Films gezien in april

Höhenfeuer: Het tweede deel van de Berg-trilogie van de Zwitserse regisseur Fredi M. Murer uit 1985. Door mensen van de Zwitserse filmacademie gekozen tot de beste Zwitserse film ooit. Film over het leven van een gezin in de Zwitserse bergen, realistisch en overtuigend, het einde bevalt mij minder. ****

 

Entre les murs: Franse film over een middelbare schoolklas in Parijs uit 2008. Overtuigend spel. Nu voor de vijfde? keer gezien samen met twee filmvrienden die ook allebei enthousiast waren. ****

 

La nuit Americaine: Film van de Fransman Francois Truffaut uit 1973 over het maken van een film. Deze film geeft een erg overtuigend beeld van wat er allemaal komt kijken bij het maken van een film. ****

 

Taxidermia: Hongaarse film van György Pálfi (van "Hukkle") uit 2006 met onsmakelijke beelden van (vr)eetwedstrijden en een taxidermist die zichzelf wil conserveren. Ondanks sommige onsmakelijke scenes zeker de moeite van het kijken waard. ****

 

Ik ben in april begonnen met het bekijken en bespreken van alle films van Abbas Kiarostami die ik in mijn bezit heb:

Le pain et la rue (1970) ****

Expérience (1973) ****

le Passager (1974) ****

le Costume de mariage (1976) ****

le Choeur (1982) ***

Where is the Friend's House? (1987) *****

Homework (1989) ****

Close-up (1990) ****

And Life goes on (1991) *****

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Dvd: Abbas Kiarostami: Homework

Homework (Iran, 1989): 78 min: Regisseur Abbas Kiarostami

 

 

Voor zijn documentaire "Homework" heeft Abbas Kiarostami met zijn filmploeg op een lagere school in Teheran een flink aantal kinderen geïnterviewd over hun huiswerk.

In "Homework" vertellen kinderen over het maken van hun huiswerk. Beelden van kinderen op het schoolplein worden afgewisseld met beelden van de ondervraagde kinderen en af en toe een kort shot van de regisseur terwijl die zijn vragen stelt. Overal ter wereld maken kinderen huiswerk, wat deze documentaire erg universeel maakt. Ook wordt een vader geïnterviewd, die het schoolsysteem in Iran ouderwets vindt en toe aan vernieuwing.

Ik vind "Homework" een beetje langdradig, maar zeker de moeite waard.

Op IMDB krijgt "Homework" van ruim 1.700 mensen een waardering van 7,8.

        

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Dvd: Abbas Kiarostami: And Life goes on

And Life goes on (Iran, 1991): 94 min: Regisseur Abbas Kiarostami

 

 

Na "Where is the Friend's House?" is "And Life goes on" het tweede deel van de "Koker-trilogie" van Abbas Kiarostami die zich afspeelt in en rondom het dorpje Koker. 

Een niet bij naam genoemde regisseur is met zijn zoontje op weg naar Koker om te kijken of hij een paar jongens kan vinden die in "Where is the Friend's House?" een rol hebben gespeeld. In 1990 heeft een grote aardbeving het gebied rond het dorp Koker verwoest waarbij er tienduizenden doden zijn gevallen. De regisseur reist met zijn auto door het getroffen gebied. Overal zien we verwoeste wegen, ingestorte gebouwen en tentenkampen waar de mensen tijdelijk wonen. Ondanks de enorme schade stralen de bewoners optimisme uit.

"And Life goes on" is een prachtig vervolg op "Where is the Friend's House?"

Op IMDB krijgt "And Life goes on" van 6.700 mensen een waardering van 7,9.

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Dvd: Abbas Kiarostami: Close-up

Close-up (Iran, 1990): 94 min: Regisseur Abbas Kiarostami

 

 

"Close-up" is op een prachtig gegeven gebaseerd. Een filmliefhebber doet zich voor als de beroemde Iraanse regisseur Mohsen Makhmalbaf en legt contact met een rijke Iraanse familie in Teheran zogezegd omdat hij een film van hen wil maken. Als men erachter komt dat hij niet de echte Makhmalbaf is, wordt hij gearresteerd.

 

Abbas Kiarostami vernam dit verhaal uit de krant en hij besloot het te verfilmen met de mensen die het in het echt overkomen was, inclusief de nep-regisseur. 

 

Helaas vind ik "Close-up" vrij statisch. Een groot deel van de film gaat over de rechtszaak en er wordt zeer veel gepraat in de film, wat beiden niet mijn grootste interesse heeft.

 

Op IMDB krijgt "Close-up" van 21.000 mensen een waardering van 8,2 waarmee het de hoogst gewaardeerde film van Kiarostami is op IMDB. Zelf vind ik "Close-up" een niet zo heel sterke film van Kiarostami.

 

        

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Dvd: Abbas Kiarostami: Where is the Friend's House?

Where is the Friend's House? (Iran, 1987): 83 min: Regisseur Abbas Kiarostami

 

 

"Where is the Friend's House?" gaat uit van een wel heel simpel gegeven. Ahmad, een jongen uit een schoolklas neemt per ongeluk het schoolschrift van zijn vriendje Mohammed Reza mee naar huis. Als hij thuis is komt hij daar achter en besluit om het schrift terug te gaan brengen naar zijn vriendje die in een dorpje wat verderop woont. Bijkomend probleem is dat Ahmad niet precies weet waar zijn vriendje woont.

 

Abbas Kiarostami is erin geslaagd met dit kleine gegeven als uitgangspunt een fascinerende film te maken waarbij we enerzijds meeleven met Ahmad en anderzijds volop kennis maken met de couleur locale van een kleine dorpsgemeenschap ergens in Iran.

 

Op IMDB krijgt "Where is the Friend's House?" van 16.500 mensen een waardering van 8,1.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Dvd: Abbas Kiarostami: Le choeur

Le choeur (Iran, 1982): 16 min: Regisseur Abbas Kiarostami

 

 

Aan het begin van "Le choeur" zien we een man op een kar achter een paard door de straten van een stad racen. Op een gegeven moment komt hij een oudere man tegen die op straat wandelt en hem niet hoort aankomen. De oudere man heeft duidelijk zichtbaar een gehoorapparaat dat hij heeft uitgeschakeld. 

 

De oudere man gaat naar de markt en vervolgens naar huis waar hij zijn gehoorapparaat weer uitzet. Zijn kleindochter komt voor de poort van het huis en roept haar opa om de poort te openen. Er komen steeds meer kinderen bij die allen zingen dat opa de poort moet openen.

 

Ik houd wel van "kleine" films, die een kleine observatie of gebeurtenis als uitgangspunt hebben. Maar hier is het verhaal zelfs voor mij toch wat te klein.

 

Op IMDB krijgt "Le choeur" van bijna 650 mensen een waardering van 7,2.

 

    

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

 

Dvd: Abbas Kiarostami: Le costume de mariage

Le costume de mariage (Iran, 1976): 57 min: Regisseur Abbas Kiarostami

 

 

"Le costume de mariage" is de eerste kleurenfilm van Abbas Kiarostami. Een kleermaker krijgt de opdracht om voor een jongeman een kostuum te maken dat hij  zal dragen bij de bruiloft van zijn zus. Een van de jongens die bij de kleermaker werkt "leent" het kostuum om een avondje te stappen.

 

Er zit niet zo veel verhaal in "Le costume de mariage", maar de film geeft een mooi beeld van een alledaags leven in Iran.

 

Op IMDB krijgt "Le costume de mariage" van ruim 650 mensen een waardering van 7,1.

 

        

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Dvd: Abbas Kiarostami: Le passager

Le passager (Iran, 1974): Zwart-wit: 74 min: Regisseur Abbas Kiarostami

 

 

De 12-jarige Gassem blinkt niet uit op school, maar wel bij het voetballen op straat met zijn vrienden. Op een dag leest hij in de krant dat het nationale elftal een wedstrijd gaat spelen in Teheran. Gassem wil de wedstrijd graag bijwonen, maar hoe komt hij aan het geld?

Een vriendje wil hem helpen bij het zoeken naar geld. Ze proberen tevergeefs hun vulpennen te verkopen. Ze vinden (stelen?) een oud fototoestel dat ze proberen te verkopen. Ze komen op het idee om te doen alsof ze foto's maken en vooraf betaling te vragen. Een schitterende scene in de film is als achter elkaar een groot aantal mensen poseren voor een foto. Maar nog steeds komt Gassem geld tekort.

Ik vind "Le passager" een heerlijke film over het leven van een jongen die van voetballen droomt. Het spel van de jonge hoofdrolspeler vind ik erg overtuigend.

Op IMDB krijgt "Le passager" van bijna 2.000 mensen een waardering van 7,5.

 

        

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: Abbas Kiarostami: Expérience

Expérience (Iran, 1973): Zwart-wit: 53 min: Regisseur Abbas Kiarostami

 

 

De 14-jarige Mamad werkt als hulpje bij een fotograaf in Teheran. Hij hangt de negatieven te drogen, plakt foto's in, brengt de thee rond en veegt de trappen. Hij heeft onderweg in de stad een meisje gezien en is daar verliefd op. Hij probeert om haar te ontmoeten en gaat eerst naar een badhuis en hij laat zijn schoenen poetsen.

Het verhaal van "Expérience" is niet zo bijzonder. Het geeft wel een aardig beeld van het leven van een arme jongen in Teheran. Het camerawerk vind ik erg goed.

Op IMDB krijgt "Expérience" van bijna 900 mensen een waardering van 7,0.

        

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Dvd: Abbas Kiarostami: Le pain et la rue

Le pain et la rue (Iran, 1970): Zwart-wit: 10 min: Regisseur Abbas Kiarostami

 

 

Ik wil de komende weken de films bekijken en bespreken die ik heb van de Iraanse regisseur Abbas Kiarostami. Abbas Kiarostami was de belangrijkste Iraanse regisseur en wordt beschouwd als één van de groten uit de wereldcinema. 

 

Zoals altijd als ik het gehele oeuvre dat ik heb van een belangrijke regisseur bekijk, bekijk ik het in chronologische volgorde. 

 

"Le pain et la rue" is het filmdebuut van Kiarostami. Hij maakte dit korte filmpje van net iets meer dan 10 minuten in opdracht van het Iraanse instituut voor de intellectuele ontwikkeling van kinderen en adolescenten.

 

Een jongetje wordt gevolgd terwijl hij met een brood in zijn hand voortloopt door een straat terwijl hij steeds tegen een blikje schopt. De jongen komt een hond tegen die naar hem gromt en de jongen rent terug. Even later zien we een paar geiten voorbijkomen, een fietser en een man. De jongen volgt de man, ontmoet opnieuw de hond en geeft hem ditmaal een stuk brood waarna de hond kwispelstaartend achter hem aanloopt.

 

"Le pain et la rue" is maar een bescheiden filmpje, maar je ziet aan alles dat hier een vakkundig regisseur aan het werk is.

 

Op IMDB krijgt "Le pain et la rue" van 1.400 mensen een waardering van 7,0. 

        

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Tardi (tekeningen) & Dominique Grange (tekst): Elise en de nieuwe partizanen

Tardi (tekeningen) & Dominique Grange (tekst): Elise en de nieuwe partizanen (Frankrijk, 2022): 174 blz: Vertaald door Frits van der Heide (2022): Uitgeverij Silvester

 

 

De Fransman Jacques Tardi is mijn favoriete tekenaar van strips en graphic novels. Toen ik bij de lijst van nieuwe aanwinsten van de bibliotheek Utrecht zag dat er een nieuwe graphic novel van zijn hand was verschenen, heb ik dit boek gelijk gereserveerd bij de bibliotheek.

Tardi is een briljante tekenaar. Een hinderlijke gewoonte van hem is dat hij vaak de meest prachtige tekeningen maakt bij nogal onbenullige teksten, vaak detectives. Slechts af en toe illustreert hij boeken waarvan de tekst als zodanig ook meer dan de moeite waard is. "Elise en de nieuwe partizanen" is in alle opzichten een geweldig album. Niet alleen de tekeningen  zijn geweldig, zoals we van Tardi gewend zijn, maar ook de tekst van het boek is zeer onderhoudend. Wat mij betreft is dit nieuwe boek één van de meesterwerken van Tardi!

"Elise en de nieuwe partizanen" vertelt het levensverhaal van de protestzangeres Elise en de verschillende opstanden tegen de gevestigde orde. Van 1958 tot 1962 was er de oorlog in Algerije, in 1968 de grote studentenprotesten en tussendoor vele kleinere protesten. 

Elise sluit zich aan bij een Maoïstische groepering en leeft steeds met haar kameraden in het verborgene. 

Ik heb zelf niet zoveel met protestbewegingen, misschien ook omdat dat in Nederland over het algemeen niet echt nodig is. "Elise en de nieuwe partizanen" geeft een fascinerend beeld van de periode 1960-1975. Ik vind het een prachtig boek.

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Jonathan Safran Foer: Dieren eten

Jonathan Safran Foer: Dieren eten (Verenigde Staten, 2009): 279 blz: Vertaald door Otto Biersma & Onno Voorhoeve (2009): Uitgeverij Ambo/Manteau

 

 

Voordat Jonathan Safran Foer begon aan het schrijven van zijn boek over het eten van dieren wilde hij voor zichzelf en zijn gezin weten wat vlees is. Hij wilde het zo concreet en veelomvattend mogelijk weten. Waar komt het vandaan? Hoe wordt het geproduceerd? Hoe worden dieren behandeld, en in welke mate doet dat ertoe? Wat zijn de economische, maatschappelijke en milieueffecten van het eten van vlees?

 

Wat begon als een persoonlijke speurtocht leidde tot een onderzoek naar de bio-industrie. Foer kwam dingen te weten die hij als burger niet kon negeren en als schrijver niet voor zichzelf kon houden.

 

"Dieren eten" komt aan als een stomp in de maag. Het is een zeer overtuigend argument tegen het eten van vlees, maar vooral tegen de bio-industrie. Als zodanig vind ik "Dieren eten" een nog sterker boek dan het vorige boek dat ik las "Dierenbevrijding" van Peter Singer.

 

Citaten:

- Toen ik zeven was, treurde ik om de dood van mijn goudvis. Ik kwam erachter dat mijn vader hem door de wc had gespoeld. Ik maakte mijn vader in andere - minder beschaafde - bewoordingen duidelijk dat je dieren dieren niet door de wc mocht spoelen. Toen ik negen was, had ik een oppas die geen levende wezens pijn  wilde doen. Zo zei ze het letterlijk toen ik haar vroeg waarom ze geen kip at zoals mijn oudere broer Frank en ik: "Ik wil geen levende wezens pijn doen."

 "Pijn doen?" vroeg ik.

 "Je weet toch dat kip van een kip komt?"

 

- De bio-industrie is eerder een bepaalde manier van denken dan een  manier van doen: beperk de productiekosten tot het absolute minimum en negeer of "verplaats" systematisch de kosten van milieuvervuiling, menselijke ziektes en dierenleed.

- Kalkoenen leggen tegenwoordig honderdtwintig eieren per jaar en kippen meer dan driehonderd. Dat is twee tot drie keer zoveel als in de natuur. Na dat eerste jaar worden ze geslacht omdat ze daarna niet meer zoveel eieren leggen - de pluimvee-industrie heeft berekend dat slachten en opnieuw beginnen meer oplevert dan vogels die minder eieren leggen te huisvesten en te voeden. Dat is een van de redenen waarom pluimveevlees tegenwoordig zo goedkoop is, maar de vogels betalen de prijs.

- De machthebbers in de intensieve veehouderij weten dat ze hun werkwijze alleen in stand kunnen houden als de consument onwetend blijft over wat er gebeurt.

- Als ik een bedrijfslogo misbruik, kan ik in principe in de cel belanden; als een bedrijf een miljard vogels misbruikt, beschermt de wet niet die vogels, maar het recht van dat bedrijf om te doen en laten wat het wil. Dát gebeurt er als je dieren hun rechten onthoudt. Het is idioot dat iedereen dierenrechten als iets idioots beschouwt. We leven in een wereld waarin het normaal is om een dier als een blok hout te behandelen en extremistisch om een dier te behandelen als een dier.

- In de jaren '40 werd ook begonnen met het toevoegen van sulfa en antibiotica aan het voer, die de groei bevorderden en de ziektes in toom hielden die door de opeengepakte leefomstandigheden de kop opstaken. Het voedsel- en medicijnregime werd steeds meer afgestemd op de "kippen van de toekomst" en tegen de jaren '50 was er niet langer één kip, maar twee verschillende - een voor eieren en een voor vlees.

 

- Pak een A4'tje en stel je daar een volwassen vogel ter grootte van een rugbybal met poten op voor. Stel  je nu drieëndertigduizend van zulke rechthoeken op een traliewerk voor. (Vleeskippen zitten nooit in kooien, en worden nooit gestapeld.) Omsluit het traliewerk met muren zonder ramen en zet er een dak op. Plaats geautomatiseerde (van medicijnen vergeven) voeder-, water-, verwarmings-, en ventilatiesystemen. Dit is een fokkerij.

 

- Voor bijna alle voor menselijke consumptie bestemde dieren geldt, ongeacht de omstandigheden waarin ze leven- "scharrel", "vrije uitloop" of "biologisch" - dat hun lichaamsbouw ze voorbestemd voor pijn. De bio-industrie, die veehouders de mogelijkheid geeft om veel geld te verdienen aan ziekelijke dieren dankzij antibiotica, andere farmaceutische middelen en een strikt gecontroleerde leefomgeving, heeft nieuwe rassen van soms monsterlijke wezens gecreëerd.

 

- We hebben het machtige wapen van de genetica ingezet om dieren te scheppen die niet minder, maar meer lijden.

 

- ..., want de meeste producten die als "diervriendelijk" worden verkocht zijn niet meer dan pogingen van de bio-industrie om geld te slaan uit de groeiende betrokkenheid van de consument bij dierenwelzijn.

 

- Een boer moet niet alleen maar voorkomen dat zijn dieren onnodig lijden. Ik vind dat we de dieren maximaal geluk verschuldigd zijn. Omdat wij hun leven nemen om ervan te eten, vind ik dat ze recht hebben op de geneugten die het leven te bieden  heeft - dingen als in de zon liggen, paren en jongen grootbrengen. Ik vind dat ze recht hebben op plezier. En onze dieren hebben dat ook! Wat me tegenstaat aan de meeste voorschriften voor de productie van "diervriendelijk" vlees, is dat ze zich alleen maar richten op het voorkomen van dierenleed. Ik vind dat dat vanzelf spreekt. Onnodig lijden van de dieren mag op geen enkel bedrijf getolereerd worden.

 

- Hoewel de bevolking dus niet profiteert van de bio-industrie, is het ironische ook nog eens dat ze niet alleen van ons verwachten dat we hun producten kopen, maar ook nog eens betalen voor hun fouten. Alle vervuiling en alle kosten voor het opruimen van hun afval wentelen ze af op de gemeenschap. Hun prijzen zijn kunstmatig laag - voor alle verborgen kosten mag iedereen nog jarenlang betalen.

 

- Natuurlijk worden de meeste mensen nooit geconfronteerd met het onplezierige feit dat het produceren van dierlijk voedsel (ook zuivel en eieren) gepaard gaat met het doden van dieren. Ze kopen hun vlees, vis en kaas bij restaurants en supermarkten, al toebereid of verpakt in stukjes zodat de gedachte aan het dier zélf niet in ze opkomt.

 

- Het zou niet de verantwoordelijkheid van de consument moeten zijn om te bepalen wat wel of niet wreed is, en wat wel of niet duurzaam. Wrede en niet-duurzame voedingsmiddelen zouden verboden moeten zijn. We willen niet de mogelijkheid hebben om speelgoed met loodhoudende verf te kopen, of spuitbussen die de ozonlaag afbreken, of medicijnen met onvermelde bijwerkingen. Zo willen we ook niet de mogelijkheid hebben om vlees van mishandelde dieren te kopen.

 

Op de achterflap van "Dieren eten" staat de volgende tekst van de Zuid-Afrikaanse schrijver John Coetzee: "Foer beschrijft de alledaagse gruwelen van de bio-industrie zeer levensecht, en zijn kritiek op de mensen die het systeem in stand houden is overtuigend. Wie na het lezen van Dieren eten deze producten nog consumeert is óf harteloos óf ongevoelig voor de rede, of allebei." Voor aanvang van het lezen leken mij dit nogal grote woorden, maar na dit boek gelezen te hebben ben ik het hier helemaal mee eens.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Peter Singer: Dierenbevrijding

Peter Singer: Dierenbevrijding (Australië, 1975): 327 blz: Vertaald door H. & R. Samsen & Martin Bremer & Linda Knopper (1994): Uitgeverij de Geus

 

 

Ik heb het verontrustende boek "Dierenbevrijding" van de Australische ethicus Peter Singer eerder gelezen in 1995. Destijds was ik net vegetariër af en deed ik niets met de informatie in het boek. "Dierenbevrijding" staat al een tijdje op mijn lijst met boeken die ik wil herlezen.

In "Dierenbevrijding" beschrijft Peter Singer de misdaden die begaan worden tegen niet-menselijke dieren in naam van de wetenschap en voor onze voedselvoorziening. Er wordt op uitgebreide schaal gebruik gemaakt van proefdieren voor allerlei zeer pijnlijke experimenten waarvan het maar zeer de vraag is of ze enige nuttige informatie opleveren. Naar schatting ging het in jaren 80 in de Verenigde Staten alleen al om tussen de 17 en 22 miljoen dieren per jaar. 

Er wordt nog veel meer dierenleed veroorzaakt door dieren te fokken zodat mensen vlees kunnen eten. Het gaat alleen al in de Verenigde Staten om 200 miljoen runderen, varkens en schapen per jaar en zo'n 5 miljard kippen. De citaten spreken voor zich waar het gaat om de behandeling van niet-menselijke dieren.

 

Citaten:

- Speciesisme (van "species" = soort) - het is geen aantrekkelijk woord, maar ik kan geen beter bedenken - is een vooroordeel of vooringenomen houding ten gunste van de belangen van de eigen soort, tégen die van leden van andere soorten. 

- Zelfs als we het toebrengen van leed aan dieren alleen maar zouden verhinderen als het behoorlijk zeker is dat de belangen van mensen daardoor niet in die mate zullen worden geschaad als waarin de dieren worden geschaad, zouden we gedwongen zijn radikale veranderingen aan te brengen in onze behandeling van dieren. Deze veranderingen zouden betrekking hebben op onze eetgewoonten, de methoden die worden toegepast in de veeteelt, de experimentele procedures op vele terreinen van de wetenschap, onze houding tegenover de fauna en de jacht, het vangen van dieren met strikken en vallen en het dragen van bont, en vormen van amusement als circussen, rodeo's en dierentuinen. Het resultaat zou zijn dat er een enorme hoeveelheid leed zou worden vermeden.

- Experimenten op niet-menselijke dieren, zoals die tegenwoordig over de gehele wereld worden uitgevoerd, laten zien wat de gevolgen zijn van speciesisme. Dieren worden onderworpen aan buitengewoon pijnlijke experimenten, zonder dat er maar het minste vooruitzicht bestaat op aanmerkelijke voordelen voor mensen of andere dieren. 

- Een Brits tijdschrift voor het boerenbedrijf vertelde zijn lezers:

 De moderne leghen is, uiteindelijk, niet meer dan een uitermate efficiënte conversiemachine, die de ruwe grondstoffen - voedsel - omzet in het eindprodukt - het ei - minus, uiteraard, onderhoudsbenodigdheden.

- "De fokzeug moet gezien en behandeld worden als een kostbare machine die baby-varkens uitperst zoals een worstmachine worst." Aldus een vooraanstaand bedrijfsleider van Wall's Meat Company.

 

- De woeste weidegrond is niet noodzakelijk het verblijfsgebied van de cowboy. 't is waarschijnlijker dat zijn thuis een weiland is en dat een rund het dichtst in de buurt komt van salie in een ketel gebraden rundvlees. Dit is 't moderne cowboyleven. Dit is Norris Frams, waar ze in plaats van zevenhonderd stuks te laten rennen op een met weinig gras begroeide prairie van twintigduizend hectare, zevenduizend stuks laten rennen op elf hectare beton.

 

- Niemand die gewend is een dier te eten, kan volkomen onbevooroordeeld oordelen of de omstandigheden waaronder dat dier wordt gefokt lijden veroorzaken.

 In de praktijk is het onmogelijk om op grote schaal dieren te fokken voor voedsel zonder ze aanzienlijk te laten lijden. Zelfs als er geen gebruik wordt gemaakt van intensieve methoden om de produktie op te voeren, dan blijft ook de traditionele boerderij toch de castratie, het scheiden van moeder en jong, het uit elkaar halen van sociale groepen, het brandmerken, het transport naar het slachthuis en, ten slotte, het slachten zelf met zich meebrengen.

 

- George Bernard Shaw heeft eens gezegd dat zijn begrafenisstoet zou bestaan uit talrijke schapen, runderen, varkens, kippen en een hele school vissen, die allemaal dankbaar waren dat zij ontkomen waren aan het slachthuis dankzij het feit dat hij vegetariër was.

 

- In 1974 schatte een hoge ambtenaar dat als de Amerikanen hun vleesconsumptie een jaar lang met slechts tien procent zouden verminderen, er minstens twaalf miljoen ton graan voor menselijke consumptie zou vrijkomen - genoeg om zestig miljoen mensen mee te voeden.

 

- Dat overigens aardige mensen het een plezierige tijdpassering vinden om aan de waterkant een haak in het water te laten bengelen terwijl naast hen eerder gevangen vissen langzaam dood liggen te gaan, is echt alleen omdat vissen niet kunnen janken of jammeren op een manier die wij kunnen horen.

 

Zoals gezegd is "Dierenbevrijding" een zeer verontrustend boek. Het is ook een belangrijk boek omdat het zeer overtuigende argumenten geeft voor een andere manier van leven. Je kunt dit boek natuurlijk ook ongelezen laten en gewoon minder vlees gaan eten. Mij heeft het in ieder geval overtuigd om minder vlees te gaan eten, hoe lekker ik vlees ook vind.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Vegetarisch eten

Ik heb besloten om met onmiddellijke ingang minimaal drie dagen per week vegetarisch te gaan eten. Vanwaar dit plotselinge besluit?

 

Tussen 1 januari 1987 en halverwege 1994 heb ik vrijwel uitsluitend vegetarisch gegeten. Ik was ermee begonnen omdat ik tegen de bio-industrie was en de manier waarop vlees "geproduceerd" werd. Ik smokkelde hierbij wel een heel enkele keer. Ik herinner mij vooral dat ik altijd ontzettend veel zin in kroketten had. 

 

In 1990 kreeg ik een psychose en daarna was het voor mij vooral een kwestie van overleven. Door mijn toestand vond ik de problemen in de wereld als geheel veel minder belangrijk en mijn eigen problemen veel belangrijker. Halverwege 1994 ben ik gestopt met het volledig vegetarisch eten.  

In 1995 las het ik verontrustende "Dierenbevrijding" van de Australische ethicus Peter Singer. Hij schrijft daarin over verschrikkelijke misstanden bij het gebruik van proefdieren en bij de voedselindustrie. Ik was het helemaal met hem eens, maar bleef toch vlees eten. Veel vegetariërs vinden vlees vies. Ik heb vlees altijd (ook tijdens mijn lange periode als vegetariër) zo'n beetje het lekkerste van het lekkerste gevonden. 

 

In de eerste jaren nadat ik weer begonnen was met vlees eten at ik nog relatief weinig vlees. In de loop der jaren ging ik steeds meer vlees en vis eten. Ik denk dat ik de laatste jaren gemiddeld wel 150 gram vlees per dag at, wat absurd veel is.

 

 Ik heb een half jaar geleden aan de hand van mijn jaarlijkse leeslijsten een lijst gemaakt van alle boeken die ik nog wil herlezen. Ook het boek van Peter Singer wilde ik herlezen. Het boek was tweedehands alleen voor absurde bedragen verkrijgbaar. Afgelopen zaterdag stond er ineens op marktplaats een advertentie van een vrouw die het boek te koop aanbood. Ik heb "Dierenbevrijding" gelijk besteld, samen met de boeken "Dieren eten" van Jonathan Safran Foer en "Groeiend verzet" van Marianne Thieme.

Ik ben nu bezig met "Dierenbevrijding" maar heb mijn besluit al genomen. De drie boeken zullen binnenkort worden besproken op mijn blog. Omdat ik vrijwel altijd samen met één of meer vrienden eet, betekent dat als ik de helft van de tijd vegetarisch kook, er effectief één persoon volledig vegetarisch eet.

Als ik goede vegetarische recepten tegenkom of zelf bedenk dan zal ik ze publiceren op mijn blog.

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Kwaliteit van leven

Ik wil de kwaliteit van mijn leven beoordelen in een rapportcijfer. Daarbij benoem ik de zaken die voor mij van belang zijn.

 

Een van de belangrijkste aspecten van de kwaliteit van mijn leven is mijn gezondheid.

Mijn lichamelijke gezondheid is ronduit slecht. Ik slaap zeer veel, ben altijd moe of zeer moe en tot overmaat van ramp moet ik overdag gemiddeld iedere 25 tot 30 minuten plassen en iedere nacht 6 tot 10 keer. Rapportcijfer een 4.

Mijn geestelijke gezondheid is de laatste jaren vrij redelijk. Meestal ben ik goed gestemd en heb ik plezier in de dingen die ik doe: een 7.

Mijn gezondheid als totaal geef ik een 5, omdat ik mijn lichamelijke gezondheid zwaarder vind wegen dan mijn geestelijke gezondheid.

 

Kwaliteit van wonen. Ik heb een erg fijne bovenwoning waar ik nu al ruim 15 jaar in woon: 9.

 

Kwaliteit  van mijn relaties met familie en vrienden. Ik kan niet anders zeggen dan dat ik plezierige contacten heb met mijn familie en mijn vrienden. 8.

 

Financiële gezondheid. Het klinkt misschien wat raar voor iemand met slechts een Wajong-uitkering en een kleine toelage van mijn broer, maar mede omdat ik vrijwel niets uitgeef aan vakanties en reiskosten kan ik vrij makkelijk rondkomen. Ik heb mij in mijn hele leven vrijwel nooit beperkt gevoeld door een gebrek aan geld. 8.

 

Kwaliteit van mijn dagelijkse activiteiten. Hoewel ik door mijn slechte lichamelijke gezondheid een groot aantal dingen niet meer kan die ik wel graag zou willen doen (reizen, fotograferen, concerten, musea of bioscopen bezoeken) vind ik dat ik mijn dagen aangenaam besteed met lekker eten, lezen, films kijken, stukjes schrijven, wandelen, met vrienden kletsen en muziek luisteren. 7.

 

Eten. Beter en lekkerder eten dan ik dagelijks doe is vrijwel niet mogelijk. 10. 

 

Als ik de cijfers een beetje middel en daarbij mijn gezondheid duidelijk het zwaarst laat wegen, dan kom ik uit op een zeer acceptabele 7.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Pramoedya Ananta Toer: Aarde der mensen

Pramoedya Ananta Toer: Aarde der mensen (Indonesië, 1985): 362 blz: Vertaald door Ina E. Slamet-Velsink & Jos Versteegen: Uitgeverij het Wereldvenster & Novib

 

 

Ik had een oom die missionaris was in Indonesië (hij is in 2020 overleden) en ik heb in 1992 twee maanden rondgereisd door Indonesië waarbij ik Java, Bali en Ambon heb bezocht. Om die twee redenen heb ik een meer dan gemiddelde belangstelling voor Indonesië. Ik heb vrij veel boeken over Indonesië gelezen. Er zijn hierbij drie schrijvers die ver boven de middelmaat uitsteken. Allereerst natuurlijk Multatuli met zijn "Max Havelaar", verder de Engelse bioloog Alfred Russell Wallace met "Het Maleise eilandenrijk" en ook de Indonesische schrijver Pramoedya Ananta Toer, van wie ik al twee keer zijn "Buru-kwartet" heb gelezen, waarvan "Aarde der mensen" het eerste en ook het mooiste deel is, althans in mijn ogen.

 

"Het Buru-kwartet" dat Pramoedya Ananta Toer tijdens zijn gevangenschap op het eiland Buru schreef gaat over het opkomende nationalisme van de Indonesische bevolking en de verhouding tussen de inlandse bevolking en het koloniale Nederlandse gezag aan het begin van de 20e eeuw.

Hoofdpersoon in "Aarde der mensen" is Minke, een inlander, zoon van een inlandse regent, die op de HBS in Soerabaja zit, als enige inlander. In Indonesië kent men 3 groepen mensen: de totoks, oftewel de volbloed Europeanen die bovenaan de ladder staan, gevolgd door de Indo's, mensen die afkomstig zijn uit een huwelijk tussen een Europese man en een inlandse vrouw en als laatste de inlanders, de oorspronkelijke bewoners van het land.

In het begin van het boek neemt een vriend van de HBS Minke mee naar boerderij Buitenzorg. De boerderij is in naam een Europese onderneming, maar wordt in feite gerund door njai Ontosoroh, de inlandse concubine van Herman Mellinga. De vriend die Indo is wil indruk maken op Annelies, de dochter van njai Ontosoroh, maar ziet tot zijn verbazing dat zowel dochter als moeder veel enthousiaster zijn over Minke.

Wat volgt is deels een liefdesgeschiedenis over de liefde tussen Minke en Annelies en deels een verhaal over de politieke situatie van die tijd. "Aarde der mensen" geeft veel inzicht in de koloniale tijd gezien door de ogen van de Indonesiërs. Het vertelt over de njai's, inlandse vrouwen die gedwongen worden om concubines te worden van Europese mannen. Het vertelt over de verschillen voor de wet tussen totok's, Indo's en inlanders. 

Inhoudelijk is "Aarde der mensen" een prachtig boek. Helaas ben ik niet zo enthousiast over de stijl van de Nederlandse vertaling. In mijn ogen loopt het Nederlands vrij stroef en leest het niet heel prettig. Ondanks dit minpuntje zijn "Aarde der mensen" en ook de drie volgende delen van het "Buru-kwartet" zeer de moeite waard voor iedereen met interesse voor Indonesië of koloniale geschiedenis. Ik vind ieder volgend deel ietsje minder dan het voorafgaande deel, maar ze blijven allemaal erg goed.

  

Citaten:

- Rob trok er zich niets van aan. Hij heeft wel eens gezegd: als een vooraanstaande Javaan met een Europese getrouwd is, een totok of een Indo, alleen dan weet je zeker dat hij niet van plan is om een harem op te bouwen. Dan neemt hij er geen tweede vrouw bij.

- Opeens vroeg Annelies: "Ben jij islamiet?"

 "Hoezo?"

 "Omdat ze je dan geen varkensvlees mogen geven."

 "Dank je wel. Ja."

 Een vrouwelijke bediende kwam ons chocolademelk en koekjes brengen. En ze liep niet gehurkt, zoals een bediende die een inlandse werkgever heeft. Ze keek zelfs naar mij met een verbaasde uitdrukking op haar gezicht. Als ze bij een inlander werkte zou zoiets ondenkbaar zijn: ze zou steeds het hoofd gebogen moeten houden. En wat was het leven mooi als je niet voor anderen hoefde te kruipen.

- Bliksemsnel richtte Njai Ontosoroh daarna het woord tot mij:

 "Doe je dat wel vaker, Njo, meisjes complimenten maken?"

 Die vraag trof me als een bliksemschicht. Het was een goed teken, en ik voelde me gedwongen om haar even snel en vriendelijk van repliek te dienen:

 "Als een meisje echt mooi is, schuilt er toch geen kwaad in om haar een beetje te vleien?"

 "Wat bedoel je? Een Europees of een inlands meisje?"

 "Hoe kun je een inlands meisje nou complimenten maken? Het is al moeilijk om bij zo iemand in de buurt te komen. Natuurlijk een Europees meisje."

 "En heb je durf genoeg om dat te doen?"

 "Ons wordt geleerd eerlijk te zeggen wat er in ons omgaat."

 "Dus jij durft de schoonheid van een Europees meisje op te hemelen waar ze zelf bij is?"

 "Ja, mama, onze leraren brengen ons de Europese beschaving bij."

 "En wat is de reactie op dat soort complimenten? Scheldwoorden?"

 "Nee, mama. Niemand is ongevoelig voor complimenten, zeggen mijn leraren. Als iemand zich daardoor beledigd voelt, zeggen ze, is dat een teken dat hij een vals karakter heeft."

 "En wat antwoordt zo'n Europees meisje dan?"

 "Ze zegt dank je wel."

 "Dus net als in de boeken?"

 

- "Gelukkig is hij die te eten heeft dank zij zijn eigen zweet, die vreugde vindt door eigen toedoen en die vooruit komt door eigen ervaring."

 

- Voor een gezicht en een lichaam zo mooi als het hare leken sieraden niet nodig. Zelfs poedelnaakt zou ze nog mooi zijn. Schoonheid als geschenk van de goden gaat nog altijd boven alles wat de mens bedenkt.

 

- Een meisje hoefde van tevoren niet te weten of de man die haar van huis wegnam jong was of oud. Als het zover was moest ze met lichaam en ziel een man dienen die ze niet kende, haar leven lang, tot ze doodging of hij genoeg van haar kreeg en haar wegjoeg.

 

- "Schrijf altijd over de mens, Njo, over zijn leven, niet over zijn dood. Ja, ook al zijn de figuren die je uitbeeldt dieren, reuzen, goden of spoken. Niets is moeilijker te begrijpen dan de mens en daarom komt er geen einde aan de verhalen die op deze aarde worden bedacht. Iedere dag komen er meer bij. Ik weet er zelf ook niet veel van af. Ik heb ooit iets gelezen dat ongeveer zo ging: onderschat de mens niet, al lijkt hij nog zo eenvoudig. Al is je blik zo scherp als het oog van een adelaar, je verstand zo scherp als een scheermes, je tastzin gevoeliger dan die van de goden, al is je gehoor in staat om de muziek en de klaagzangen van het leven waar te nemen - je kennis van de mens kan nooit volledig zijn."

 

- Schilderkunst is literatuur in kleur. Literatuur is schilderkunst in taal.

 

- Mocht ik niet verder leren? Geen probleem. De school was er tenslotte toch alleen maar goed voor om dagelijks je tijd te vullen. 

 

- Op de dag van ons huwelijk was het groot feest voor de mensen uit de kampongs van de onderneming. Het veld dat altijd gebruikt werd om rijst en andere gewassen te drogen, werd overdekt. Iedereen kreeg een doorbetaalde vrije dag. De verzorgers van het vee, die hun werk niet in de steek mochten laten, kregen driedubbel loon. Er werden vijf stierkalveren geslacht. Driehonderd kippen lieten het leven. Tweeduizendvijfentwintig eieren werden in het eten verwerkt. Alle koeiemelk ging naar de keuken. Hoewel niet in gebruik, werden alle rijtuigen en karren van de onderneming versierd met kleurig papier.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Multatuli: Max Havelaar

Multatuli: Max Havelaar (Nederland, 1860): 288 blz: Uitgeverij Athenaeum-Polak & van Gennep: Perpetua-reeks (2012)

 

 

Ik heb "Max Havelaar" van Multatuli twee keer eerder gelezen. De eerste keer was voor mijn lijst op de middelbare school toen het boek niet zo veel indruk op mij heeft gemaakt. De tweede keer was in 1996 toen ik het een mooi boek vond. Pas nu ik het voor de derde keer heb gelezen, heb ik in de gaten wat voor een geweldig boek de "Max Havelaar" is. Voor mij is "Max Havelaar" mijn favoriete oorspronkelijk Nederlandstalige roman die ik heb gelezen en sowieso één van de meest indrukwekkende romans ooit gelezen!

 

"Max Havelaar" is in 1860 gepubliceerd. In de jaren daarvoor had je op Java het "cultuurstelsel". Dit hield in dat de arme inlandse bevolking gedwongen werd om gewassen te verbouwen waar men in Nederland behoefte aan had, voornamelijk thee en koffie. De bevolking moest belasting betalen aan de Nederlandse ambtenaren. Om het besturen van Nederlands-Indië te vergemakkelijken werden inlandse Regenten aangesteld die ervoor moesten zorgen dat de bevolking gedwee bleef. De gewone man zat dus ingeklemd tussen de Nederlandse ambtenaren en de Regenten. Hoewel Java zeer vruchtbaar was, kon het zo gebeuren dat de bevolking honger leed.

 

De "Max Havelaar" is in eerste instantie geschreven als aanklacht tegen de onderdrukking van de gewone Javaanse bevolking door de Nederlandse regering en de Regenten. Het is een zeer rijk boek en bevat verschillende soorten teksten. Je hebt natuurlijk het verhaal van Sjaalman (Max Havelaar) dat becommentarieerd wordt door Droogstoppel. In het vierde hoofdstuk heb je één van de mooiste opsommingen uit de wereldliteratuur met onderwerpen waarover Sjaalman geschreven zou hebben. Je vindt het verhaal van de Japanse steenhouwer, verschillende gedichten, waarvan één lang gedicht in het Duits, verschillende brieven van en aan Max Havelaar en natuurlijk het liefdesverhaal van Saïdjah en Adinda, dat zo prachtig is verstript door Dick Matena.

 

Citaten:

- Ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht, nr 37. Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aan te vangen, dat gy, lieve lezer, zo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt.

 

Na de opsomming van maar liefst 148 verhandelingen en opstellen in het pak van Sjaalman:

- En dit was nog niet alles! Ik vond, om van de verzen niet te spreken - er waren er in velerlei talen - een aantal bundeltjes waaraan het opschrift ontbrak, romances in het maleis, krygszangen in het javaans, en wat niet al! Ook vond ik brieven, waarvan vele in talen die ik niet verstond. Sommige waren aan hem geschreven, of liever het waren slechts afschriften, doch hy scheen daarmee zeker plan te hebben, want alles was door andere personen getekend voor: gelykluidend met het oorspronkelyke. Dan vond ik nog uittreksels uit dagboeken, aantekeningen en losse gedachten ... sommige werkelyk heel los.

Over de pendoppo:

- Na een hoed met brede rand, een regenscherm, of een holle boom, is een pendoppo, zeker de eenvoudigste uitdrukking van het denkbeeld: dak. Verbeeld u vier of zes bamboezen palen in de grond geslagen, die aan de boveneinden met elkander verbonden zyn door andere bamboes, waarop een deksel is vastgehecht van de lange bladen  van de waterpalm die in deze streken atap heet, en ge zult u dusdanige pendoppo kunnen voorstellen. Het is, zoals ge ziet, zo eenvoudig mogelyk, en het moest hier dan ook slechts dienen als pied à terre voor de europese en inlandse beambten die daar hun nieuw opperhoofd kwamen verwelkomen aan de grenzen.

- De aangeboren hoffelykheid van de javaanse grote - zelfs de geringe Javaan is veel beleefder dan zyn europese standgenoot - ...

- Niets is dus gewoner dan dat honderden huisgezinnen van verre afstand worden opgeroepen om zonder betaling velden te bewerken, die de Regent toebehoren. Niets is gewoner dan het onbetaald verstrekken van levensmiddelen ten behoeve der hofhouding van de Regent. En wanneer die Regent een gevallig oog mocht slaan op het paard, de buffel, de dochter, de vrouw van de geringe man, zou men 't ongehoord vinden, als deze de onvoorwaardelyke afstand van het begeerd voorwerp weigerde.

 

- Zyn aanspraak tot de Lebakse hoofden was natuurlijk in 't maleis, en ontleende hieraan een eigenaardigheid te meer, daar de eenvoudigheid der oosterse talen aan veel uitdrukkingen een kracht verleent, die in onze idiomen door litterarische gekunsteldheid is verloren gegaan, terwyl aan de andere kant het zoetvloeiende van 't maleis moeielyk in enige andere taal is weer te geven.

 

- "Maar," bracht Duclari in 't midden, "ge hebt ook de watervallen verworpen als uitdrukking van het schone. Watervallen bewegen toch!"

 "Ja, maar ... zonder geschiedenis! Ze bewegen, maar komen niet van de plaats. Ze bewegen zich als een hobbelpaard, minus nog het va et vient. Ze geven geluid, maar spreken niet. Ze roepen: hrroe ... hrroe ... hrroe .. en nooit iets anders! Roep jy eens zesduizend jaar, of langer: hrroe ... hrroe ... en zie eens hoe weinigen je voor een onderhoudend mens zullen aanzien."

- ... en 't is dan ook in Indië een tot spreekwoord geykte mening dat het Gouvernement liever tien residenten zou ontslaan dan één Regent.

- Hy wist dat een resident niet gaarne een schriftelyk rapport ontvangt, dat in zyn archief blyft liggen en later kan gelden als bewys dat hy tydig was opmerkzaam gemaakt op deze of gene verkeerdheid, terwyl een mondelinge mededeling hem zonder gevaar de keus laat tussen 't al of niet gevolg geven aan een klacht.

 

- Maar ik weet meer dan dat alles. Ik weet en kan bewijzen dat er veel Adinda's waren en veel Saïdjah's, en dat, wat verdichtsel is in 't byzonder, waarheid wordt in 't algemeen. 

 

- Dit boek is een inleiding ...

 Ik zal toenemen in kracht en scherpte van wapenen, naarmate het nodig zal wezen ...

 God geve dat het niet nodig zy!

 Neen, 't zal niet nodig zyn! Want aan U draag ik myn boek op, Willem de derde, Koning, Groothertog, Prins ... meer dan Prins, Groothertog en Koning ... KEIZER van 't prachtig ryk van INSULINDE dat zich daar slingert om de evenaar, als een gordel van smaragd ...

 Aan u durf ik met vertrouwen vragen of 't uw keizerlyke wil is:

 Dat Havelaar wordt bespat met de modder van Slymeringen en Droogstoppels?

 En dat daarginds Uw meer dan dertig miljoen onderdanen worden MISHANDELD EN UITGEZOGEN IN UW NAAM?

 

De uitgave die ik heb gelezen is die in de Perpetua-reeks. Als je voor een mooie uitgave van "Max Havelaar" wilt gaan dan is dit waarschijnlijk de mooiste en meest verantwoorde hedendaagse uitgave. Jammer is dat het boek vrijwel niet te vinden is, ik ben er ruim een half jaar naar op zoek geweest. Een herdruk van deze uitgave zou zeer welkom zijn. Welke uitgave je ook leest, "Max Havelaar" is zeer de moeite waard.

 

De "Max Havelaar" is in 1976 verfilmd door Fons Rademakers, maar over deze film ben ik niet enthousiast.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Onbeperkt luisterbaar

Als ik een cd opzet dan luister ik hem meestal één, twee of hooguit drie keer achter elkaar. Er is echter een heel klein aantal cd's die ik vrijwel onbeperkt kan luisteren. Dit zijn de cd's die ik momenteel opzet in de woonkamer om te beluisteren en die speel ik wel twee maanden achter elkaar drie keer per dag af. Na een kleine 200 keer luisteren klinken ze nog net zo fris in mijn oren als bij de eerste keer. Het gaat hierbij om de volgende cd's:

 

Abba: Gold

the Beatles: Number one 

Kari Bremnes: Norwegian Mood

Buena Vista Social Club

Cesaria Evora: Cabo Verde

Salif Keita: M'Bemba 

Er zijn misschien nog een paar cd's in mijn collectie waarvoor dit geldt, maar ik denk dat bovenstaande zes cd's de belangrijkste cd's uit mijn collectie zijn die ik altijd en overal kan luisteren. Allemaal prachtige muziek, melodieus met een lekker ritme en spannend genoeg om ook na de 200e keer nog prima luisterbaar te zijn. Ik gebruik ze natuurlijk wel vrijwel altijd als achtergrondmuziek.

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

In memoriam: Wouter Stam (28 januari 1964 tot 3 april 2023)

Ik ken Wouter al vanaf 1995. Ik ben ruim 20 jaar vrij hecht met hem bevriend geweest, maar na een aantal onvriendelijkheden van zijn kant had ik het contact een tijd verbroken. Het afgelopen half jaar heb ik hem weer een paar keer kort bezocht.

 

Wouter woonde in een krotwoning in het centrum van Utrecht. Zijn woning lag aan de begane grond, was smal en langgerekt, was erg vochtig en er kwam weinig licht naar binnen. Gelukkig had hij wel een klein tuintje waar hij graag zat.

 

Wouter was om het zo maar te zeggen, een beetje een aparte man. Ik hoorde laatst van een gezamenlijke vriend dat hij het VWO niet had afgemaakt en pas later na een avondschool zijn diploma heeft gehaald. Hij heeft ook verschillende opleidingen gedaan en niet afgemaakt: een toneelopleiding, een opleiding tot leraar Engels [hoewel Wouter regelmatig las, heb ik nooit gezien dat hij  een Engelstalig boek las], een opleiding tot pianostemmer en als laatste een opleiding tot leraar handvaardigheid, een opleiding die hij met een diploma heeft kunnen afsluiten dankzij enige coulantie van de school.

 

Volgens mij was Wouter behoorlijk slim, maar het ontbrak hem enigszins aan doorzettingsvermogen. Zijn houding tot werken was ook alternatief. Op een zeer humoristische manier kon Wouter de draak steken met de heersende trend in de maatschappij om met hard werken je geld te verdienen. Wouter deed het liever rustig aan, hij had een bijstandsuitkering. Hij zei wel eens dat als die er niet was hij van de honger om zou komen. Wouter at weliswaar niet zo veel, maar ik denk dat hij gelijk had. In de tijd dat ik hem gekend heb heeft hij maar één betaalde baan gehad, bij de Kees Boeke school in Utrecht als medewerker bij de mediatheek. Na een klein jaar is hij daar ontslagen omdat hij zich teveel identificeerde met de leerlingen. Ook ergerde men zich aan zijn hasjgebruik.

 

Wouter had niet zo'n heel erg positieve instelling. Werken bijvoorbeeld verafschuwde hij. Dat ging zover dat hij bij de Sociale dienst in de bak onbemiddelbaar terecht kwam. Hij winkelde wel eens proletarisch. Toen zijn ouders een keer bij hem op bezoek waren kregen ze een blik rode zalm voorgeschoteld, waarop zijn vader zich afvroeg of hij dat wel kon betalen. Wouter zei niets. Als hij bij mij op bezoek kwam [dat gebeurde niet zo heel vaak, hij vond de 10 minuten fietsen eigenlijk te ver], at hij altijd mee en dan bij de afwas liep hij naar het balkon en ging hij daar een sigaretje roken tot de afwas gedaan was.

 

De grootste liefde van Wouter was de muziek. Hij speelde verdienstelijk piano. Dat deed hij uren per dag totdat zijn bovenbuurman, die gek werd van het geluid, via de rechter afdwong dat Wouter nog maar één uur per dag mocht spelen, tussen vijf en zes uur 's middags. Wouter luisterde ook graag muziek, vooral klassieke muziek en dan met name pianomuziek, zijn lievelingsinstrument. Zijn favoriete componist was Wolfgang Amadeus Mozart (het e-mailadres van Wouter begon met Amadeus) en daarnaast Liszt en Chopin. Hij ging ook zeer vaak naar concerten, vooral in Vredenburg. Toen ik hem net kende had hij een paar vrienden die bij Vredenburg werkten en kreeg hij heel veel vrijkaartjes. Volgens mij ging hij twee tot drie keer per week naar een concert.

 

Wouter kon behoorlijk koken. Ik leerde hem kennen bij het jongerencentrum Ekko in Utrecht, waar wij allebei bij de eetgroep zaten en regelmatig kookten voor gasten. Ik heb af en toe bij hem thuis gegeten, maar door het roken en zijn hasjgebruik had hij eigenlijk te weinig geld voor fatsoenlijke ingrediënten. Hij liep iedere dag 's middags even naar de koffieshop voor een grammetje wiet.

 

Wouter had een poes die op een dag was komen aanlopen en niet meer bij hem wegging. Hij noemde de poes Poesjkin. 

 

Wouter had twee heel prettige eigenschappen. Hij was erg gastvrij. Bijna altijd als ik onaangekondigd voor zijn deur stond liet hij mij binnen en zette hij een grote pot thee met meestal wel iets lekkers. Ook had hij heel veel gevoel voor humor, je kon ontzettend met hem lachen. Vooral dankzij deze twee eigenschappen zal ik hem missen.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

 

Energiebesparing 2

Ik had op 1 december een stukje geplaatst over energiebesparing. Dat stukje plaats hier in zijn geheel opnieuw waarna ik vervolgens bespreek hoe het mij de afgelopen maanden is vergaan.

 

Met de huidige hoge prijzen voor elektriciteit en gas loont het om waar mogelijk energie te besparen. 

 

Het besparen op elektriciteit is voor mij vrijwel niet mogelijk, ik gebruikte al zo weinig mogelijk. Het besparen op het gasverbruik is daarentegen wel zeer goed mogelijk voor mij.

 

Ik had een contract bij de Eneco dat liep van augustus 2021 tot augustus 2022. Ik geloof dat ik ongeveer 80 eurocent betaalde per kubieke meter gas en 25 eurocent per kilowattuur aan elektriciteit. Toen het tijd was voor een nieuw contract, waren de prijzen gestegen tot respectievelijk 1,70 euro per kubieke meter gas en 75 eurocent per kilowattuur. Per oktober zijn de prijzen nog verder omhoog gegaan, naar 3,50 euro per kubieke meter gas en 85 eurocent per kilowattuur.

 

Tot augustus stookte ik mijn woonkamer op een comfortabele 20 graden Celsius. Ook verwarmde ik mijn badkamer tot dezelfde temperatuur. 's Nachts zette ik de verwarming op 15 graden Celsius. 

Ik ben gaan denken hoe ik kon besparen op mijn gasverbruik. Minder douchen of minder koken is geen optie, dus ik moet het van het besparen op mijn verwarming hebben. Ik heb een aantal maatregelen genomen:

Ik stook alleen nog maar mijn woonkamer

Ik trek warme kleren aan, een lang t-shirt met daarover een dunne fleece-trui en daaroverheen een dikke trui. Zo gekleed heb ik het redelijk comfortabel tot een temperatuur van ongeveer 13 graden Celsius. Ik heb gelukkig geen last van koude handen of koude voeten. Mijn vrienden vraag ik om warm gekleed te zijn als zij bij mij op bezoek komen. Als ik het een beetje te fris vind, dan zet ik de thermostaat eventjes op 15 graden Celsius zodat de ergste kou eruit is.

's Nachts zet ik de thermostaat op 10 graden Celsius.

De ramen in de woonkamer houd ik dicht, behalve om 's avonds na het eten even te luchten.

Ik doe de gordijnen 's avonds dicht (heb ik ruim 15 jaar lang nooit gedaan).

Ik heb de afgelopen maanden enorm bespaard op mijn gasverbruik, ongeveer 75%!

Aanvulling:

 

Jullie zullen wel gedacht hebben dat 13 graden Celsius wel heel erg koud was. Het blijkt dat de temperatuur in mijn woonkamer altijd 3 tot 4 graden Celsius hoger was dan aangegeven op de thermostaat. Bij een stand van 14 graden op de thermostaat was het dus een aangename 18 graden Celsius.

 

De thermostaat zat verstopt tussen een aantal boeken in de boekenkast. Deze boeken heb ik weggehaald en nu geeft de thermostaat wel ongeveer de juiste temperatuur aan.

 

Mijn gasverbruik in kubieke meters van augustus 2021 tot maart 2023:

Augustus 2021: 16 2022: 12

September 2021: 23 2022: 14

Oktober 2021: 76 2022: 15

November 2021: 141 2022: 36

December 2021: 197 2022: 105

Januari 2022: 170 2023: 106

Februari 2022: 147 2023: 73

Maart 2022: 122 2023: 69

April 2022: 66

Mei 2022: 27

Juni 2022: ?

Juli 2022: 15

 

Mijn gasverbruik van augustus 2021 tot en met maart 2022 was in totaal 892 kubieke meter.

Van augustus 2022 tot en met maart 2023 was het 430 kubieke meter, een besparing van net iets meer dan 50%!

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Ontmoetingen met schrijvers

Dick Bruna: Dick Bruna gaf een keer een drukbezochte lezing in de bibliotheek van Zeist. Voor mij heeft hij "Nijntje op de fiets" gesigneerd dat ik cadeau heb gegeven aan een vriendin. Later ben ik Dick Bruna twee keer tegen gekomen bij de buurtsuper "De Goeykoot" waar hij altijd zijn boodschappen deed. Dick Bruna was een zeer vriendelijke man.

Clemens Carle: Schrijver van het boek "Rad-abenteuer Panamericana". In 1988 kwam ik op mijn fietstocht naar Istanboel in het noorden van Joegoslavië vlakbij de grotten van Postojna een man tegen met een enorme baard en met voorop zijn fiets een boodschappenmandje. We raakten aan de praat en hij vertelde dat hij Clemens heette en dat hij per fiets onderweg was naar Beijing. Aangezien ik ook onderweg was naar het oosten konden we wel een stukje samen opfietsen. We hebben een paar dagen samen gefietst waarbij we onder meer de meren van Plitvice hebben bezocht. Op een gegeven moment wilde Clemens verder door het binnenland van Joegoslavië fietsen en ik langs de kust. 

Na twee weken kwamen we elkaar weer tegen in de buurt van Ohrid en hebben we weer een paar dagen samen gefietst totdat we weer een andere route namen. 

Clemens heeft Beijing tijdens zijn fietstocht niet gehaald, hij werd ernstig ziek in Pakistan en moest naar huis. Vanaf 1990 heeft hij een fietstocht gemaakt van drie jaar vanaf Vuurland tot aan Alaska. Daarna is hij alsnog naar Beijing gefietst en het laatste wat ik van hem vernomen heb is dat hij dwars door Afrika is gefietst. 

Clemens woonde in een klein stadje vlakbij Stuttgart waar ik hem twee keer heb opgezocht. Het eerste wat hij aan mij vroeg was: "Eet je nog steeds zoveel?"

 

Hans Engberts en René Hesselink: Twee vrienden die samen het Utrechtse antiquariaat Hinderickx en Winderickx hebben opgericht. Tot aan de voortijdige dood van Hans aan kanker hielden ze samen een winkeldagboek bij waarin ze schreven over hun belevenissen bij het antiquariaat. De rolverdeling was van het begin af duidelijk. René was de harde werker en Hans zat altijd te kletsen met de klanten. De meeste klanten van Hinderickx en Winderickx zullen Hans nog altijd missen.

Na de dood van Hans heeft René in zijn eentje het antiquariaat en ook het winkeldagboek voortgezet. Ik spreek René altijd wel even als ik in het centrum ben. René is een stille, zeer vriendelijke man. Standaardopmerking van hem: "Kom je alleen maar om te kletsen of koop je nog eens iets?"

 

Stephan Enter: Ik kwam Stephan Enter een keer tegen bij antiquariaat Hinderickx en Winderickx. Hij zei tegen mij dat volgens hem zijn boek "Grip" het beste Nederlandse boek van het jaar was. Ik heb het boek gelezen maar kan zijn mening niet delen.

 

Ingmar Heytze: Utrechtse dichter (ik heb nooit wat van hem gelezen) die al jong wist dat hij dichter wilde worden. Tijdens de introductiedagen van de Utrechtse universiteit las hij al zijn eigen gedichten voor. Ik leerde Ingmar kennen omdat hij de vriend was van een vrouw die ik ook kende. Later kwam ik hem regelmatig tegen in café 't Hoogt waar hij zat te werken.

 

Paul van den Hoven: Paul is samen met Jan van Hasselt oprichter en tot voor kort mede-eigenaar van antiquariaat Aleph in Utrecht. Hij mailde mij deze aanvulling op mijn stukje:

Aan ontmoetingen met schrijvers (een dichter is ook maar een schrijver) kun je nog toevoegen dat je regelmatig eet met de beste dichter van Nederland, bekend van zijn reeds lang vergeten bijdragen aan Hollands Maandblad, een kwaliteitsblad, en van zijn even onvergetelijke als onuitgegeven bijdragen aan de laden van zijn opbergkast -een kwaliteitsopbergkast.
 

Lieve Joris: Lieve Joris gaf ik 2008 een lezing in boekhandel Broese in Utrecht. Toen er na afloop van de lezing vragen mochten worden gesteld vroeg ik haar of ze wel eens last had van heimwee [iets waar ik zelf zeer vaak last van heb] en wie haar literaire voorbeelden waren. Ze antwoordde dat ze nooit heimwee had omdat ze altijd tussen de mensen was en dat haar grote voorbeelden V.S. Naipaul en Ryszard Kapuscinski waren.

 

Kluun: Raymond van de Klundert heeft samen met mij in een vredesgroepje gezeten in Tilburg bij een oudere man met wie ik later bevriend ben geraakt. Daarvan herinner ik mij verder niets meer. Wel weet ik nog dat wij allebei meegingen met een busreis van een week naar Taizé. Daar waren de sanitaire voorzieningen uiterst simpel, alleen maar koud water. Koukleum als ik was heb ik me daar gedurende een week maar één keer gewassen met koud water. Raymond vroeg of ik mij wel eens douchte.

 

Fik Meijer: Een vriend die classicus is nodigde mij uit voor een lezing van Fik Meijer over numismatiek in Tilburg. Zelden heb ik zo'n oninteressant verhaal gehoord, de gemiddelde lessen op de middelbare school of op de universiteit waren een stuk boeiender.

 

drs P.: Drs P (Heinz Polzer) trad een keer op op het Pauluslyceum, de middelbare school in Tilburg waar ik schoolging. Het was voor mij één van de hoogtepunten uit mijn middelbare schooltijd. Ik weet niet meer welke liedjes hij zong, wel dat "Dodenrit" op het programma stond. Later heb ik hem nog een keer horen zingen in boekhandel Broese.

 

Mirjam van Roode: Schrijfster van het boek "De roep van de Mapori". Mirjam was een jaargenote tijdens mijn studie Fysische Geografie in Utrecht. Ze kon al tijdens haar studie erg goed schrijven. Ze ging naar Kenia voor een veldwerk en werd verliefd op het land en op een Keniaan. In 2009 publiceerde ze een boek over haar leven in Kenia. Het heeft mij nooit verbaasd dat juist zij een boek schreef.

 

Maarten van Rossem: Ik kwam Maarten van Rossem een keer tegen op straat in Utrecht, sprak hem aan en complimenteerde hem met zijn boek over de Verenigde Staten. Hij zei dat ik zijn nieuwste boek maar eens moest lezen.

 

Frank van Rijn: Frank van Rijn is mijn favoriete schrijver van reisverhalen met de fiets. Halverwege de jaren 90 heb ik een lezing van hem bijgewoond tijdens de vakantiebeurs. Later kwam ik hem tegen bij boekwinkel Atlas in Tilburg. Ik heb gevraagd of hij bij mij op de studentenflat een lezing wilde geven over één van zijn reizen en dat heeft hij met veel enthousiasme gedaan. Later heb ik nog een lezing van Frank bijgewoond in Houten.

 

Vikram Seth: Indiaas schrijver van het geweldige "A Suitable Boy", in het Nederlands vertaald als "De geschikte jongen". Toevallig was ik een paar dagen met een vriend in Amsterdam toen ik hoorde dat Vikram Seth een signeersessie hield naar aanleiding van het verschijnen van de vertaling van zijn boek. Samen met de Nederlandse vertaling van "Oorlog en vrede" is "De geschikte jongen" één van de slechts twee boeken die ik ooit kocht op de dag dat ze uitkwamen.

Wijnand Steemers: Schrijver van het totaal onbegrijpelijke "Poëtocratie" zogenaamd gepubliceerd in Djinnistan. Een erg aardige man die een antiquariaat in Wageningen runde en waar ik ooit de complete "Op zoek naar de verloren tijd" heb gekocht.

Rik Suermondt: Rik is docent kunstgeschiedenis en fotografie aan de kunstacademies van Utrecht en Breda. Hij is samen met Frits Gierstberg schrijver van "Het Nederlands fotoboek". Ik kocht afgelopen augustus via marktplaats een fotoboek bij Rik. We raakten aan de praat, hij liet mij een aantal fotoboeken uit zijn collectie zien en ik kocht van hem ook zijn fotoboek over Cuba. Ik heb Rik te eten uitgenodigd, werd terug uitgenodigd en we zijn bevriend geraakt. We delen een passie voor fotoboeken, Rik heeft een nog grotere verzameling fotoboeken dan ik. Deels hebben we dezelfde boeken, maar onze smaken zijn wel verschillend wat de uitwisseling des te interessanter maakt.

 

Siebold Tromp: Eigenaar van het voormalig antiquariaat Eureka in Utrecht die zijn herinneringen op papier heeft gesteld. Ik kwam in de jaren 90 vaak in deze winkel. Ik hoorde Siebold een keer over zijn kinderen zeggen dat ze als ze volwassen waren geen cent meer van hem zouden krijgen. Hij kwam over als een norse, onvriendelijke man.

 

Carolijn Visser: Carolijn Visser gaf in 2010 een schitterende lezing in de bibliotheek van Zeist. Ik stelde haar dezelfde vragen die ik eerder aan Lieve Joris had gesteld. Ook zij had nooit last van heimwee. Ze las erg veel maar had niet een echt literair voorbeeld. Ik heb af en toe nog e-mailcontact met Carolijn gehad, altijd om haar te complimenteren met haar nieuw verschenen boeken. Erg leuk daarbij is dat ze steeds razendsnel een antwoord mailde. Carolijn is een zeer vriendelijke vrouw en één van mijn favoriete schrijvers, ik heb vrijwel alle boeken van haar gelezen.

 

Annejet van der Zijl: Hoewel ik nooit wat van haar gelezen heb, heb ik een lezing van haar in de bibliotheek van Zeist bijgewoond. Ze vertelde dat ze last had van scoopblindheid. Ze was aan het werk aan haar biografie over prins Bernard toen ze te horen kreeg dat Willem Alexander een nieuwe vriendin had. Ze had niet door dat dat groot nieuws was.

 

Gerrit Jan Zwier: Ik kwam Gerrit Jan Zwier een paar jaar geleden tegen op de boekenmarkt in Utrecht waar hij een stalletje had waar hij zijn boeken verkocht. Vriendelijke man.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.