Dvd: Ida

Ida (Polen, 2013): 80 min: Zwart-wit: Regisseur Pawel Pawlikowski

 

 

 

In 1962 staat de 18-jarige Anna op het punt in het nonnenklooster in te treden waar ze is opgegroeid. De moeder-overste heeft besloten dat ze haar tante moet bezoeken om achter de waarheid van haar verleden te komen. Wanda, haar tante, is drankzuchtig en ontvangt haar. Het blijkt dat Anna's echte naam Ida is, en dat ze van joodse komaf is en dat haar ouders zijn vermoord tijdens de Tweede Wereldoorlog. 

 

"Ida" is een zeer sobere film, met een beperkte muzikale achtergrond en geschoten in prachtig zwart-wit. Wat mij betreft een zeer indrukwekkende film met precies de juiste lengte.

 

Op IMDB krijgt "Ida" van 63.000 mensen een waardering van 7,4, met een metascore van 9,1.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Na de oorlog

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Na de oorlog (Frankrijk, 2018): 159 blz: Vertaald door Studio Peter de Raaf

 

 

Nadat hij is bevrijd is René Tardi teruggekeerd naar Frankrijk. Hij gaat terug naar het kleine dorpje in Zuid-Frankrijk waar hij en zijn vrouw Zette al voor de oorlog woonden. In augustus 1946 wordt hun zoon Jacques (de maker van het boek) geboren. Omdat René vrijwillig in dienst was gegaan zwaait hij na de oorlog niet af, maar wordt hij gelegerd in Duitsland om het Westen te helpen beschermen tegen de Russen.

 

Het verhaal loopt door tot de eerste jaren van Jacques die een hekel heeft aan school en vaak zit te tekenen. Dit derde deel hoort niet op zichzelf gelezen te worden, maar is een geweldige afsluiting van deze trilogie.

 

Jacques Tardi is stilistisch duidelijk beïnvloed door Louis-Ferdinand Céline, wiens "Reis naar het einde van de nacht" hij van prachtige illustraties heeft voorzien. Dat is te zien aan het rauwe taalgebruik en het veelvuldig voorkomen van de drie gedachtepuntjes om spreektaal weer te geven.

 

Ik durf wel te zeggen dat ik de trilogie "René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB" de meest indrukwekkende serie graphic novels of strips vind die ik ooit heb gelezen. Deze drie boeken van Jacques Tardi kunnen wedijveren met die van Tolstoi, Tsjechov en Paustovski om drie van mijn favoriete schrijvers te noemen.

 

Citaten:

- Saint-Marcel-lès-Valence, een dorp met 937 inwoners in de Drôme, zonder veel charme, strekt zich uit aan weerszijden van de weg Valence - Romans-sur-Isère. Hier, aan de voet van de Alpen, pal tussen de fruitbomen, bevinden we ons in het Rhônedal waar de mistral blaast tot je er gek van wordt. Een dorpsplein met zijn cafés, zijn jeu de boules en zijn fontein zul je in Saint-Marcel niet aantreffen ... je verveelt je te pletter! Als je uit de richting van Valence komt, word je begroet door de kruidenierswinkel van moeder Archibald.

 

- Voor een persoon met een hersenpan vol bruine stront die zeker wist dat hij tot het superieure "ras" behoorde, was het "vanzelfsprekend" dat je een communistische partizaan uit Polen of Rusland, een zigeuner of een jood een nekschot gaf. Hij zag het niet als moord. Het slachtoffer was tenslotte geen mens, maar een "Untermensch". En dat idee was genoeg om het laatste restje geweten dat er in die beulskop wellicht nog over was, in slaap te sussen!

 

- Ja, hang maar de lolbroek uit! ... Een tenk! Alleen boeren zeggen tank ... Godverdegodver! Je had al die klojo's in de kazerne moeten zien! Godsamme! ... om te kotsen ... schijtziek werd je ervan! Godverdomse klotebende ... Geen wonder dat ze ons keihard in ons hol naaiden.

 

Op bladzijde 47 en 48 wordt uitgelegd waar de term genocide vandaan komt, te lang om hier te citeren.

 

- Voor het geval dat de Duitse bevolking nog geen lucht heeft gekregen van het bestaan van de concentratiekampen, zijn er speciaal voor hen films gemaakt. Hitchcock had de supervisie over een van die gruwelijke reportages. Hij gaf de cameramannen de opdracht lange shots zonder cuts te maken ... zodat ze later niet konden zeggen dat er met de films geknoeid was om de waarheid te vervalsen ...

 ... maar de Ministeries van Buitenlandse Zaken van Amerika en Engeland besluiten deze documenten niet te vertonen. Dat zou die "brave" Duitsers maar demoraliseren, terwijl we ze juist moeten "aanmoedigen" om hun land weer op te bouwen!

 

- Thuis legt mijn vader me uit hoe je een stoomlocomotief tekent.

1) Eerst legt hij de rails neer en zet hij de wielen erop ...

2) ... dan de loopbrug, de stoomketel en de drijfstangen.

3) ... daarna voegt hij het machinistenhuis en de tender vol water en steenkool eraan toe ...

4) ... en ten slotte de stootblokken, de schoorsteen en de rookvang.

Nu kan de machine gaan rijden!

 Van voor naar achteren zie je twee kleine wielen, drie grote en nog één kleintje, het is dus een 231, een Pacific 231, de mooiste stoomlocomotief van allemaal! Ik sta versteld van deze logica ... voortaan zal ik altijd als ik iets wil uitbeelden - of het nu een koffiemolen, een vleugelpiano of een kat is - eerst proberen te begrijpen hoe het werkt voor ik het ga tekenen.

 

- Op een dag gaan mijn moeder en ik naar de kazerne. Mijn papa krijgt een medaille.

 Hij is niet de enige ... Andere soldaten krijgen ook een medaille. Een generaal of een kolonel, weet ik veel, een officier speldt een stukje blik op de linkerkant van de jas van elke held. Ze hebben veel bekijks, inclusief de fanfare van het regiment en de hele rambam ... en de spahi's met hun lange boernoesen ... zij zijn het mooist! Ik besef vagelijk hoe grotesk deze militaire ceremonie is, maar iedereen lijkt het serieus te nemen. Borst vooruit, plechtig gezicht, politiepet stevig op de schedel gedrukt, gehandschoende handen en blinkende laarzen om door de modder te ploeteren. Veel later zal mijn ouweheer zeggen: "Mijn bescheiden onderscheidingen heb ik maar één keer gedragen (op die dag in Fritzlar?). Ik draag ze nooit meer, zelfs niet aan een lintje in mijn knoopsgat." ... Uiteindelijk heeft hij er sleutelhangers van gemaakt.

 

- Als in januari het nieuwe schooljaar begint, wordt er een nieuwe leerling voorgesteld ... een grote! Hij komt uit Kassel. Op een dag ging hij in een gebombardeerde wijk in een kelder spelen. Dat is gevaarlijk en verboden. Dat bleek ook wel: hij vond een granaat die hij meenam naar huis. In de schuur probeerde hij de granaat door te zagen. "Dat was een heel slecht idee!" vertelt de onderwijzeres. Hij is alle klassen langs geweest om ons te laten zien hoe het dus niet moet. Ook al ben je groot, dat betekent niet dat je minder stom bent.

 

- Mijn vader is soms een paar dagen achter elkaar van huis vanwege tankoefeningen. Hij zegt dat het lastig is om niet expres iets kapot te maken. Maar anderen zijn minder scrupuleus. Zij rijden met hun machines dwars door heggen en vernielen muren, tuinen, schuurtjes en fruitbomen. De moffen hebben tenslotte bij hen thuis ook alles kapotgemaakt!

 

- Achter het huis is er ook een kippenhok. Lili staat erop dat ik elke dag een nog warm ei naar binnen werk. Dat is goed voor mijn gezondheid. Met een naald prikt ze een gaatje in de beide uiteinden van het ei. Het is echt smerig met al die lauwe slijm. Ik moet ervan kokhalzen.

 

- Als ik op een dag uit school kom, laat een grote me een geïllustreerd blad inkijken - twee minuten, meer niet! Ik zie dit voor het eerst. Het is anders dan Tarou, het is veel mooier en helemaal in kleur, met allemaal verschillende vervolgverhalen ... serieuze en grappige. En dit blaadje komt elke donderdag uit. Zo heb ik kapitein Haddock leren kennen!

 De volgende donderdag is mijn grootmoeder zo aardig om het weekblad Kuifje te kopen. En omdat ze het veel beter vindt dan Tarou, Audax, Vigor en  Vulgor, koopt ze het voortaan elke donderdag. De verhalen in het blad hebben ook zo veel tekst ... aan de tekeningen heb ik genoeg! En ook al loopt Kuifje op de maan, kapitein Haddock is veruit mijn favoriet. Hun raket doet me denken aan het zeiltje op de keukentafel, waaraan ik ga zitten om sommige plaatjes na te tekenen.

- Gelukkig kan ik na school met mijn vriend Norbert discussiëren over onze favoriete striphelden. Ik weet nu dat de verhalen die we in onze geïllustreerde bladen lezen, strips heten.

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Mijn terugkeer naar Frankrijk

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Mijn terugkeer naar Frankrijk (Frankrijk, 2015): 141 blz: Vertaald door Studio Peter de Raaf (2015): Uitgeverij Casterman

 

In het tweede deel van de trilogie "Ik René Tardi" volgen we René nadat hij met een colonne medegevangenen vertrokken is uit Stalag IIB, het krijgsgevangenenkamp waar hij ruim 4 jaar gevangen heeft gezeten. De Duitsers (afwisselend genaamd Fritzen of Teutonen) zijn op de vlucht naar het westen voor de Russen uit (Ivans of Ruskis genaamd), zodat zij zich aan de Amerikanen of Engelsen kunnen overgeven in plaats van aan de Russen, van wie ze niet veel goeds verwachten en nemen daarbij hun gevangenen mee.

Het verhaal van deze "dodenmarsen" was mij al bekend uit het boek "Het respijt" van Primo Levi, die uit de eerste hand over zo'n zelfde soort mars schreef. 

Jacques Tardi heeft zich zeer grondig gedocumenteerd en dit deel is evenals het eerste deel zeer indrukwekkend leesvoer voor diegenen die geïnteresseerd zijn over dit aspect van de oorlog. De tekeningen zijn ook weer geweldig, zoals eigenlijk altijd bij Tardi. Kortom, ook dit tweede deel beveel ik van harte aan aan andere lezers!

 

Citaten:

- Vanaf het vertrek uit de Stalag kwamen we amper vooruit. We schuifelden moeizaam door de felle wind, de sneeuw en de nacht, en dat bij dertig graden onder nul.

 Als onze opmars niet naar tevredenheid verliep, werden onze nieren en rug met geweerkolven en gummiknuppels bewerkt. We moesten dus niet alleen de kou verdragen, maar ook de onaangename en hardhandige aanwezigheid van de Posten. Zij deden hun best om zo veel mogelijk afstand tussen het Rode leger en hun eigen smerige reten te houden, maar we gingen er geen snars sneller door.

 

- In Bad Polzin bevond zich een Lebensborn die tijdens ons bezoek nog actief was. Getrouwde vrouwen of goedgekeurde draagmoeders konden er in het diepste geheim bevallen op voorwaarde dat ze het kind aan de SS gaven. De Lebensborns waren ook de plekken waar "Arische" vrouwen zich konden laten bevruchten door SS'ers. Het leken net bordelen die als kraamklinieken vermomd waren. Poolse kinderen waren weliswaar theoretisch "Untermenschen" maar werden - nadat hun ouders afstand van hen hadden gedaan - "raciaal waardevol" verklaard, in deze "kleurechte" babyfabrieken gegermaniseerd en in Duitsland ter adoptie aangeboden aan zorgvuldig uitgekozen gezinnen.

 

- De Duitsers lieten drie varkens doden door KG's met ervaring. Ze deden het niet zelf, daarvoor waren ze veel te gevoelig. Varken + aardappelen + margarine ... Dat was grosso modo de dagelijkse prak van de Wehrmacht.

 Maar drie varkens zetten gezien ons aantal weinig zoden aan de dijk. Ik had niet eens het geluk om een piepklein stukje vlees op mijn soeplepel aan te treffen.

 

- In deze brouwerij stroomde er warm water in overvloed. Bij de deur van een douchehok liet een Pool je ervoor dokken. Voor een pakje Lucky Strike mocht ik een douche nemen ... een warme! Het was vijf jaar geleden dat ik zo gelukzalig het vuil van mijn lijf had geschrobd. De douches in de Stalag kwam je vaak niet binnen, of het water was ijskoud, lauw als het meezat.

 

- De 16e ging ik pootjebaden in de Oostzee. Het was de eerste keer dat ik een bad in zee nam, en ongetwijfeld de kortste zoutwaterduik uit de geschiedenis! Ik hoef niet uit te leggen dat het frisjes was, maar ik was niet de enige die zich hoognodig moest schoonschrobben. Een paar kerels die zich lekker warm hielden in hun eigen stank, lachten ons uit. Nadat ik me ruw had ingezeept met zout water en me zo goed mogelijk had afgedroogd, trok ik mijn luizige plunje weer aan. Het zout op de luizenbeten zette mijn rug in brand. De moffen vonden de situatie bijzonder grappig.

 

- De Russen steken de Oder over en bezetten Potsdam, Spandau, Pankow en Köpenick. Berlijn is omsingeld. Over twee dagen zullen Ivan en G.I. Joe elkaar in Torgau aan de Elbe tegenkomen. Het Duizendjarige Rijk is in tweeën gespleten. Veel andere steden zijn gevallen en vanaf bruggenhoofden in de Oder zetten Zjoekov en de troepen van het eerste Wit-Russische front hun offensief op Berlijn in. Belangrijkste objectief: de kanselarij, want ze weten dat Hitler daar onverdroten nieuwe plannen smeedt om de oorlog te winnen. Zjoekov zou hem graag uit zijn hol halen, hem zijn laarzen laten opvreten, een bronzen hakenkruis in zijn reet steken en hem met zijn ingewanden aan een lantaarnpaal opknopen.

 

- Na Hamburg was ik nu aan de beurt. Met steeds kortere tussenpozen werd mijn hele rechteronderkaak geteisterd door felle salvo's artillerievuur, die omhoogkropen naar mijn slapen en weer omlaag naar de stuurboordzijde van mijn nek ... En opeens hield het op - ik was doorweekt en stond te trillen op mijn benen - waarna alles des te heviger van vooraf aan begon. Ik begreep wel dat dit bombardement alleen maar erger zou worden. Het waren pas de inleidende beschietingen ... Waar kon ik een tandarts vinden?

 

- Op 20 mei verliet ik het Rijnland. Op 7 maart 1936, een zaterdag, was Hitler het gedemilitariseerde Rijnland binnengetrokken, waarmee duidelijk werd dat hij zijn reet veegde aan het Verdrag van Locarno. Het Duitse leger zou destijds niets hebben kunnen uitrichten tegen het Franse leger. De Duitsers waren zich trouwens bewust van hun zwakte. Ze hadden zelfs het bevel gekregen zich terug te trekken als wij ingrepen. Maar we deden niets! We hadden de kans om het einde van Hitler en nazi-Duitsland in te luiden, maar we staken geen vinger uit. Vive la France! De Engelsen gaven ook niet thuis.

 

Lees verder mijn bespreking van "Na de oorlog", het derde deel.

      

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB (Frankrijk, 2012): 188 blz: Vertaald door Studio Peter de Raaf (2012): Uitgeverij Casterman

 

 

Dit is een stukje dat ik eerder in oktober 2021 heb gepubliceerd op mijn blog en dat ik nu heb aangevuld met passende citaten. 

 

Ik heb "Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB" een tijdje terug van een vriend cadeau gekregen voor mijn 55-ste verjaardag. Het is het eerste deel van een driedelige serie die tekenaar/schrijver Jacques Tardi heeft gemaakt over de belevenissen van zijn vader tijdens de oorlog. De andere twee delen heb ik ook in mijn bezit en ga ik de komende dagen lezen.

Jacques Tardi is met afstand mijn favoriete striptekenaar. Eigenlijk vind ik alle strips en graphic novels die ik inmiddels van hem heb gelezen en bekeken prachtig getekend. Jammer genoeg vallen de teksten vaak zwaar tegen. Uit "Ik René Tardi ..." blijkt dat Jacques Tardi zelf ook een schrijver van formaat is. Tot nu toe had ik Jacques Tardi nog niet ontdekt als groot schrijver.

In zijn jeugd had Jacques Tardi vaak onenigheid met zijn vader René, hij verweet hem die stomme oorlog nooit te kunnen vergeten. Zowel vader René als de grootvader van Jacques hadden als soldaat gevochten in de oorlog (De Tweede en de Eerste Wereldoorlog) en waren gevangengenomen door de Duitsers en terechtgekomen in een krijsgevangenenkamp. Eerst hoorde Jacques de verhalen van zijn grootvader aan en in de jaren 80 hoorde Jacques zijn vader letterlijk uit over hoe hij de oorlog had beleefd. Eens zou Jacques de belevenissen van zijn vader aan de wereld bekendmaken.

Het is geen wonder dat Jacques Tardi zijn hele leven gefascineerd is gebleven door de oorlog. Hij heeft talloze boeken geschreven en vooral getekend over zowel de Tweede Wereldoorlog, de Eerste Wereldoorlog als over de Frans-Duitse oorlog (1870). Deze boeken zijn allemaal prachtig getekend (en uitgegeven!) en geven een indringend beeld van het leed dat oorlogen mensen aandoen zoals alleen de allergrootste schrijvers en filmmakers dat ook hebben kunnen doen.

"Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB" is waarschijnlijk het meest indrukwekkende boek dat ik tot dusver van Tardi in mijn handen heb gehad en dat wil heel wat zeggen. Zowel de teksten als de tekeningen zijn van zeer grote klasse. Ik lees niet veel meer over de oorlogen, maar dit boek kan ik iedereen die geïnteresseerd is in de oorlog van harte aanbevelen!

 

Citaten:

- Onze geweldige aanvoerders hadden ons opgedragen de vijand op te sporen en te vernietigen. Dat was tenminste duidelijk, zelfs voor de grootste sufferds onder ons! Het was spek voor onze bek! Leve het leger!

- Waarom zouden ze die stomme klotelanden, bakermat van chaos en sluimerende conflicten, niet gewoon annexeren: Polen, Tsjechoslowakije, Hongarije, Roemenië en de Oekraïne? Bulgarije zagen ze over het hoofd. Het Westen was een ander verhaal. In Groot-Brittannië of Frankrijk zouden de Duitsers niet snel voet aan de grond krijgen.

 

- Papa, is een tank duur? Geen idee! En je zegt niet "tank" maar "tenk"!

 

- Wij meenden het sterkste leger van de wereld te zijn, maar we kregen les in rammelkasten uit de Eerste Wereldoorlog. Oud materieel voor een oud leger van jonge verliezers in spe! Dat begreep ik naderhand! In '35 dachten we nog dat we alle tijd hadden.

 

- Het garnizoensleven bestond uit corvee, onderricht voor de soldaten, manoeuvres en wachtlopen: in de stad, op het station, langs de bordelen en de patroonfabriek. We hadden het nooit over de oorlog die op komst was. In de kazerne geen politiek! Alleen al het noemen van de krant "l'Humanité" zou zwaar bestraft worden. We hoefden geen mening te hebben, we moesten alleen gehoorzamen. Niet voor niets wordt het Franse leger "De grote zwijger" genoemd.

 

- Het al te zelfverzekerde Frankrijk was er niet klaar voor. Van 3 september tot 10 mei 1940 gebeurt er niets. Uiteraard grijpen we dit respijt van negen maanden niet aan om ons te organiseren. De Duitsers bewegen niet, wij bewegen niet, wij wachten. Het is de "Schemeroorlog". En daarna, op de door hen gekozen datum, 10 mei, begint het offensief. Op de 13e trekken Heinz & co ons land binnen, zoals je een rijpe camembert aansnijdt, hoewel ze hier en daar op hardnekkig verzet stuiten. Franse soldaten hebben gevochten en goed gevochten, maar de opmars van de Wehrmacht is niet te stuiten. 22 juni: Wapenstilstand, Parijs bezet, Adolf in het Trocadéro.

 

- Je moet begrijpen dat een mens het niet langer dan een uur volhoudt in een potdichte tank, met draaiende motor en bij warm weer. Het stinkt er naar kokende olie, uitlaatgas en koolmonoxide, en de zich opeenhopende gassen uit het kanon vergiftigen de lager gezeten bestuurder-mecanicien. Ventilatieroosters moeten met beleid geopend worden. Is de sector rustig, dan kan de commandant de deur van de 360 graden draaibare toren onder het rijden als zitje gebruiken.

 

- Ikzelf was een onderluitenant van de onderhoudsdienst tegengekomen die ik kende en die me geen enkele goede reden kon geven waarom we bij het verlaten van de trein gescheiden waren. Stomme kloteorganisatie, waardeloze leiding! Frankrijk "mijn" land omdat ik daar stomtoevallig was geboren. Ik walg ervan! Als ik de Marseillaise hoor, krijg ik zin om te kotsen!

 

- Datzelfde tablet chocolade die als ruilmiddel fungeerde, zal van zak tot zak gaan, van hand tot hand. Hij zal nooit verkocht worden en uiteindelijk misschien gebruikt worden om een Duitse vrouw te "benaderen" in een afgelegen Kommando.

 

- Het belangrijkste was het brood. "De schijf van vijf". Het brood is heilig, iedereen weet dat ... vooral als je het bijna niet hebt! Ons dagelijks brood had niet de vorm van een hostie maar van een dikke cake van een kilo ... voor vijf KG's! Het was gemaakt van inferieur meel en zag er afstotelijk uit. Het was niet gerezen, klef van binnen en stroperig onderin, maar toch vraten we het op. Het "brot" van de Duitsers was natuurlijk beter gerezen!

 

- In de bibliotheek stonden boeken van overal en in alle talen. De interessante boeken werden stiekem doorgegeven. Je zag ze nooit aan de oppervlakte komen. Ik heb alleen zouteloze avonturenromans en wetenschappelijke werken gelezen, niets politieks uiteraard, de censuur liet weinig door. De KG-bibliothecaris was een onderwijshufter met een hoge dunk van zichzelf, een beetje zoals sommige verwaande boekhandelaren die doen of ze de boeken die ze verkopen zelf geschreven hebben.

 

- Als er bij de moffen bloedworst op het menu stond, haastte Gourdin, die in het kledingmagazijn werkte, zich naar de plee om wat stront aan het lemmet van zijn Opinel te smeren. Achter de rug van zijn bewaker opende Gourdin diens tas en daarna de gamel om de bloedworst te voorzien van een dun laagje stront.

 

- Iedereen had luizen, ook de Duitsers. Ze hadden ze samen met de tyfus meegebracht uit Rusland en wij waren dus ook de klos. Als je tegen een bewaker over die kleine parasieten begon, ging ie meteen pleite. Erg handig om lastposten uit de buurt te houden, maar als je ze had kon je dat beter verzwijgen, want anders zetten ze je apart in een soort cel annex berghok. 

 In elke barak werd er aan één stuk door op luizen gejaagd. Die krengen zaten het liefst in het kruis van je broek.

 

- De Duitsers vonden het wel best. Wanneer een KG rustig zat te knutselen hoefde hij niet meer bewaakt te worden. Verder had je lui die naar artistieke schoonheid streefden. Er verschenen stoomlocomotieven gemaakt van sardineblikjes, zeilschepen gesneden uit planken van munitiekisten, vliegtuigen ... gebouwen ... sculpturen. Schilders en tekenaars legden ons lamentabele bestaan vast, soms met humor. Ik tekende tankgevechten.

 

- De Yankees kregen de kampkost maar aten er niet van. Ze werden ruim voorzien door het Rode Kruis en ontvingen K-rations en aanvullende rantsoenen. Ze waren schatrijk en niet verslagen. Bovendien was de Conventie van Genève op haar hoede. "Als jij mijn gevangenen slecht behandelt, wee de jouwe ..." Da's algemeen bekend. 

 Je snapt dat voor ons de situatie iets anders lag. In Frankrijk bevond zich geen enkele moffen-KG en Hitler veegde zijn reet aan Laval, Pétain en Vichy.

 

Lees verder mijn bespreking van "Mijn terugkeer naar Frankrijk", het tweede deel.

     

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: Claude Lanzmann: Sobibor 14 octobre 1943, 16 heures

Sobibor 14 octobre 1943, 16 heures (Frankrijk, 2001): 95 min: Regisseur Claude Lanzmann

 

 

Iedereen heeft ooit gehoord van wat er is gebeurd in Auschwitz, Maar hoeveel andere concentratiekampen kennen de mensen bij naam? Sobibor lag in Polen en was één van de meest beruchte vernietigingskampen van de nazi's. 16 jaar nadat hij "Shoah" voltooide, kwam de Fransman Claude Lanzmann met deze toegift over de opstand in Sobibor, waarbij de Duitse kampleiding door de joodse gevangenen werd vermoord, waarna een aantal joden wisten te ontsnappen. Na deze ontsnapping werd het kamp door de Duitsers vernietigd.

"Sobibor ..." bestaat voor het grootste deel uit een interview van Claude Lanzmann met Yehuda Lerner, een overlevende van de opstand. Lanzmann wordt bijgestaan door een tolk. Lanzmann stelt zijn vragen in het Frans, de tolk vertaalt de vraag in het Hebreeuws, Lerner antwoordt op de vraag in het Hebreeuws, wat de tolk weer naar het Frans vertaalt. Wij kunnen het lezen via de Nederlandse ondertitels. Deze methode van vragen, vertalen, antwoorden en vertalen werkt (althans voor mij) uitstekend. 

Zoals wij uit "Shoah" weten stelt Lanzmann zijn vragen met de precisie van een chirurg. Hij neemt geen genoegen met vage antwoorden, maar stelt zijn vragen zo precies dat hij de antwoorden als het ware met een tang uit de mond van de ondervraagde trekt.

 

Ik kan mij voorstellen dat de meeste mensen zo langzamerhand wel genoeg hebben van verhalen over de Holocaust, maar "Sobibor ..." is een sobere, zeer indrukwekkende documentaire die ik ondanks de zwaarte van het onderwerp, geboeid heb zitten kijken.

 

Op IMDB krijgt "Sobibor ..." van 631 mensen een waardering van 7,4.

 

  

 

Reacties op dit blog zijn meer  dan welkom.

Keiji Nakazawa: Gen Barrevoets in Hiroshima: Deel 1: De bom

Keiji Nakazawa: Gen Barrevoets in Hiroshima: Deel 1: De bom (Japan, vanaf 1973): 286 blz: Vertaler niet vermeld (2007): Uitgeverij XTRA

 

 

Ik heb dit najaar de eerste 5 delen van "Hiroshima" gelezen en besproken. De afgelopen dagen heb ik delen 6 tot 10 herlezen. Ik plaats de stukjes nu de komende dagen achter elkaar.

 

De 10-delige serie Graphic Novels "Gen Barrevoets in Hiroshima" is de meest indrukwekkende serie strips of Graphic Novels die ik ken. Dat ligt niet zozeer aan de tekeningen (ik ken strips of Graphic Novels waarvan de tekeningen mij meer aanspreken), maar vooral aan het verhaal dat wat mij betreft zich kan meten met de grote romans uit de wereldliteratuur. 

De hoofdpersonen uit "Hiroshima" zijn de leden van de familie Nakaoka, bestaande uit vader Daikichi, moeder Kimie, oudste zoon Koiji (aan het begin van het boek 17 jaar oud), dochter Eiko (14 jaar), tweede zoon Akira (11 jaar), derde zoon Gen (6 jaar en uiteindelijk de schrijver en verteller van het boek) en jongste zoon Shinji (4 jaar). 

 

"Hiroshima" is gebaseerd op de persoonlijke ervaringen van de schrijver Keiji Nakazawa. Het is wel wat opgeleukt zodat het verhaal beter binnen komt. De serie begint in de zomer van 1945 als de Japanse bevolking zucht onder de gevolgen van een militaire dictatuur en de oorlog. Als we het boek mogen geloven was de Japanse samenleving in die tijd zeer gewelddadig. Iedereen die hoger in rang stond mishandelde lager geplaatsten. Dat gebeurde niet alleen in het leger waar rekruten werden afgebeuld, maar ook bij leraren die leerlingen mishandelden en ook bij ouders die hun kinderen mishandelden. Zelfs de vredelievende Daikichi straft zijn kinderen geregeld erg hardhandig.

 

De bevolking is helemaal murw gemaakt en loopt achter de machthebbers aan. Vader Daikichi is één van de zeer weinigen die openlijk vraagtekens bij de oorlog zet en verkondigt dat de oorlog alleen gunstig is voor de rijken en niets goeds brengt voor de arme bevolking. Daarom wordt hij door de mensen in zijn omgeving als een verrader gezien die het leven zo zuur mogelijk gemaakt dient te worden. Omdat de vader een verrader is, zijn zijn vrouw Kimie en de kinderen dat automatisch ook. Oudste zoon Koiji kan dat niet aanzien en meldt zich als vrijwilliger voor het leger, hoewel hij nog te jong is om in dienst te moeten. Dit uiteraard tot ergernis van zijn vader.

 

Een voorbeeld uit "De bom". Een rekruut in het leger kan de moordende training in het leger niet aan en wordt daarom mishandeld door de commandant. Hij deserteert uit het leger, maar wordt algauw teruggevonden. Zijn commandant mishandelt hem daarop nog erger, waarop de rekruut zichzelf ophangt. De legerleiding stuurt een bericht naar de ouders van de rekruut dat hun zoon eervol is gestorven.

 

Op 6 augustus 1945 om 8.15 uur 's ochtends ontplofte de eerste atoombom zo'n 600 meter boven Hiroshima. Gen overleefde de ontploffing, evenals zijn moeder. Vader Daikichi, dochter Eiko en jongste zoon Shinji kwamen om het leven door instortend puin. 

Wat maakt de 10 delen "Gen Barrevoets in Hiroshima" zo bijzonder? De tekeningen in de boeken zijn erg mooi, maar het zit hem toch in de eerste plaats in de manier waarop het verhaal wordt verteld. De hoofdpersonen van het boek, Gen en zijn vriendjes, zijn straatschoffies die ongelooflijk veel lef hebben (keiharde gangsters worden zonder enige moeite vermoord) en die tegelijkertijd tegen het onrecht in de wereld strijden en een klein hartje hebben. 

 

In de boeken zit veel geweld, maar ook erg veel humor. Ik heb nog nooit zo meegeleefd met de personages in een boek als juist bij deze serie boeken. Ik las met een tempo van slechts 50 bladzijden per dag (ongeveer een kwartiertje lezen) om zo lang mogelijk van het verhaal te kunnen genieten. Het is jammer dat deze serie moeilijk verkrijgbaar is, hij is bij de bibliotheek niet te leen en de serie is vrij duur. Maar als je hem dan toch in zijn geheel aanschaft, dan heb je een werkelijk unieke serie boeken!

 

  

 

Lees verder in mijn bespreking van het tweede deel van Hiroshima: "De levende doden".

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Dvd: François Truffaut: Le dernier métro

Le dernier métro (Frankrijk, 1980): 126 min: Regisseur François Truffaut

 

 

Met het theater heb ik nooit veel opgehad. Dat is eigenlijk best opmerkelijk, want van alle kunsten eromheen houd ik. Ik houd van literatuur, film, muziek en ook erg van opera. Het is om die reden niet verwonderlijk dat "Le dernier métro" dat zich grotendeels afspeelt in een theater in Parijs, niet tot mijn favoriete films van François Truffaut behoort. 

 

Het verhaal van "Le dernier métro" speelt zich af tijdens de Tweede Wereldoorlog in het Theater Montmartre, waarvan de joodse directeur Lucas Steiner heeft moeten vluchten voor de Duitsers. Zijn vrouw (een rol van een prachtige Catherine Deneuve) leidt nu het theater.

We krijgen delen van een toneelvoorstelling in het theater te zien, alsook wat gerommel achter de schermen. Ik vind "Le dernier métro" misschien wel de minst interessante film die ik de afgelopen tijd van Truffaut heb gezien, maar Catherine Deneuve is beeldschoon en dat vergoedt veel.

Op IMDB krijgt "Le dernier métro" van 15.000 mensen een waardering van 7,3.

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Dvd: Ghibli: Grave of the Fireflies

Grave of the Fireflies (Japan, 1988): 89 min: Regisseur Isao Takahata

 

 

Ik kijk graag af en toe naar een echte voel-je-goed film. Met een voel-je-slecht film heb ik minder affiniteit. Helaas valt "Grave of the Fireflies" in deze laatste categorie.

 

In "Grave of the Fireflies" leven we mee met de jonge Seita en zijn kleine zusje Setsuko. Het is oorlog en de twee hebben hun moeder verloren en hun vader zit bij de marine. Samen proberen ze om te overleven, slechts voor de vorm geholpen door een verre verwante.

 

Het is een al narigheid in deze film. De animaties zijn geweldig en het veel rustigere tempo van deze film in vergelijking met de vorige films die ik van de Ghiblistudio heb gezien, bevalt mij uitstekend. Eigenlijk is dit een prachtige film, maar je moet wel tegen ellende kunnen.

Op IMDB krijgt "Grave of the Fireflies" van 290.000 mensen een absolute topwaardering van 8,5 en staat daarmee op plaats 46 van de hoogst gewaardeerde films!

       

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Art Spiegelman: Maus

Art Spiegelman: Maus: De volledige editie: Bestaande uit: Mijn vader bloedt geschiedenis (Verenigde Staten,  1986) & En hier begon mijn ellende pas (Verenigde Staten, 1991): 294 blz: Vertaald door Jessica Durlacher (1987 & 1994): Uitgeverij Oog & Blik en de Bezige Bij

 

 

Iedere volwassen Nederlander hoort te weten wat er tijdens de Tweede Wereldoorlog met de joden is gebeurd. Er zijn bibliotheken vol met boeken geschreven over de Holocaust. Ik heb er een paar van gelezen, maar het boek dat de meeste indruk maakte was "Maus" van Art Spiegelman.

Art Spiegelman is een Amerikaanse Jood, van wie beide ouders Auschwitz hebben overleefd. Zijn moeder pleegde in 1968 zelfmoord. Art is striptekenaar en vroeg zijn vader Vladek wat hij had meegemaakt tijdens de oorlog. Het verhaal van zijn vader staat centraal in dit stripboek.

De geniale vondst van Art Spiegelman was om een stripboek te tekenen waarin de joden als muizen worden afgebeeld en de Duitsers als katten. De Polen zijn varkens (Poolse joden zijn muizen met een varkensmasker voor), de Amerikanen honden, de Fransen kikkers, de Zweden herten en de zigeuners motten. Het verhaal van Vladek wordt afgewisseld met tekeningen over de moeizame relatie tussen vader en zoon en over Artie die striptekenaar is.

Ondanks de zwaarte van het onderwerp is het boek door allerlei komische details (zie ook de citaten) goed leesbaar. Ik vind "Maus" en "Maus 2" twee geweldige boeken en wil ze hierbij van harte aanbevelen. Als je deze 2 boeken hebt gelezen, kun je alle andere boeken over het onderwerp links laten liggen. Ik vind eigenlijk dat iedere serieuze literatuurliefhebber deze boeken gelezen moet hebben!

 

Citaten:

- In de maanden daarop ging ik geregeld naar mijn vader om zijn verhaal verder te horen.

 "Over mam ..."

 "... 11 ... 12 ... 13 ..."

 "-Eh, wat doe je eigenlijk, pap?"

 "Ik verdeel mijn pillen in dagelijkse porties ... 14 ... 15 ... 16 ... 17 ... 18 ..."

 "Zoveel?"

 "Het is 6 pillen voor het hart, 1 voor diabetes en zo'n 25 of 30 vitaminen. Ik moet vechten om mijzelf te redden in mijn conditie. Dokters, zij geven me alleen maar "vergif" ... Zo noem ik geneesmiddelen op recept inmiddels. Ik heb dit geleerd in gezondheids-bladen ... wil je een lezen?"

 

- "Maar jij - na de oorlog, toen jij bent geboren - het was veel te vroeg. De dokters dachten je niet zou halen. Ik heb een specialist gevonden dat je heeft gered ... Hij moest je arm breken om je uit Anja's buik te halen. En toen je heel klein was, je arm sprong naar boven, als zo! We maakten grapjes over en noemden je "Heil Hitler!""

 

- "Mijn oog ging zo veel bloeden, dat ik snel weg moest om een andere dokter te vinden. Daar heeft een andere specialist direct me geopereerd! Anders kon ik wel doodgegaan zijn. En nu is het een glazen oog. Wel goed gedaan, ja? Een keer was een jonge dokter naar mijn bed gekomen ... En heeft lang in mijn ogen geschenen met een lampje en gezegd: "Mr. Spiegelman, uw linkeroog is perfect! ... maar in uw rechteroog het is staar." Hij wist niet natuurlijk dat het linker van glas is ... En ik heb niks aan hem gezegd. Ik wilde niet hij schaamde zich."

 

- "En de zwarte markt is er ook nog. Voor geld is altijd alles te koop." 

 "Maar het is riskant. De nazi's stoppen je in een werkkamp bij de kleinste overtreding."

 "Erger nog - ook als je geen regels overtreedt!"

 " ... En wie wordt weggehaald - wordt nooit meer teruggezien!"

 

 - "Uh-huh. Hij wil dat ik hem kom helpen met zijn dak of zoiets. Shit! Als kind had ik er al de pest aan hem te helpen. Hij schepte altijd op hoe handig hij was ... en ik deed natuurlijk nooit iets goed volgens hem. Voor klusjes heeft hij mij volstrekt neurotisch gemaakt. Ik bedoel, ik had niet eens een hamer voor we hier kwamen wonen! Een van de redenen om kunstenaar te worden was dat hij dacht dat het onpraktisch was ... tijdverspilling ... Een gebied waar ik niet met hem hoefde te wedijveren."

 "Eh ... ga je naar Queens?"

 "Absoluut niet - ik voel me nog liever schuldig! Bovendien, ik heb het te druk, en hij kan best iemand betalen."

 

- "Dus mama's ouders stierven in Auschwitz?" 

 "Nah? Wat anders? Direct ze gingen naar het gas. Haskel nam graag aan de juwelen van schoonvader ... maar het risico van hen te redden, dat was hij niet zo blij om te nemen. Altijd Haskel was zo'n vent: een kombinator."

 "Een wat?"

 "Een vent wat maakt KOMBINACYA, een ritselaar ... een oplichter."

 "Wat raapte je daar op?"

 "Telefoondraad. Is heel moeilijk te krijgen. Binnenin zitten kleine draadjes. Goed om dingen vast te maken."

 "Je raapt altijd rotzooi op. Kun je niet gewoon draad kopen?"

 "Psss. Waarom wil je altijd kopen als je kunt het vinden!? En bovendien, dit draad ze hebben niet in winkels."

 

- "Mala en ik hadden het net over mijn boek ... Ik heb al een paar gedeelten in schets opgezet. Kijk maar ... Hier, dit zijn de joodse zwarthandelaars die ze opgehangen hebben in Sosnowiec ..."

 "Ach."

 "En dit ben jij terwijl je zegt: "Ach, als ik nu aan ze denk, nog steeds moet ik huilen!""

 "Ja. Nog het maakt me aan 't huilen!"

 "Het is een belangrijk boek. Ook mensen die zulke verhalen gewoonlijk niet lezen, zullen hier belangstelling voor hebben."

 "Ja, ik lees nooit zo'n strips, en zelfs ik heb interesse."

 "Natuurlijk heb jij interesse. Het is jouw verhaal!"

 "Ja.  Ik weet al mijn verhaal in mijn hoofd en toch ben ik benieuwd!"

 "Het wordt vast een succes."

 "Ja. Op een dag ben je beroemd, net als ... hoe - heet - ie?"

 "Heh? "Beroemd net als hoe - heet - ie?!""

 "Je weet wel ... Die grote striptekenaar ..."

 "Welke striptekenaar kan jij nou kennen? ... Walt Disney??" 

 "Ja! Walt Disney! Wacht waar ga je heen Artie?"

 " ... Even een pen pakken ... Ik moet dit gesprek opschrijven voor ik het vergeet!"

 

 - "Ik ging vaak met de tram naar de stad. Er waren twee wagons. De ene alleen was van Duitsers en hoge beambten. De tweede alleen was van Polen. Altijd ging ik direct in de Duitse wagon. "Heil Hitler." De Duitsers gaven geen aandacht voor me ... In de Poolse wagon ze konden ruiken of een Poolse jood binnenging."

 

        

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Na de oorlog

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Na de oorlog (Frankrijk, 2018): 159 blz: Vertaald door Studio Peter de Raaf

 

 

Nadat hij is bevrijd is René Tardi teruggekeerd naar Frankrijk. Hij gaat terug naar het kleine dorpje in Zuid Frankrijk waar hij en zijn vrouw Zette al voor de oorlog woonden. In augustus 1946 wordt hun zoon Jacques (de maker van het boek) geboren. Omdat René vrijwillig in dienst was gegaan zwaait hij na de oorlog niet af, maar wordt hij gelegerd in Duitsland om het Westen te helpen beschermen tegen de Russen.

 

Het verhaal loopt door tot de eerste jaren van Jacques die een hekel heeft aan school en vaak zit te tekenen. Dit derde deel hoort niet op zichzelf gelezen te worden, maar is een geweldige afsluiting van deze trilogie.

 

Ik durf wel te zeggen dat ik de trilogie "René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB" de meest indrukwekkende serie graphic novels of strips vind die ik ooit heb gelezen. De boeken van Jacques Tardi kunnen wedijveren met die van Tolstoj, Tsjechov en Paustovski om drie van mijn favoriete schrijvers te noemen.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Mijn terugkeer naar Frankrijk

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Mijn terugkeer naar Frankrijk (Frankrijk, 2015): 141 blz: Vertaald door Studio Peter de Raaf (2015): Uitgeverij Casterman

 

In het tweede deel van de trilogie "Ik René Tardi" volgen we René nadat hij met een colonne medegevangenen vertrokken is uit Stalag IIB, het krijgsgevangenenkamp waar hij ruim 4 jaar gevangen heeft gezeten. De Duitsers (afwisselend genaamd Fritzen of Teutonen) zijn op de vlucht naar het westen voor de Russen uit (Ivans of Ruskis genaamd), zodat zij zich aan de Amerikanen of Engelsen kunnen overgeven in plaats van aan de Russen, van wie ze niet veel goeds verwachten en nemen daarbij hun gevangenen mee.

Het verhaal van deze "dodenmarsen" was mij al bekend uit het boek "Het respijt" van Primo Levi, die uit de eerste hand over zo'n zelfde mars schreef. 

Jacques Tardi heeft zich zeer grondig gedocumenteerd en dit deel is evenals het eerste deel zeer indrukwekkend leesvoer voor diegenen die geïnteresseerd zijn over dit aspect van de oorlog. De tekeningen zijn ook weer geweldig, zoals eigenlijk altijd bij Tardi. Kortom ook dit tweede deel beveel ik van harte aan aan andere lezers!

 

Lees verder mijn bespreking van "Na de oorlog", het derde deel.

      

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB (Frankrijk, 2012): 188 blz: Vertaald door Studio Peter de Raaf (2012): Uitgeverij Casterman

 

 

Ik heb "Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB" een tijdje terug van een vriend cadeau gekregen voor mijn 55-ste verjaardag. Het is het eerste deel van een driedelige serie die tekenaar/schrijver Jacques Tardi heeft gemaakt over de belevenissen van zijn vader tijdens de oorlog. De andere twee delen heb ik ook in mijn bezit en ga ik de komende dagen lezen.

Jacques Tardi is met afstand mijn favoriete striptekenaar. Eigenlijk vind ik alle strips en graphic novels die ik inmiddels van hem heb gelezen en bekeken prachtig getekend. Jammer genoeg vallen de teksten vaak zwaar tegen. Uit "Ik René Tardi" blijkt dat Jacques Tardi zelf ook een schrijver van formaat is. Tot nu toe had ik Jacques Tardi nog niet ontdekt als groot schrijver.

In zijn jeugd had Jacques Tardi vaak onenigheid met zijn vader René, hij verweet hem die stomme oorlog nooit te kunnen vergeten. Zowel vader René als de grootvader van Jacques hadden als soldaat gevochten in de oorlog (2e en 1e Wereldoorlog) en waren gevangengenomen door de Duitsers en terechtgekomen in een krijsgevangenenkamp. Eerst hoorde Jacques de verhalen van zijn grootvader aan en in de jaren 80 hoorde Jacques zijn vader letterlijk uit over hoe hij de oorlog had beleefd. Eens zou Jacques de belevenissen van zijn vader aan de wereld bekendmaken.

Het is geen wonder dat Jacques Tardi zijn hele leven gefascineerd is gebleven door de oorlog. Hij heeft talloze boeken geschreven en vooral getekend over zowel de Tweede Wereldoorlog, de Eerste Wereldoorlog als over de Frans-Duitse oorlog (1870). Deze boeken zijn allemaal prachtig getekend (en uitgegeven!) en geven een indringend beeld van het leed dat oorlogen mensen aandoen zoals alleen de allergrootste schrijvers en filmmakers dat ook hebben kunnen doen.

"Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB" is waarschijnlijk het meest indrukwekkende boek dat ik tot dusver van Tardi in mijn handen heb gehad en dat wil heel wat zeggen. Zowel de teksten als de tekeningen zijn van zeer grote klasse. Ik lees niet veel meer over de oorlogen, maar dit boek kan ik iedereen die geïnteresseerd is in de oorlog van harte aanbevelen!

 

Lees verder mijn bespreking van "Mijn terugkeer naar Frankrijk", het tweede deel.

     

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Dvd: Akira Kurosawa: The Most Beautiful

The Most Beautiful (Japan, 1944): 85 min: Zwart-wit: Regisseur Akira Kurosawa

 

 

In "The Most Beautiful" krijgen we een fabriek te zien waar vrijwilligsters optische instrumenten maken voor het leger. Later in zijn carrière betreurde Kurosawa het dat hij zo weinig had gedaan om zich uit te spreken tegen het steeds toenemende militarisme in Japan.

De directeur van de Nippon Kogaku fabriek (de film is opgenomen in een echte fabriek waarin de actrices naast de gewone arbeidsters speelden), roept op tot een verhoging van de productie zodat de fabriek kan voldoen aan de steeds toenemende vraag van het leger naar optische instrumenten. De mannen moeten 100% meer produceren en de vrouwen 50% meer. De vrouwen klagen omdat ze vinden dat ze best iets meer kunnen produceren dan 50% extra.

Ik hou niet van propagandafilms (Kurosawa doet hierin niet onder voor Leni Riefenstahl), maar dit is wel een mooie film om naar te kijken. De film bevat veel shots van werkende vrouwen en van groepen vrouwen. 

Op IMDB krijgt "The Most Beautiful" van 1.750 mensen een waardering van slechts 5,7.

    

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: The Cranes Are Flying

The Cranes Are Flying (Rusland, 1957): 91 min: Zwart-wit: Regisseur Mikhail Kalatozov

"The Cranes Are Flying" is een prachtige romantische Russische oorlogsfilm. Boris en Veronika (door Boris liefkozend "eekhoorntje" genoemd) houden van elkaar. Er is een ontmoeting met een schitterende scene waarin Boris Veronika achterna rent, de trappen omhoog in het portaal van het huis waar Veronika woont. Ze spreken af om elkaar weer te ontmoeten. Boris komt niet opdagen omdat hij zich als vrijwilliger heeft aangemeld voor het front. Wel heeft hij voor Veronika een stoffen eekhoorntje gekocht als presentje voor haar verjaardag.

Bij Boris en zijn ouders woont ook neef Mark in huis. Mark is musicus, is ook verliefd op Veronika, en doet alles om niet naar het front te hoeven. Als het huis van Veronika gebombardeerd wordt dan kan zij intrekken bij de ouders van Boris.

Mark is er intussen in geslaagd om zich aan de dienst te onttrekken en ze vertrekken met zijn allen richting Siberië. De vader van Boris werkt hard, Mark vermaakt zich, terwijl anderen sneuvelen.

Zoals gezegd vind ik "The Cranes Are Flying" een prachtige film. Een beetje jammer is wel dat Boris zo nadrukkelijk gepresenteerd wordt als een held en Mark als een lafaard. Een beetje nuancering had geen kwaad gekund, maar de film hoort absoluut thuis in een select rijtje met de beste oorlogsfilms.

Op IMDB krijgt "The Cranes Are Flying" van 14.200 mensen een waardering van 8,3.

  

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: Satyajit Ray: Distant Thunder

Distant Thunder (India, 1973): 97 min: Kleur: Regisseur Satyajit Ray

In 1942 heeft een hongersnood in Bengalen zo'n 5 miljoen levens gekost. Van de gruwelen uit de Tweede Wereldoorlog is deze episode vrij onbekend, reden waarom Satyajit Ray hier een film over wilde maken.

"Distant Thunder" begint met een lyrische evocatie van de natuur en prachtige opnamen van het leven van alledag, mensen die bij elkaar komen voor een gebed, een leraar die een groep kinderen lesgeeft en mooie vrouwen in sari's. Het dorp waar het verhaal zich afspeelt lijkt onaangetast door de oorlog die ver weg lijkt.

Dan koopt de regering de beschikbare rijst op om die beschikbaar te stellen voor de soldaten. De prijs van de rijst vliegt omhoog en er ontstaat een tekort aan rijst. Er ontstaan relletjes en mensen worden wanhopig.

Ondanks het sombere onderwerp is "Distant Thunder" geen sombere film geworden. Het is de eerste film van Satyajit Ray die ik heb gezien die in kleur is gefilmd. De film zit vol met prachtige kleurrijke beelden van het alledaagse leven in India. Al met al vind ik "Distant Thunder" een erg mooie film om naar te kijken.

Op IMDB krijgt "Distant Thunder" van net geen 1.150 mensen een waardering van 8,1.

  

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

42: The pianist

The pianist (Polen, 2002): 143 minuten: Regisseur: Roman Polanski

Eigenlijk ben ik behoorlijk moe van boeken en films die de Holocaust als onderwerp hebben. Volgens mij heeft iedereen die de verpletterende documentaire "Shoah" heeft gezien, die Claude Lanzmann met overlevenden van de Holocaust heeft gemaakt, wel zo'n beetje door wat er met de joden in Europa is gebeurd. Ondanks alle pogingen tot verklaring van deze enorme misdaad zal het altijd een raadsel blijven, waarom het heeft plaatsgevonden en waarom juist in een ontwikkeld land als Duitsland.

Wladek Szpilmann is een pianist die speelt voor een uitzending van de radio op het moment dat Warschau gebombardeerd wordt. De uitzending moet onderbroken worden. Daarna volgt de film de gebeurtenissen in het gezin waar Wladek is opgegroeid. De maatregelen tegen de joden worden steeds verschrikkelijker, eerst moeten ze met zo'n 600.000 mensen opeengepakt wonen in een getto. Later worden er steeds meer joden vermoord, totdat er op een gegeven moment sprake is van het systematisch uitroeien van alle overgebleven joden. Alleen dankzij veel geluk en een klein wonder weet Wladek de oorlog te overleven.

"The pianist" is zonder meer een zeer indrukwekkende film. Vergeleken met die andere film "Schindler's list" van Steven Spielberg vind ik de details iets geloofwaardiger overkomen en ziet de stad er wat minder opgepoetst uit. Toch zal ik iedereen die meer wilt weten over de Holocaust "Shoah" van Claude Lanzmann aanraden en niet deze film of die van Spielberg.

Op IMDB krijgt "The pianist" van ruim 600.000 mensen een waardering van 8,5 en staat daarmee op plaats 38 van de hoogst gewaardeerde films!

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

43: Schindler's list

Schindler's list (Verenigde Staten, 1993): 187 min: Zwart-wit: Regisseur Steven Spielberg

Steven Spielberg is voornamelijk bekend geworden als regisseur van onderhoudende spektakelfilms voor het grote publiek. Hij verwierf voor het eerst wereldroem met "Jaws", en is daarna met films als: "The raiders of the lost ark", "E.T.", "Jurassic Park" en "Saving private Ryan" de best verdienende regisseur aller tijden geworden.

"Schindler's list" is de meest serieuze film van Steven Spielberg en gaat over de Holocaust. Meer in het bijzonder is het een film over Oskar Schindler, de goede Duitser die meer dan 1000 joden redde van de dood in de gaskamers door ze in zijn fabriek te werk te stellen, die in naam materiaal voor het Duitse leger maakte, maar in werkelijkheid niet veel produceerde.

Het verhaal begint in het getto van Krakau. Oskar Schindler is een Duitser die in de oorlog de mogelijkheid ziet om veel geld te verdienen. Daarom bedenkt hij het plan om een failliete fabriek in te richten, zoekt hij een joodse boekhouder en probeert hij joodse zakenlieden te overtuigen om geld in zijn fabriek te steken, zogezegd in ruil voor potten en pannen.
Met dure cadeaus, probeert Schindler om de overal aanwezige nazi's te paaien, zodat ze zijn activiteiten niet verhinderen. Langzaamaan verandert Schindler van een op geld beluste zakenman tot een tegenstander van de nazi's, die zijn uiterste best doet om zoveel mogelijk joden te redden.

Toen de film uitkwam heb ik hem in de bioscoop gezien en was ik zwaar onder de indruk. Een jaar of 15 geleden heb ik hem voor de tweede keer in de bioscoop gezien en nu voor de derde keer op dvd.

Het valt niet te ontkennen dat "Schindler's list" een indrukwekkende film en een mijlpaal in de filmgeschiedenis is. Voor veel mensen is deze film hun kennismaking met de gruwelen van de Holocaust geweest. Zelf vind ik de film een beetje te veel van het goede. De film is geschoten in prachtig zwart-wit en ziet er vlekkeloos uit. Dit wordt ondersteund door stemmige muziek. De willekeurige gruweldaden van de nazi's in de film blijven mij op de een of andere manier beter bij dan de goede daden van Schindler en zijn medewerkers. Dit zorgt ervoor dat ik na afloop van de dvd een naar gevoel had van alle gewelddaden die ik had gezien. Dit nare gevoel zal ongetwijfeld niet de bedoeling zijn geweest van Spielberg, die juist met een optimistische boodschap probeert te komen, dat te midden van alle kwaad een man zijn goedheid toont.

Bovenstaand stukje had ik al geschreven nadat ik de eerste dvd (van 2) had gezien. Mijn oordeel bleek voorbarig, het is goed dat ik deze film heb uitgekeken. Inmiddels heb ik het tweede deel gezien. In het tweede deel staan de misdaden van de Nazi's veel minder op de voorgrond en komt de sluwheid waarmee Schindler zo veel joden wist te redden veel beter tot zijn recht. Het is een prachtig idee, dat Spielberg met deze film een monument voor Oskar Schindler heeft gemaakt.

Op IMDB krijgt "Schindler's list" van ruim 1.070.000 mensen een zeer hoge waardering van 8,9, en staat daarmee op plaats 6 van de hoogst gewaardeerde films!

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

82: The English Patient

The English Patient (Verenigde Staten, 1996): 155 minuten: Regisseur: Anthony Minghella

Toen ik "The English Patient" voor het eerst in de bioscoop zag, ruim 20 jaar geleden, vond ik het de mooiste film die ik ooit in de bioscoop had gezien. Dat zei overigens niet zo veel, ik was toen 30 en had misschien 20 films in de bioscoop gezien. Wel was toen al duidelijk dat ik het een mooie film vond. Inmiddels ben ik 20 jaar en zo'n 1.000 films verder (verreweg de meeste op dvd), en zie ik de beperkingen van deze film wat duidelijker, maar nog steeds vind ik het een mooie film, ook nu ik hem voor de vierde of vijfde keer zag.

"The English Patient" bestaat uit twee verhaallijnen. De eerste speelt zich af in de jaren 30, deels in Caïro en deels in de woestijn en vertelt het verhaal van een avonturier van Hongaarse afkomst, graaf Laszlo von Almasy die verliefd wordt op de vrouw van een van zijn collega's tijdens een trektocht door de woestijn.

De tweede verhaallijn speelt zich af in Italië in 1943 en 1944, en laat zien hoe een gewonde man, wiens gezicht geheel verbrand is, liefdevol wordt verzorgd door een verpleegster. Daar tussendoor speelt een liefdesverhaal tussen Hana, de verpleegster, en Kip, een Indiër, die werkt bij de mijnopruimingsdienst.

"The English Patient" is oogstrelend mooi gefilmd. Vooral de scènes die zich afspelen in de woestijn zijn prachtig om naar te kijken. Er komen twee mooie vrouwen voor in de film en de muziek die ter begeleiding klinkt is aangenaam om te horen. Een film die met vakmanschap gemaakt is, maar vooral ook een film om het grote publiek te behagen. Dat is dan ook eigenlijk mijn enige bezwaar tegen de film, het is allemaal wel een beetje te gelikt. Maar "The English Patient" is toch een mooie film, voor wie hiervoor open staat.

Op IMDB krijgt "The English Patient" van ruim 160.000 mensen een waardering van 7,4.

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Boris Johnson: De Churchill Factor

Boris Johnson: De Churchill Factor: Hoe één man geschiedenis schreef (Groot Brittannië, 2014): 367 blz: Vertaald door Conny Sykora (2015): Uitgeverij het Spectrum: Oorspronkelijk uitgever Hodder & Stoughton

Winston Churchill was de Engelse premier die leiding gaf aan het Engelse volk tijdens de Tweede Wereldoorlog. Bij leven was hij een van de beroemdste mannen op aarde, nu dreigt hij al in de vergetelheid te raken. Ten onrechte vindt Boris Johnson, de huidige burgemeester van Londen, en daarom heeft hij een boek over Churchill geschreven waarin hij ingaat op de vraag wat Churchill zo bijzonder maakt en wat voor verschil zijn optreden heeft gemaakt.

"De Churchill factor" valt moeilijk een volwaaardige biografie te noemen, daarvoor wordt het leven van Churchill niet uitputtend genoeg beschreven. Het is eerder een hagiografie waarin de ene politicus (Boris Johnson) een bewonderend beeld geeft van de andere (Churchill) die hij als zijn grote voorbeeld ziet. Dit doet overigens niets af aan het leesplezier, zo'n onderhoudende biografie heb ik nog nooit gelezen.

Churchill was een bijzonder veelzijdige man. Hij was voordat hij politicus werd journalist (de best betaalde uit zijn tijd), hij was een begenadigd spreker, hij schilderde, hij metselde, en hij was liefhebber van enorme maaltijden rijkelijk met drank overgoten, bovendien rookte hij zo'n 10 grote Havana's per dag. Ongelooflijk dat de goede man de 90 haalde.

Over en van Churchill doen talrijke anekdotes de ronde. Eentje die ik al eens gehoord had: het socialistische parlementslid Bessie Braddock zou tegen hem gezegd hebben dat hij dronken was, en Churchill antwoordde met een verbijsterende botheid dat zij lelijk was, maar dat hij de volgende ochtend weer nuchter zou zijn.

Ook zei Churchill het volgende: "Het kiezen van een politieke partij is als het kiezen van een paard: je neemt gewoon de knol die je het snelst en het verst brengt waar je wezen wilt."

Churchill had vanaf 1905 tot 1955 belangrijke politieke functies. Hij had een essentiële rol bij het tot stand komen van de verzorgingsstaat in de jaren 1900. Hij gaf de Britse arbeiders vakbonden, de theepauze en de werkloosheidsuitkering. Hij richtte als eerste arbeidsbureaus op. Ook stond hij aan de wieg van de RAF (Royal Air Force) en de tank en was hij van cruciale betekenis voor de acties en de uiteindelijke overwinning van Groot Britannië in de Eerste Wereldoorlog.

Hij kwam als eerste met de termen: topconferentie, Midden-Oosten en het IJzeren Gordijn.

Na de slag om Engeland zei hij:
In de arena van menselijke conflicten
hebben nog nooit zovelen
zoveel te danken gehad
aan zo weinigen.

En ook:
Dit is niet het einde
Het is zelfs niet het begin van het einde
Maar misschien is het wel het eind van het begin.

In november 1922 tijdens een verkiezingscampagne moest Churchill het bed houden wegens een blindedarmontsteking. Churchill formuleerde het aldus:"Ik eindigde zonder bureau, zonder zetel, zonder partij en zonder blindedarm."

Wat zijn de voornaamste eigenschappen van de Britten? Wij denken dat wij een groot gevoel voor humor hebben in tegenstelling tot enkele andere landen die wij met name zouden kunnen noemen. Wij drinken andere volkeren onder de tafel. En wij zijn de bakermat van de excentriekeling, de rare snuiter en de individualist.

Churchill noemde Ramsay MacDonald van de Labour-partij "Een schaap in schaapskleren"

Een socialistisch utopia was "queuetopia"

Hij bouwde een hok voor zijn kippen en noemde dat "Chickenham Palace"

Churchill zei al in 1924 dat het huidige kapitalistische systeem de basis is van de beschaving en de enige manier om in de essentiële behoeften van een grote moderne bevolking te voorzien.

De laatste uitspraak van Churchill die ik aan wil halen komt uit het voorwoord van zijn geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog: "Een land moet in oorlog vastberadenheid tonen, bij een nederlaag trots, bij een overwinning grootmoedigheid, en tijdens de vrede welwillendheid."

"De Churchill factor" is een prachtig eerbetoon aan de politicus die de grootste invloed heeft gehad op de huidige wereld.


  

Thomas Keneally: Schindlers lijst

Thomas Keneally: Schindlers lijst (Australië, 1982): 416 blz: Vertaald door Han Visserman (1983): Uitgeverij Sijthoff: Oorspronkelijk uitgever Hemisphere

Spielberg's film heeft destijds veel indruk op mij gemaakt.
Nadat het Duitse leger in 1939 Polen heeft veroverd komt de Duitse zakenman Oskar Schindler naar Krakau om daar een emailfabriek te vestigen vlakbij het Joodse getto. Hij komt in aanraking met een aantal Joden en besluit om hen te helpen.

De officiële Nazi-politiek is om de Joden zoveel mogelijk te hinderen en hen uiteindelijk als volk te vernietigen. Schindler is het hier niet mee eens en hoewel hij tal van contacten heeft met hoge Nazi's, die hij door middel van drank, sigaretten en andere dure cadeus te vriend houdt, helpt hij de Joden zoveel hij kan.

In 1943 besluiten de Nazi's om de kampen in Krakau en ook Schindler's fabriek op te heffen. Schindler weet ze zover te krijgen dat hij een eigen kamp mag houden in Hongarije waar hij zogenaamd granaathulzen produceert voor een ultrageheim wapen. Hij stelt een lijst op van 1200 mensen die hij mee wil nemen naar het nieuwe kamp. In het kamp wordt niets geproduceerd en Schindler besteedt een groot deel van zijn geld om voedsel te kopen voor de Joden. Uiteindelijk behoren de Joden in Schindler's kamp tot de weinige Joden die in Duitsland de oorlog overleven.

Het verdere leven van Schindler na de oorlog is weinig opzienbarend. In "Schindler's lijst" worden talloze wreedheden van de Nazi's beschreven. Het geeft een aangrijpend beeld van een verwerpelijk regime en de strijd daartegen van enkele rechtvaardigen. Het boek leest ondanks zijn inhoud vlot weg en verdient het om gelezen te worden door hen die benieuwd zijn naar het leven van Oskar Schindler na het zien van Spielberg's film.