Georges Perec: Het leven een gebruiksaanwijzing (Frankrijk, 1978): 512 blz: Vertaald door Edu Borger (1995): Uitgeverij de Arbeiderspers
"Het leven een gebruiksaanwijzing" is een zeer ambitieuze roman. Het schrijven ervan zal een enorme klus zijn geweest, maar ook het lezen ervan kost heel wat inspanning. Het boek gaat over een appartementencomplex ergens in Parijs waarvan de levens van de huidige en vroegere bewoners worden geschetst in een groot aantal verhalen, die onderling samenhangen.
Perec doet daarbij iets opmerkelijks. Om de levens van die mensen te schetsen vertelt hij vaak wat er zich precies in hun appartement bevindt. Hij maakt hierbij zeer veelvuldig gebruik van opsommingen. Die opsommingen kunnen van alles omvatten, hij somt bijvoorbeeld 100 verschillende soorten etenswaar op die in een winkel liggen, maar ook wat er op de schilderijen staat die in een bepaald appartement hangen. Het is een manier van schrijven waar je aan moet wennen, maar ook een die sowieso moeilijk blijft om te lezen.
In de verhalen die Perec vertelt combineert hij door hem verzonnen vertalen met verhalen over dingen die echt gebeurd zijn. Het is daarbij moeilijk om uit te maken wat echt en wat verzonnen is.
Ik denk dat "Het leven een gebruiksaanwijzing" een van de beroemdste (en waarschijnlijk ook een van de meest leesbare) experimentele romans is die ooit zijn uitgegeven. Eerlijk gezegd houd ik niet zo van experimentele boeken en ook deze roman vond ik een pittige kluif om te (her)lezen. Na de eerste lezing stond "Het leven een gebruiksaanwijzing" op mijn lijst met mijn favoriete romans, weliswaar vrij onderaan op die lijst. Ik heb hem nu van die lijst afgehaald.
Om een citaat heb ik hardop moeten lachen toen ik het las:
- De andere spotprent heet Het goede recept: in een in Dubout-stijl getekend restaurant maakt een klant zich kwaad omdat hij een grote brok vlees in zijn vegetarische groentesoep vindt. De ober is minstens even verontwaardigd en laat de kok komen om de zaak te verklaren. Deze laatste zegt: "Iedere kok laat wel eens een steakje vallen."
De vertaling van het boek door Edu Borger is mij uitstekend bevallen. Ik zou het pas echt geweldig vinden als er een vertaler en bewerker opstaat die het aandurft om niet alleen de roman te vertalen maar om de hele roman naar het Nederlands te bewerken bijvoorbeeld een studentenhuis in Utrecht met mensen die niet "Le Monde" lezen maar de Volkskrant, het NRC of de Telegraaf. Wie voelt zich geroepen?
