Ik ben nooit echt fan geweest van Boudewijn Büch en zijn werk. De twee boeken die ik van hem heb gelezen "Eilanden" en "Een boekenkast op reis" vond ik niet echt geweldig, maar zijn reisprogramma "De wereld van Boudewijn Büch" vond ik wel aardig. Toen ik afgelopen kerst de dikke biografie "Boud" over het leven en werk van Boudewijn Büch kreeg van mijn broer en zijn vriendin stond ik niet bepaald te springen om die te gaan lezen.
Afgelopen week begon ik erin te lezen, en ik moet zeggen, al na 20 bladzijden was ik verkocht.
Boudewijn Büch was dichter, romanschrijver, journalist, verzamelaar, mediafenomeen en fantast. Over dat laatste zal ik beginnen. Gedurende zijn hele leven vertelde Boudewijn Büch verzonnen verhalen aan iedereen die het maar horen wilde: hij was de mooiste baby van de provincie, zijn vader was oorlogsheld, hij had op 10-jarige leeftijd in een jeugd-psychiatrische inrichting gezeten, hij was joods en ooms en tantes waren omgekomen in een concentratiekamp, hij studeerde Duits, Nederlands en Wijsbegeerte, hij was bezig met een proefschrift, hij was homo en hij was pedofiel, hij erfde miljoenen van zijn vader, hij had een zoontje dat op 7-jarige leeftijd stierf. Allemaal verzonnen. Biografe Eva Rovers zal er een hele klus aan hebben gehad om uit te vissen wat wel waar was en wat gewoon verzonnen was in zijn leven.
Omdat hij zo veel onzin verkocht moet hij haast wel zeer eenzaam geweest zijn. Hij overstemde zijn eenzaamheid door steeds maar weer grappig te zijn. Als mensen niet meer naar hem wilden luisteren en hem niet meer geloofden, dan verbrak hij eenvoudig de vriendschap.
Dan is er natuurlijk het mediafenomeen Büch. Hij begon als dichter, werd journalist en kwam uiteindelijk terecht bij radio en televisie, waar zijn roem grote hoogten bereikte. Ik denk dat Büch in de jaren 90 een van de bekendste televisiepresentatoren was.
Eva Rovers is er met "Boud" in geslaagd een zeer overtuigende, goed leesbare biografie te schrijven. Ze heeft niet alle biografische details vermeld, maar steeds gekozen voor kenmerkende episodes en is er mijns inziens zo uitstekend in geslaagd om de complexe persoon van Boudewijn Büch tot leven te brengen.
Hieronder zoals gewoonlijk een aantal citaten:
- Toen Boudewijn negen maanden oud was, had zijn moeder hem mee laten doen aan een
concours d'élegance tijdens de Wassenaarse Oranjefeesten. Van een stel oude gordijnen had zij een jurk voor zichzelf gemaakt en bijpassende bekleding voor de bolderkar, waarin hij zat te kraaien van plezier. Ze hadden genoegen moeten nemen met de tweede plaats, maar ook daarmee kregen ze een vermelding in de krant. Boudewijn had dat altijd een vermakelijk verhaal gevonden, dat hij in opgeblonken versie doorvertelde: hij was niet tweede geworden op een dorpsfeest, maar verkozen tot "de mooiste baby van Zuid-Holland".
Dat was typisch Boud, zeiden zijn broers dan: hij maakte van alles een mooi verhaal. Daar hadden ze wel gelijk in. Wat hem betrof was zijn vader geen doodeenvoudige kustwachter geweest die tijdens de Duitse invasie bijna meteen op de vlucht was geslagen, om vervolgens de oorlog roemloos door te brengen achter zijn bureau bij de gemeente Den Haag. Nee, zijn vader was een held, die als RAF-piloot verschillende Duitse steden had gebombardeerd.
- Zijn vrienden kregen spectaculaire verhalen te horen over zijn academische loopbaan: hij studeerde Duits, Wijsbegeerte en Nederlands aan de Universiteit van Leiden, werkte aan een zeer specialistisch proefschrift en kreeg nog voor de afronding van zijn promotie een hoogleraarschap aangeboden.
- Vaak had hij het idee dat hij dat leven van verdriet niet aankon. "Het beste middel daartegen is een boekje kopen," zei hij tegen Peter en dus stapte hij op de fiets om bij Kooijker en Ginsberg zijn antidepressiva te halen.
- Vanaf het moment dat hij hoorde dat Marianne zwanger was, liet hij te pas en te onpas vallen dat hij onbedoeld een kind had verwekt. Het verhaal was te mooi om niet te vertellen: de homoseksuele dichter die bij zijn getrouwde, tien jaar oudere, voormalige lerares een kind had verwekt.
- Zo kwam in zijn dagboeken, brieven en in gesprekken met onder anderen Grote Gijs en Evelien steeds vaker zijn verblijf in Boxtel terug: niet als vakantiekolonie, maar als jeugdpsychiatrische inrichting, waar zijn wrede vader hem als tienjarige jongen naartoe had gestuurd.
- Hij schreef hoe hij als jochie in de vrieskou auto's waste om zijn eerste lp bij elkaar te sparen en over zijn moeder, die de lp vervolgens van hem zou hebben afgepakt om hem in te ruilen voor een overhemd.
- Toen in augustus 1976, een jaar na de dood van Rien Buch, bekend werd dat zijn zoons ieder een bedrag van 944 gulden uitgekeerd zouden krijgen, zei Boudewijn lachend tegen Hans Sleutelaar dat hij niet wist wat hij met de miljoenen moest doen die binnenkort op zijn bankrekening zouden worden bijgeschreven.
- Zijn favoriete bezigheid in het buitenland was naar boeken zoeken in hun natuurlijke habitat: niets leukers dan in Parijs een boek vinden over Parijse boekhandels of een Goethe-biografie kopen in Weimar.
- Van jongs af aan had hij de wens gekoesterd om een beroemd dichter te worden, waarbij - zo hadden zijn vrienden destijds al snel begrepen - de nadruk minstens zo zwaar lag op het eerste woord als op het tweede.
- "Journalisten geloven alles," zei hij tegen een vriendin, "wat je ze geeft, dat schrijven ze op."
- Volgens Gerrit Komrij was hij "iemand die rotsvast rekende op de domheid van zijn medemensen en die daarin gelijk kreeg".
- "Je kunt je abonnement op Büch ook niet opzeggen, want er verschijnt geen nieuw blad of hij lult er in tegen je aan. Altijd. Overal. Dag en nacht. Binnen en buiten."
- Schrijvers die per definitie weigerden aan reclames mee te werken of hun neus ophaalden voor lezingen en signeersessies, noemde hij snobs: "zij weigeren allerlei neven-literaire bezigheden, dus blijven arm en klagen daarover" om vervolgens subsidie aan te vragen bij het Fonds voor de Letteren.
- "Ik vind dat als je op een pick-up een Beatles-plaat hebt gedraaid, je daar
nooit meer een Stones-plaat op kan draaien, dat vloekt, dat kan niet, die pick-up moet je eigenlijk wegdoen."
- "Ik ben nu eenmaal geen groepsman en ik ben niet zo geïnteresseerd in andermans mening."
- "Ik collectioneer om te kunnen bestaan."
- In zijn column in Nieuwe Revu somde hij de bijdehante antwoorden op die hij in de strijd gooide als mensen hem op straat vroegen of hij Boudewijn Büch was: "Nee, maar ik schijn ontzettend op hem te lijken. Ik hoor dat wel meer. Ik heb er nogal last van, want die gozer vind ik een ontzettende klootzak."
- "De vraag wat er van mijn boeken waar is en wat verzonnen, vind ik hoogst onliterair. Per definitie is er niets van waar, daarom staat er ook r-o-m-a-n boven."
- "Mensen interesseren me gewoon niet. Misschien heb ik in mijn journalistieke verleden wel te veel mensen geïnterviewd. Wat ik in boeken lees, vind ik duizend keer interessanter dan wat al die mensen tegen me hebben gezegd. Een boek kan je bovendien
dichtdoen."
- "Het enige dat mij nog biologeert is erg veel geld verdienen en die mooie boeken kopen waarover ik ooit nog eens een meesterwerk zal schrijven." Dat verlangen naar boeken was in de loop van de jaren al zijn andere ambities gaan overheersen. Was eerst de dichter Büch verdrongen door de journalist Büch, en had later de mediapersoonlijkheid het overgenomen van de schrijver: uiteindelijk overvleugelde verzamelaar Büch ze alle vier.
- Hij verkondigde dat hij een meter lectuur bezat over prikkeldraad en boeken die zo duur waren dat hij er een grote sportauto mee zou kunnen kopen - "en geen tweedehandsje".
Lees ook de prachtige recensie die
Koen heeft geschreven over "Boud".
Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.
