Marc Helsen: De lokroep van het avontuur

Marc Helsen: De lokroep van het avontuur: 12 reizen naar het einde van de beschaving (België, 2009): 223 blz: Uitgeverij Lannoo nv

In "De lokroep van het avontuur" staan beschrijvingen van 12 reizen naar onherbergzame en bergachtige gebieden die Marc Helsen heeft gemaakt, soms alleen, maar meestal met een of meer vrienden. Zo staan er beschrijvingen in van wandeltochten in Pakistan, Alaska, Chili, Peru, Argentinië, Ecuador, Tanzania en Thailand en van motortochten met een groep vrienden door India en Tibet.

De beschrijvingen zijn rechttoe-rechtaan en laten goed zien waar voor Helsen het avontuur ligt. Een aspect van het reizen ontbreekt vrijwel volledig, dat zijn ontmoetingen met plaatselijke bewoners, wat de boeken van Lieve Joris en Carolijn Visser zo lezenswaardig maakt. De verhalen worden gecomplementeerd met een routekaartje en wat praktische informatie voor wie de beschreven routes na zou willen doen.


 

August Willemsen: Braziliaanse brieven

August Willemsen: Braziliaanse brieven (Nederland, 1985): 275 blz: Uitgeverij de Arbeiderspers, serie Privé-domein (nr. 109)

"Braziliaanse brieven", bevat een verslag in briefvorm van in totaal 4 verblijven in Brazilië, de eerste van een jaar in 1967-1968 en 3 latere van kortere duur in de jaren 70 en 80.

In 1967-1968 verblijft August Willemsen met zijn dan vaste vriendin Mieke in Sao Paulo voor zijn studie. De brieven die hij schrijft zijn gericht aan Paul, de broer van Mieke. August is dan bezig met een studie naar een Braziliaanse schrijver waar ik nog nooit van heb gehoord.

In zijn brieven beschrijft hij Sao Paulo zoals hij het meemaakt, warm, vies, vol met verkeer en mensen. Er heerst grote armoede, maar waar August zit gaat het nog. Ook ontmoet August verschillende schrijvers waarover hij verslag uitbrengt.

In de jaren 70 en 80 keert August nog 3 keer terug naar Brazilië, ditmaal met een nieuwe vriendin Noor en later ook met zijn dochter Roos, over beide vrouwen krijgen we zo goed als niets te horen. "Braziliaanse brieven" geeft een mooi beeld, van hoe het is om langere tijd in Brazilië te wonen. 

   

Ronald Giphart: De ontdekking van de literatuur

Ronald Giphart: De ontdekking van de literatuur (Nederland, 1997): 175 blz: Uitgeverij de Bijenkorf

In "De ontdekking van de literatuur" beschrijft Ronald Giphart hoe hij en zijn vriend Bert Natter op het Baarnse lyceum allerlei gesprekken over de literatuur voerden en zelf schrijvers wilden worden.

Giphart had ten tijde van dit boekje al een paar romans gepubliceerd en Bert Natter zou later volgen.

In het boek staan ook talloze korte stukjes over schrijvers die volgens Giphart de moeite waard zijn. Hij belijdt daarbij vooral zijn liefde voor Jeroen Brouwers.

Zelf heb ik ook aardig wat Nederlandstalige auteurs gelezen. Wat opvalt is dat onze keus daarbij totaal verschillend is. Van mijn favoriete schrijvers en boeken: J.J. Voskuil, Maarten Biesheuvel, Hotz, Belcampo, Marten Toonder, Hans Warren (geheim dagboek delen 1-21), Carolijn Visser, Lieve Joris, Peter van Straaten en August Willemsen (de val) noemt Giphart alleen de eerste twee. Het boekje leest makkelijk weg, maar is toch niet zo heel erg boeiend.

 

 

Drs P: Grabbelton

Drs P: Grabbelton (Nederland, 2001): 64 blz: Uitgeverij Nijgh & van Ditmar

De grabbelton is een door Drs. P. bedachte rijmvorm. Het is in principe een vijfregelig versje (met als rijmschema abaab), waarin het laatste rijmwoord alle letters bevat die in de voorgaande rijmwoorden optreden.

Een lobbertang is een grabbelton waarin het eerste rijmwoord een anagram van het laatste is.

Het is natuurlijk ook leuk als het geheel enige betekenis heeft en ook nog redelijk onderhoudend is. Voor u zelf aan de grabbelton (of lobbertang) begint hier enige in mijn ogen geslaagde voorbeelden uit dit boekje:

Men hoeft het niet bij één product te laten
Zo'n trefwoord is een genereuze bron
De lasten blijken minder dan de baten
U heeft nu het principe in de gaten
Dus maak nu ook eens zelf een grabbelton

Ik doe met mijn resectiezaag de ronde
Pluk melodieën van de zoldering
Bega vaak twee-, soms driemaal daags een zonde
En richt het damesvolleybal te gronde
Kortom, ik ben een echte zonderling

Wat zijn er veel bizarre levenswijzen
Waarover ik tot mijn verbazing lees
Zo zijn er mensen... nou, die eten sijzen
Radijzen en patrijzen. Om te ijzen!
Geef mij dan maar een portie zwijnenvlees

Hier gaat niets om, behalve de routine
Van druggebruik en groezelige sex
Men komt te voet en niet per limousine
In alle hoeken ruikt het naar urine
Ach, eens was dit een industriecomplex

Als plezierdichter vind ik Drs. P. een van de allergrootsten. Ook goed om inspiratie op te doen als je eens een sinterklaasgedicht wilt schrijven!

 

 

Gabriel Garcia Marquez: Herinnering aan mijn droeve hoeren

Gabriel Garcia Marquez: Herinnering aan mijn droeve hoeren (Colombia, 2004): 108 blz: Vertaald door Mariolein Sabarte Belacortu (2004): Uitgeverij Meulenhoff: Oorspronkelijk uitgever Mondadori

Een oude man (wiens naam in het gehele boek niet wordt genoemd) besluit om zichzelf voor zijn 90-ste verjaardag een origineel cadeau te geven. Hij vraagt aan de plaatselijke bordeelhoudster of zij voor hem een jong meisje weet, bij voorkeur nog maagd, zodat hij nog eenmaal een vurige liefdesnacht kan beleven. Aan zijn verzoek wordt voldaan. Bij hun eerste ontmoeting ligt het meisje in diepe slaap. De man laat haar slapen, spreekt haar toe en wordt smoorverliefd op haar. Zo gaat ongeveer een jaar voorbij. Overdag werkt het meisje en s'nachts kijkt de man naar haar en spreekt haar toe. Meer gebeurt er in feite niet in het boek.

Toen ik dit boek voor het eerst las was ik erg onder de indruk van de schrijfkunst van Marquez. Ik vond het na "Liefde in tijden van cholera *****" het beste boek dat ik van hem had gelezen. Bij een tweede keer lezen blijkt het verhaal toch wel erg dunnetjes. Meer een tussendoortje van Marquez, maar wel een goed tussendoortje.



 

 

J.R.R. Tolkien: De hobbit

 J.R.R. Tolkien: De hobbit (Groot Brittannië, 1935): 225 blz: Vertaald door Max Schuchart (1960): Uitgeverij het Spectrum: Oorspronkelijk uitgever: George Allen & Unwin Ltd.

 

Hobbits zijn vredelievende wezens, ongeveer 90 cm lang, die niet van avontuur houden, maar wel van een lekkere maaltijd.

Op een goede (of beter gezegd kwade) dag komt de tovenaar Gandalf bij de hobbit Bilbo Balings op bezoek en vraagt hem om mee te gaan met een expeditie waarbij ook een gezelschap van maar liefst 13 dwergen is betrokken. De dwergen komen twee bij twee binnenvallen en laten zich het aangeboden eten en drinken goed smaken. Tot Bilbo's verdriet raakt zijn provisiekast helemaal leegeplunderd. Dit is het begin van het grote avontuur dat in "De hobbit" beschreven wordt.

Ze gaan met zijn 15-en op pad, tegen de zin van Bilbo en wat ze van plan zijn is ook al niet helemaal duidelijk, behalve dat er sprake is van een schat en een draak verslagen dient te worden. De 15 zijn: Gandalf, Bilbo en de 13 dwergen met de volgende namen (goed voor een Tolkien-quizvraag voor de liefhebber): Balin, Dwalin, Kili, Fili, Dori, Nori, Ori, Oin, Gloin, Bifur, Bofur, Bombur en Thorin Eikenschild, de leider van de dwergen.

Het avontuur dreigt verscheidene keren mis te lopen. De dwergen laten zich meerdere keren gevangen nemen en dan moet Bilbo ze bevrijden. Bilbo heeft onderweg ook nog een ring gevonden die hem onzichtbaar maakt als hij hem omdoet (hier is nog niet sprake van de ring van het kwaad zoals later bij "In de ban van de ring" wel het geval is). Na een lange tocht vol ontberingen komt het gezelschap bij de berg waar de schat verborgen ligt, de draak wordt verslagen en er volgt nog een grote veldslag waarna Bilbo naar huis kan terugkeren. Daar wacht hem nog een laatste verrassing, omdat hij al een jaar vermist is, wordt zijn hobbithol te koop aangeboden.

Toen "De hobbit" in 1937 als kinderboek gepubliceerd werd, had Tolkien al een geheel eigen fantasie wereld bedacht, geheten Midden-Aarde, bevolkt met tovenaars, elfen, dwergen, aardmannen, wargs en ook nog mensen. Eigenlijk wilde hij zijn grote werk "De Silmarrilion" over deze wereld publiceren, maar daar zag geen uitgever brood in. Door het succes van "De hobbit" aangemoedigd begon Tolkien met het schrijven van "In de ban van de ring", waarin deels dezelfde personages terugkeren, dat veel duisterder van toon is en veel meer een boek voor volwassenen.

Op dit moment draait deel 2 van "De hobbit, the desolation of Smaug" in de bioscoop. Ik heb deze 2 delen nog niet gezien, maar ga dat na het lezen van het boek zeker nog doen. Het is niet moeilijk om in te zien waarom regisseur Peter Jackson is begonnen met het verfilmen van "In de ban van de ring" en niet met "'De hobbit'. In "In de ban van de ring" is er sprake van een veel gevariëerder reisgezelschap (met maar een dwerg: Gimli), er gebeurt veel meer en de scenes worder ook veel grafischer beschreven. Als je "De hobbit" hebt gelezen kun je verder gaan met de complete "In de ban van de ring". Ik ga dat zeker doen.


 

   

Georges Perec: 't Manco

Georges Perec: 't Manco (Frankrijk, 1968): 310 blz: Vertaald door Guido van de Wiel (2009): Uitgeverij de Arbeiderspers: Oorspronkelijk uitgever: Editions Denoël

De Franse schrijver Georges Perec vroeg zich af of het mogelijk was om een complete  leesbare roman te schrijven in het Frans zonder ook maar een keer de letter e te gebruiken. Tijdens het schrijven merkte Perec al snel dat juist door de vormbeperking zijn fantasie en creativiteit gestimuleerd werd.

40 jaar later maakte Guido van de Wiel deze Nederlandse vertaling, ook zonder de letter e te gebruiken. De hoofdpersonen van het boek dragen klinkende namen als Anton Vocalis, Douglas Haig Clifford of Olga Mavrokhordatus. Wat opvalt in het boek is dat er nogal veel opsommingen in voorkomen. Ook worden 'n, 't, 'm of vijf stuks of 'n half dozijn veel gebruikt. Perec gebruikt nogal veel taalgrapjes in zijn tekst die me helaas meestal ontgaan.

Wat vind ik nu van dit boek? Ik heb het gelezen tot en met blz 49 plus de toelichting van de vertaler. Voor creativiteit en fantasie ***** en voor leesbaarheid slechts **. Erg leuk voor de liefhebbers van Oulipo (Franse literatuurstroming) en het werk van Battus.

 

 

Peter Watson: Ideeën

Peter Watson: Ideeën (Groot Brittannië, 2005): 878 blz: Vertaald door: Rob de Ridder, Joost Zwart, Michel Janssens, Hans van Cuijlenborg, Gerard Grasman en Amy Bais (2005): Uitgeverij het Spectrum: Oorspronkelijk Uitgever: Weidenfeld & Nicholson

"Ideeën" van Peter Watson is een kolossaal boek. Het bevat 878 blz tekst en daarnaast ook nog eens 81 blz met maar liest 3550 noten en een index van 61 blz.

De eerste geschiedsschrijvers uit de Griekse oudheid zoals Herodotus en Thuycidides hielden zich vooral bezig met politieke geschiedenis, het verhaal van koningen, oorlogen en veldslagen. Voor de korte termijn is zo'n aanpak natuurlijk interessant, maar als je gaat kijken naar hoe de wereld geworden is zoals hij nu is zijn andere zaken van groter belang. Dat zijn de mensen die ideeën hadden (uitvindingen, wetenschappelijke theoriën of ideeën op het gebied van filosofie, kunst of religie) die de mensheid vooruit hielpen.

In "Ideeën" begint het verhaal bij het temmen van het vuur, het ontstaan van taal en het maken van stenen werktuigen en gaat door met het uitvinden van de landbouw, het schrift en het wiel. Andere belangrijke uitvindingen die later in het boek ter sprake komen zijn oa: het papier, het magnetisch kompas, het buskruit, de mechanische klok, de boekdrukkunst. Naarmate het boek vordert komt steeds meer de nadruk op wetenschappelijke theoriën en ontdekkingen te liggen: de heliocentrische hypothese van Copernicus, de waarnemingen van Tycho Brahe, de planeetwetten van Kepler, Galileo, Newton, enz.

Het boek is zeer veelomvattend. Na het lezen ervan heb je een redelijk gedetailleerd beeld (uitgezonderd de politieke geschiedenis) van hoe de wereld geworden is zoals hij nu is en wat wij er van weten. Met afstand het meest interessante geschiedenisboek dat ik ooit heb gelezen. Het boek wordt vervolgd door "Grondleggers van de moderne wereld" waarin Watson een overzicht van de 20e eeuwse vorderingen op het gebied van de wetenschap. Een flinke kluif om te lezen maar zeer de moeite waard.

 

J.R.R. Tolkien: In de ban van de ring

J.R.R. Tolkien: In de ban van de ring: (Groot Brittannië, 1955): 1346 blz: Vertaald door Max Schuchart (1956): Uitgeverij Het Spectrum: Oorspronkelijk uitgever: George Allen & Unwin ltd.

Tolkien verzon een complete fantasiewereld geheten Midden-Aarde. In deze wereld kwamen behalve mensen wezens als Hobbits, Elfen, Tovenaars en Orks voor.

Het eerste boek dat hij schreef was "De silmarrillion". Dit boek was niet zozeer een lopend verhaal als wel een opsomming van verhalen en gebeurtenissen uit deze verzonnen wereld. Tot de teleurstelling van Tolkien werd dit boek niet gepubliceerd (later na het succes van "In de ban van de ring" werd het alsnog gepubliceerd). In 1935 publiceerde Tolkien "De hobbit" een kinderboek over een vriendelijk wezentje, de hobbit, die graag at en gezellig een pijp rookte. Dit boek werd een enorm succes. Aangespoord door het succes schreef Tolkien door en maakte nu een verhaal dat veel duisterder van toon was en ook veel complexer: "In de ban van de ring".

"In de ban van de ring" is een verhaal over de strijd tussen goed en kwaad. In het begin van het boek erft de hobbit Frodo de ring van de macht die door Sauron gemaakt is en die door toeval in het bezit van zijn oom Bilbo terecht is gekomen (zie voor dat verhaal "De hobbit"). Gandalf de goede tovenaar komt erachter dat Frodo de ene ring in zijn bezit heeft en besluit dat deze vernietigd moet worden in de vuurberg in het land Mordor waar hij gesmeed is. Frodo gaat op pad en krijgt daarbij gezelschap van Sam en Merijn en Pepijn.

"In de ban van de ring" is een kruising tussen een sprookje voor volwassenen en een ouderwets avonturenverhaal. Er is een hele wereld bedacht waarbij de personages meestal niet zo uitgewerkt zijn. Ik heb het met veel plezier gelezen en hoewel ik het zeker niet het beste boek vind dat ik heb gelezen staat het hoog op mijn lijstje van favoriete boeken.

"In de ban van de ring" is 2 keer verfilmd. De eerste verfilming stamt uit 1980 en is een tekenfilm. Hierbij zijn vooral de kwade machten zwarte vlekken waar je niet echt prettig naar kijkt. Een bewonderenswaardige poging, maar in mijn ogen niet echt geslaagd (***).

De verfilming uit de jaren 2000-2003 van regisseur Peter Jackson is een feest om naar te kijken. Alle wezens waarbij je zelf een beeld moest vormen als je het boek las hebben nu een vorm gekregen. De hobbits, elfen, dwergen, tovenaars, enten, orks, urukhai zijn een feest om naar te kijken. De film is in het ruige berglandschap van Nieuw Zeeland opgenomen. Een minpuntje van de film is dat er erg veel aandacht wordt besteed aan de vechtscenes, maar dat is nu eenmaal het nadeel van iedere actiefilm. (****)