Ik heb mij de afgelopen tijd bezig gehouden met het bekijken van een deel van de films uit het complete oeuvre van de Nederlandse documentaire-filmer Johan van der Keuken.Als je zijn films bekijkt dan valt meteen op dat van der Keuken een vakman is. De shots in zijn films zijn stabiel, goed gekadreerd en belicht en voorzien van passend geluid. Wat doet van der Keuken met zijn vakmanschap? Allereerst geeft hij een beeld van de werkelijkheid zoals hij die waarneemt. Tot zover is alles in orde, hij heeft vaak mooie beelden van de dingen die hij op zijn vele reizen door de wereld waarneemt. Waar ik minder enthousiast over ben is zijn neiging om vooral een kunstzinnige film te willen maken en een persoonlijke dimensie toe te voegen. Dit houdt in dat hij regelmatig nietszeggende beelden van een voice-over voorziet waarin hij diepzinnig bedoelde, maar in feite slaapverwekkende teksten geeft over zijn kijk op het filmen.
Ik heb vooral zijn korte films in zijn geheel bekeken en verder fragmenten van zijn langere films, met uitzondering van "De grote vakantie" zijn laatste grote film, die ik in zijn geheel heb gezien. Hier in het kort wat ik van zijn interessantste films vind.
"Beppie" uit 1965, een sympathiek portret van een brutaal schoolmeisje uit Amsterdam.
"Een film voor Lucebert" uit 1967, het tweede deel, van een serie over Lucebert, waarin Lucebert aan het werk wordt gezien terwijl hij schildert. De laatste drie minuten van deze film, waarin Lucebert een kale muur beschildert en je de opeenvolgende stadia van een kunstwerk in wording ziet, vind ik het meest interessante dat van der Keuken heeft gefilmd.
"De muur" uit 1973 waarin buurtbewoners in een straat in Amsterdam een muur beschilderen.
"Amsterdam global village" uit 1996, met een lengte van bijna 4 uur de langste film van van der Keuken. Ik heb alleen het eerste uur van de film gezien, waarin van der Keuken de stad weergeeft zoals een bewoner die ziet.
"To Sang fotostudio" uit 1997, een documentaire over een fotograaf, die gevolgd wordt door een documentaire van Raymond Gieling die het maken van deze film gefilmd heeft.
"Laatste woorden - mijn zusje Joke" uit 1998, waarin hij zijn zus interviewt vlak voor haar dood aan kanker.
"De grote vakantie" uit 2000, waarin hij zijn wereldreis gefilmd heeft, gecombineerd met een verslag van zijn prostaatkanker. Over de combinatie van die twee ben ik niet zo enthousiast, maar er zitten mooie beelden in de film, zoals een sequentie met ongeveer 100 portretten van Malinese kinderen die hun naam noemen.
Toen ik aan dit project begon dacht ik erover om alles van Johan van der Keuken te bekijken en te bespreken. Ik vind het oeuvre van Johan van der Keuken niet interessant genoeg om iedere film afzonderlijk te bespreken, dus jullie zullen het hiermee moeten doen.
Wat opvalt is dat de dvd-boxen met het vrijwel complete oeuvre van Johan van der Keuken prachtig zijn uitgevoerd, met in iedere box een begeleidend boekje. Van geen andere filmmaker ken ik zo'n mooi uitgevoerde boxen van hun verzameld oeuvre. Wat zou ik graag soortgelijke boxen in bezit hebben van echt grote regisseurs zoals: Charlie Chaplin, Alfred Hitchcock, Buster Keaton, Akira Kurosawa of Satyajit Ray, om mijn absoluut favoriete regisseurs maar eens bij hun naam te noemen.
Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.