Joakim Eskildsen: The Roma Journeys

Joakim Eskildsen: The Roma Journeys (Denemarken, 2007): 416 blz: Uitgeverij Steidl

 

 

 

De Deense fotograaf Joakim Eskildsen bezocht tussen 2000 en 2006, samen met zijn partner Cia Rinne, die de teksten schreef voor dit boek, in 7 landen een aantal gemeenschappen van Roma. In "The Roma Journeys" komen achtereenvolgens aan bod: reizen naar Hongarije, India, Griekenland, Roemenië, Frankrijk, Rusland en Finland. Bij ieder land heeft Cia Rinne een tekst geschreven waarin voornamelijk ingegaan wordt op de geschiedenis van de Roma in het land. Ik vind de teksten erg pittig om te lezen en niet veel van belang toevoegen. Vervolgens komen een aantal panoramafoto's in zwart-wit, die steeds over de volle twee bladzijden zijn afgedrukt en dan een aantal kleurenfoto's. In totaal staan in het boek ongeveer 240 foto's.

 

De Roma vormen een bevolkingsgroep waar we niet veel van af weten en die over het algemeen niet zo geliefd zijn bij de rest van de bevolking. Ze komen oorspronkelijk uit India van waaruit ze naar het westen zijn vertrokken. Veel Roma leven in armoede en ze hebben een enorme muzikale traditie.

"The Roma Journeys" is een fantastisch fotoboek. De panoramafoto's in zwart-wit vallen op door hun geweldige composities en de kleurenfoto's door hun prachtige kleuren. Tezamen geven zij een indringend beeld van een weinig bekende bevolkingsgroep. 

 

Ik heb meer boeken over de Roma gezien. Vaak zie je daarbij op de foto's allerlei viezigheid en rommel op straat. Gelukkig valt dat in "The Roma Journeys" erg mee. Het is een fotoboek met vooral ook erg mooie foto's. Ik vind het één van de meest indrukwekkende fotoboeken die ik ken!

 

Voor een aantal foto's uit "The Roma Journeys", klik hier.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Olga Michi: Vulnerable

Olga Michi: Vulnerable (Rusland, 2020): 237 blz: Uitgeverij teNeues

 

 

De Russische fotografe Olga Michi heeft zo'n beetje de hele wereld doorgereisd, op zoek naar mensen die nog min of meer in eeuwenoude stammen leven. De foto's in "Vulnerable" doen erg denken aan die van de Engelse fotograaf Jimmy Nelson.  

Voor haar prachtige boek "Vulnerable" heeft Olga Michi foto's gebruikt die in drie verschillende gebieden zijn gemaakt. Het boek opent met foto's van mensen uit stammen die in de Omo-vallei in het zuiden van Ethiopië leven. Vervolgens een deel met foto's over stammen in Myanmar waarbij vooral de foto's van vrouwen met uitgerekte nekken opvallen. En als laatste foto's van de nomadische Tsjoekten die in het noorden van Siberië leven in de uitgestrekte toendra.

De foto's van Olga Michi zijn zonder meer prachtig. Wat opvalt zijn de vele lichaamsversieringen op de foto's. Wat ook opvalt zijn de tekenen van de moderne tijd die vrij opvallend op de foto's aanwezig zijn. Veel mensen dragen een kalasjnikov, een man poseert op een motor, een vrouw is aan het bellen met een mobieltje. Ook in deze afgelegen gebieden dringt de westerse cultuur onstuitbaar op. 

Voor een aantal foto's uit "Vulnerable", klik hier.

  

 

Reacties op dit blog zijn meer  dan welkom.

Carolijn Visser: Vroeger was de toekomst beter

Carolijn Visser: Vroeger was de toekomst beter (Nederland, 2004): 314 blz: Uitgeverij Augustus

 

 

In "Vroeger was de toekomst beter" staan een aantal verhalen die gepubliceerd werden in de NRC of in een weekblad, maar nog niet eerder in boekvorm.

Carolijn Visser publiceerde haar eerste verhaal, over haar werk in een chocoladefabriek, in het Zaterdags bijvoegsel van het NRC Handelsblad in 1975, op 19-jarige leeftijd.

Haar verhalen gaan over tal van onderwerpen: Surinamers in Nederland, over haar klasgenoten van het Atheneum, over een Britse anarchist, over een Deen die 5 jaar in Amerika heeft rondgereisd, over Turken in Amsterdam, over gemengde huwelijken en ook een aantal verhalen over de Verenigde Staten, de Sovjet-Unie en China.
 

Citaten:

- De baan in een chocoladefabriek vond ik door een advertentie: "Meisjes gevraagd voor licht inpakwerk, gezellige werkkring".

 Eerst heb ik opgebeld, maar het was beter wanneer ik even langskwam. De hele buurt rond de fabriek rook naar chocolade. De bedrijfsleider vroeg me te gaan zitten in een fauteuil die speciaal voor zulke gelegenheden was aangeschaft. Hij vroeg naar mijn opleiding en mijn ervaring met ander werk. Ik heb gezegd, en dat heb ik de hele tijd dat ik daar werkte volgehouden, dat ik lagere school en daarna twee jaar huishoudschool had. Ik was bang dat hij mij, wanneer ik zou zeggen dat ik atheneum had gedaan, misschien niet zou aannemen. Bovendien zou er dan zeker een grote afstand zijn tussen mij en de andere meisjes uit de fabriek. Nooit zouden ze me vertrouwen, misschien zelfs nooit met me praten.

 Ik was achttien. Studeren wilde ik niet. Ik had er geen zin in van het ene beschermde wereldje naar het andere te stappen. Het leek me zinvoller te gaan werken in een fabriek om eens te zien hoe dat was.

 

Surinamers in Zeeland:

- Altijd die opmerkingen over de WW en Surinamers die toch niet willen werken: "Dat is niet waar. Alle mensen die hier zitten zouden niets liever doen. Alleen één keer hebben we een jongen gehad die meteen na z'n aankomst een uitkering opeiste. Hij zei dat hij geleden had onder driehonderd jaar slavernij, honderd jaar kolonialisme, en vijfentwintig jaar wanbeleid van de Surinaamse regering. Toen heb ik gezegd: "Je bent nog maar zesentwintig, dus die paar honderd jaar slavernij zullen wel meevallen.""

- Nu studeert hij wiskunde in Utrecht. "Ik las pas in de krant," zegt Kees, "dat een socioloog na een langdurig onderzoek vaststelde: "Als het regent blijven de mensen thuis." Kijk, om zoiets uit te vinden hoef ik geen jaren te studeren. Mijn vak is logisch ..."

Jacob Holdt ontdekt Amerika:

- Het is weleens gebeurd dat ik 's morgens een ontbijt kreeg van Jehova's getuigen, 's middags op mijn knieën lag te bidden met de boeddhisten en 's avonds in een moskee sliep.

- "Wanneer je bang, achterdochtig of onecht bent komen de slechtste kanten van andere mensen naar boven. als je eerlijk bent behandelt iedereen je goed, dat is eigenlijk mijn enige filosofie."

- Ik: "Robert Long heeft in de Volkskrant gezegd dat je als  homoseksueel per definitie niet bij een kerk moet horen omdat homo's daar al eeuwenlang veroordeeld worden."

De jonge partijlozen:

- "Veel jonge leraren bij ons op school zijn van die flowerpowerfiguren. Ze leven nog steeds in de Maagdenhuisdroom. Ze branden wat na in de klas, straks zijn ze uitgeblust. Ondertussen zitten wij ermee."

- Arnout Visser: "De oudere leraren gaan nog wel. Die houden hun eigen mening er tenminste buiten. Maar bij die jonge leraren is alle redelijkheid zoek." Jolanka: "Ze dringen het je zo op. We krijgen altijd dezelfde teksten voor onze neus." Arnout: "Vóór ontwikkelingshulp, tégen gevangenisstraf, tégen discriminatie." Jürgen: "Vóór communes. Volgens mij zijn die er al helemaal niet meer. Bovendien wil ik gewoon mijn eigen spullen hebben."

 

- Over een paar weken krijgen ze hun havo-einddiploma, als ze tenminste slagen. Daarna gaan ze "studeren voor de WW als die dan tenminste nog niet op is".

Het missiehuis:

- Wij sluipen onze slaapzaal binnen en kruipen in de krakende bedden. De evangelistische vrouwen hebben een klein boekje op ons hoofdkussen gelegd met hun boodschap erin. De allerdikste zegt giechelend onder de dekens: "Jesus is like Coca-Cola, he's the real thing."

 

- Op een zondagavond om halfnegen sta ik op het station van Amersfoort te wachten op de trein naar Moskou. Ik heb uitzicht op een automatiek. In kleine hokjes liggen kroketten eenzaam op een rij Hollands te wezen.

 

De Transsiberië-Express:

- Over het landschap dat onderweg te zien is had ik ook geen romantische voorstelling meer nadat ik het Siberisch dagboek van Karel van het Reve gelezen had. Siberië is de Veluwe in het groot, schrijft hij.

 Maar toch, zoals zoveel mensen had ik me voorgenomen om eens in mijn leven per trein dwars door de Sovjet-Unie heen te rijden. Op mijn vijftiende maakte ik dat plan. Een vriendinnetje van mij was er ook enthousiast voor. Maar zij was ondertussen antroposofe geworden en als ze een treinreis maakte, was dat van de ene biologisch-dynamische boerderij naar de andere. Er zat dus niets anders op dan alleen te gaan.

 

De Russische tekenaar:

- "Ik ben een satiricus," zegt Sysojev, "geen analyticus. En ik heb geen zin om te doen wat er nu van mij verwacht wordt: de draak steken met Brezjnev en Gorbatsjov steunen. Als satiricus ben ik per definitie tegen de huidige situatie en dat maakt mij natuurlijk niet geliefd. ..."

Pionieren in China:

- "Onderhandelen met de Chinezen duurt gewoon verschrikkelijk lang. Het contract waar ik eindelijk mee kon komen, werd weer helemaal opnieuw doorgekauwd. Toen heb ik op een gegeven moment gezegd - en zo'n moment moet je natuurlijk wel goed kiezen: ik steek nu mijn laatste sigaar op en jullie weten inmiddels hoeveel ik van sigaren hou; als deze op is, ga ik naar huis, nieuwe kopen. Binnen een paar minuten stond er toen zo'n mooie, rode stempel onder het contract."

- Een eindje verderop, in een donkere steeg, hebben mensen van het platteland hun waren uitgestald: kippen, ganzen, padden, krabben, gedroogde paddestoelen, lotuswortels en minuscule visjes. Het is een vreemde gedachte dat het voor sommige boeren tien jaar geleden onmogelijk was om aan olie te komen, of zeep, of lucifers, omdat elke vorm van handel kapitalistisch was en daarom verboden.

- Het verbaast mij dat ze het zo zien. Vorig jaar had elke student die ik sprak op het Plein veel goede woorden over voor wat er gebeurde in de Sovjet-Unie. Ik herinner me een discussie, precies een jaar geleden, op het Tiananmenplein tussen een Russische toerist en een Chinese student. Iedereen was op dat moment in afwachting van de komst van Gorbatsjov. "Woorden, woorden," zei de Rus over zijn eigen president. "Maar in onze winkels is niets te krijgen." "Jullie hebben perestrojka," zei de Chinees, "wij hebben geen politieke vrijheid."

 De bakens lijken nu verzet. Ik ben sinds tien dagen in China, maar ik heb nog niemand gevonden die Gorbatsjov als leidend voorbeeld ziet.

Hongqi:

- "We waren in een Oostenrijks dorp waar mannen aan het vissen waren in een riviertje. "Zit hier dan vis?" vroeg ik verbaasd, want in China zouden de boeren het met netten en dynamiet al lang leeggehaald hebben." Er was hem uitgelegd dat geen enkele hengelaar meer dan zeven forellen per dag mocht binnenhalen. "Dat vond ik het meest bijzondere van Europa," formuleert Hongqi bedachtzaam. "Er zijn regels waarop het onmogelijk is om toe te zien, en toch houden de mensen zich eraan. 's Nachts als er niemand anders op de weg is, stoppen ze toch voor een rood licht." Xiao Mai schudde ongelovig het hoofd. "Aan zulke zelfdiscipline ontbreekt het bij Chinezen," vervolgde Hongqi. "Daarom is het belangrijk dat de Chinese autoriteiten streng zijn. Control, in China we need strict control," besluit hij ernstig.

- "Wat is alles veranderd," zeg ik tegen Hongqi. "Iedereen ziet er tegenwoordig anders uit. De Cantonese jeugd is niet meer te onderscheiden van die in Hongkong." Hongqi lacht tevreden. We gaan winkel in, winkel uit om kleding, cd's en schoenen te bekijken. Ook al is het tien uur geweest, alle deuren zijn nog open, alle winkels worden fel verlicht. "Alles is er," stelt Hongqi tevreden vast. "Je ziet dat we nu een beter leven hebben." "Ja," beaam ik, "jullie kunnen veel spullen kopen, maar wordt een mens daar gelukkig van?" Hongqi lacht, hij merkt de calvinistische ondertoon in mijn vraag niet op. "Ja," zegt hij beslist, "daar ben ik van overtuigd."

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Dvd: Russia

Russia: Een reis met Jonathan Dimbleby (Groot Brittannië, 2008): 294 min: Geschreven en gepresenteerd door Jonathan Dimbleby

 

 

"Russia" is een documentaire van de BBC waarin de presentator Jonathan Dimbleby, van Moermansk in het uiterste noordwesten van Rusland  naar Vladivostok in het zuidoosten van Rusland reist. Dimbleby reist het hele traject over land: voornamelijk per trein, maar ook gedeeltelijk per boot over de vele meren en rivieren.

 

Dimbleby reist met Teresa als tolk (hij spreekt zelf geen Russisch), een cameraman en vermoedelijk ook met een geluidsman. Hij reist vanaf Moermansk onder andere door Karelië, St. Petersburg, Moskou, Jasnaja Poljana (het landgoed waar Tolstoj woonde), de Krim, langs de Wolga, naar het oosten naar Perm, waar hij een gevangenenkamp in de Goelag bezoekt, over de Oeral maar Tomsk, met een snelle boot over de rivier de Ob, naar het zuiden langs het Bajkalmeer, naar de Russisch-Chinese grens waar veel Russen dagtochtjes naar de nabijgelegen Chinese stad reizen om te winkelen, naar de autonome Joodse regio en hij eindigt in Vladivostok.

 

Dimbleby praat met allerlei soorten mensen. Onder andere met mensen die hij op straat of in trein tegenkomt, met cafébezoekers, met boeren, met militairen, met een gebedsgenezeres, met een politieke gevangene, met tegenstanders en met voorstanders van Poetin. Hij heeft aandacht voor de politieke situatie, voor de wens van veel Russen om een sterk Rusland te hebben met veel militaire macht. Maar ook heeft hij aandacht voor de mensenrechten en de persvrijheid. De meeste Russen die hij spreekt zeggen dat ze dat niet zo belangrijk vinden, zolang Rusland maar een sterk land is.

 

"Russia" is een zoals we van de BBC gewend zijn prachtige serie, met mooi camerawerk en het geeft een goed beeld van Rusland. In de serie zijn een aantal archiefbeelden verwerkt wat een goed inzicht geeft in de geschiedenis. Eigenlijk is het enige minpuntje dat Dimbleby zelf geen Russisch spreekt, waardoor het persoonlijk leven van de Russen niet zo goed aan bod komt als bijvoorbeeld in de series van de VPRO met Jelle Brandt Corstius. 

Op IMDB krijgt "Russia" van 110 mensen een wat magere waardering van 8,0.

 

      

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Konstantin Paustovskij: Verre Jaren

Konstantin Paustovskij: Verre Jaren: Herinneringen aan het tsaristische Rusland (Rusland, 1946): 332 blz: Vertaald door Wim Hartog (1970): Uitgeverij de Arbeiderspers, serie Privé-domein, nr 16

Sinds ik in 2000 voor het eerst de 7-delige serie memoires van Paustovskij las, is Paustovskij één van mijn favoriete schrijvers.  In 2010 las ik de gehele serie voor de tweede keer. Een tijdje terug kreeg ik van een vriend het boekje "Wilde rozen" van Paustovskij cadeau met daarin 5 verhalen. Omdat ik opnieuw zeer enthousiast was heb ik besloten om de memoires speciaal voor mijn blog voor een derde keer in zijn geheel te lezen en te bespreken. Ik zal hierbij Paustovskij vooral voor zichzelf laten spreken door het geven van uitgebreide citaten. Hoe kun je immers de kwaliteiten van een schrijver (en zijn vertaler) beter beoordelen dan aan zijn eigen teksten?

Konstantin Paustovskij heeft in zijn leven erg veel gereisd, vooral door het uitgestrekte Rusland (toentertijd de Sovjet-Unie). Behalve schrijven heeft hij van alles gedaan om in zijn levensonderhoud te voorzien. "Wilde rozen" is een prachtig boekje, maar om de kwaliteiten van Paustovskij als schrijver te beoordelen moet je toch echt zijn memoires lezen. Voor mij en voor vele anderen met mij behoort het proza van Paustovskij tot het mooiste proza dat ik ooit heb gelezen. Dat komt voor een deel door de prachtige vertalingen door zijn vaste vertaler Wim Hartog, maar toch ook door de vele lyrische beschrijvingen van de natuur en gemoedstoestanden door de schrijver. Zijn memoires zijn onderverdeeld in korte hoofdstukken die zich laten lezen als een aaneensluitende serie korte verhalen. Kortom, ik kan deze schrijver en zijn boeken niet warm genoeg aanbevelen!

Barbara heeft op haar blog ook een mooie enthousiaste bespreking geschreven. Driemaal raden naar de naam van één van die twee veellezers!

Een uitgebreide set citaten:

- Ik weet niet of u al eens een Oekraïense lier heeft gezien. Ik geloof dat ze nu alleen nog maar in de musea te vinden zijn. Maar toen ik nog klein was, kwam men niet alleen op de markten in kleine stadjes, maar zelfs in de straten van Kijev vaak blinde lierspelers tegen.
  Onder het lopen hielden zij zich vast aan de schouder van hun kleine geleider die op blote voeten liep en een lange kiel van hennep aan had. Om de schouders van de blinde hing een stukkenzakje met brood, uien en zout in een schoon doekje gewikkeld. De lier hing op zijn borst. Deze leek op een viool maar dan met een steel en een houten spil en een wieltje er aan.
  De lierspeler draaide aan de steel, waardoor het wieltje begon rond te snorren en langs de snaren streek die harmonisch zoemden alsof een zwerm tamme dikke hommels de lierspeler gonzend begeleidde.
  De lierspelers zongen bijna nooit. Zij zeiden hun doemka's, psalmen en liederen op zangerige toon. Daarna zwegen ze lange tijd, luisterden naar het langzaam wegstervende gezoem van de lier en vroegen met nietsziende ogen voor zich uitkijkend om een aalmoes.

- De beslagen aarden kruiken met ijskoude melk, de afrikaantjes die druipend in de emmers staan, de aarden kommen met boekweithoning, de warme wrongelkoeken met rozijnen, de zeven vol kersen, de geur van gedroogde vis, de lui bengelende kerkklokken, het gekijf en gekakel van de marktvrouwen, de kanten parasols van de jongedametjes uit de provincie en de plotselinge gongslag van een koperen ketel die een woest kijkende Roemeen op zijn schouders voortzeult.

- De volgende morgen maakte de brandende zon die hel op de witte muren scheen, mij wakker. Rode en gele monnikskappen bewogen zachtjes voor het open raam. Een bloemetje van de Oostindische kers keek ook ondeugend de kamer in. Binnen in de kelk zat een ruige bij. Met ingehouden adem keek ik toe hoe hij nijdig achteruit kroop en zich uit de smalle kelk werkte. Over het plafond liepen lichtende vlekken, flauwe golvingen, de weerspiegeling van de rivier die ik vlakbij hoorde ruisen.

- In die tijd zag ik in iedere bloem een levend wezen. De reseda was een arm meisje met een grijze verstelde jurk. Alleen de strelende geur verraadde haar sprookjesachtige afkomst. De gele theerozen leken jonge schonen die door te veel thee drinken hun frisse blos verloren hadden. Het bloembed met de viooltjes was net een gemaskerd bal. Dat waren geen bloemen maar vrolijke schalkse zigeunerinnetjes met zwartfluwelen maskertjes, danseresjes met kleurige jurkjes, blauw, geel, paars.
  Van de madeliefjes hield ik niet. Met hun saaie roze jurkjes deden ze me denken aan de dochters van de leraar Zimmer, grootmoeders buurman. Het waren vlasblonde meisjes zonder wenkbrauwen. Telkens wanneer wij ze tegenkwamen, maakten zij een knicks waarbij ze hun mousseline rokje tussen duim en wijsvinger hielden. De boeiendste bloem was natuurlijk de portulak, een kruipende plant met allemaal vlammende, zuivere kleuren. In plaats van blaadjes zaten er vlezige, sappige stekels aan. Je hoefde er maar even op te drukken of het groene sap spoot al in je gezicht.

- Oom Joesja vertelde graag hoe hij door alleen maar te niezen meer dan één jakhals dood had laten neervallen. Als hij zijn bivak in de woestijn opsloeg, schoof mijn oom een tas met levensmiddelen onder zijn hoofd en hield zich slapend. De jakhalzen slopen dan met de staart tussen de poten naderbij. Wanneer de brutaalste eenmaal voorzichtig met zijn tanden de tas onder zijn hoofd vandaan begon te trekken, nieste oom Joesja zo oorverdovend dat de laffe jakhals zonder ook maar een kik te geven ter plaatse aan een hartverlamming stierf.

- Hoe ouder ik werd, hoe vaker ik de mensen hoorde zeggen dat "het nu eenmaal moest" omdat je in het leven "nu eenmaal niet kon doen en laten wat je wilde". Het duurde lang voor ik me hier bij neer kon leggen en ik vroeg de volwassenen of de mens dan werkelijk niet het recht had om te leven zoals hij wilde en moest leven zoals de anderen dat wilden. Maar dan zei men dat ik me niet moest bemoeien met dingen waar ik geen verstand van had.

- Maar ik kon dit niet toegeven omdat ik oprecht geloofde in alles wat ik verzon. Die eigenschap heeft mij vaak parten gespeeld. Het allervreemdste is wel dat ik mijn leven lang nooit iemand ontmoet heb die hier begrijpend of tenminste vergoelijkend tegenover stond.

- Ik was gek op het Arsenaal met zijn lage gebouwen die nog uit de tijd van Katherina stamden, met gras begroeide binnenplaatsen die vol lagen met gietijzeren afgietsels, seringen langs de muren van de werkplaatsen, vettig glimmende koperen cilinders van oude stoommachines, spirituslucht in de laboratoria, baardige smeden en gieters en blauwig water dat in de artesische put vlak bij de buitenmuur opspoot.

- Ik heb in mijn leven heel wat saaie mensen leren kennen, maar madame Kazanskaja was het vervelendste schepsel dat ik ooit ben tegengekomen. De hele dag door zat zij, met knipperende ogen als van een Bolognees hondje, schortjes voor Maroesja te naaien of met olieverf eeuwig dezelfde lila irissen op satijnen linten te schilderen. Deze roze linten gaf zij aan vrienden en kennissen op verjaar- en feestdagen. Waar ze voor dienden, wist niemand. Sommige gelukkige ontvangers hingen ze aan de muur of legden ze bij wijze van lopertje op een kleine salontafel. Anderen deden pogingen om ze als boekelegger te gebruiken. Maar de linten waren te breed en hadden een hekel aan boeken. Mensen met meer smaak borgen de linten voor alle blikken weg.

- Bij de herinnering aan Lena moest ik er opeens aan denken hoeveel mensen voorgoed uit je leven verdwijnen. Lena, tante Nadja, mijn grootvader de imker, mijn vader, oom Joesja en nog een heleboel anderen. Het was vreemd, droevig, en ondanks mijn achttien jaar vond ik dat ik al veel achter de rug had. Ik had van deze mensen gehouden. Ieder van hen had bij zijn heengaan een stukje van mijn liefde meegenomen. Ik moest daar wel armer door zijn geworden. Deze gedachten speelden toen door mij heen, maar pasten niet bij de verbazende liefde voor het leven die van jaar tot jaar sterker in mij werd.

- Het wachten op gelukkige dagen is soms veel mooier dan die dagen zelf. Maar dat kwam ik pas later aan de weet. Toen had ik nog geen vermoeden van dit eigenaardige verschijnsel in het leven van de mens.

- " ... Schrijver! Een schrijver moet zoveel weten dat je al bang wordt als je eraan denkt. Hij moet alles begrijpen. Hij moet werken als een paard en mag geen roem najagen. Ja! Zo is het! Eén ding kan ik u wel zeggen: gaat u naar boerenstulpen, naar jaarmarkten, fabrieken, nachtasiels. Bezoekt u alles rondom, theaters, ziekenhuizen, mijnen en gevangenissen. Jawel! Alles! Opdat het leven u doordrenkt zoals alcohol valeriaan! Opdat er een echt aftreksel ontstaat! Dit kunt u dan onder de mensen rond laten gaan als een wonderdadige balsem. Maar ook dan nog in bepaalde doses. Ja!"

- Ik nam de raad van deze grappige man aan en ging al gauw onder de mensen waar ik de levensschool volgde die door geen boeken en abstracte overpeinzingen vervangen kan worden.

  

Lees verder in deel 2 van de memoires van Paustoskij: "Onrustige jeugd".

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: Akira Kurosawa: Dersu Uzala

Dersu Uzala (Japan, 1975) : 135 minuten: Kleur: Regisseur Akira Kurosawa

In 1902 is een expeditie van Russische militairen op weg door de eindeloze taiga van Siberië met als doel het gebied in kaart te brengen.

Ze ontmoeten op een gegeven moment Dersu Uzala, een man van de Gold-stam, die jager is en het gebied op zijn duimpje kent. Dersu sluit vriendschap met de kapitein, de leider van de expeditie en sluit zich aan bij de expeditie. Dankzij Dersu Uzala wordt de tocht door het woud veel aangenamer.

In de film is veel aandacht voor het troosteloze woud, met de koude en de harde wind. Dersu komt naar voren als de man die van alle markten thuis is, goudeerlijk is en geen levend wezen kwaad doet, tenzij om zelf te overleven.

"Dersu Uzala" is een van de allerbeste films van Akira Kurosawa en in mijn ogen moet iedere liefhebber van de Japanse grootmeester deze film bekijken. Helaas is deze film nogal moeilijk verkrijgbaar op dvd. Hij zit ook niet in de drie boxsets met 12 films met het werk van Akira Kurosawa die in Nederland zijn uitgebracht.

Op IMDB krijgt "Dersu Uzala" van een kleine 22.600 mensen een waardering van 8,3.

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.  

Pieter Waterdrinker: Tsjaikovskistraat 40

Pieter Waterdrinker: Tsjaikovskistraat 40: Een autobiografische vertelling uit Rusland (Nederland, 2017): 430 blz: Uitgeverij Nijgh & van Ditmar

 

 

Ik kreeg afgelopen zaterdag het boek "Tsjaikovskistraat 40" als verlaat verjaardagscadeau van een vriend. Ik had begrepen dat het boek goede kritieken had gekregen en was benieuwd, te meer daar het boek gaat over Rusland, het land van veel van mijn favoriete schrijvers, en de schrijver daar woont en er erg veel over weet.

Zoals de ondertitel aangeeft is dit een soort van autobiografie, waarschijnlijk wel wat opgeleukt, gezien het in kleine rode letters geschreven woord Roman boven de naam van de auteur, zodat we beter van autobiografictie kunnen spreken, een term die ik bij het onlangs gelezen "Boud" over het leven van Boudewijn Büch vandaan haal.

Pieter woont al jarenlang met zijn Russische vriendin Julia en hun drie poezen op het adres van de titel. Het boek opent met een sterk verhaal dat Pieter 7000 bijbels moet afleveren in Rusland. Het boek staat sowieso bol van de sterke verhalen. Nu geloof ik wel dat als je in Rusland woont, veel mee zult maken, meer dan als je bijvoorbeeld in West Europa woont, maar de verhalen over bijvoorbeeld een koffertje met 1 miljoen dollars erin en een kompaan die dood wordt aangetroffen met een stel kogelgaten in zijn lijf lijken me toch ietwat overdreven.

Het boek leest lekker weg, maar eerlijk gezegd ben ik niet zo onder de indruk van de stijl van Waterdrinker. Je vindt weinig mooi geformuleerde zinnen, verrassende opmerkingen of originele gedachten. Mij in ieder geval bekruipt het gevoel dat ik het allemaal al eerder heb gelezen en dat er tienduizenden, zo niet honderdduizenden boeken van dezelfde of hogere kwaliteit zijn.

Hier een aantal van de mooiste citaten:

- Echte schrijvers konden leven van hun werk, werden uitgenodigd voor lezingen, verdienden met praatjes over hun boeken bijkans meer dan met de boeken zelf.

- Westerse goederen waren baar goud. Voor zes blikjes geïmporteerd Carlsberg-bier (die ik in de valutawinkel naast het hotel waar ik woonde voor tien dollar kon kopen) tankte ik soms onderweg voor de chauffeur van mijn toeristenbus driehonderd liter diesel.

 - Slechts één keer was ik tussendoor een weekje thuis geweest. Urenlang had ik doorgebracht in Haarlemse en Amsterdamse winkels om de zaken aan te schaffen die mijn Russische relaties me hadden opgegeven: de gebruikelijke medicijnen, koffie, thee, ondergoed, spijkerbroeken, videobanden, tampons, tandpasta, blouses en jurken, schoenen, winterlaarzen - alles gespecificeerd op kleur, vorm en maat - benevens een espressoapparaat, een spelcomputer, een laptop en een fax, alsook zaken die ik zelf nodig had - drop, kaas, preservatieven - met op het laatst op Schiphol zoveel mogelijk flessen Johnnie Walker (Black label) die ik in het land waar ik mijn heil had gezocht vrijwel alle deuren konden openen, zelfs die van strafkampen en gevangeniscellen.

- De eerste avond dat ik bij Julia bleef slapen, had ik vol walging de communale badkamer betreden waar de wit emaillen kuip bijna geheel bruin was geworden door het roestige water, wasgoed aan een myriade van lijnen te drogen hing, kakkerlakken van alle kanten wegschoten en zowel de muur als het plafond een atoomramplandschap vormde van vochtplekken, verfpokken en oranje schimmels.

- Ik dacht aan de pijpenla waarin mijn vriendin op dat moment verbleef, aan de schimmel in de gemeenschappelijke badkamer, aan het weerzinwekkende compacte ploffen waarmee de ratten zich vanuit de dakgoten op de vuilcontainers beneden op de binnenplaats lieten vallen. En ook aan de lege schappen in de winkels, het algemene gebrek, de rijen, aan de grauwe, goeddeels in vodden gehulde, muf geurende mensenmassa met inmiddels volkomen gedesillusioneerde gezichten.

- ... scheermesjes waren hun gewicht in goud waard. Er was een subtiel onderscheid tussen hen die ten volle van de nieuwe tijd profiteerden en zij die toch nog achterbleven. Bij mannen lag dat onder meer bij het al dan niet bezitten van gladde kaken, bij vrouwen vooral in de toon hunner lippenstift, parfums, de snit en de kleur van hun kleding.

- Toen mij op een dag eersteklas stroperskaviaar werd aangeboden kocht ik zeven blikken van een kilo, en zette deze weg in het ijskastje naast mijn bureau. Zelf was ik geen liefhebber, maar dikwijls zat Julia tegen het middaguur met een houten lepel een half onsje weg te snoepen, haar ogen halfgesloten, stralend van stil geluk.

- "Weet je wat Chinees vlees is?" had ze neergeschreven. "Dat zal ik eens haarfijn uit de doeken doen: de lijken van de geëxecuteerden geeft de Tsjeka, zoals bekend, als voer aan de beesten in de dierentuin. Zowel hier als in Moskou. De executies worden uitgevoerd door Chinezen. Ze geven niet alle lijken uit handen: de lijken van de wat jongere mensen houden ze achter en die verkopen ze als kalfsvlees. Hier en ook in Moskou."

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Willem G. Weststeijn: Russische literatuur

Willem G. Weststeijn: Russische literatuur  (Nederland, 2004): 505 blz: Uitgeverij Meulenhoff

In zijn "Russische literatuur" bespreekt Weststeijn aan de hand van een aantal essays de groten en de niet zo groten uit de Russische literatuur.

In ieder essay wordt een schrijver of een werk behandeld. Meestal doet hij dat met een korte levensloop van de schrijver en ook met een samenvatting van de inhoud indien het besproken werk bij de meeste lezers niet zo bekend zal zijn.

Bijna iedere bekende Russische schrijver wordt behandeld. Zo is er plaats voor Poesjkin, Gogol, Toergenjev, Tolstoj,Dostojewski, Tsjechov, Boenin, Boelgakov, Babel, Pasternak, Sjalamov en Solzhenitsyn. Opvallende afwezigen zijn Gontsjarov, Nabokov en vooral Paustovskij, die in het hele boek niet een keer wordt genoemd terwijl hij in Nederland tot de populairste Russische schrijvers behoort.

Ook worden een aantal minder bekende of voor mij zelfs totaal onbekende schrijvers behandeld, waaronder een groot aantal dichters.
De essays zijn goed geschreven, maar zonder voorkennis heb je na het lezen van dit boek er weinig idee van wat nu de moeite waard is om te lezen en wat niet. Eigenlijk heb je niet veel aan dit boek als je niet al redelijk bent ingelezen in de Russische literatuur.

  

Michel Krielaars: Het brilletje van Tsjechov

Michel Krielaars: Het brilletje van Tsjechov: Reizen door Rusland (Nederland, 2014): 406 blz: Uitgeverij Atlas Contact

Nog voordat ik met dit blog begon, in maart 2014 heeft Bettina een zeer enthousiaste recensie over "Het brilletje van Tsjechov" geschreven. Bettina was zo gegrepen door de persoon van Tsjechov dat ze daarna begonnen is met het lezen van Tsjechov zelf.

Als een boek het voor elkaar krijgt dat mensen het werk van een van de grootste schrijvers uit de wereldliteratuur (mijn mening) gaan lezen dan is dat boek wat mij betreft meer dan geslaagd.

Bij mij ging het andersom, ik had alle verhalen van Tsjechov zojuist voor de derde keer gelezen en was benieuwd wat Krielaars daar over te zeggen had.

Krielaars reist door Rusland aan de hand van Tsjechov. Dit houdt in dat hij plaatsen bezoekt waar Tsjechov gewoond heeft (Taganrog, Moskou, Melichovo, Jalta) en de plaatsen waar hij doorheen gereisd is op weg naar Sachalin in 1890.

Krielaars geeft citaten uit het werk van Tsjechov (hij geeft helaas niet aan waar ze te vinden zijn) en hij bespreekt de huidige toestand van Rusland aan de hand van Tsjechov. De citaten zijn goed gekozen, maar de teksten van Krielaars over Tsjechov hebben volgens mij niet zo heel veel meerwaarde.

De problemen in Rusland zijn voor het grootste deel nog hetzelfde als 120 jaar geleden: een niet democratisch regime waar veel corruptie heerst, grote armoede, alcoholmisbruik en de ondergeschikte positie van vrouwen, die veelal in de prostitutie terechtkomen of met buitenlandse mannen trouwen.

De indeling van het boek in korte hoofdstukjes werkt zeer prettig en het boek leest ook erg makkelijk. De stijl van het boek vind ik dan weer wat minder. In dat opzicht haalt Krielaars het niet bij collega-reisschrijvers als Carolijn Visser en Lieve Joris.

Ook vind ik zijn observaties niet zo heel erg origineel. Al met al ben ik toch een stuk minder enthousiast dan Bettina. Voor een beknopte samenvatting van het leven van Tsjechov die zeer to the point is zie ook de recensie van Bettina.

Een aantal citaten:
- Zij doen alsof ze ons betalen, wij doen alsof we werken.

- Geleerden krijgen amper salaris. Alles wat in de Sovjet-Unie praktisch gratis was, zoals reizen en theaterbezoek, is nu nog slechts voor een kleine groep weggelegd.

- En hoe vaak heb ik niet van vrienden gehoord dat ze voor een operatie de behandeld arts een envelop met geld moeten toestoppen, om er verzekerd van te zijn dat hij zijn best doet? Volgens experts werkt het systeem bij zeker een kwart van alle behandelingen zo. Een chirurg die omgerekend 650 euro per maand verdient, ontvangt per operatie nog eens 650 euro extra van een patiënt. Als je ervan uitgaat dat hij twee operaties per dag verricht, dan kan hij zo een westers artsensalaris bij elkaar verdienen.

- Tot op de dag van vandaag is het conservatorium een burcht van beschaving. Er worden topmusici gekweekt, op bijna militaire leest. In Rusland speel je als kind geen viool of piano als hobby, maar als semiprofessional.

- "Weet je wat, Misja, we gaan naar mijn restaurant om verder te drinken, want die wodka hier is niet te zuipen. En ik heb ook veel beter vlees." "Ik moet nog een artikel schrijven," zeg ik als excuus. "Werken kun je ook morgen. Zo doen we het in Rusland altijd. Eerst zuipen en eten, en daarna een beetje werken. Bovendien zuig je dat nieuws toch uit je duim, want zo doen Russische journalisten dat ook. Die liegen alleen maar, omdat ze niet mogen schrijven wat er in Rusland werkelijk aan de hand is. Precies daarom lees ik geen kranten meer. In plaats daaarvan geniet ik van het leven."

- De trek naar de bruisende hoofdstad, waar 80 procent van het economische leven van Rusland zich afspeelt, is mét de uittocht naar het buitenland de enige permanente migratiebeweging in het hele land.

- Een treinreis maken is in Rusland zo ongeveer het leukste wat je kunt doen, omdat Russen altijd wel een praatje met je beginnen en je dan veel over hun altijd interessante en veelbewogen levens te weten kunt komen.

- Slimme autohandelaren hebben een maas in die importwet gevonden. Op de boot van Japan naar Rusland worden de auto's in stukken gezaagd en als losse onderdelen ingevoerd, waarna ze op de wal, als ze eeenmaal door de douane zijn geloodst, weer in elkar worden gezet. Een gevaar op de weg zijn die auto's natuurlijk wel, maar daar maalt in Rusland niemand om. Tenslotte hebben de meeste jonge Russen hun rijbewijs gewoon gekocht. Bovendien wil niemand in het Verre Oosten een Russische auto omdat die te slecht zijn.

- Het merendeel van de Joden in Rusland is uitermate geassimileerd. Een Russische Jood die Hebreeuws kent of enige Bijbelkennis heeft, is zeldzaam. Een Russische Jood die van een goed stuk varkensvlees houdt en op 1 januari de kerstboom opzet met het oog op het naderende Russisch-orthodoxe kerstfeest, dat dertien dagen na het onze begint, is daarentegen doodgewoon.

Met "Het brilletje van Tsjechov" ben ik voorlopig aan het einde gekomen van mijn lectuur over Tsjechov.