J.M. Coetzee: Portret van een jongeman

J.M. Coetzee: Portret van een jongeman (Zuid-Afrika, 2002): 208 blz: Vertaald door Peter Bergsma (2002): Uitgeverij Cossee

 

 

"Portret van een jongeman" is het tweede deel van de autobiografische trilogie van J.M. Coetzee. In het eerste deel "Jongensjaren" hebben we gezien hoe John opgroeide in de provincie in Zuid-Afrika.

 

In het begin van "Portret van een jongeman" woont John inmiddels in Kaapstad en studeert hij wiskunde aan de universiteit. Wiskunde studeren is voor John een middel, hij wil als wiskundige zijn geld verdienen en vervolgens een groot dichter worden. 

 

Na de universiteit houdt John het voor gezien in Zuid-Afrika en reist hij af naar Londen. Daar vindt hij werk als computerprogrammeur. Het boek gaat enerzijds over het werk dat John doet en anderzijds over zijn liefdesleven. Op beide terreinen beschrijft hij zichzelf met de nodige zelfspot, wat het boek in ieder geval voor mij, zeer aangenaam maakt om te lezen. Net als in het eerste deel gebruikt Coetzee korte zinnen en uiterst korte alinea's.

 

Citaten:

- Maar hij kan niet eeuwig alleen blijven wonen. Het eropna houden van een minnares hoort bij het leven van een kunstenaar: ook al slaagt hij erin de huwelijksval te omzeilen, wat hij zeker zal doen, hij zal een manier moeten vinden om met vrouwen samen te leven. Kunst kan niet met ontbering alleen worden gevoed, met verlangen, eenzaamheid. Er moet ook intimiteit, hartstocht, liefde zijn.

- Er zijn twee, misschien drie plaatsen op de wereld waar het leven werkelijk intens kan worden geleefd: Londen, Parijs, misschien Wenen. Parijs komt op de eerste plaats: stad van de liefde, stad van de kunst. Maar om in Parijs te wonen moet je op zo'n chique school hebben gezeten waar ze Frans geven. Wat Wenen betreft, Wenen is voor joden die hun geboorterecht weer komen opeisen: logisch positivisme, twaalftonige muziek, psychoanalyse. Blijft over Londen, waar Zuid-Afrikanen geen papieren op zak hoeven te hebben en waar de mensen Engels spreken.

- De kranten staan vol advertenties voor computerprogrammeurs. Een graad in de wiskunde wordt aanbevolen maar niet geëist. Hij heeft van computerprogrammeren gehoord, maar wat het precies inhoudt is hem niet duidelijk. Hij heeft nog nooit een computer gezien, behalve in stripverhalen, waar computers worden voorgesteld als doosachtige gevallen die rollen papier uitspugen. Voor zover hij weet zijn er geen computers in Zuid-Afrika.

- Na het gesprek krijgt hij een IQ-test. Hij heeft IQ-tests altijd leuk gevonden, heeft er altijd goed bij gescoord. Hij is over het algemeen beter in tests, tentamens, examens, dan in het echte leven.

- Er zijn nog meer opzichten, zo blijkt, waarin proza anders is dan poëzie. In poëzie kan de handeling overal en nergens plaatsvinden: het maakt niet uit of de eenzame vissersvrouwen in Kalkbaai of Portugal of Maine wonen. Proza, daarentegen, lijkt hardnekkig om een specifieke achtergrond te zeuren.

- Fransen zijn het beschaafdste volk ter wereld. Alle schrijvers die hij hoogacht zijn doorkneed in de Franse cultuur; de meesten beschouwen Frankrijk als hun geestelijke thuis - Frankrijk en, tot op zekere hoogte, Italië, al schijnt Italië zware tijden door te maken. Al sinds zijn vijftiende, toen hij een postwissel van vijf pond en tien shilling naar het Pelham Institute stuurde en in ruil een grammaticaboek ontving plus een reeks oefenbladen om in te vullen en ter beoordeling aan het Instituut te retourneren, probeert hij Frans te leren.

 

- Want hij heeft geen aanleg voor liegen of bedriegen of regels aan zijn laars lappen, net zoals hij geen aanleg heeft voor plezier maken of opvallende kleding. Hij heeft alleen maar talent voor ellende, doffe, eerlijke ellende. Als deze stad ellende niet beloont, wat heeft hij hier dan te zoeken?

 

- Net zoals hij aan de ene kant op afstand verliefd is geworden op Ingeborg Bachman en aan de andere op Anna Karina, zo zal, vermoedt hij, zijn aanstaande hem uit zijn werken moeten leren kennen, verliefd moeten worden op zijn kunst voordat ze zo dwaas is om op hemzelf verliefd te worden.

- Wat heb je als minnaar, als schrijver, meer nodig dan een soort stompzinnige, ongevoelige koppigheid, gepaard aan de bereidheid om de ene mislukking na de andere te incasseren?

 Wat hem mankeert is dat hij niet bereid is om een mislukking te incasseren. Hij wil een tien of een uitmuntend of een score van honderd procent voor elke poging die hij onderneemt, met een dik Uitstekend! in de kantlijn.

 

      

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Dvd: L'Illusionniste

L'Illusionniste (Frankrijk, 2010): 76 min: Regisseur Sylvain Chomet

"L'Illusionniste" is een animatiefilm naar een script van Jacques Tati.

Een goochelaar maakt vanuit Parijs een trip naar Londen en vervolgens verder naar Edingburgh in Schotland. Hij treedt op voor een vrijwel lege zaal in Londen nadat een Engelse rockband nog een volle zaal trok en luidkeels toegejuicht werd door hun fans.

Er trekken prachtige landschappen aan het oog voorbij totdat de goochelaar in Edingburgh aankomt. In zijn hotel ontmoet hij een schoonmaakster die hem bewondert en hem verzorgt.

"L'Illusionniste" is na "Les Triplettes de Belville" de tweede animatiefilm van Sylvain Chomet en is opnieuw prachtig getekend. Te oordelen naar de film moet Edingburgh een prachtig gelegen stad zijn, hetgeen bevestigd werd door een vriendin van mij die er geweest was. Ik heb de film inmiddels een keer of 5 gezien en blijf het een genot vinden om ernaar te kijken.

Op IMDB krijgt "L'Illusionniste" van bijna 33.000 mensen een waardering van 7,5.

  

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: The crimson petal and the white

Dvd: The crimson petal and the white (Groot Britannië, 2011): 180 minuten: Regisseur Marc Munden

De televisieserie "The crimson petal and the white" is een bewerking voor de televisie van de gelijknamige roman die ik pas gelezen heb en waar ik razendenthousiast over ben.

Helaas ben ik minder enthousiast over deze serie. Het moet gezegd worden, de tekst van het boek wordt tot op de letter gevolgd en de beelden zijn erg mooi. Toch kon ik niet warmlopen voor deze bewerking, ik vind het verhaal niet echt tot leven komen. Misschien dat de regisseur dacht dat een letterlijke verfilming van een mooi boek automatisch een mooie film zou opleveren. Maar ja, boeken en films zijn 2 totaal verschillende media.

Wat ook niet meehelpt is dat ik de muziek van deze film werkelijk verschrikkelijk vind om aan te horen.

De meeste besprekingen op de filmwebsite IMDB waren erg positief, blijkbaar vertegenwoordig ik een minderheidsstandpunt. Het enige wat ik echt kan zeggen als je het boek gelezen hebt en de film wilt zien, bekijk de film en vorm je eigen oordeel!

  

Michel Faber: Lelieblank, scharlaken rood

Michel Faber: Lelieblank, scharlaken rood (Groot Brittannië, 2002): 955 blz: Vertaald door Harm Damsma & Niek Miedema (2003): Uitgeverij Podium

Ik heb "Lelieblank en scharlaken rood" al eerder in het Engels gelezen. Destijds was ik erg onder de indruk. Nu bij herlezing ben ik nog meer onder de indruk van dit boek, het lezen van Engelstalige boeken gaat me goed af, maar de fijne nuances in een verhaal komen toch beter tot hun recht in het Nederlands.

"Lelieblank, scharlaken rood" speelt zich af in Londen rond 1875. Dit was een stad waar grote rijkdom hand in hand ging met verschrikkelijke armoede. Londen had destijds zo'n 6 miljoen inwoners waarvan er 200.000 prostitué waren.

Een van hen is Sugar een meisje van 19 jaar oud dat verlangt aan haar milieu te ontsnappen. Ze is bekend bij hoeren minnende Londenaars omdat ze alles doet wat mannen van haar verlangen.

William Rackwell is de tweede zoon van de schatrijke Henry Rackham, eigenaar van Rackham parfumerieën. Hij leidt een onbezorgd leven, heeft op zijn gemak kunnen studeren, woont in een enorm huis met bedienden en is getrouwd terwijl hij daarnaast naar de hoeren gaat. Henry is niet tevreden over William en vermindert zijn toelage steeds.

Dan komt William Sugar tegen, hij is doodmoe en valt gelijk in slaap met een volle blaas, die hij tijdens zijn slaap ledigt. In plaats van hem eruit te gooien wat de meeste andere hoeren zouden doen laat Sugar hem slapen, wast ze hem schoon als hij wakker is en bevredigt ze hem vakkundig. William is razend enthousiast, deze vrouw moet hij voor zichzelf hebben. Om Sugar te kunnen loskopen van Maison Castaway is een klein fortuin nodig en dat moet komen van een groot fortuin dus besluit hij om in de zaak van zijn vader waar hij tot dusver niet in geïnteresseerd was zijn vader op te volgen. Hij blijkt al gauw een handig zakenman.

Voor Sugar huurt hij een luxe optrekje. Sugar doet er alles aan om William tevreden te houden. Zo geeft ze hem behalve dat ze zijn minnares is advies over zaken en verderop in het boek wordt ze zelfs gouvernante van Sophie, de dochter van William. De vraag is natuurlijk of alles goed blijft gaan.

"Lelieblank, scharlaken rood" is een prachtig boek dat ook nog eens geweldig vertaald is. Vooral de stukken waarin het dialect van de lagere klassen vertaald is vond ik erg goed om te lezen.

Hier een fragment waarin Caroline, een collega van Sugar aan het woord is:
- Slette zoals ik, tja ... wij hebbe niet genoeg in huis om 'n gentleman te bekore, behalve dit' (ze klopt op de lakens) "en dat maar voor effetjes." Haar ogen loensen licht van genoegen wanneer ze zich realiseert dat ze een werkelijk spitse opmerking heeft gemaakt. "Dat is 't goeie woord d'r voor, hè Su: bekore, betovere. Als ik ze ken strikke met 'n stijve pik, benne ze in m'n macht. Dan klinkt m'n stem ze as meziek in de ore, dan loop ik in hun oge as 'n engel op 'n wollek, dan doen m'n tiete hun denke an d'r eige lieve min en kijke ze me diep in m'n oge assof ze d'r 't paredijs in kenne zien."

In het boek komen naast William en Sugar nog een aantal bijfiguren voor zoals:
- Agnes, de ziekelijke vrouw van William.
- Sophie, de dochter van William en Agnes.
- Henry: de godvruchtige broer van William.
- Mevrouw Emmeline Fox, de vriendin van Henry die voor een comité werkt dat prostitués weer in een gewone baan probeert te krijgen.
- Ashwell en Bodley: twee vrienden van William met wie hij regelmatig aan de zwier gaat.

En verder nog een aantal minder belangrijke personen. Ik kan het boek warm aanbevelen! Naar aanleiding van het boek is een televisieserie gemaakt die ik nu snel ga bekijken.