V.S. Pritchett: The Gentle Barbarian

V.S. Pritchett: The Gentle Barbarian: The Life and Work of Turgenev (Groot-Brittannië, 1977): 241 blz: Uitgeverij Vintage Books

 

V.S. (Victor Swadon) Pritchett (1900-1997) was een Britse schrijver die vooral bekend is geworden als schrijver van korte verhalen en als literair criticus. Pritchett beheerste vloeiend Frans, Duits en Spaans, maar geen Russisch. Behalve deze biografie over Toergenjev heeft Pritchett ook een prachtige korte biografie over Anton Tsjechov geschreven.

 

Pritchett is een welhaast ideale biograaf. Hij combineert in "The Gentle Barbarian" een levensbeschrijving van Toergenjev met een kritische evaluatie van zijn belangrijkste werken. Hij schrijft zeer economisch, in een zeer prettig leesbare stijl en vertelt zijn verhaal in slechts 241 bladzijden. Hier zouden andere biografen, die vaak veel te lang van stof zijn, een voorbeeld aan kunnen nemen. "The Gentle Barbarian" is wat mij betreft een geweldige biografie over een belangrijke schrijver.

 

Citaten:

- His ear for French or German was remarkable: he was a born mimic and with a gift for play-acting and fantasy. His real education, as was apt to happen to the children of the gentry, was given him by the servants. He listened to their stories, knew the barbarous wrongs his mother inflicted on them; starved of the despised Russian language in family life, he heard it continually from them.

- I was convinced that in Russia one could acquire only a certain amount of elementary knowledge and that the source of true knowledge was to be found abroad. In those days there was not a single man among the professors and lecturers at the University of Petersburg who could shake that conviction of mine; indeed they themselves were imbued with it ...

- Turgenev was an apolitical young poet with one passionate political conviction: the son of the despotic owner of five thousand serfs was convinced that serfdom was a cruel and corrupting form of slavery and was at the root of Russian inertia and backwardness.

- His letters of this time are the happy letters of a mind finding itself and growing. It is a cultivated mind. It is endlessly curious. It is spirited and critical: the letters are brilliant, changeable, discursive talk, all personality.

- ... platonic love affairs live by words and not deeds.

- There was something, he said, that goes straight to the heart in being on one's native soil, among people who talk your own language and who, good or bad, are made of the same clay as oneself.

- It was always Turgenev's habit to start with models from real life and, as many writers do, to transfer them to other scenes or to add bits of other people and aspects of himself to them.

- Turgenev knew he could draw still portraits: he must somehow create the illusion of life rippling through them. He was by nature summary and intense. He now wrote down a list of the types that interested him, putting the real names of the persons, often several similar people compressed into one. Since he had no faculty for dramatic plot, he wrote a minute factual biography of each one, adding to it and noting every trait and gesture. His experience as a playwright led him to choose the closed scene in which people come in and go off, as on the stage; and his practice as a writer of short stories made him build his novels of short episodes complete in themselves, with a pause or interval between them, after which the next movement can begin in a new key.

Over Roedin:

- What captivates us is the simplicity, the easy grace of this novel, the tact with which he makes short chapters crystallise and contain the talk and the silences in which each character grows more clearly under our eyes.

- Turgenev reflected on Tolstoy's reckless, extrovert life of action and remorse and concluded that the fault of his own generation was that "we have little contact with real life, i.e. with living people, we read too much and think abstractly."

- Planning a novel is very fatiguing work, particularly as it leaves no visible traces behind it; you lie on the sofa turning some character and situation over in your mind, then you suddenly realise that three or four hours have passed and you don't seem to have anything to show for it ... to tell you the truth there are very few pleasures in our trade.

Toergenjew over zijn schrijfmethode:

- I have heard it said ... not once but many times that in my works I always "started with an idea or developed an idea" ... I never attempted "to create a character" unless I had as my starting point not an idea but a living person to whom the appropiate elements were later on gradually attached and added. Not possessing a great amount of free inventive power, I always felt the need of some firm ground on which I could plant my feet.

- Reformers never do anything. All they talk about is art and parliaments when the important question is getting enough to eat.

- The artist must serve the Muse, serve her and no one else. "An unhappy marriage may do something for a talent, but a happy one is no good at all."

- Biography has the fundamental weakness that it can rarely tell us what was was said or unsaid between the parties: it is a novel without dialogue.

- But Turgenev did not speak English well. He pitied the English, as Herzen had done, for their mania for work and rushing to the office; he despised English painting but he deeply admired English political institutions.

      

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Farley Mowat: Woman in the Mists

Farley Mowat: Woman in the Mists: The Story of Dian Fossey and the Mountain Gorilla's of Africa (Canada, 1987): 367 blz: Uitgeverij Warner Books

 

 

"Woman in the Mists" is een biografie over de Amerikaanse gorilla-onderzoeker en natuurbeschermer Dian Fossey (1932-1985). Farley Mowat heeft voor zijn biografie veel gebruik gemaakt van teksten die door Dian Fossey zelf zijn geschreven. Om deze teksten te onderscheiden van zijn eigen teksten zijn de teksten van Dian Fossey in het boek steeds vetgedrukt.

 

Dian Fossey deed vanaf 1967 onderzoek naar de berggorilla's in het Virunga Nationaal Park in Rwanda. Zij is onder primatologen beroemd geworden door haar baanbrekende onderzoek. Tijdens haar onderzoek kreeg Dian Fossey steeds meer te maken met illegale stroperij die veel gorilla's het leven kostten. Daarom ging zij zich steeds meer richten op de bestrijding van de stroperij en werd daarmee berucht. Na de dood van Dian Fossey werd een speelfilm gemaakt over haar leven met als titel "Gorilla's in de mist" en met als hoofdrolspeelster Sigourney Weaver.

 

"Woman in the Mists" is een uitstekend geschreven biografie die goed de dillema's weergeeft waarmee Dian Fossey te maken had. Dit boek stond op mijn lijst met mijn favoriete biografieën, maar ik haal het daarvan af omdat ik toch wel een naar gevoel overhoud aan het lezen ervan. Ik had graag wat meer gelezen over het onderzoek dat Dian Fossey deed en veel minder over haar activiteiten om het stropen tegen te gaan en de vele doden die vallen onder de gorilla's. "Woman in the Mists" is een boek dat geschreven moest worden, maar het laat een wrange smaak na.

 

Citaten:

De eerste ontmoeting van Dian Fossey met de berggorilla's:

- A group of about six adult gorillas stared apprehensively back at us through the opening in the wall of vegetation. A phalanx of enormous, half-seen, looming black bodies surmounted by shiny black patent-leather faces with deep-set warm brown eyes. They were big and imposing, but not monstrous at all. Somehow they looked more like members of a picnic party surprised by interlopers. Their bright gazes darted nervously from under their heavy brows as they tried to determine if we were dangerous. They were evidently wondering if it was safe to stay or if they had better run for it.

 

- Our interview lasted about an hour. Dr. Leakey did most of the talking. He praised Jane Goodall, then in her sixth year studying chimpanzees. Using her as his prime example, he told me of his conviction that women made far better field students of animals than men because of their patience and capacity to give more fully of themselves.

- ... I had no training in anthropology, ethology, biology, zoology, or any of the other "ologies." Leakey scoffed, "I have no use for overtrained people. I prefer those who are not specifically educated for this field since they go into the work with open minds and without prejudice and preconceptions." Then I brought up my age - thirty-four. "But this is the perfect age to begin such work," Leakey said. "You have attained maturity and won't be apt to take rash actions."

- Some five minutes of "tracking" passed before I was aware that Alan was not behind me. Perplexed, I retraced my steps and found him patiently sitting at the very point where we had first encountered the trail.

 With the utmost British tolerance and politeness, Alan said, "Dian, if you are ever going to contact gorillas, you must follow their tracks to where they are going rather than backtrack trails to where they've been." That was my first lesson in tracking, and one that I've never forgotten.

- As the gorillas began to reveal their individual personalities, Dian gave them names. First, No-nose: I think she is an old female, and she is the only one I've dared to name, but this is the only way I can think of her - she looks as if she has no nose. Then came Ferdinand, her name for a big blackback, followed by a whole rush of christenings: Pucker, Mzee, Solomon, Dora, Hugger, Scapegoat, Popcorn, Tagalong, Mrs. Moses, Cassius, Monarch ...

- Their dung, too, provided invaluable clues to a group's proximity, size, and composition, and even it's collective state of mind. The freshness of a dung deposit could be tested by its relative warmth and by the numbers of flies and/or eggs or maggots on it. Different-sized gorillas left different-sized dung deposits, so a careful examination revealed much about the number and ages of the animals in a given group. As for the group's state of mind - dung from undisturbed gorillas had the same general smell and consistency as horse manure, but gorillas in flight or frenzy became diarrheic.

- Dian later discovered that the order from the Cologne Zoo had been filled at the cost of slaughtering all ten adults of a gorilla group as they tried to protect their young on the south slopes of Mt. Karisimbi.

- In this, the fifth year of her study, Dian watched the group change and evolve through three deaths, three births, and the emigration of three young females. In the detailed recording and interpretation of such inter- and intra- group changes over long periods lay the unique value of Dian's study. But, as she was well aware, it would not be possible to claim that the social relationships of the mountain gorillas were really understood until the animals had been observed through several generations.

- Dian continued to view most of the students coming to work at Karisoke with a jaundiced eye. She especially disliked their bookbound softness and their youthful preoccupations with self, which she called "me-itis."

- Dian learned how widespread her notoriety had become when she caught a ride back to her hotel the next day with a group of Japanese primatologists, who told her they had heard she had trained an army of gorillas, which she led in armed attacks against poachers.

- "Nyiramacheballi! Nyiramachabelli!" - that not-so-adorable nickname they have given me - The Lone Woman of the Forest!

- The focus of her life had already been narrowed by the tragedies of Digit and the Zairean gorilla baby. With the loss of Uncle Bert and Macho, she began directing almost the whole of her energies to defending and preserving what remained of the Virunga gorilla population. Everything else seemed relatively unimportant. The accumulation of scientific data now seemed irrelevant to her. Even the writing of her book became a distraction.

- For sure, I wonder why grown men would spend their lives looking at bones when they could look at animals in life. There have to be some kind of science I'll never understand.

- Data gathering surely is important, but things haven't changed that much from the days when scientists shot everything in sight to gather data. They built their reputations then on mainly dead animals. Now they use live animals too, but the principle is the same. Alive or dead, you use the data to pile up a lot of research papers until you've got enough to get "silverback" status.

Over haar boek "Gorillas in the Mist":

- This book is about gorillas, not people. It is not even about me, and there is too much "me-itis" in it already as a result of editorial decisions. I would prefer there be no people in at all, good or bad, but I guess that's too much to ask.

- One of the deep-rooted causes for Dian's distaste for tourism in the park was the disturbing possibility that the gorillas might contract human diseases from the visitors.

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Edmund White: Marcel Proust

Edmund White: Marcel Proust (Groot-Brittannië, 1999): 156 blz: Uitgeverij Penguin

 

 

Volgens veel mensen (waaronder ikzelf) is Proust één van de grootste, zo niet de grootste romanschrijver van de 20e eeuw. Hij heeft deze reputatie te danken aan één werk: "Op zoek naar de verloren tijd" dat in totaal bestaat uit 7 delen en een kleine 3.400 bladzijden.
 

Ik heb eerder al de zeer gedetailleerde biografie van William Carter gelezen en heb nog een aantal uitgebreide biografieën over Proust in de kast staan. Nu heb ik deze korte biografie van Edmund White herlezen.

Wat maakt Proust zo bijzonder? Edmund White doet een aardige poging om deze vraag te beantwoorden. Hij geeft een korte schets van het leven van Marcel Proust en laat zien hoe zijn levenservaringen doorwerken in zijn meesterwerk. De biografie is erg kort en leest lekker weg. Wat mij betreft het beste startpunt voor liefhebbers van het werk van Marcel Proust om meer over hem en over de relatie tussen zijn leven en zijn werk te weten te komen.
 

Citaten:

- Certainly the madeleine moistened by herbal tea has become the most famous symbol in French literature; everyone refers to  sudden gusts of memory as "Proustian experiences."

 

- Proust applied his attention to flowers and people and paintings, but not to theories about botany nor to psychology nor aesthetics.

 

- His idea of happiness: "To live near all those whom I love with the charms of nature, a quantity of books and musical scores, and not far from a French theater." "To be seperated from Mama" was his idea of unhappiness.

- Simultaneously he began to pay court to Laure Hayman, his uncle's (and, as it turned out, his father's) mistress, who would become the model of his most convincing female character, Odette, the "grande cocotte" whom Charles Swann loves and eventually marries.

- Again and again Proust would suffer from his reputation as a socialite, a mondain. It was certainly true that most of his friends as a young adult (and there were dozens of them) were rich or titled or talented or all three, and that very few of them belonged to the social milieu into which he had been born.

- When he was twenty-one ... he identified as his principal trait "the need to be loved or, more precisely, the need to be caressed and spoiled rather than the need to be admired." He sought in a man "feminine charms" and in a woman "masculine virtues."

- The present princesse de Caraman-Chimay once told me that when Proust died, het great-uncle Comte Henri Greffulhe (the main model for the duc de Guermantes), found his butler sobbing. "But why are you grieving? Did you know Monsieur Proust?" "Oh, yes," the butler replied, "every time there would be a ball here, Monsieur Proust would come by the next day and quiz me about who had come, what they said, how they were related to one another and so on. Such a nice man - and he always left such a generous tip!"

- Just as Flaubert had protected his time to write by working up medical reasons that kept him from practising law ... in the same way Proust, while pretending to humor his father's determination that he find a job, even an unremunerated one, managed in his passive-aggresive way to avoid doing anything he disliked for even so much as a day.

- To be sure, Proust himself made a distinction between normal memory - fallible, lifeless, virtually useless to the artist - and involuntary memory - perfect, vital, and timeless.

- Proust challenged other men to duels over the years; none of them, fortunately, had tragic consequences.

- Between 1900 and 1906, Proust was entirely (if never uncritically) consumed by Ruskin and translated The Bible of Amiens and Sesame and Lilies. Since Marcel could not read English, he relied on a word-by-word trot provided by ...

- The style Proust worked out in French and retained for his later fiction, with its complex syntax and long sentences (so unusual in French literature), sounds very much like Ruskin.

 

- ... Proust would write: "The artist who renounces one hour of work for an hour of chatting with a friend knows that he has sacrificed a reality for something that doesn't exist ..."

 

- Three and a half months after his mother's death Proust discovered that he had inherited the equivalent of about $6 million of our money today, including a monthly revenue of some $15,000 ...

 

- Yet Proust was attracted to the six-room appartment because he had often come to dine there with his mother, and he could not accept to live somewhere that his mother had never known.

 

- For Proust the most important sign of a critic's skill was his or her evaluation of contemporaries, given that everyone agreed about the relative importance of the writers of the past.

- ... Proust, whose entire method consisted of adding details here and there and of working on all parts of his book at once, like one of those painters who like to keep a whole canvas "in motion" rather than patiently perfecting it section by section, one after another.

- No one would take the time to see that he'd written the consumate Bildungsroman, the apprenticeship novel in which the hero learns about painting, music, and literature from, respectively, the characters Elstir (based partially on Whistler), Vinteuil, and Bergotte.

- When Céleste Albaret complained to Proust that he never let her go to mass on Sunday, he replied very sweetly, "Céleste, do you know that you are doing something far more noble and far greater than going to mass? You're giving your time to care for a sick man. That's infinitely finer."

 

- Only an involuntary memory, triggered by a taste or smell or other sensation, could erase the passage of time and restore a past experience in its first, full effulgence.

 

- ... Proust said that he had transposed to the female characters all his homosexual memories that were tender and charming and so had been left with nothing but grotesque details for his homosexual characters.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Theo Kars: Memoires van een slecht mens: Deel 2

Theo Kars: Memoires van een slecht mens: Deel 2: 1965-1991 (Nederland, 2013): 475 blz: Uitgeverij Athenaeum - Polak & Van Gennep

 

 

Het tweede deel van de "Memoires van een slecht mens" begint er mee dat Kars na zijn fraudezaak uit het eerste deel zich er zorgen over maakt hoe hij aan geld moet komen. Even later zit hij in de gevangenis. Hij krijgt een gevangenisstraf van 2½ jaar. Hij probeert om van deze tijd van gedwongen afzondering het beste te maken en besluit om een roman over de fraudezaak te schrijven.

De komende 25 jaren leeft hij voornamelijk van zijn pen. Kars gaat weg bij zijn vrouw Mux en begint een relatie met Karin. In het begin beschrijft hij hun relatie als bijna ideaal. Karin maakt geen punt van zijn overspel en put hem haast uit met vragen over zijn affaires. Ze gaan samen naar Ibiza.

Na een paar goede jaren waarin zich nog een tweede vrouw, de Canadese Kate, bij hen voegt, wordt Karin langzaam maar zeker gek. Ze wordt steeds achterdochtiger, vervolgens knettergek en blijkt aan schizofrenie te lijden. Kars besluit van haar te scheiden. Intussen koopt hij een stuk land op Ibiza en laat door een vriend van hem daar een huis bouwen. Zo wisselt hij een bestaan op Ibiza af met dat in Amsterdam. De dood van zijn ouders laat hem onaangedaan, wel is hij blij met de erfenis.

De memoires van Kars lezen een beetje als een schelmenroman zoals "Ik Jan Cremer". Het grote verschil is dat ik de memoires van Kars veel beter geschreven vind. Voor mij behoren deze 2 boeken tot de mooiste memoires die ik gelezen heb, hoewel ik het niet met Kars zijn levensopvatting eens kan zijn.

 

Citaten:

- Ik was daarentegen laat af, en zag er onwaarschijnlijk jong uit. (Zo jong dat ik met de gedachte had gespeeld mij als leerling voor de hoogste klas van een gymnasium aan te melden en daar vermomd als scholier een aantal meisjes te verleiden en de leraren te choqueren door de amorele ideeën die ik verkondigde. Ik vind het nog steeds jammer dat ik dit plan niet heb kunnen uitvoeren. Het zou vermoedelijk stof voor een boeiende roman hebben opgeleverd.)

 

- Wie niet de moeite neemt punctueel te zijn, toont een gebrek aan achting voor degene die hij laat wachten, zo redeneerde ik.

 

- Iemand die je niet mag, geef je niet onverplicht een geschenk.

 

- Ik besefte dat het justitieel apparaat niet, zoals ik had aangenomen, onpartijdig was, als de tomatensorteermachine die ik als kind bij een tuinderij had gezien. Ik had toen gefascineerd toegekeken hoe de tomaten op een licht hellende glijbaan werden uitgestort die uit verschillende geledingen bestond. In de geledingen zaten gaten, die groter werden naarmate de glijbaan afliep. Zo werden alle tomaten naar grootte gesorteerd terwijl ze naar beneden hobbelden. Ogenschijnlijk functioneerde het gerechtelijk apparaat op dezelfde wijze, maar in de praktijk werd de werking ervan sterk beïnvloed door de willekeur, frustraties en andere eigenaardigheden van de personen die het bedienden.

 

- De lezer die op grond van mijn beschrijving van mijn jeugd misschien meent dat ik mij daarover beklaag, vergist zich. Ik ben juist blij met mijn jeugdervaringen, omdat ze mij hebben gehard. Als ik was opgegroeid als een kasplantje, zou ik in de loop van mijn leven meer geleden hebben door allerlei onaangename omstandigheden en van de plezierige minder intens hebben genoten.

- Hij zweette onechte vriendelijkheid uit als een Leger des Heils-soldate.

- "Houdt u van poëzie?" vroeg hij daarna abrupt.

 "Ja," loog ik. Ik vond (en vind) poëzie een door snobisme in stand gehouden anachronisme, en had in een artikel in Tegenstroom uitgelegd waarom door de uitvinding van de boekdrukkunst het schrijven van poëzie in krullendraaien was ontaard.

- In het Veld begon als altijd over zichzelf te praten. Hij weidde uit over de sinterklaasinkopen die hij had gedaan, en over de genoegens die zijn gezinsleven hem verschafte. Zo vertelde hij hoe heerlijk hij het vond dat zijn jonge kinderen 's avonds bij zijn thuiskomst aan zijn broekspijpen hingen.

 Wat een nachtmerrie, dacht ik: niet één maar twee blokken aan je been, maar ik antwoordde: "Dat kan ik mij voorstellen."

Over Simon Vestdijk:

- Vestdijk is nu een vergeten auteur. De kans dat zijn werk wordt herontdekt is nihil. Een schrijver die zelfs niet bij machte was ook maar een minuut mij als ontwikkelde lezer in mijn situatie van toen te boeien, is tot eeuwige vergetelheid gedoemd.

- Zeggen wat je denkt, doen wat je zegt en nooit zwichten voor dreigementen, dat is het motto waaraan ik mij daarna, op één keer na, altijd heb gehouden. Die ene keer dat ik dit niet heb gedaan en om tactische redenen voor een dreigement ben gezwicht, zit mij nog steeds dwars.

- Trouwen is in mijn ogen geen emotionele, maar een puur administratieve verrichting, als het aanvragen van een paspoort of het verlengen van een rijbewijs.

- John Updike heeft ooit in een interview opgemerkt dat voor een schrijver het beroep van huisarts ideaal is, omdat deze van zijn patiënten persoonlijke geheimen hoort waar niemand anders weet van heeft.

- Bij mijn besluit lied ik mij leiden door een raadgeving van Chamfort: "Laster is als een lastige wesp, waar je alleen naar dient te slaan als je er zeker van bent dat je hem doodt. Anders valt hij opnieuw aan, agressiever dan ooit."

- "Ik heb een hekel aan bibliofielen," zei ik. "Niet de inhoud van een boek telt voor hen, maar de zeldzaamheid. Het zijn snobs."

Over zijn moeder:

- "Het is goed dat zij dood is ... Helaas wordt de wereld er niet beter door. Zoals zij zijn er honderdduizenden huismoeders in Nederland. Een mierenplaag wordt niet verlicht door de dood van één ervan."

- Ook Vicente ging nooit naar de kerk. Ik wist dat hij atheïst was omdat hij mij dit in een gesprek over godsdienst ongevraagd had meegedeeld. Hij had daar een lapidaire uitspraak aan toegevoegd die ik mij nog letterlijk herinner: "No me gustan los curas, los policías y los militares." ("Ik houd niet van priesters, politieagenten en militairen.")

Bij de dood van zijn vader:

- " ... Mij verwekken en sterven is eigenlijk het enige goede wat mijn vader in zijn leven heeft gedaan."

- Montherlant stelt ergens dat er twee categorieën schrijvers zijn: de eerste soort schrijft wat de mensen graag willen horen, de tweede wijst hen op zaken die hun onwelkom zijn. Het was mij eindelijk duidelijk geworden dat ik tot de laatste categorie behoorde.

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Theo Kars: Memoires van een slecht mens: Deel 1

Theo Kars: Memoires van een slecht mens: Deel 1: 1940-1964 (Nederland, 2010): 359 blz: Uitgeverij Athenaeum - Polak & Van Gennep

 

 

Theo Kars is bij mij vooral bekend als de vertaler van de prachtige memoires van Giacomo Casanova en het "Handorakel of de kunst van de voorzichtigheid" van de Spaanse jezuïet Balthasar Gracian.

Casanova was een levensgenieter, avonturier en rokkenjager. Theo Kars is blijkens "Memoires van een slecht mens" behept met dezelfde eigenschappen.

Dat hij een slecht mens is, is voor hem een soort geuzentitel. Hij vindt godsdienst flauwekul, heeft lak aan gangbare morele opvattingen en leeft vooral voor zijn eigen genoegens. Zelfs diefstal vindt hij niet erg, tenminste zolang als hij niet betrapt wordt.

"Memoires van een slecht mens" gaat over de eerste 24 jaren uit het leven van Theo Kars. Doel van dit boek is niet zozeer om een overzicht te geven van de gebeurtenissen uit zijn (avontuurlijke) leven, maar vooral om te laten zien hoe hij diegene is geworden die hij op zijn 70e levensjaar is.

Er gebeurt vrij veel in die 24 jaren. Talloze vrouwen passeren de revue (meestal kortstondig), hij vertelt over zijn literaire voorkeuren, met name Casanova en Henry de Montherlant, hij vertelt over uitgebreide boekendiefstal (volgens zijn erecode alleen uit grote winkels) en over een frauduleuze zaak waarbij hij de posterijen flink benadeelt.

Dit alles leest een beetje als een schelmenroman, in de trant van de memoires van Casanova of "Ik Jan Cremer". Het boek is vlot geschreven en een van de betere memoires die ik ooit onder handen kreeg. 

 

Citaten:

- Ik heb altijd een voorliefde voor personen gehad over wie iedereen schande sprak, voor spelers en overspeligen, voor schrijvers als Casanova en Multatuli, en tegelijkertijd een instinctieve antipathie gevoeld voor hele en halve heiligen als moeder Teresa, majoor Bosshardt en de Dalai Lama, het soort figuren dat door iedereen wordt geroemd om hun belangeloosheid en idealisme.

 

- Er is geen boek dat mij zo sterk heeft beïnvloed, of beter: dat mijn ontwikkeling als individu zo heeft versneld als Quo Vadis. Ik trof er het basispakket in aan van mijn levensinstelling: hedonisme, atheïsme, desinteresse in een maatschappelijke carrière, de wens altijd de regie over mijn leven te behouden en het voornemen zelfmoord te plegen als het onleefbaar zou worden.

 

- De moed opbrengen voor je daden uit te komen is voor mij een zaak van geestelijke hygiëne, net als een fout of vergissing toegeven.

 

- Een ander soort diefstal verschafte mij daarentegen veel genoegen. Iedere zondag kreeg ik van mijn moeder voor elk van de twee kerkdiensten drie kwartjes, bestemd voor de collectes. Tijdens elke kerkdienst ging driemaal een zwartfluwelen collectezak rond, die door de kerkgangers van hand tot hand werd doorgegeven. Ik verving de kwartjes door centen. Uit het geluid dat een vallend muntstuk soms voortbracht als het direct op de andere viel, kon niet worden opgemaakt wat de waarde ervan was. Elke zondag leverde mij daardoor bijna anderhalve gulden op. De wetenschap dat ik mijzelf op deze wijze een compensatie verschafte voor het corvee dat mij werd opgelegd, vervulde mij met grimmige voldoening. 

 

- Eén uitspraak van hem heeft een blijvende indruk op mij gemaakt: "Een goede schrijver herken je aan zijn originele beeldspraak." Hoe juist deze stelling is, heb ik later nog talloze malen vastgesteld. Het werk van slechte schrijvers wemelt van cliché-uitdrukkingen en versleten beelden, dat van de goede zet je aan het denken door originele vergelijkingen en formuleringen. Het is eigenlijk ook logisch: wie wat te zeggen heeft, voelt de drang zich zo duidelijk mogelijk uit te drukken en spant zich daarom in treffende beelden en oorspronkelijke formuleringen te bedenken.

- Hij was niet in staat van mening of oordeel te veranderen, een eigenaardigheid die hij gemeen had met de meeste mensen ...

- Vanaf die tijd dwong ik mijzelf Duitse, Franse en Engelse boeken in de brontaal te lezen. Hoewel ik veel woorden niet kende, zocht ik ze niet op in een woordenboek, maar las verder in de hoop dat ik ze opnieuw zou tegenkomen en door de wisselende context op den duur achter hun betekenis zou komen. Zo vergrootte ik niet alleen spelenderwijs mijn kennis van deze talen, maar ook mijn eruditie, en kreeg op den duur een voorsprong op mijn medeleerlingen, die nooit in hun vrije tijd een boek in een andere taal lazen. Ik kreeg zelfs de indruk dat zij in het geheel niet lazen, en ben er in mijn gymnasiumtijd maar enkelen tegengekomen die geïnteresseerd waren in literatuur.

- Tijdens het schrijven van De leugenaar begon ik voor het eerst over mijn toekomst na te denken en stelde vast dat ik geen enkele ambitie had. Het enige wat ik wilde was vrij zijn. Vrijheid en onafhankelijkheid waren voor mij synoniemen aan geluk. Omdat ik inzag dat ik voor vrijheid over geld moest beschikken, besefte ik dat ik zou moeten gaan werken, dat wil zeggen: een deel van mijn vrijheid zou moeten prijsgeven. Die gedachte benauwde mij. Gedeeltelijke vrijheid was in mijn ogen geen echte vrijheid. Ik wilde volslagen onafhankelijk zijn, kunnen gaan en staan waar het mij beliefde en niemand verantwoording schuldig zijn.

- Een van de grootste genoegens leek mij op kamers te wonen en op zondagmorgen niet naar de kerk, maar naar een café te gaan.

- Danielle vertelde mij dat veel van mijn ideeën haar aan die van de Franse schrijver Henry de Montherlant deden denken en beval mij zijn werk aan. Ik volgde haar raad op, en ben haar nog steeds dankbaar voor dit advies omdat het lezen van Montherlants werk de ontplooiing van mijn persoonlijkheid heeft versneld. 

- Ik leende de bundels kritieken en essays van Van Deyssel uit de bibliotheek van De Horst, las ze en absorbeerde ze. Wat mij ervan aansprak maakte ik mij eigen, wat niet overeenkwam met mijn smaak of mij niet boeide schoof ik terzijde. Zo ben ik in de rest van mijn leven steeds te werk gegaan - selectief. Eerst ging ik na of een schrijver mij iets te zeggen had; bij de weinigen die ik overhield, richtte ik mijn aandacht uitsluitend op de werken (of passages daarin) waarmee ik affiniteit voelde. Ik begreep al snel dat ik nooit een schrijver zou vinden die mij alles bood wat ik zocht, omdat ik besefte dat geen mens hetzelfde is. Met sommigen heb je niets gemeen, met anderen weinig, met een enkeling veel, met niemand alles.

- Wat voor verwensingen en beledigingen geldt, gaat ook op voor heilwensen en complimenten: ze raken iemand pas als je de moeite neemt ze op een persoonlijke manier te verwoorden.

- Inmiddels had ik een Burberry-regenjas gekocht en deze onmiddellijk benut om in een grote boekhandel met een aparte verdieping Franse literatuur op het Damrak de Pléiade-uitgave van de memoires van Casanova te stelen. Het waren drie delen dundruk van elk 1400 bladzijden. (Na het schrijven van de laatste zin schoot ik in de lach, omdat ik enkele minuten eerder ter verificatie van het door mij vermelde aantal bladzijden van deze uitgave de drie delen uit mijn boekenkast had gepakt en ingekeken, mij op dat moment nog niet realiserend dat dit de drie exemplaren moeten zijn die ik een halve eeuw eerder heb gestolen.)

- Na mijn tweede ontmoeting met Mux had ik haar gezegd dat zij niet moest verwachten dat ik haar seksueel trouw zou zijn wanneer wij elkaar zouden blijven ontmoeten en een verhouding kregen. Ik legde haar uit dat mannen in tegenstelling tot vrouwen van nature polygaam zijn, vrijwel allen daar tegenover hun vrouw of geliefde niet voor uit durven te komen, en de meesten van iedere kans gebruik maken hun in het geheim ontrouw te zijn onder het motto "wat niet weet, wat niet deert".

- Omdat ik Annelieke aardig vond en zij herhaaldelijk mijn bed met mij deelde, sprak ik vaak met haar over literatuur en leende haar boeken uit. Ik voelde nu eenmaal de drang mijn evangelie uit te dragen, dat samengevat luidde: wees altijd nuchter, denk onafhankelijk, laat je niet door anderen voorschrijven hoe je moet leven, geef zoveel mogelijk gehoor aan je drang tot genieten, en scherp je geest door te lezen wat anderen hierover hebben geschreven.

Over de postwisselfraude:

- Ik was onmiddellijk geestdriftig over dit plan, net als Kees B. Eindelijk hadden wij een bruikbaar idee voor het plegen van een administratieve misdaad die ons veel geld kon opleveren, geen sporen achterliet die naar ons zouden leiden, en door de homeopathische verdunning van de schade niemand benadeelde.

- Excuses hebben waarde als ze spontaan worden aangeboden, niet als ze worden afgedwongen.

   

 

Lees verder in mijn bespreking van deel 2 van "Memoires van een slecht mens".

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

James: Levensfase(s)

James: Levensfase(s) (Frankrijk, 2021): 88 blz: Vertaald door Remco Koning (2023): Uitgeverij Silvester Strips

 

 

De Franse? [Ik heb niets over hem kunnen vinden] striptekenaar James heeft een luchtige graphic novel gemaakt waarbij ieder jaar uit het leven van een doorsnee man wordt weergegeven in één enkele bladzijde met 6 tekeningen met bijbehorende teksten. Het boek loopt vanaf zijn eerste levensjaar tot aan zijn dood op 78-jarige leeftijd. 

 

"Levensfase(s)" bevat niets schokkends. Het boek geeft op een zeer aangename, vriendelijke manier weer hoe een leven eruit kan zien van een gewone man die zich in niets onderscheidt van zijn medemensen. Een erg prettig album als tussendoortje!

 

Citaten:

- 7 jaar -

Alsjeblieft, Gefeliciteerd!

Dank je wel, Arthur! Waarom ben je niet verkleed?

Ik ben wel verkleed.

Je hebt geen kostuum.

Mijn moeder haat verkleedpartijtjes. Ze wilde geen kostuum voor me kopen. Dus ben ik verkleed als loser.

O ja! Nu zie ik 't!

Net echt!

 

- 22 jaar -

Gefeliciteerd, knul! En wat ga je nu doen, nu je je diploma op zak hebt?

Depressief zijn omdat ik geen werk kan vinden. Stressen vanwege een nieuwe baan. Bang zijn om die baan weer te verliezen.

Je bekijkt het leven van de zonnige kant.

Ik ben een rasoptimist. Ik denk nog even niet aan het feit 45 jaar te moeten werken voor een klein pensioen ... een burn-out krijgen, verbitterd raken, mijn tanden verliezen ...

Ja, je moet je ook een beetje laten verrassen door het leven.

 

- 39 jaar -

Flessen water.

Check.

Proviand.

Check.

EHBO-koffer. Externe batterij voor de telefoon.

Check. Check.

Goed, ik herhaal: 9 uur, dokter. 10 uur, zwemles. 11.30 uur, orthodontist. 13.00 uur, muziekles. 14.00 uur. volleybalwedstrijd. 16.00 uur, recyclingstation. 17.00 uur, boodschappen doen.

Ik ... ik wil naar kantoor ...

Kop op, deze zaterdag kom je ook wel weer door.

 

- 56 jaar -

Kijk nou toch wat prachtig! Het is de klim waard, vind je niet? Zullen we op het platteland gaan wonen?

Ah, leven op het platteland ... Terug naar de basis ... Eén worden met de natuur, de elementen ... Geen winter ...

Word je niet moe van jezelf, meneer de pessimist?

Oké, oké ... Dienen als voer voor de insecten en als mest voor de bloemen in de lente ...

- 71 jaar -

Er gaat niets boven de Canarische Eilanden in december! De zon, de rust, het uitzicht ... Wat kijk je?

Het mooiste wat er is ...

Laat me raden ... De verkeerscamera's?

Bingo! Mijn favoriet is de A6 voor Parijs tijdens de ochtendspits. Het staat helemaal stil, magisch!

Heb je heimwee?

Nee, maar ik vind het mooi om al die mensen te zien samenklonteren om te gaan werken en ons pensioen en onze medische zorg te betalen.

O, en als ze met z'n allen op de snelweg staan om tegelijk te vertrekken tijdens de schoolvakanties ... Hilarisch!

Er gaat niets boven de Canarische Eilanden in december!

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Marcel Proust: Op zoek naar de verloren tijd: Deel 1: De kant van Swann

Marcel Proust: Op zoek naar de verloren tijd: Deel 1: De kant van Swann (Frankrijk, 1913): 537 blz: Vertaald door Thérèse Cornips (2009): Uitgeverij de Bezige Bij

 

 

"Op zoek naar de verloren tijd" van Marcel Proust wordt vrij algemeen beschouwd als één van de belangrijkste romans ooit. Ik kan het hier alleen maar mee eens zijn. Ik heb de serie 2 keer in zijn geheel gelezen, in 2005 en in 2018. "De kant van Swann" heb ik voor het eerst gelezen in 2005 in een oudere vertaling. Thérèse Cornips heeft nadat ze de delen 3 tot 7 van de serie had vertaald, "De kant van Swann" vertaald. Aan de vertaling van het tweede deel "In de schaduw van de bloeiende meisjes" is ze helaas niet meer toegekomen. Na de vertaling van Thérèse Cornips is er nog een nieuwere vertaling verschenen (in de Perpetua-reeks!) van een drietal mannelijke vertalers. Deze nieuwere vertaling vind ik beduidend minder mooi dan die van Cornips. Nu heb ik de vertaling van Cornips voor de derde keer gelezen, waarmee ik het boek vijf keer heb gelezen.

Als je begint met het lezen van "De kant van Swann" lijkt het taalgebruik van Proust erg moeilijk. Hij gebruikt veel lange zinnen, met veel komma's en bijzinnen waarin hij zeer precies formuleert. Na een tijdje went het en kan ik genieten van het mooie taalgebruik. Proust vertelt zijn verhaal met een groot psychologisch inzicht. Niet wat er staat is het belangrijkste, maar vooral de manier waarop het gezegd wordt.

 

Het beroemdste fragment uit de hele "Op zoek naar de verloren tijd" staat op de bladzijden 90 tot 94 waarin beschreven wordt hoe de verteller een soort cakeje, Petites Madeleines geheten, in zijn thee doopt, de thee met cakeje opdrinkt en vervolgens een heleboel herinneringen aan vroeger krijgt, die hij op een andere manier nooit had verkregen.

 

Citaten:

- Mijn enige troost , als ik naar boven naar mijn slaapkamer ging, was dat mama mij een kus zou komen geven als ik in bed lag. Maar dat goedenachtzeggen duurde zo kort, zij ging zo vlug weer naar beneden, dat het moment waarop ik haar naar boven hoorde komen en er daarna door de gang met de openslaande deuren het zachte ruisen kwam van haar blauwe mousselinen tuinjurk, waar koordjes van gevlochten stro aan hingen, een smartelijk moment voor me was.

- Mijn moeder was genoodzaakt het gesprek af te breken, maar zelfs aan deze belemmering ontleende zij nog een fijngevoelige gedachte, zoals de tirannie van het rijm goede dichters dwingt tot de vondst van hun grootste schoonheden ...

- Ik was dan ook van plan om in de eetkamer al van te voren, als de maaltijd was begonnen en ik het ogenblik voelde naderen, van die kus die zo kort en vluchtig zou zijn alles te maken wat ik er in mijn eentje van maken kon, alvast het plekje op de wang te kiezen dat ik zou kussen, mijn gedachten erop voor te bereiden, zodat ik dankzij die mentale aanloop tot een kus de hele minuut die mama mij zou gunnen kon wijden aan het voelen van haar wang tegen mijn lippen, zoals een schilder die maar korte poseerzittingen kan krijgen zijn palet prepareert en al van tevoren uit zijn geheugen en aan de hand van zijn aantekeningen alles heeft gedaan waarvoor hij het desnoods zonder de aanwezigheid van zijn model kon stellen.

 

- Françoise was een van die gedienstigen die enerzijds, in een huishouden, bij een buitenstaander op het eerste gezicht het minst in de smaak vallen, misschien doordat zij zich niet de moeite geven hem voor zich in te nemen en niet voorkomend tegenover hem zijn, heel goed wetend dat zij hem niet nodig hebben, dat, veeleer dan dat zij ontslagen worden, hij niet langer zou worden ontvangen; en die anderzijds juist degenen zijn op wie hun baas en bazin het meest zijn gesteld omdat ze hun ware capaciteiten hebben ondervonden, en niet geven om die oppervlakkige gezelligheid, dat willige gebabbel dat op een gast een gunstige indruk maakt, maar waarachter vaak een hardleerse onbenulligheid schuilt.

 

- Want aan de vaste basis van eieren, koteletten, aardappels, vruchtengelei en biscuits, die zij ons niet eens meer aankondigde, voegde Françoise - al naar de werkzaamheden op de velden en in de boomgaarden, de opbrengst van de visserij, de wisselvalligheden van de handel, de goede gaven van de buren en haar eigen vernuft - nog iets toe, en wel zo dat ons menu, net als die dertiende-eeuwse vierpassen uitgehouwen in de steen van kathedraalportalen, enigszins het ritme van de jaargetijden en de episoden van het leven weerspiegelde: een griet omdat de marktvrouw haar gegarandeerd had dat hij vers was, een kalkoen omdat zij een mooie op de markt van Roussainville-le-Pin had gezien, kardoen met merg omdat ze die nog niet op die manier voor ons gemaakt had, een gebraden lamsbout omdat de buitenlucht hongerig maakt en hij tussen nu en zeven uur de tijd had om te zakken, spinazie voor de afwisseling, abrikozen omdat ze nog haast niet te krijgen waren, aalbessen omdat er over twee weken geen meer zouden zijn, frambozen die M. Swann speciaal was komen brengen, kersen, de eerste die van de kersenboom in de tuin kwamen nadat hij twee jaar niet had gedragen, roomkaas waar ik vroeger veel van hield, een amandeltaart omdat zij hem de vorige dag besteld had, een brioche omdat het onze beurt was om er een aan te bieden. Als dat alles op was werd ons, speciaal voor ons bereid maar meer in het bijzonder gewijd aan mijn vader die een liefhebber was, een crème au chocolat aangeboden als spontane inval, als persoonlijke attentie van Françoise, luchtig en licht als een gelegenheidsstuk waar zij al haar talent in had gelegd.

Over cocottes:

- Het leek me later dat in de rol van deze nietsdoende en leergierige vrouwen een van de ontroerende kanten was dat zij hun gulle hart, hun talent, een latent schoonheidsideaal van het gemoed - want zoals kunstenaars verwezenlijken ze het niet, geven ze het geen plaats in het kader van het gewone bestaan - en een schat die hun weinig kost, aanwenden om het ruwe, ongepolijste leven van de mannen met een kostbare, sierlijke zetting op te luisteren.

 

- Hij, Swann, probeerde niet de vrouwen met wie hij zijn tijd doorbracht mooi te vinden, maar zijn tijd door te brengen met de vrouwen die hij om te beginnen mooi had gevonden.

 

- " ... Ik vind het eigenlijk belachelijk dat een man met zijn intelligentie lijdt om een vrouw van dat slag, een die niet eens interessant is, want het moet een idioot zijn, zegt men," voegde ze eraan toe met de wijsheid van mensen die niet verliefd zijn en vinden dat een geestrijk man alleen ongelukkig zou mogen zijn om een vrouw die de moeite waard is, wat ongeveer gelijk staat met verbaasd zijn dat iemand zich verwaardigt aan de cholera te lijden door toedoen van iets zo nietigs als de kommabacil. 

- Swann was zoals veel mensen een luie denker en had weinig fantasie. Hij wist wel, als een algemeen geldend feit, dat het leven van individuen vol contrasten is, maar bij ieder in het bijzonder stelde hij zich het hele deel van diens leven dat hij niet kende voor als identiek aan het deel dat hij kende. Hij stelde zich voor wat men hem verzweeg met behulp van wat men tegen hem zei.

- Zoals, uit de verte de rotspunt vanwaar de zeeleeuw het water in duikt de kinderen die weten dat ze hem te zien zullen krijgen in vervoering brengt, zo bracht lang voor ik bij de acacia's was, hun geur, die alom uitstralend, van verre de nabijheid en de bijzonderheid verried van een machtige, lome, plantaardige persoonlijkheid, en vervolgens wanneer ik dichterbij kwam, de zichtbare top van hun luchtige, tere loof, achteloos elegant, koket van snit en dun van stof, waar honderden bloesems op waren neergestreken als gevleugelde, trillende kolonies prachtige parasieten, en zelfs hun vrouwelijke naam, passief en zacht, mijn hart aan het bonzen, maar van een werelds verlangen, zoals de walsmelodieën die alleen nog de namen bij je oproepen van de schone genodigden, aangekondigd door de livreiknecht bij de entree van een bal.

 

Ik vind het lezen van Marcel Proust prachtig. Het eerste deel "De kant van Swann" en vooral het tweede deel "In de schaduw van de bloeiende meisjes" vind ik de twee mooiste delen van de cyclus. De overige vijf delen zijn ook erg mooi, maar wat mij betreft niet essentieel. De Franse striptekenaar Stéphane Heuet vond blijkbaar hetzelfde. Heuet heeft de eerste twee delen van "Op zoek naar de verloren tijd" bewerkt tot een prachtige strip waarbij hij ongeveer 10-20% van de tekst heeft gebruikt. Als het beginnen aan de hele "Op zoek naar de verloren tijd" te intimiderend lijkt, kun je altijd nog beginnen met deze strip. Grote kans dat je daarna de hele cyclus wilt lezen. 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

 

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 10: Nooit opgeven

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 10: Nooit opgeven (Japan, na 1973): 261 blz: Vertaler niet vermeld (2015): Uitgeverij XTRA

 

 

Gen ontmoet op straat een meisje waar hij meteen verliefd op wordt. Het blijkt dat zij de dochter is van een man die vertelt hoe geweldig het Japanse leger wel niet was. Van haar vader mag zij niet met Gen omgaan, maar zij doet het toch. Het zijn voor Gen de gelukkigste momenten uit de hele 10-delige serie.

 

Musubi is door toedoen van gangsters verslaafd geraakt aan drugs en komt te overlijden. Ryuta schiet een paar gangsters die dit veroorzaakt hebben overhoop en gaat op de vlucht met Katsuko.

 

Aan het einde van "Nooit opgeven" neemt Gen de trein naar Tokio om zich daar, te midden van andere kunstenaars, te bekwamen in het schilderen.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 9: Grenzen doorbreken

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 9: Grenzen doorbreken (Japan, na 1973): 263 blz: Vertaler niet vermeld: Uitgeverij XTRA

 

 

Het huis waarin Gen een paar jaar heeft gewoond en dat hij zelf gebouwd heeft met zijn moeder en zijn vrienden moet afgebroken worden om plaats te maken voor een vredespark in Hiroshima. Gen en Ryuta laten het er niet bij zitten en bekogelen de mensen die het huis afbreken met stront. Helaas delven ze het onderspit. 

Natsue voelt dat ze niet lang meer te leven heeft en wil een urn maken zodat daarin haar as bewaard kan worden bij haar vrienden. Ze maakt een prachtige urn, maar Gen vernielt die doelbewust omdat hij hoopt dat zij daardoor wil blijven leven om een nieuwe urn te maken. Het pakt anders uit. Natsue sterft en Gen maakt zelf een urn voor haar as.

Gen ontmoet een schilder die hem leert om reclameborden te schilderen.

   

 

Lees verder in mijn bespreking van deel 10 van Hiroshima: "Nooit opgeven".

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

 

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 8: Kooplui des doods

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 8: Kooplui des doods (Japan, na 1973): 263 blz: Vertaler niet vermeld: Uitgeverij XTRA

 

 

Intussen is er een oorlog uitgebroken in Korea. De Amerikanen trekken opnieuw ten strijde, ditmaal vanaf hun legerbases in Japan. Veel Japanners willen demonstreren tegen deze oorlog, maar de bezetter staat dat niet toe.

Ryuta doet goede zaken met de verkoop van de kleding die Katsuko en Natsue hebben gemaakt. Hij is een groot fan van de Carps, het honkbalteam van Hiroshima. Ryuta droomt ervan om ook een groot honkballer te worden.

In de klas van Gen zit Aihara die ruzie zoekt met Gen en hem uitdaagt voor een gevecht op leven en dood. In feite wil hij graag dood. Ze raken bevriend en Gen komt erachter dat ook van Aihara zijn grote liefde het honkbal is, en dat hij een heel goede werper is.

 

Op school heeft Gen een leraar Ohta, die anders is dan andere leraren. Ohta verafschuwt geweld, spoort zijn leerlingen aan om zelf kritisch te blijven nadenken en gebruikt zelf geen geweld tegen hen, in tegenstelling tot alle andere leraren. Dan wordt Ohta ontslagen. Gen is woest.

 

Natsue krijgt een blindedarmontsteking en moet naar het ziekenhuis. Ze herstelt niet goed en wil zich voorbereiden op haar dood.

 

Koiji, de oudste broer van Gen heeft een vriendin, die met hem wil samenwonen, maar dan zonder Gen en Akira. Gen voelt dat hij in de weg zit.

 

   

 

Lees verder in mijn bespreking van deel 9 van Hiroshima: "Grenzen doorbreken".

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

 

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 7: Tot stof vergaan

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 7: Tot stof vergaan (Japan, na 1973): 265 blz: Vertaler niet vermeld (2014): Uitgeverij XTRA

 

 

Ryuta heeft een idee om het boek van "papa" te laten drukken bij de gevangenis. Alleen moeten ze nog aan papier zien te komen dat erg schaars is, maar hier helpt meneer Pak bij. 

 

Ryuta had een maatje uit het tuchthuis, Noro, meegenomen toen hij ontsnapte. Noro wil wraak nemen op zijn oom die hem slecht behandeld heeft, maar wordt bijna in stukken gescheurd door diens hond. Gen en Ryuta gaan even op bezoek bij die oom, maken de bloeddorstige hond af en vertrekken pas nadat ze goudstaven hebben meegenomen.

 

"Papa" sterft als het boek gedrukt is. De Amerikanen komen achter het bestaan van het boek en pakken Gen en zijn vriendjes op. Ze kunnen niet geloven dat Gen achter het boek zit, maar pakken evengoed de jongens op. Gen en zijn vriendjes bereiden zich voor op martelingen, de Amerikanen denken dat ze gek zijn, en ze worden weer vrijgelaten. Ze snappen er niets van.

Intussen is Kimie [de moeder van Gen] uit het ziekenhuis gekomen, zogenaamd omdat ze beter is, maar in werkelijkheid omdat ze uitbehandeld is. Ze heeft maagkanker en volgens de dokter heeft ze nog maar 4 maanden te leven. Gen, Akira en Ryuta zijn radeloos. Dan komt het moment dat Kimie sterft.

 

    

 

Lees verder in deel 8 van mijn bespreking van Hiroshima: "Kooplui des doods".

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 6: Niets dan de waarheid

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 6: Niets dan de waarheid (Japan, na 1973): 269 blz: Vertaler niet vermeld (2013): Uitgeverij XTRA

 

 

Aan het begin van "Niets dan de waarheid" verkopen Gen en zijn vriendjes opgegraven schedels van omgekomen Japanners aan de Amerikaanse soldaten als souvenirs. Een Japanse schoolmeester is boos op hen, maar Ryuta werpt tegen dat de schoolmeester hun geen eten geeft en dat ze anders verhongeren.

 

Met het geld dat ze aan de verkoop hebben verdiend willen ze naar de zwarte markt gaan om eten te kopen. Tot hun verbazing worden er allerlei grote pakketten uit de trein gegooid. Er blijkt in de pakketten veel eten te zitten. Gen en zijn vriendjes snappen er niets van, totdat ze erachter komen dat de politie al het eten dat op de zwarte markt is gekocht, in beslag neemt. 

De moeder van Gen is doodziek en Ryuta berooft een stel gangsters om aan geld te komen voor medicijnen. De gangsters zweren wraak en Ryuta moet vluchten en meldt zich bij de politie voor opname in een tuchthuis. 

Gen redt een meisje van zelfmoord die hij al eerder had gered. Natsue wil niet meer verder leven omdat haar gezicht vreselijk verminkt is en ze door iedereen voor monster wordt uitgemaakt. Gen neemt haar op in zijn vriendengroepje.

Gen weet met de verkoop van gestolen koper wat geld te verdienen en koopt daarmee een tweedehands naaimachine zodat Katsuko en Natsue een kledingwinkel kunnen beginnen. De oudere man "Meneer" die ze hebben opgenomen heeft een boek over de atoombom geschreven "Het einde van de zomer" en hoopt dat gepubliceerd te krijgen. Gen doet zijn uiterste best maar geen enkele uitgever durft het aan om het boek te publiceren uit angst voor represailles van de Amerikanen. 

   

 

Lees verder in mijn bespreking van deel 7 van Hiroshima: "Tot stof  vergaan".

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

 

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 5: Oorlog zonder einde

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 5: Oorlog zonder einde (Japan, na 1973): 268 blz: Vertaler niet vermeld (2010): Uitgeverij XTRA

 

 

De toestand in Hiroshima is enigszins genormaliseerd en Gen gaat weer gewoon naar school. In zijn klas zit Amamori met wie hij steeds ruzie heeft en die hij consequent Kakamori noemt. Op een dag komen drie straatschoffies de les verstoren en bedreigen ze de leraar. In één van hen herkent Gen zijn vriend Ryuta, die nu voor een beruchte maffiabaas werkt.

 

Gen en zijn vrienden hebben geen plaats om te wonen, dus bouwen ze een huisje. Daar wonen Gen, zijn vriend Ryuta en het meisje Katsuko. De maffiabaas Masa kan bomwezen zoals Ryuta goed gebruiken als kanonnenvlees en eist hem terug. Ryuta schiet hem haast overhoop. Ook komt een oude man in hun huisje wonen wiens gehele familie dood is. Hij is schrijver en wil de wereld vertellen over de verschrikkingen van de atoombom, maar de Amerikanen staan niet toe dat er ook maar iets over de atoombom wordt gepubliceerd.

De moeder van Gen is ziek. De arts raadt aan om naar het Amerikaanse ABCC te gaan, de Commissie van Atoombomslachtoffers. Daar verzamelen ze gegevens over mensen die ziek zijn als gevolg van de straling en ook de botten van de doden. De Amerikanen geven aan artsen die mensen naar hen toesturen gratis medicijnen, die de artsen voor grof geld verkopen. Een jongen graaft schedels op, maakt die schoon en verkoopt ze aan Amerikaanse soldaten. Gen is woest, maar de jongen vertelt hem dat het zijn manier is om wraak te nemen op de Amerikanen. Gen en Ryuta gaan ook schedels verzamelen. Gen en Ryuta hebben altijd honger. Ryuta probeert om garnalen te vangen, maar weet niet hoe hij dat moet doen. Gen leert het hem.

 

  

 

Lees verder in mijn bespreking van deel 6 van Hiroshima: "Niets dan de waarheid".

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 4: Uit de as herrezen

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 4: Uit de as herrezen (Japan, na 1973): 291 blz: Vertaler niet vermeld (2009): Uitgeverij XTRA

 

 

De oorlog is afgelopen en de Amerikanen houden het land bezet. De opperbevelhebber van de Amerikanen, de generaal Douglas MacArthur, is nu de baas in Japan. Er gaan geruchten dat als de Amerikanen je te pakken krijgen ze bij de mannen de kloten afhakken en de vrouwen verkrachten. Natuurlijk is de eerste Amerikaan die Gen en Ryuta te zien krijgen, een vriendelijke soldaat die hun een pakje kauwgom geeft, een wonderbaarlijk snoepgoed dat je heel lang kunt uittrekken. 

Gens oudste broer Koji is ontslagen als soldaat en duikt weer op bij Kimie, Gen, Akira, Ryuta en Tomoko, met als enig bezit een kist met een aantal blikjes met eten die natuurlijk gauw op zijn.

Gen en Ryuta gaan op strooptocht uit om aan eten te komen. Zowel zij als Tomoko hebben rare vlekken op hun lichaam. Een man ziet Tomoko, Gen en Ryuta en zegt tegen Gen en Ryuta dat Tomoko niet lang meer te leven heeft omdat zij ernstig ondervoed is. Ook Gen en Ryuta zijn ondervoed en hebben hard dierlijke eiwitten nodig. De man zegt dat hij zich in leven heeft gehouden door honden op te eten. Gen en Ryuta willen ook een hond doden om die op te eten, maar dat kunnen ze niet over hun hart verkrijgen.

Er volgt een komische scène. Gen en Ryuta stelen op de Amerikaanse legerbasis een doos met blikken. Ze hopen dat er vlees of op zijn minst melkpoeder in zit. Op de blikken staat een hart met een grote letter L. Als Gen en Ryuta een blik openmaken zitten er raar gevormde ballonnen in. Ze begrijpen niet wat die rare Amerikanen met zoveel rubberen ballonnen aan moeten.

 

Ondertussen gaat Gen weer naar school. Bij hem in de klas zit een meisje die net als hij kaal is, maar een pruik draagt. Ze worden allebei vaak uitgescholden voor kale. De oudere zus van het meisje gaat met Amerikaanse soldaten mee, zodat ze te eten hebben en de huur van een woning kunnen betalen.

 

Op een dag is Tomoko verdwenen. Gen zoekt overal, maar kan haar niet vinden. Als hij Tomoko uiteindelijk terugvindt, is ze ernstig ziek en komt ze te overlijden. Gen is diepbedroefd.

  

 

Lees verder in mijn bespreking van deel 5 van Hiroshima: "Oorlog zonder einde".

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 3: Een nieuw bestaan

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 3: Een nieuw bestaan (Japan, na 1973): 263 blz: Vertaler niet vermeld (2007): Uitgeverij XTRA

 

 

Nadat Gen en zijn moeder weggegaan zijn bij de vriendin van Kimie, zijn ze op zoek naar woonruimte. Niemand wil hen een kamer verhuren, bang dat ze door stralingsziekte worden besmet. Kimie en Gen keren terug naar de woning van de vriendin die spijt heeft van haar harde behandeling. Ze kunnen nu in een schuurtje wonen.

 

Gen krijgt een goed betaald baantje als de verzorger van Seiji, de broer van een rijk man. Deze man wil zelf Seiji niet verzorgen. Gen haalt de maden uit de wonden en verschoont de verbanden. Seiji behandelt hem eerst heel kwaadaardig totdat hij merkt dat Gen gevoelig is voor zijn woorden en dan helpt Gen hem zoveel hij kan.

 

In deel 2 had Gen een jongetje ontmoet, Ryuta, die hij zeer vond lijken op zijn overleden broertje Shinji. Ryuta was de aanvoerder van een bende weeskinderen. Nu vraagt Gen aan zijn moeder of Ryuta bij hen kan komen wonen. Dat mag. 

Intussen heeft Gens oudere broer Akira het einde van de oorlog doorgebracht op het platteland, twee dagen lopen verderop. Gen en Ryuta laten Kimie en Tomoko achter en gaan op weg naar Akira. Onderweg komen ze een jongen tegen die zijn zusje slaat. Gen en Ryuta zijn hierover verontwaardigd, maar het blijkt een doeltreffende strategie om aan voedsel te komen, die Gen en Ryuta even later zelf ook toepassen. Ze komen aan bij Akira aan wie ze het droeve lot van de families van Gen en Ryuta vertellen.

 

   

 

Lees verder in mijn bespreking van deel 4 van Hiroshima: "Uit de as herrezen".

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 2: De levende doden

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 2: De levende doden (Japan, na 1973): 259 blz: Vertaler niet vermeld (2006): Uitgeverij XTRA

 

 

In "De levende doden" gaat het verhaal van Gen Barrevoets en zijn familie verder. De 6-jarige Gen en zijn moeder Kimie hebben de uitbarsting van de atoombom op 6 augustus 1945 overleefd. Zijn vader Daikichi, zijn zus Eiko en zijn jongere broertje Shinji zijn vast komen te zitten tussen het puin en zijn overleden. Van wat er met zijn twee oudere broers is gebeurd: Koiji die in het leger is gegaan en Akira die op het platteland is ondergebracht, lezen we in "De levende doden" niets.

 

Na de uitbarsting van de atoombom is het een enorme chaos in Hiroshima. Overal liggen doden en gewonden. Veel mensen hebben brandwonden en de huid van hun lichamen laat los zodat ze er angstaanjagend uitzien. De mensen zitten vol met vliegen en maden. De mensen die nog leven hebben een enorme dorst. Te midden van deze chaos, de dag na de ontploffing, krijgt Kimie nog een dochtertje, Tomoko. Haar borsten zijn droog, dus moet Gen op zoek naar eten voor zijn moeder en zijn kleine zusje.

 

Gen beleeft allerlei avonturen. Hij ontmoet een meisje, Natsuo, die danseres wil worden nu beseft hoe lelijk ze is met al haar brandwonden en zelfmoord wil plegen. De doden en gewonden van het bombardement worden naar een klein eilandje voor de kust van Hiroshima gebracht. Schrijnend is daarbij dat alleen Japanners worden geholpen, Koreanen worden geheel aan hun lot overgelaten.

 

Gen slaagt erin aan een beetje rijst te komen en de baby is intussen gevoed met melk van een andere vrouw wiens eigen kind verloren was gegaan. Kimie en Gen besluiten om naar een nabijgelegen stadje te gaan, naar een vriendin van Kimie. Die vriendin ontvangt hen hartelijk, maar de tang van een schoonmoeder van de vriendin en de kinderen van de vriendin hebben geen boodschap aan Gen en Kimie en laten dat duidelijk blijken.

"De levende doden" is het trieste verhaal van de overlevenden van de explosie. Het is het meest sombere deel van de 10-delige serie en het is een welsprekende waarschuwing tegen het gebruik van atoomwapens en geweld in het algemeen.

   

 

Lees verder in mijn bespreking van deel 3 van Hiroshima: "Een nieuw bestaan".

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Keiji Nakazawa: Gen Barrevoets in Hiroshima: Deel 1: De bom

Keiji Nakazawa: Gen Barrevoets in Hiroshima: Deel 1: De bom (Japan, vanaf 1973): 286 blz: Vertaler niet vermeld (2007): Uitgeverij XTRA

 

 

Ik heb dit najaar de eerste 5 delen van "Hiroshima" gelezen en besproken. De afgelopen dagen heb ik delen 6 tot 10 herlezen. Ik plaats de stukjes nu de komende dagen achter elkaar.

 

De 10-delige serie Graphic Novels "Gen Barrevoets in Hiroshima" is de meest indrukwekkende serie strips of Graphic Novels die ik ken. Dat ligt niet zozeer aan de tekeningen (ik ken strips of Graphic Novels waarvan de tekeningen mij meer aanspreken), maar vooral aan het verhaal dat wat mij betreft zich kan meten met de grote romans uit de wereldliteratuur. 

De hoofdpersonen uit "Hiroshima" zijn de leden van de familie Nakaoka, bestaande uit vader Daikichi, moeder Kimie, oudste zoon Koiji (aan het begin van het boek 17 jaar oud), dochter Eiko (14 jaar), tweede zoon Akira (11 jaar), derde zoon Gen (6 jaar en uiteindelijk de schrijver en verteller van het boek) en jongste zoon Shinji (4 jaar). 

 

"Hiroshima" is gebaseerd op de persoonlijke ervaringen van de schrijver Keiji Nakazawa. Het is wel wat opgeleukt zodat het verhaal beter binnen komt. De serie begint in de zomer van 1945 als de Japanse bevolking zucht onder de gevolgen van een militaire dictatuur en de oorlog. Als we het boek mogen geloven was de Japanse samenleving in die tijd zeer gewelddadig. Iedereen die hoger in rang stond mishandelde lager geplaatsten. Dat gebeurde niet alleen in het leger waar rekruten werden afgebeuld, maar ook bij leraren die leerlingen mishandelden en ook bij ouders die hun kinderen mishandelden. Zelfs de vredelievende Daikichi straft zijn kinderen geregeld erg hardhandig.

 

De bevolking is helemaal murw gemaakt en loopt achter de machthebbers aan. Vader Daikichi is één van de zeer weinigen die openlijk vraagtekens bij de oorlog zet en verkondigt dat de oorlog alleen gunstig is voor de rijken en niets goeds brengt voor de arme bevolking. Daarom wordt hij door de mensen in zijn omgeving als een verrader gezien die het leven zo zuur mogelijk gemaakt dient te worden. Omdat de vader een verrader is, zijn zijn vrouw Kimie en de kinderen dat automatisch ook. Oudste zoon Koiji kan dat niet aanzien en meldt zich als vrijwilliger voor het leger, hoewel hij nog te jong is om in dienst te moeten. Dit uiteraard tot ergernis van zijn vader.

 

Een voorbeeld uit "De bom". Een rekruut in het leger kan de moordende training in het leger niet aan en wordt daarom mishandeld door de commandant. Hij deserteert uit het leger, maar wordt algauw teruggevonden. Zijn commandant mishandelt hem daarop nog erger, waarop de rekruut zichzelf ophangt. De legerleiding stuurt een bericht naar de ouders van de rekruut dat hun zoon eervol is gestorven.

 

Op 6 augustus 1945 om 8.15 uur 's ochtends ontplofte de eerste atoombom zo'n 600 meter boven Hiroshima. Gen overleefde de ontploffing, evenals zijn moeder. Vader Daikichi, dochter Eiko en jongste zoon Shinji kwamen om het leven door instortend puin. 

Wat maakt de 10 delen "Gen Barrevoets in Hiroshima" zo bijzonder? De tekeningen in de boeken zijn erg mooi, maar het zit hem toch in de eerste plaats in de manier waarop het verhaal wordt verteld. De hoofdpersonen van het boek, Gen en zijn vriendjes, zijn straatschoffies die ongelooflijk veel lef hebben (keiharde gangsters worden zonder enige moeite vermoord) en die tegelijkertijd tegen het onrecht in de wereld strijden en een klein hartje hebben. 

 

In de boeken zit veel geweld, maar ook erg veel humor. Ik heb nog nooit zo meegeleefd met de personages in een boek als juist bij deze serie boeken. Ik las met een tempo van slechts 50 bladzijden per dag (ongeveer een kwartiertje lezen) om zo lang mogelijk van het verhaal te kunnen genieten. Het is jammer dat deze serie moeilijk verkrijgbaar is, hij is bij de bibliotheek niet te leen en de serie is vrij duur. Maar als je hem dan toch in zijn geheel aanschaft, dan heb je een werkelijk unieke serie boeken!

 

  

 

Lees verder in mijn bespreking van het tweede deel van Hiroshima: "De levende doden".

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Matsuo Basho: Verzamelde haiku's

Matsuo Basho: Verzamelde haiku's (Japan, 1663-1694): 470 blz: Vertaald, ingeleid en toegelicht door Jos Vos (2023): Uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep

 

 

"Verzamelde haiku's" is uitgegeven als een mooie hardcover met een prachtige stofomslag. Het boek bevat alle 975 haiku's die bekend zijn van Matsuo Basho (1644-1694), Japans bekendste haiku-dichter. Het boek bevat een korte inleiding en vervolgens worden de haiku's genummerd weergegeven in de vertaling van Jos Vos.

 

Tegen het eind van zijn leven beschreef Basho zichzelf als volgt: "Ooit was ik jaloers op lieden die een officiële positie bekleedden. Op zeker ogenblik was ik van plan in een klooster in te treden. Toch laat ik me doelloos zweven als een wolkje in de wind en stop al mijn energie in het beschrijven van vogels en bloesems. Omdat ik zo al enige tijd de kost verdien, ben ik iemand geworden zonder echte vaardigheden of talenten, die enkel vasthangt aan deze ene dunne draad."

Het was voor mij bij voorbaat de vraag wat ik van "Verzamelde haiku's" zou vinden. Ik ben een groot fan van de prozavertalingen van Jos Vos en ik heb helemaal niets met gedichten. Het was dus een sprong in het duister.

Ik vind "Verzamelde haiku's" een prachtige uitgave. Zoals hierboven al is aangegeven wordt iedere haiku van Basho meer of minder uitgebreid becommentarieerd door Jos Vos. Ik ben bij het lezen van het boek gestopt op bladzijde 100. De haiku's zeggen mij niets en het commentaar is goed geschreven, maar kan mij ook niet zo boeien.

 

De weergave van de haiku's en de bijbehorende toelichting gebeurt steeds op dezelfde manier, ik geef als voorbeeld de eerste haiku:

 

1

De maan zal u gidsen:

deze kant op, meneer, als

u een herberg zoekt.

Tsuki zo shirube konata e irase tabi no yado

Titel in Japans schrift

Speelse variant op een zinnetje uit het zestiende-eeuwse no-spel De kobold uit Kurama (Kurama tengu) waarin de Grote Kobold van Kurama (een gehucht ten noorden van Kyoto) de jonge Yoshitsune aanmoedigt om het plaatselijke gebergte te betreden: het is er vreselijk donker, maar de feestelijke lentebloesems zullen hem de weg wijzen. Het parodiëren van spelen uit het doodernstige no-theater was onder haikai-dichters in de jaren 1660-1680 erg populair. Het seizoenswoord "maan" geeft aan dat we te maken hebben met een najaarsgedicht.

 

Misschien is één van mijn lezers geïnteresseerd in "Verzamelde haiku's"? Mijn exemplaar is in zeer goede staat, met een paar kleine potloodstreepjes in de inleiding en is te koop voor 20 euro (exclusief eventuele verzendkosten). 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Frank van Rijn: Een duizend meter hoge kerstboom

Frank van Rijn: Een duizend meter hoge kerstboom: Mexico, Guatemala en Belize (Nederland, 2022): 232 blz: Uitgeverij Elmar

 

 

"Een duizend meter hoge kerstboom" beschrijft een fietstocht die Frank van Rijn van december 2015 tot februari 2016 maakte door Centraal-Amerika: Mexico, Guatemala en Belize, waarbij hij vooral geïnteresseerd was in de overblijfselen van de Maya-cultuur. 

Voor Franks doen was het een kort tochtje van slechts 3 maanden en nog geen 4.500 km. Met dit boek erbij heb ik alle 17 boeken van Frank van Rijn op mijn blog besproken. Het is leuk om alle stukjes achter elkaar te lezen en dan vooral de citaten die tezamen een uitstekend beeld geven van wat Frank al die jaren heeft gedaan.

Ik vind "Een duizend meter hoge kerstboom" een gemiddeld boek van Frank van Rijn. Zijn boeken zijn in de eerste plaats leuk voor mensen die zelf ook een grote fietstocht hebben gemaakt.

 

Citaten:

- Maar eigenlijk onderstreepte die afdaling zijn dreigende schuin omhoog gestoken onderarm-verhaal, want elke afdaling maakt het gemiddelde stijgingspercentage van de rest groter, oftewel in klare taal: hoe meer je daalt op een traject, waarop je een bepaald hoogteverschil moet overwinnen, hoe zwaarder je daarvoor verderop moet boeten.

- Een feest moest hier uiteraard groots en vooral met enorm veel megabels gevierd worden. En natuurlijk gold de gulden regel, die op veel plaatsen in de wereld geldt: een gezellige sfeer wordt alleen dan opgeroepen, als de luidsprekers zoveel lawaai produceren dat je beslist niet meer met elkaar kunt praten. Dat hoefde ook niet, want wat mensen bij dat soort gelegenheden tegen elkaar zeggen is toch volledig voorspelbaar en in ieder geval totaal onbelangrijk. Vuurpijlen, rotjes en ander knalwerk maakten de vreugde compleet.

- Om dergelijke onaangename bezoeken te voorkomen luidde een van mijn ongeschreven regels: "Zet je tent nooit zo dat die vanaf de weg of een zijpad te zien is". En een andere, ook niet onbelangrijke regel: "Zet de tent pas op, als de duisternis reeds grotendeels is gevallen". En dan had ik nog een derde regel, die ik slechts bij hoge uitzondering wilde overtreden: "Rijd nooit in het donker". Dat natuurlijk in de eerste plaats door het autoverkeer, maar ook in verband met eventuele wilde dieren, die dan actief worden en niet te vergeten wilde mensen, die dan ook actief kunnen worden en soms door de duisternis het verschil tussen het mijn en het dijn niet goed kunnen onderscheiden.

 

- ... want dan zou ik in conflict komen met weer een andere regel van mijzelf: "Op fietsreis fiets je alles, behalve als het echt niet anders kan".

 

- ... Ik hoopte echter dat ik de goede dingen deed. Wat ik me nog wel goed herinnerde van het vak Veiligheid was dat ik bij een mondelinge overhoring een nul scoorde. De docent gaf uit luiheid alleen maar nullen of tienen. Een nul als je zijn enige vraag verkeerd beantwoordde en een tien als je het goede antwoord gaf. Gewoon één mondelinge vraag per student per kwartaal. Daarmee was hij snel klaar en had hij geen gedoe met nakijken van proefwerkjes.

- Bij de souvenirmarkt keek ik mijn ogen weer uit naar alle aardige aandenkens, die je er kon kopen: tassen, kleedjes, leren riemen, fluiten, kleding, wandbordjes en nog veel meer leuke spulletjes die je bij thuiskomst in een kast opbergt om ze vijfentwintig jaar later bij een grote opruiming voor het eerst weer tevoorschijn te halen en dan meteen naar de kringloopwinkel te brengen, zodat anderen er ook plezier aan kunnen beleven.

   

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.