Saskia Bos: Schizofrenie en bergen beklimmen

Saskia Bos: Schizofrenie en bergen beklimmen (Nederland, 2016): 190 blz: Uitgeverij de Graaff

 

Saskia Bos hoort al vanaf haar elfde stemmen. Op de middelbare school loopt het uit de hand. In opdracht van de stemmen verwondt ze zichzelf en op aanraden van school zoeken Saskia en haar ouders hulp bij een psycholoog.

 

Dit is het begin van een lange zoektocht naar allerlei hulpverleners, psychologen, psychiaters, casemanagers en instanties zoals psychiatrische ziekenhuizen, het RIAGG en een stemmenpoli op zoek naar een manier om met de klachten te leven.

 

Uiteindelijk wordt de diagnose schizofrenie gesteld. Helaas kan men de ziekte schizofrenie niet genezen, hooguit kan men ermee leren omgaan met behulp van medicijnen.  

Saskia doet een poging tot zelfmoord, maar weet uiteindelijk haar leven op de rails te zetten door veel te sporten (fietsen, hardlopen en voetballen) een hond te nemen en in de bergen te gaan wandelen.

 

"Schizofrenie en bergen beklimmen" is een uitstekend geschreven boek dat makkelijk weg leest en voor mij nogal confronterend is. Saskia is heel open over haar ziekte en alleen al daarom is het heel mooi dat dit boek is uitgegeven. In het boek zijn een aantal teksten uit haar dossier opgenomen. Wat opvalt is dat die teksten nogal wollig zijn en in vakjargon zijn geschreven met veel moeilijke woorden. Saskia zelf schrijft veel leesbaarder.

 

Citaten:

- Na twee maanden psychotherapie word ik gebeld, mijn therapeut is voor lange tijd ziek en ik krijg een nieuwe. Aan de nieuwe vraag ik wat er aan de hand is met de oude therapeut, ik maak me zorgen en hoop dat ze niet ernstig ziek is. Maar de nieuwe mag daar niets over vertellen in verband met privacy. Mijn dossier is inmiddels overgeheveld naar de nieuwe, mijn privacy doet er blijkbaar wat minder toe.

- Een andere verpleegkundige vindt dat ik moet opschrijven wat ik denk. Ik doe dat, maar als ik zie dat mijn geschreven gedachten, zonder toestemming van mij, meegenomen zijn naar het kantoor van de verpleegkundigen en daar door iedereen gelezen worden, zet ik geen woord meer op papier. 

- Ik heb vaak bij mijn ouders geopperd om een tweede huis in Spanje te kopen, of nog liever, in Afrika, dan kan ik 's winters in de echte zon zitten. Maar dat doen ze niet, beetje jammer.

- Thuis werd ik geaccepteerd om wie ik ben en mijn psychiatrische klachten hebben de sterke band tussen mij en mijn broer en zussen gelukkig niet kapot gemaakt. Misschien zelfs wel sterker.

- Met mijn klasgenoten had ik niet veel contact ... Tijdens de les kreeg ik vaak een berichtje via msn van een klasgenoot die naast me zat. Het leek mij logischer om gewoon live met elkaar te praten, maar ik was de enige met die mening.

- Wat ik lastig vind van een open afdeling is dat het heel druk is. De deur naar buiten staat open en iedereen loopt af en aan. Artsen, verpleegkundigen, bezoekers en patiënten lopen door elkaar heen. Ik ken hier nog helemaal niemand en heb geen idee wie hier wel thuis hoort en wie niet.

Over haar hond, die ze Masai genaamd heeft:

- Zelf vond ik het leuk om eenden op te jagen en ik leerde Masai dat ook. Maar ik deed het alleen als niemand keek, en hoewel ik Masai had uitgelegd dat hij het alleen stiekem mocht doen, deed hij het toch als andere mensen keken. De afkeurende blikken van de mensen maakte dat ik het Masai weer afleerde om eenden op te jagen.

- Voordat ik Masai kreeg deed ik bijna niets op een dag, ik had geen ritme en geen doel. Met de komst van Masai was dat compleet veranderd. Ik moest op tijd op, want Masai moest plassen. Ik moest naar buiten, want Masai had beweging nodig. Ik moest de wijde wereld in, want Masai moest gesocialiseerd worden. En zo zorgde Masai ervoor dat ik weer een dagritme had.

- De verpleging is bijna nooit op de afdeling, ze zitten altijd op hun kantoor. Alleen om ons te wekken, tijdens de maaltijden en tijdens de koffiemomenten zijn ze op de afdeling.

- Ook thuis bleef ik suïcidaal. Een paar dagen na de opname deed ik nog een poging om mijzelf op te hangen. Mama wist dat ik dood wilde en liet me zo min mogelijk alleen, ze vond me dan ook snel en maakte de riem, die strak om mijn nek zat, los. Ze gaf me een knuffel en huilde. Ze zei dat ze begreep dat ik dood wilde, maar vroeg me om alsjeblieft nog even vol te houden.

- Hardlopen was, en is nog steeds, mijn beste medicijn.

- Ik had flink gespaard tijdens de opnames, dat is een voordeel van opgesloten zijn, je kan niet weg om even te shoppen, dus je betaalrekening blijft onaangeroerd.

- Masai werd zo, zonder dat hij het wist, mijn hulphond. Een soort blindengeleidehond, maar dan andersom. Een blindengeleidehond waarschuwt blinde mensen om dingen te ontwijken, die zijzelf niet kunnen zien. Masai leert mij om dingen te negeren, die er in werkelijkheid niet zijn. Masai heeft geen enkel probleem met de extra verantwoording die hij als hulphond heeft, hij vindt het prima om af en toe op me te liggen en voor me te waken. Als hij in ruil daarvoor twee keer per dag het bos in mag om te rennen, en twee keer per dag zijn eten krijgt, dan is hij dik tevreden.

- Bij die reisorganisatie kunnen ze zeggen: "We willen je niet meer mee, want wij willen geen risico lopen," maar ikzelf kan dat niet. Ik kan geen aangetekende brief naar meneer Schizofrenie sturen, met het verzoek om deze vakantie thuis te blijven. Schizofrenie zit aan mij vast en reist altijd met mij mee.

- Met elke tocht die ik maakte, kreeg ik meer zelfvertrouwen. Ik voelde me steeds minder een psychiatrisch patiënt en in de bergen vergat ik dat ik ziek ben. Ik had nog steeds veel last van mijn ziekte, maar ik had een passie om voor te leven.

- Schizofrenie regeert nog steeds mijn leven. Om het in de hand te houden, zijn mijn dagen gestructureerd en rustig. Ik sport veel en eet gezond. Ik doe niets onverwachts, bereid alles goed voor en maak bij alles wat ik doe de overweging of het niet te druk is. Soms doe ik teveel, en moet ik dat bekopen met dagen waarop schizofrenie weer de baas is. Dan kruip ik met Masai op de bank en wacht tot ik me weer beter voel.

    

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Joris Vermassen: Het zotte geweld

Joris Vermassen: Het zotte geweld (België, 2014): 126 blz: Uitgeverij Vrijdag

 

 

Joris Vermassen is striptekenaar en stand-up comedian.

Hoofdpersoon Tom Steurs van de graphic novel "Het zotte geweld" is evenals de schrijver van het boek stand-up comedian. 's Avonds probeert hij om zijn publiek te vermaken met grappen die hij veelal uit zijn dagelijks leven haalt.

In zijn dagelijks leven maakt Tom ook continu grappen alsof hij zijn beroep niet kan loslaten. Tom is getrouwd met Kat en heeft zo zijn sores. Elke, de geliefde zus van Tom is terminaal ziek en Tom komt iedere dag bij haar op bezoek.

Zoals je van een stand-up comedian kunt verwachten zit het boek vol met grappen. Dat werkt erg goed. Het laatste hoofdstuk van het boek is een hommage aan de Vlaamse kunstenaar Rik Wouters.

Ik vind "Het zotte geweld" een mooie graphic novel, die ik nu met plezier voor de derde keer heb gelezen.   

 

Citaten:

- "Hé Tom!"

 "Hé Elke!"

 "Hier ... "Twee glazen wijn per dag is goed voor de gezondheid" ... Vanavond drink ik tien flessen ... Zit ik weer goed voor een maand!"

- Men zegt dat je je familie niet zelf kiest. Daarmee bedoelt men meestal dat je broers en je zussen vervelende pestkoppen zijn met wie je maar moet zien te leven ... Daar heb ik nooit iets van gemerkt. Als ik had mogen kiezen, ik had exact dezelfde zus gekozen ... Sterker nog: als we geen broer en zus waren geweest, waren we vast getrouwd ... Niet dat ik ooit seksuele gevoelens voor Elke heb gehad, maar het geeft een idee welke band we hadden ... Al heel vroeg speelden we sketches na van de televisie ... 

 "Maar die papegaai is dood!"

 "Nee hoor, hij slaapt!"

 "Neen! Hij is dood! Wijlen! Dit is een ex-papegaai!"

 Iedereen voorspelde ons een carrière als komisch duo, maar Elke tekende liever ...

 "Ik krijg kramp ..."

 "Ssst ... Nog even ..."

 Ze was de drijvende kracht achter mijn eerste optredens ...

 

- Zo'n half jaar geleden stond ze plots aan mijn deur, opgewekt ... Te opgewekt ...

 "Hé Tom! Zullen we ergens een koffie drinken?"

 "Moest je niet werken?"

 "Ik heb een dagje vrij genomen! Ik moet je iets vertellen ... Mama en Kurt weten het nog niet ..."

Een week later werd ze geopereerd ... 

 Een kapotte versnellingsbak vervang je gewoon ... Voor een kapotte pancreas bestaan geen wisselstukken ... 

 "Hoe is het met de pan?" vroeg ik toen ik haar de eerste keer ging bezoeken.

 "De pan?" vroeg ze. "Ja, de pan," zei ik, "een halve pancreas is toch een pan?"

Ze lachte ... Ja, we waren een mooi komisch duo geweest ... 

- "Een stand-upkomiek met visitekaartjes? Is dat niet zoiets als een dakloze met een website?"

- "Hm ... Hoe zal ik het zeggen ... Je materiaal is nogal beperkt ..."

 "Beperkt?!"

 "Het gaat altijd over seks en dood ..."

 "Natuurlijk! Eros en Thanatos!"

 "Weet ik ... Maar er zijn ook nog andere onderwerpen, zoals politiek en bekende mensen en zo ..."

 "Politiek en bekende mensen interesseren me niet!"

 "Lachen met bekende mensen is minder confronterend voor een publiek ... Weinig mensen zijn bekend, maar iedereen wordt ziek en gaat dood, snap je? Je moet de mensen niet altijd een spiegel willen voorhouden ... De meesten willen gewoon een avondje lachen!" Denk er eens over na, hm?

- "Ben niet zo principieel Tom ... Het leven is een speeltuin, je moet overal eens opkruipen! Hé, wat scheelt er? Voel je je niet lekker?"

 "Ik ... ik heb Kat bedrogen ..."

 "Met je groupie?"

 "Hhu ..."

 "Et alors?"

 "Et alors? Dat weegt op mij! Ik moét het haar vertellen!"

 "Niet doen, idioot!"

 "Hoezo?"

 "Wil je haar kwijt, misschien?"

 "Eh ... Nee!"

 "Eeuwige trouw is een illusie."

 "En jij en Kurt dan?"

 "Ik en Kurt? Wat denk je?"

 "Heeft ... heeft hij jou ook ..."

 "Nee, ik! Kurt weet het niet."

 "Eh ... Eh ... Met wie ..."

 "O, dat is niet belangrijk ... Sinds ik ziek ben, heb ik hem niet meer gezien of gehoord ... Ik vermoed dat hij me niet echt sexy meer vindt ..."

- "Het leven is zoals die wekkerradio die je ouders ons cadeau hebben gegeven ... Tegen de tijd dat ik eindelijk begon door te hebben hoe dat ding werkte, was het al kapot ..."

 

    

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Rigo van Meer: Leven met schizofrenie

Rigo van Meer: Leven met schizofrenie: Een handleiding voor familie, vrienden en andere betrokkenen (Nederland, 1987): 147 blz: Uitgeverij Sijthoff

Rigo van Meer werkte jarenlang met familieleden van schizofrenie patiënten. In de jaren 80 kwam hij erachter dat in Nederland op het gebied van schizofrenie nauwelijks iets was geschreven dat bruikbaar was als informatiemateriaal. Daarom schreef hij deze handleiding.

In de afgelopen 30 jaar is er heel veel onderzoek naar schizofrenie en aanverwante psychiatrische ziekten gedaan. Er zijn betere medicijnen en betere behandelmethoden gekomen, maar we zijn er vooral ook achter gekomen dat we nog steeds heel veel niet weten. Als je "Leven met schizofrenie" leest, dan weet je nog steeds het belangrijkste wat je moet weten over deze verwoestende ziekte, of je nu patiënt bent of een familielid of vriend van een patiënt.

In "Leven met schizofrenie" wordt het leven geschetst van één patiënt, Henk genaamd. Ik moest erg lachen om deze naam. Toen ik na mijn eerste psychose in dagtherapie terecht kwam, heette een van mijn medepatiënten Henk. Zijn verhaal leek in grote lijnen op dat van de Henk uit het boek.

Schizofrenie is een ernstige psychiatrische ziekte, die meestal rond het 20e levensjaar begint. De kans dat men deze ziekte krijgt bedraagt ongeveer 1%. De meest opvallende verschijnselen van schizofrenie zijn de psychoses. In een psychose is men het contact met de werkelijkheid kwijt en kan men hallucinaties (meestal van het gehoor, dat men stemmen hoort die er niet zijn) of waandenkbeelden hebben. Zelf dacht ik ooit dat ik God was.

Deze psychotische verschijnselen zijn over het algemeen goed te bestrijden met medicijnen. Als de psychose is afgelopen hebben de meeste patiënten nog last van de zogenaamde negatieve verschijnselen: veel slapen, extreme vermoeidheid, moeite met werk, moeite met sociale contacten, moeite met het dag- en nacht ritme, moeite met de zelfverzorging. Helaas zijn deze verschijnselen niet of nauwelijks te bestrijden met medicijnen. Zelf heb ik vooral last van extreem veel slapen (tot 14 uur per dag) en extreme vermoeidheid.

Uit onderzoek blijkt dat het voorkomen van schizofrenie deels erfelijk is bepaald. Als je één ouder met schizofrenie hebt, dan heb je ongeveer 10% kans om het zelf ook te krijgen. Met 2 ouders met schizofrenie ligt de kans rond de 50%. Als je een oom of tante hebt met schizofrenie dan is de kans ongeveer 3%. Hoewel men niet weet hoe de overerving van schizofrenie in zijn werk gaat zijn deze cijfers al lang bekend.

Aan het einde van het boek worden een aantal tips gegeven over de omgang met schizofrenie patiënten. De belangrijkste daarvan lijkt mij dat je ze niet teveel op de huid moet zitten. Hier en daar een beetje sturen en verder met rust laten.

Een opmerking nog over het boek. Rigo van Meer stelt dat ongeveer 30% van de patiënten volledig herstelt. Mij lijkt dat een veel te optimistisch cijfer. Ik ken aardig wat mensen die één of meerdere psychoses hebben gehad en werkelijk niemand daarvan functioneert na zijn psychose nog even goed als daarvoor.

Ik denk zelf dat ik tot de groep patiënten behoor die nog het beste functioneert en ik functioneer toch wel heel veel minder dan vroeger. Ik slaap veel meer, ben altijd moe, heb geen betaald werk, heb moeite met mijn zelfverzorging en krijg het niet voor elkaar om zonder thuiszorg mijn huis schoon te houden. Rigo van Meer zegt mij iets te gemakkelijk dat een flink aantal patiënten geheel herstelt.

"Leven met schizofrenie" is een prettig leesbaar boek dat gelukkig niet in professoren taal is geschreven maar in gewone mensen taal. Eigenlijk staat er alles in wat je moet weten over deze ziekte.

Leuk om te weten is dat "Leven met schizofrenie" het eerste boek was waar ik ooit een bespreking over heb geschreven, in 1993 in een van de eerste nummers van de "Open Geest" het blaadje van de patiëntenvereniging Anoiksis. Over mijn eigen leven als psychiatrisch patiënt heb ik een serie van 20 stukjes geschreven die ik zelf ook erg de moeite waard vind.


  

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Garmt van Soest: ALS dan toch

Garmt van Soest: ALS dan toch (Nederland, 2015): Ongeveer 300 blz: Uitgeverij Lucht BV

Mijn lezers zijn gewaarschuwd, ik  ga (een deel van) een boek met de grond gelijk maken zonder dat ik er uitgebreid in heb gelezen.

Nederlanders beroepen zich graag op hun talenkennis. Er is zelfs een stroming binnen de politiek die voorstelt om alle lessen op de Middelbare scholen en de universiteiten en Hoge scholen maar in het Engels te geven. Zo zouden we internationaal beter kunnen concurreren door onze talen (lees Engels!) beter te beheersen. Waar moeten al die leraren die in het Engels les moeten gaan geven ineens vandaan komen, nu is er al een tekort aan capabele leraren. Bovendien wat voor zin heeft om mensen niet meer fatsoenlijk Nederlands te laten leren, maar in plaats daarvan gebrekkig Engels?
Om een reëel beeld van het talenniveau in Nederland te krijgen hoef je maar te luisteren wat de gemiddelde politicus brabbelt als hij in gesprek is met buitenlandse collega's. Er zijn er maar zeer weinigen die net zo goed Engels praten als onze koning en koningin.

ALS is een zeer vervelende spierziekte, waar je langzaam aan doodgaat. Een typische patiënt heeft na het krijgen van de diagnose nog zo'n 3 jaar te leven. Ik heb al eerder een boek over ALS gelezen, het zeer boeiende "Lezen met ALS" van Pieter Steinz.

Een van mijn beste vrienden heeft een jaar terug de diagnose ALS gekregen en takelt langzaam steeds verder af. Eerst liep hij een beetje moeizaam en kon hij wat moeilijker praten. Inmiddels kan hij niet meer lopen zonder rollator, kan hij nog maar met moeite eten (alleen eten dat met een staafmixer gepureerd is, yoghurt en energiedrankjes krijgt hij nog naar binnen) en gaat praten ook erg moeizaam. Hij bereid zich nu voor op de periode dat hij zich niet meer mondeling verstaanbaar kan maken en dat hij opgenomen zal moeten worden in een verpleegtehuis.

"ALS dan toch" is een boek van een patiënt over deze slopende ziekte. Nadat hij te horen had gekregen dat hij ALS had, besloot hij om een blog te beginnen. Dit boek is een verzameling van zijn blogstukjes.

Als ik snel door het boek blader dan lijkt het erop dat het merendeel van de tekst niet in het Nederlands, maar in het Engels is. Het Engels is echt een verschrikking. Hier is iemand bezig die denkt in het Nederlands, schrijft in het Nederlands, dat woord voor woord omzet in het Engels en dan denkt dat hij Engels schrijft. Sla het boek op een willekeurige bladzijde open, lees maximaal 2 zinnen en sta verbijsterd. Hoe kan zoiets worden uitgegeven en worden gepresenteerd als een Engelse tekst. Met zo'n omzetting naar het Engels zou een VMBO leerling niet slagen voor het examen. Ik heb meteen geen zin meer in het hele boek.

  

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Erwin Mortier: Gestameld liedboek

Erwin Mortier: Gestameld liedboek: Moedergetijden (België, 2011): 191 blz: Uitgeverij de Bezige Bij

"Gestameld liedboek" is het aangrijpende verslag van de steeds voortgaande dementie als gevolg van Alzheimer van de moeder van Erwin Mortier zoals gezien door haar zoon. Zij is 64, zoon Erwin is 42 jaar oud. Het boek is opgeschreven in tal van korte stukjes tekst, steeds van elkaar gescheiden door een witregel. Een aantal fragmenten:

- Het begint - maar wanneer begint zoiets, welke tekenen zijn de eerste? Het begint met het woord "boek", het woord dat haar maar niet te binnen wil schieten wanneer ze op een middag voor mijn bibliotheek staat en vraagt wanneer ik nog 's, je weet wel, zo'n ding, of ik binnenkort weer's - en ze brengt haar handen met de vingers gestrekt naast elkaar en klapt ze open en dicht. Of ik dat nog's ging doen, dat schrijven, hoe heet dat, zo'n ding. Ze geeft mijn vader een por met de elleboog: Zeg jij het, jij weet het.

- Hij bakt roerei voor haar, met een groot hart zet hij de pan op tafel. Misnoegd blikt ze hem aan en schudt sakkerend het hoofd.

Je weet toch dat ik geen roerei blief, zegt ze. Ik eet alleen spiegelei.

Spiegeleieren deden haar kokhalzen vroeger. Ze lustte alleen omelet.

Hij zet de pan opzij, bakt twee spiegeleieren en eet zelf de omelet op.

Ze verandert, zegt hij.

- Is die verstrooidheid van haar altijd een voorteken geweest? Hoeveel keren heeft ze niet suiker op de biefstuk gestrooid in plaats van zout en begreep ze niet waarom de jus karamel werd? Middagen dat de geur van aangebrande aardappelen ons al bij het tuinhek tegemoet woei: niet te tellen. Voor kamerplanten was het huis een beproeving: zieltogend gebladerte boven uitgedroogde klompen potgrond - terwijl de cactus verzoop. In haar handen werd de was een bureaucratie. Hemden, wekenlang vermist, doken ineens weer op - of verdwenen spoorloos.

- Weer samen voor het raam, wij beiden. Hij is even naar de bakker, de post, de apotheek.

Waar is hij, waar is hij nu, je weet wel, hij, die, die...

Pa.

Ja, pa.

Waar is hij, is hij weg, waar blijft hij?

Ze huilt.

- Ze zouden op visite gaan. Verbouwereerd staat ze in de badkamer voor de spiegel: een wit masker staart haar met haar eigen verschrikte ogen aan. Ze wil het van zich afwrijven maar wrijft het wit alleen maar verder open, op haar wangen, haar voorhoofd, haar neus. Ze kijkt naar haar vingers, naar de tube, weer naar haar vingers. Zo komt ze de keuken in.

Dat is rare gezichtscrème, zegt ze, die ik gekocht heb.

Ma, zegt een van mijn zussen, dat is tandpasta.

Het boek is in een mooie taal geschreven en geeft een onthutsend verslag van hoe het is om met een dementerende moeder te maken te hebben. Warm aanbevolen voor iedereen die enig inzicht wil in het proces van voortschrijdende dementie! 

 

Pieter Steinz: Lezen met ALS

Pieter Steinz: Lezen met ALS: literatuur als levensbehoefte (Nederland, 2015): 217 blz: Uitgeverij Nieuw Amsterdam

Pieter Steinz is bekend als oud chefredacteur van de boekenbijlage van het NRC-Handelsblad. Hij heeft de ziekte ALS. ALS is een steeds erger wordende spierziekte waarbij langzaam aan de spieren steeds verder aangetast worden totdat je sterft doordat de hartspier het begeeft.

Voor "Lezen met ALS" bundelde Steinz 52 colums die hij eerst wekelijks en later tweewekelijks schreef voor de NRC. In "Lezen met ALS" verbindt Pieter Steinz het herlezen van schrijvers die tot zijn favorieten behoren met stukken over zijn steeds voortgaande ziekte. In de stukken komt erg goed naar voren hoe het is om met ALS te leven en het voortgaande ziekteproces wordt zeer indringend beschreven.

Warm aanbevolen voor wie iets wil weten over ALS of over ziek zijn in het algemeen!  

 

Joris Vermassen: Het zotte geweld

Joris Vermassen: Het zotte geweld (België, 2014): 126 blz: Uitgeverij Vrijdag

Joris Vermassen is striptekenaar en stand -up comedian.

Hoofdpersoon Tom Steurs van de graphic novel "Het zotte geweld" is evenals de schrijver van het boek stand-up comedian. 's Avonds probeert hij om zijn publiek te vermaken met grappen die hij veelal uit zijn dagelijks leven haalt.

In zijn dagelijks leven maakt Tom ook continu grappen alsof hij zijn beroep niet kan loslaten. Tom is getrouwd met Kat en heeft zo zijn sores. Elke, de zus van Tom is terminaal ziek en Tom komt iedere dag bij haar op bezoek.

Zoals je van een stand-up comedian kunt verwachten zit het boek vol met grappen. Dat werkt erg goed. Het laatste hoofdstuk van het boek is een hommage aan de Vlaamse kunstenaar Rik Wouters.

Ik vind "Het zotte geweld" een geweldige graphic novel, ik heb hem in een dag twee keer achter elkaar gelezen en vind hem zo goed dat ik het meteen tweedehands besteld heb samen met het andere werk van Joris Vermassen.