Films gezien in januari

Expeditie door de Gobi-woestijn China 1928: Kan een expeditieverslag op film over een expeditie uit 1928 nu nog interessant zijn? Het antwoord hierop is een volmondig ja. In 1928 maakte een Zweedse expeditie onder leiding van de beroemde Zweedse ontdekkingsreiziger Sven Hedin een tocht door het noorden van China. Hedin had een professionele filmer meegenomen die het hele gebeuren filmde, van het inpakken van de voorraden, het vastleggen van het landschap en de flora en fauna tot het filmen van de bevolking. Het resultaat is een uiterst onderhoudende film waarop zelfs nu nog iedere hedendaagse expeditie stinkend jaloers zal zijn. De film is in opdracht van het filmmuseum gerestaureerd, van tussentitels voorzien en op dvd uitgebracht. Een pareltje voor iedere leunstoel-ontdekkingsreiziger. *****

 

Lepel: Redelijk onderhoudende familiefilm over Lepel, een jongen die zijn ouders kwijt is met onder meer Carice van Houten als cheffin van een groot warenhuis en een innemende rol van Barry Atsma die verkoper is en een oogje heeft op zijn cheffin. ***

 

Out of Africa: Prachtig gefilmde Hollywood-film naar het boek van Karen Blixen. Karen wordt mooi gespeeld door de altijd goed acterende Meryl Streep. Karen en haar man Bro (gespeeld door Klaus Maria Brandauer) zetten een koffieplantage op in Kenia. Het huwelijk is niet best en Karen krijgt een relatie met een jager (gespeeld door Robert Redford). Behalve door de prachtige beelden is deze film niet zo heel bijzonder, maar toch won hij 7 Oscars, wat mij schromelijk overdreven lijkt. ***

 

Springtime in a Small Town: Een Chinees liefdesdrama tussen een man, zijn vrouw en zijn beste vriend. Zeer ingetogen spel en prachtig camerawerk maken deze film tot een lust voor het oog. De film ziet er heel anders uit dan als een westerse regisseur dit verhaal zou hebben verfilmd. ****

 

Wat geweest is is geweest: Dvd waarop Boudewijn de Groot 29 van zijn liedjes zingt met beelden van televisieregistraties van zijn optredens. De geluidskwaliteit van deze dvd is verrassend goed, maar het beeldmateriaal is vriendelijk gezegd niet zo bijzonder. Alleen voor de echte fans van Boudewijn de Groot en zelfs voor hen voegen de beelden niet veel toe aan de muziek. ***

The Searchers: Western van John Ford heeft alles wat een western moet hebben, een stoere John Wayne als hoofdrolspeler, cowboys en indianen die elkaar neerschieten, mooie muziek en vooral prachtig in beeld gebrachte landschappen. ****

Kwaidan: Af en toe zie ik een film die diepe indruk maakt. Dit is er een van. Deze film van Masaki Kobayashi die uit 4 losstaande verhalen bestaat zit vol met geesten en is vooral visueel schitterend om naar te kijken. Ook de bijbehorende muziek vind ik prachtig. *****

Fanny Hill: Memoirs of a Woman of Pleasure: Verfilming van een roman van John Cleland over de herinneringen van een Londens hoertje. Enerzijds zit het verhaal bomvol met clichés zodat het duidelijk is dat het uit de fantasie ontsproten is, anderzijds zijn vele details waarheidsgetrouw waaruit blijkt dat Cleland wel wist waarover hij schreef. Een film vol met functioneel, niet aanstootgevend bloot en erg onderhoudend dankzij goed spel. ****

Riding Alone for Thousands of Miles: Mooie film van Zhang Yimou over een Japanse vader die weinig contact heeft met zijn zoon. Zijn zoon is geïnteresseerd in de volkscultuur van een afgelegen deel van China en als de vader hoort dat zijn zoon doodziek is besluit hij om een film voor hem te maken. Ook mooie couleur locale, ****

Destiny/ Der müde Tod: Film uit 1921 waarmee de Duitser Fritz Lang doorbrak. Nu ik dit schrijf (6 dagen later) kan ik mij bijna niets meer van de film herinneren. Ik houd op zich wel van stomme films, maar deze is wat mij betreft gedateerd. ***

 

Au revoir les enfants: Subtiele film over kinderen in een internaat tijdens de oorlog. In het internaat worden een paar joodse kinderen verborgen zonder dat de andere kinderen dat weten. Ik denk dat dit een belangrijke film is, maar ik ben behoorlijk oorlogsmoe en deze film wist mij niet echt te raken. ***

 

Le Petit Nicolas: Een erg humorvolle verfilming van het beroemde kinderboek van Goscinny en Sempé. ****

 

Ossessione: Debuutfilm van Luchino Visconti. Een jonge vrouw zit gevangen in een huwelijk met een oudere man die haar op zich goed behandelt. Dan komt er een knappe zwerver langs en zij verleidt hem en haalt hem over om haar man te vermoorden. Mooie film die een interessant beeld geeft van Italië vlak na de oorlog. ****

 

Basic Instinct: Waarschijnlijk de beroemdste Amerikaanse film van Paul Verhoeven. Een erg onderhoudende film met de typische Paul Verhoeven elementen: een vrij stompzinnig verhaal, een beetje bloot en veel geweld. ***

 

It's a Wonderful Life: Ik zag deze prachtige film nu voor de 2e keer samen met een vriend. Helaas haperde hij wat. Film van Frank Capra over een man (James Stewart) die een zaak runt waarbij hij zorgt dat arme mensen goedkoop een huis kunnen kopen. Op een gegeven moment ziet hij het niet meer zitten en wil hij van een brug afspringen. Dan grijpt zijn beschermengel in die hem laat zien hoe het leven in het stadje waar hij woont had uitgezien als hij niet was geboren. Een prachtig uitgewerkte vondst in een van de mooiste Hollywood-films die ik ken. *****

 

Y tu mama tambien: Zeer onderhoudende en frivole film over twee jongens van een jaar of 20 die met een wat oudere vrouw op stap gaan. Veel seks, veel gepraat over seks en de film geeft een mooi beeld van het leven in Mexico. ****

 

Topsy Turvy: Film van Mike Leigh uit over het beroemde duo Gilbert en Sullivan die samen opera's schreven en componeerden. De film toont de voorbereidingen tot de opera "Mikado" en vervolgens aan het slot een stuk van een uitvoering. Mooi gefotografeerd en onderhoudend. Een heel ander soort film dan de andere films van Mike Leigh. ****

The Witches: Verfilming van het beroemde kinderboek "De heksen" van Roald Dahl. De oma van Luke vertelt verhalen over enge heksen en hoe je ze kunt herkennen. Als zij samen op vakantie zijn in een hotel in een badplaats, dan vindt daar toevallig de jaarlijkse bijeenkomst van de KMVWK (de Koninklijke Maatschappij ter Voorkoming van Wreedheid tegen Kinderen) plaats. Het blijkt dat dit gezelschap een aantal zeer gemene heksen bevat die alle kinderen om zeep willen helpen. Erg onderhoudende verfilming van het boek met ook mooie animaties. ****

Three Monkeys: In het begin van deze film van de Turkse regisseur Nuri Biilge Ceylan is het even afwachten waar het verhaal heen gaat. Een politicus veroorzaakt een verkeersongeluk waarbij iemand om het leven komt. Hij vraagt zijn chauffeur Eyup om in zijn plaats zijn straf uit te zitten waarbij hij hem flink wat geld belooft na zijn vrijlating. Eyup gaat akkoord, maar ziet langzaam zijn gezin uiteenvallen. De film wordt steeds beter en het acteerwerk is geweldig, waarbij de spelers met weinig teksten veel suggereren. Ceylan laat met deze film zien dat hij in mijn ogen één van de beste hedendaagse regisseurs is. Warm aanbevolen! *****

Tomorrow Never Dies: De 19e Bond-film en de tweede met Pierce Brosnan in de hoofdrol. In de Zuid-Chinese zee wordt een Brits fregat tot zinken gebracht, naar men denkt door de Chinezen. Wat men niet weet is dat achter deze aanslag Eliot Carver, een media-tycoon, zit die op deze manier de Derde Wereldoorlog probeert uit te lokken om daar verslag van te kunnen doen. Opmerkelijk is de boorder, een monsterachtige vechtmachine die zich als een boor door de romp van een schip boort. Veel onzinnige actie maar, zoals altijd, mooi in beeld gebracht. ***

Haxan: Witchcraft through the Ages: Deense documentaire uit 1922! over hekserij door de eeuwen heen. Voor de hedendaagse filmliefhebber zal deze film gedateerd overkomen, zowel wat betreft het onderwerp als de manier van filmen. Toch heb ik deze film met genoegen bekeken. ****

Vier korte films van Bavo Defurne: Defurne is een Vlaamse filmmaker uit de gay wereld. Met deze 4 korte films "Kampvuur, Particularly Now, in spring, Matroos en Saint" geeft hij een overzicht van de thema's binnen de homo-erotica: de eerste liefde, het padvinderskamp, sportende schooljongens en matrozen. Deze 4 films zijn ingetogen en best aardig om te zien, maar lijken meer op stijloefeningen dan op echte films. ***

Monsoon Wedding: Film van de Indiase regisseuse Mira Nair over de bruiloft van de jongste dochter van een rijk gezin. Ik weet natuurlijk niet hoe het eraan toegaat bij bruiloften in India, maar ik denk dat deze film een vrij realistisch en vooral ook onderhoudend beeld geeft van een bruiloft in de rijke klasse met familieleden die van over de hele wereld vandaan komen en een enorm feest dat dagen duurt met veel eten, muziek en dans. ****

Sonny Boy: Verfilming van het populaire boek van Annejet van der Zijl. Ik vond de film langdradig en heb de dvd na 3 kwartier uitgezet. ***

Grease: Populaire musical uit 1978 met in de hoofdrollen de stoere John Travolta en het nette meisje Olivia Newton John. Aardig met leuke muziek, maar ook niet meer dan dat. ***

Schatjes: Een gezin waarin de ouders op voet van oorlog leven met hun kinderen. Over de top, maar redelijk onderhoudend. ***

 

Als twee druppels water: Verfilming van het beroemde "De donkere kamer van Damocles" door Fons Rademakers, die als één van de belangrijkste Nederlandse regisseurs ooit wordt beschouwd. Dat mag zo zijn, ik vind zijn films vooral slaapverwekkend, zo ook deze. **

 

De lift: Nederlandse horrorfilm uit 1984 van Dick Maas. Ik houd niet van horror, maar dit is best te doen. Een lift in een gebouw van 15 verdiepingen blijkt een eigen wil te hebben. Ik vind deze film grotendeels vrij saai met een paar spannende momenten. **

 

Oesters van Nam Kee: Een scholier (Egbert-Jan Weber) krijgt wat met een nachtclubdanseres (Katja Schuurman). Veel heeft het allemaal niet om het lijf, zowel letterlijk als figuurlijk. De enige reden om de film eventueel te bekijken zijn de paar naaktscenes. **

Zurich: Een niet geheel geslaagde maar ook niet geheel mislukte poging tot een roadmovie. De zangeres Wende Snijders speelt Nina die Europa rondreist in vrachtwagens. Een sterk punt van de film vind ik dat er weinig in gesproken wordt. Ook speelt Wende goed en de muziek is mooi. Jammer is alleen dat de film nergens naar toe gaat. ***

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Bond, my name is James Bond

De serie films met James Bond in de hoofdrol is waarschijnlijk de langstlopende serie films uit de filmgeschiedenis.

 

In 1961 verscheen de eerste Bond-film, "Dr. No" met de toen nog onbekende Schotse acteur Sean Connery in de hoofdrol. De toon was gezet. "Dr. No" was een onderhoudende actiefilm met een knappe held in de hoofdrol die het vrijwel in zijn eentje tegen een flink aantal boosaardige schurken moest opnemen. "Dr. No" was gebaseerd op een boek van Ian Fleming die over zijn avonturen bij de Britse geheime dienst een stel boeken had geschreven. In hoeverre "Dr. No" een getrouwe verfilming van het boek is zal ik nooit weten, ik heb het boek niet gelezen en ga het ook niet lezen.

De eerste 5 films waren allen met Sean Connery in de hoofdrol. Daarna kreeg de Australische acteur George Lazenby één keer de hoofdrol tot ontzetting van velen. Vervolgens nog 1 keer Sean Connery en in totaal 7 films met Roger Moore in de hoofdrol. Sean Connery kwam nog één keer terug met "Never say Never Again", waarmee hij ook nog op 53-jarige leeftijd de beste vertolker van de hoofdrol bleek te zijn. 

Na het tijdperk Roger Moore, kwamen er 2 films met Timothy Dalton, die na 2 films voor de eer bedankte. Daarna 4 films met Pierce Brosnan en ook 4 met Daniel Craig in de hoofdrol. Dit maakt in totaal 25 films die inmiddels verschenen zijn. Bond-film nr. 26 met opnieuw Daniel Craig in de hoofdrol is klaar en zal in première gaan als de bioscopen weer open gaan.

Ik heb sinds november 2019 samen met een vriend alle 25 Bond-films gezien. Tijdens het kijken bleek dat ik maar heel weinig Bond-films al eerder had gezien, misschien maar 5 films.

De hoofdrolspeler:

In alle Bond-films is de hoofdrol weggelegd voor James Bond, geheim agent 007 van de Britse geheime dienst. De beroemdste en volgens de meeste liefhebbers ook beste vertolker van James Bond is natuurlijk Sean Connery. Sean Connery had de tweede prijs gewonnen in een verkiezing van Mister Universe en vooral de vrouwen waren erg onder de indruk van zijn charmes. In alle films met James Bond vallen vrijwel alle vrouwen voor de charmes van de hoofdpersoon.

 

Over George Lazenby was nooit iemand erg enthousiast.

 

Roger Moore was samen met Connery de acteur die het vaakst James Bond heeft gespeeld. Moore bracht een zeer welkome ironie mee met zijn vertolking.

Op de keus van George Lazenby na hebben de makers van de films een gelukkige hand van keuze gehad bij het uitzoeken van de acteurs. Sean Connery was ongeëvenaard, maar Roger Moore, Timothy Dalton, Pierce Brosnan en Daniel Craig waren allemaal knappe mannen en ook nog eens goede acteurs. Daniel Craig laat graag zijn gespierde bovenlijf zien in de laatste 4 films.

De vrouwelijke hoofdrol:

Voor de meeste Bond-films werd een relatief onbekende actrice uitgekozen. Er zaten actrices tussen die al bekend waren zoals Grace Jones, Kim Basinger en Lea Seydoux, maar meestal waren het nog onbekenden. Toch wel het meeste indruk heeft de Nederlandse Famke Jansen gemaakt met haar moordzuchtige dijen. Maar alle hoofdrolspeelsters waren mooi om te zien en de meesten konden ook goed acteren.

De slechterik:

In de meeste gevallen wordt de slechterik gespeeld door een onbekende acteur. Drie slechterikken springen er voor mij uit: Gert Fröbe in "Goldfinger", Javier Bardem in "Skyfall" en vooral de magistrale Mads Mikkelsen als bankier voor terroristen in "Casino Royale". De rol van Mads Mikkelsen vind ik de beste rol uit alle Bond-films, de hoofdrolspeler meegenomen.

 

De locatie:

De avonturen van James Bond spelen zich af over de hele wereld, maar vrijwel altijd op zeer spectaculaire locaties of dat nu wereldsteden zijn (Istanboel, Rio de Janeiro, Hong Kong, Singapore, Leningrad, Londen) of verlaten stranden of ruige wildernissen. In de films krijg je vaak ook heel wat couleur locale mee en dat is voor mij één van de meest interessante aspecten van de films.

Het verhaal:

Het moet gezegd worden, de verhalen die in de Bond-films verteld worden slaan meestal nergens op. Er wordt niet gestreefd naar een realistisch verhaal. Bijna altijd is er een slechterik die uit is op wereldheerschappij en wiens plannen door James Bond moeten worden verijdeld. Hoofdbestanddeel van iedere Bond-film zijn de vele actiescenes, de ene nog ongeloofwaardiger dan de andere. James Bond is een soort superman die alles kan. Hij kan vliegtuigen besturen, auto's, motoren, hij kan duiken, skiën, speedboten besturen, en ook niet onbelangrijk, hij krijgt iedere vrouw in bed.

De gadgets:

Een belangrijke bijfiguur in de meeste Bond-films is Q die voor de nieuwste auto's en gadgets zorgt. Er wordt altijd gebruik gemaakt van de nieuwste technologie, zelfs van zaken die nog niet uitgevonden zijn. Je hebt exploderende vulpennen, horloges met supermagneten of waar een laserstraal uitkomt waarmee je door stalen platen kunt snijden. In bijna iedere Bond-film komt eenmaal zo'n hulpmiddel handig van pas.

Eindoordeel:

De Bond-films zijn duidelijk gemaakt om een groot publiek te vermaken. Dat heeft zijn voordelen, maar ook zijn nadelen. Voordelen zijn dat het camerawerk altijd geweldig is en dat de actiescenes er fantastisch uitzien. Een ander voordeel is dat iedere Bond-film min of meer op dezelfde manier is opgebouwd, zodat je weet wat je kunt verwachten. Je hebt de held, de slechterik, de mooie vrouwen, prachtige locaties en de nieuwste gadgets en vooral een heleboel onzinnige actie.

Nadeel is dat de Bond-films wel wat voorspelbaar zijn en vooral ook erg ongeloofwaardig. Maar al met al zijn de Bond-films uitstekend amusement en meer hoef je er ook niet achter te zoeken.

Mijn 3 favoriete Bond-films:

1) "Casino Royale"

2) "Goldfinger"

3): "Skyfall"

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

E-mail aan een riemenverkoper

Beste heer/mevrouw, ik heb op zondag 3 januari een riem met een lengte van 120 centimeter bij u besteld. Ik kreeg twee dagen later een mooie leren riem thuisbezorgd. Hij had echter een lengte van 135 centimeter en hoewel ik vrij dik ben is die toch echt veel te lang voor mij. Ik wil deze riem graag aan u retourneren en er een zelfde riem van de juiste lengte voor terugkrijgen. Ik heb het even nagemeten als de riem een lengte van 120 centimeter heeft en de gaatjes tussen 100 en 110 centimeter zitten is hij precies goed.

 

Nadat ik bij u een riem heb besteld heb ik bij een ander bedrijf een riem van 110 centimeter besteld. U raadt het al, ik kreeg er eentje van 100 centimeter, te kort dus.

 

Bij een derde bedrijf heb ik er eentje van 115 centimeter besteld. Deze kwam uit op 130 centimeter, als ik daar het uiterste gaatje van neem dan hangt de broek losjes om mij heen.

 

Blijkbaar is het voor riemenverkopers erg moeilijk om de lengte van een riem even na te meten. Ik zou u vriendelijk willen vragen om dat nu toch wel even te doen, zodat ik de vierde keer een riem van het juiste formaat krijg. 

 

Met vriendelijke groeten, Erik

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: Le Petit Nicolas

Le Petit Nicolas (Frankrijk, 2009): 88 min: Regisseur Laurent Tirard

 

 

Ik heb vanavond met veel plezier naar de Franse film "Le Petit Nicolas" gekeken die gebaseerd is op het gelijknamige boek van René Goscinny en Jean-Jacques Sempé.

 

Een filmmaker die besluit om een zo beroemd en geliefd boek als "De kleine Nicolaas" van Goscinny en Sempé te verfilmen neemt daarbij een enorm risico. Vrijwel iedereen die de film zal gaan bekijken kent het boek al en heeft er zijn eigen voorstelling bij. Bovendien bestaat "De kleine Nicolaas" niet uit een doorlopend verhaal, maar meer uit een verzameling losse stukjes.

 

Ik vind de film zeer geslaagd. De kinderen die Nicolaas en zijn vriendjes (Alceste, Rufus, Agnan, Joachim, Geoffrey, Clotaire ik vergeet er vast een paar) zijn uitstekend gecast. Zo goed zelfs dat ze zowel lijken op de oorspronkelijke tekeningen van de kinderen door Sempé als dat ze zeer naturel spelen. De ouders van Nicolaas spelen ook zeer goed.

De film moet het natuurlijk van zijn fijne gevoel voor humor hebben. Dit is een film waarbij ik heel vaak hardop heb moeten lachen (ik keek de film alleen) en de humor is van het vriendelijke soort, waarbij niemand in de zeik wordt genomen. Vergelijk de goedaardige humor van "Le Petit Nicolas" maar eens met de vooroordelen bevestigende humor van "Intouchables", die met een score van 8,5 en plaats 44 de hoogst gewaardeerde Franse film op IMDB is en dan weet ik wel aan welke film ik de voorkeur geef.

 

Ik vind "Le Petit Nicolaas" een hele leuke film waarbij ik vaak hardop heb moeten lachen. De film is misschien niet zo indrukwekkend als het boek waarop hij gebaseerd is, maar hij kan zeker zeer gewaardeerd worden, zowel door kinderen als door hun ouders. Het is dus een echte familiefilm.

Op IMDB krijgt "Le Petit Nicolas" van ruim 12.000 mensen een waardering van 7,1, wat ik erg aan de lage kant vind.

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

David Quammen: Zoönose

David Quammen: Zoönose: Hoe dodelijke ziekten van dier naar mens overspringen (Verenigde Staten, 2013): 500 blz: Vertaald door Peter Diderich (2013): Uitgeverij Atlas Contact

 

 

Bij het schrijven van deze bespreking doe ik iets wat ik nog nooit eerder heb gedaan, ik schrijf het uitsluitend op basis van mijn geheugen omdat ik dit boek sinds afgelopen dinsdag heb uitgeleend aan een vriend die het ook heel graag wilde lezen. Er kunnen dus foutjes in de tekst zitten.

 

"Zoönose", de nieuwe titel van een boek dat in 2013 is uitgegeven onder de titel "Van dier tot mens" gaat over de overdracht van ziekten van dieren naar mensen, zoönose is de wetenschappelijke term voor dat proces.

Wie van David Quammen zijn eerdere boek "Het lied van de Dodo" heeft gelezen weet dat Quammen een bevlogen bioloog en journalist is, die bovendien geweldig kan schrijven. Ook "Zoönose" is erg onderhoudend, maar door de aard van de materie is het een nogal pittig boek om te lezen. Quammen schrijft naar eigen zeggen voor de geïnteresseerde leek, maar ik denk dat het voor de gemiddelde lezer toch iets te hoog gegrepen is.

De opzet van "Zoönose" is gelijk aan "Het lied van de Dodo". In talloze korte stukjes vertelt Quammen zijn verhaal als een spannende roman. Hij begint steeds met de beschrijving van een ziekte (meestal een virusziekte) en vertelt vervolgens het verhaal daarvan. Quammen reist daarbij over de hele wereld, van Australië tot China, Kongo, Maleisië, de Verenigde Staten, Bangladesh tot aan ons eigen Noord Brabant toe.

Hij spreekt daarbij zowel met slachtoffers, hun behandelaars als ook met tal van deskundigen. Ook heeft hij stapels relevante literatuur doorgeploegd.

"Zoönose" begint met het verhaal van het Hendra-virus dat in 1995 in een klein plaatsje in Australië opdook en waardoor een aantal renpaarden stierven. Een paar mensen die die paarden behandelden stierven ook, een paar anderen overleefden het. Na onderzoek bleek dat het virus overgedragen werd door vleermuizen. Gelukkig bleef het bij een paar doden.

Vervolgens heeft  Quammen het over het Ebola-virus in West-Afrika, SARS in China, Hong Kong en Singapore, de Q-koorts in Noord Brabant, de ziekte van Lyme in de Verenigde Staten en het Nipah-virus in eerste instantie in Maleisië en later in Bangladesh. 

In al deze gevallen blijkt dat er een diersoort is waar het virus schuilging of dat nu gorilla's zijn bij Ebola, geiten bij de Q-koorts, de civetkat bij SARS of heel vaak vleermuizen. Vleermuizen blijken bijzonder vatbaar te zijn voor het herbergen  van allerlei enge ziektes, waarschijnlijk omdat vleermuizen vaak in enorme kolonies dicht op elkaar leven.

Het 8e en voorlaatste hoofdstuk van het boek, getiteld "De rivier en de chimpansee" gaat over de oorsprong en verspreiding van AIDS. Omdat ik dit het meest interessante hoofdstuk van het boek vind en waarschijnlijk ook het meest relevante (in 2013 had AIDS al 30 miljoen slachtoffers geëist) wil ik dit verhaal wat uitgebreider onder de aandacht brengen.

Rond 1980 werden bij een aantal patiënten in een ziekenhuis in Miami vreemde verschijnselen waargenomen die deden denken aan een nieuw soort ziekte die nog onbekend was en die later AIDS genoemd zou worden. Mensen die eenmaal die ziekte hadden stierven vroeg of laat.

Sinds die tijd is er een enorme hoeveelheid onderzoek verricht naar het HIV-virus dat AIDS veroorzaakt en ook naar de vraag waar het oorspronkelijk vandaan komt en hoe het zich heeft verspreid. Quammen heeft met tal van deskundigen gesproken en uit al die informatie een samenhangend verhaal gemaakt.

Eind jaren 50 en begin jaren 60 waren er in Leopoldville (toen in Belgisch Kongo, tegenwoordig Kinshasa in Kongo) een aantal gevallen van een vreemde toen onbekende ziekte. Men heeft destijds bloedmonsters genomen die lange tijd lagen te verstoffen maar nu jaren later blijken 2 van die monsters het HIV-virus te bevatten. Het ene monster was uit 1959 en het andere monster uit 1960. Omdat de snelheid waarin het HIV-virus muteert bekend is kon berekend worden dat de virussen uit beide monsters een gemeenschappelijke voorouder hadden uit ongeveer 1908.

Waar zou het HIV-virus vandaan komen? Er is onderzocht of het virus onder wilde zoogdieren in Afrika in de natuur voorkomt. Na lang zoeken bleek een groot aantal chimpansees in het uiterste zuidoosten van Kameroen besmet te zijn met een virus dat heel erg op het HIV-virus bij mensen lijkt. Nu had men dus een tijd en een plaats.

Quammen komt met de hypothese van "De Gewonde Jager", dat rond 1908 een jager zich verwondde bij de jacht op een chimpansee en dat hij door bloed op bloed contact besmet raakte met het virus. Eerst deed het virus niet veel, maar door toeval kwam het terecht bij "De Trekker" die het virus naar Leopoldville bracht.

Tussen ongeveer 1920 en 1960 sluimerde het virus een beetje in Leopoldville. Er waren vanaf de jaren 30 grootschalige inentingscampagnes tegen allerlei tropische ziekten in Leopoldville. Er werd daarbij gewerkt met glazen injectiespuiten die duur waren en na gebruik niet gesteriliseerd werden. Vermoedelijk zijn er op die manier via de paar mensen die al besmet waren een flink aantal andere mensen besmet via de vieze spuiten.

In 1960 werd Kongo onafhankelijk en vertrokken alle Belgen uit het land. Omdat er een groot tekort aan hoger opgeleid personeel was in het nieuwe land kwamen enkele duizenden Haïtianen naar Kongo. Een van hen raakte besmet met het virus en keerde terug naar Haïti.

Haïti was een erg arm land en er was een levendige handel in bloedplasma. Waarschijnlijk heeft het virus zich door besmet bloedplasma weer flink kunnen verbreiden. Toen in 1980 de eerste slachtoffers van AIDS werden ontdekt zaten daar een flink aantal mensen uit Haïti tussen. Het vervolg is min of meer bekend.

"Zoönose" is denk ik wel het standaardwerk over dit onderwerp en zal dat nog lange tijd blijven. Het is een zeer interessant boek, maar zoals gezegd nogal pittig om te lezen. Jammer is dat er geen illustraties staan in het boek, geen landkaartjes, geen tabellen en ook geen foto's. Inhoudelijk krijgt het boek van mij zeker de volle 5 sterren, maar vanwege de flinke inspanning die het mij heeft gekost om het boek door te nemen trek ik daar 1 ster van af.

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.