek blijkt dat een literatuurgeschiedenis ook op een boeiende manier geschreven kan worden. Een wereld van verschil met Hugo Brems.

Michael Schmidt: The novel

Michael Schmidt: The Novel: A Biography (2014): 1106 blz: Uitgeverij the Belknap Press of Harvard University Press

Het is een beetje raar om een bespreking van een boek te plaatsen voordat ik het in zijn geheel gelezen heb. Dit is echter een enorme pil en hoewel ik slechts de eerste 8 hoofdstukken en 127 blz heb gelezen ben ik razend enthousiast.

Na een lovende recensie in de New York Times en nadat ik het boek in de winkel had ingezien en zag dat er veel mij bekende schrijvers worden besproken besloot ik om het boek te kopen.

Michael Schmidt heeft een geschiedenis van de Engelstalige roman geschreven. Hij doet dit niet als academicus maar als collegaschrijver die duidelijke meningen heeft over de romans en schrijvers die hij bespreekt en daar ook eerlijk over is.

Zoals gezegd heb ik de eerste 8 hoofdstukken gelezen waarin schrijvers als: John Mandeville (the travels of ...), Thomas Malory (le morte d'Arthur), Philip Sidney, John Bunyan (the pilgrim's progress), Aphra Behn, Daniel Defoe (Robinson Crusoë en Moll Flanders), Jonathan Swift (Gulliver's travels), Samuel Johnson (Rasselas) en Samuel Richardson (Pamela en Clarissa) worden besproken.

Gelukkig behandelt Schmidt een relatief klein aantal schrijvers, maar die bespreekt hij dan wel uitgebreid. Meestal geeft hij een levensschets van ongeveer een bladzijde en een korte bespreking van de belangrijkste werken. Daarna kijkt hij vooruit in de tijd en schrijft hij wat latere romanschrijvers over de betreffende romans hebben geschreven.

Schmidt schrijft zeer onderhoudend, maar zijn Engels is wel pittig. Mijn Engels is heel behoorlijk, maar als dat niet zo zou zijn was het geen doen om dit boek te lezen. Ook helpt het wel als je al redelijk wat over de geschiedenis van de Engelse literatuur hebt gelezen en natuurlijk als je een aantal van de besproken schrijvers hebt gelezen.

Ik vermoed dat het boek voor de meeste mensen te hoog gegrepen is, maar voor mensen die het aankunnen om langere tijd geconcentreerd een boek in behoorlijk pittig Engels te lezen is dit een absolute aanrader. Ik moet dus nog een kleine 1000 blz. Met een tempo van 30 blz per dag hoop ik het over ruim een maand uit te hebben.