Jeroen Brouwers: De laatste deur

Jeroen Brouwers: De laatste deur: Essays over zelfmoord in de Nederlandstalige letteren (Nederland, 1983): 506 blz: Uitgeverij de Arbeiderspers

"De laaste deur" is een vuistdikke studie over zelfmoord in de Nederlandstalige literatuur.

Bijna uitputtend behandelt Jeroen Brouwers schrijvers die verkozen hebben de dood te bespoedigen door zelfmoord te plegen. Van iedere besproken schrijver wordt door Brouwers geschetst van hoeveel (meestal hoe weinig) belang hij of zij voor de literatuur was en wat de gekozen methode van zelfmoord was.

Dit boek stond al lang op mijn nog te lezen lijstje, niet in de laatste plaats omdat ik zelf ook vaak over zelfmoord heb nagedacht.

Koen de Jager heeft eerder een enthousiaste recensie van dit boek geschreven. Ik deel zijn enthousiasme niet, ik vond het een saai boek en heb het op blz 227 weggelegd.

Ik vind dat Brouwers geen inzicht geeft in de vraag waarom mensen zelfmoord plegen en al helemaal niet hoe het voorkomen had kunnen worden. Hij blijft bij de constatering dat die en die het op die en die manier hebben gedaan.

Wat het boek nog enigszins te verteren maakt zijn de prachtige formuleringen die Brouwers af en toe gebruikt.
Hieronder een aantal voorbeelden:

- Jan Emiel Daele was niet "een goed schrijver", -in zekere zin kon hij niet schrijven. Zijn Nederlands was gebrekkig, zijn woordenschat besmet, stileren vond hij nutteloos, van zinsbouw trok hij zich weinig aan, zijn literaire creaties waren moerassen van slordigheid en onmacht.

- Jan werd: zielig werd hij. Hij maakte het niet en hij begon het zich bewust te worden. Hij was niet getalenteerd, hij was niet handig, hij had de flair niet, hij was niet gewetenloos.

- De Hongaarse dichter Atilla József (1905-1937) had als scholier al twee zelfmoordpogingen achter de rug toen hij, zeventien à achttien jaar oud, het besluit nam dat hij zelfmoord zou begaan op geen andere wijze dan zich door een trein te laten vermorzelen. Op die leeftijd legde hij zich op een avond op de rails, maar moest het beleven dat toen hij de trein al hoorde naderen deze plotseling op enige afstand van hem vandaan tot stilstand kwam: -aldaar had op hetzelfde ogenblik iemand anders zich eveneens met hetzelfde oogmerk op de rails neergevlijd ...

- De Franse schrijver Roch de Chamfort (1741-1794) schoot zich in zijn werkkamer met zijn pistool voor het hoofd, -de kogel verbrijzelde zijn neuswortel en drong in zijn rechteroog, maar zijn hersens bleven onbeschadigd. Toen greep hij zijn scheermes en bracht zichzelf diepe maar niet dodelijke kerven in zijn hals toe, daarna begon hij met dat scheermes ook andere lichaamsdelen te verwonden, zonder ten gevolge van dit alles te sterven. Tegen zijn vriendin zei hij: "Zo zie je wat er gebeurt als je onhandig bent. Zo'n stommerd als ik kan niks, niet eens zichzelf doden."

Taboedoorbrekend, maar daarom nog niet persé de moeite waaard.

 

Michel Krielaars: Het brilletje van Tsjechov

Michel Krielaars: Het brilletje van Tsjechov: Reizen door Rusland (Nederland, 2014): 406 blz: Uitgeverij Atlas Contact

Nog voordat ik met dit blog begon, in maart 2014 heeft Bettina een zeer enthousiaste recensie over "Het brilletje van Tsjechov" geschreven. Bettina was zo gegrepen door de persoon van Tsjechov dat ze daarna begonnen is met het lezen van Tsjechov zelf.

Als een boek het voor elkaar krijgt dat mensen het werk van een van de grootste schrijvers uit de wereldliteratuur (mijn mening) gaan lezen dan is dat boek wat mij betreft meer dan geslaagd.

Bij mij ging het andersom, ik had alle verhalen van Tsjechov zojuist voor de derde keer gelezen en was benieuwd wat Krielaars daar over te zeggen had.

Krielaars reist door Rusland aan de hand van Tsjechov. Dit houdt in dat hij plaatsen bezoekt waar Tsjechov gewoond heeft (Taganrog, Moskou, Melichovo, Jalta) en de plaatsen waar hij doorheen gereisd is op weg naar Sachalin in 1890.

Krielaars geeft citaten uit het werk van Tsjechov (hij geeft helaas niet aan waar ze te vinden zijn) en hij bespreekt de huidige toestand van Rusland aan de hand van Tsjechov. De citaten zijn goed gekozen, maar de teksten van Krielaars over Tsjechov hebben volgens mij niet zo heel veel meerwaarde.

De problemen in Rusland zijn voor het grootste deel nog hetzelfde als 120 jaar geleden: een niet democratisch regime waar veel corruptie heerst, grote armoede, alcoholmisbruik en de ondergeschikte positie van vrouwen, die veelal in de prostitutie terechtkomen of met buitenlandse mannen trouwen.

De indeling van het boek in korte hoofdstukjes werkt zeer prettig en het boek leest ook erg makkelijk. De stijl van het boek vind ik dan weer wat minder. In dat opzicht haalt Krielaars het niet bij collega-reisschrijvers als Carolijn Visser en Lieve Joris.

Ook vind ik zijn observaties niet zo heel erg origineel. Al met al ben ik toch een stuk minder enthousiast dan Bettina. Voor een beknopte samenvatting van het leven van Tsjechov die zeer to the point is zie ook de recensie van Bettina.

Een aantal citaten:
- Zij doen alsof ze ons betalen, wij doen alsof we werken.

- Geleerden krijgen amper salaris. Alles wat in de Sovjet-Unie praktisch gratis was, zoals reizen en theaterbezoek, is nu nog slechts voor een kleine groep weggelegd.

- En hoe vaak heb ik niet van vrienden gehoord dat ze voor een operatie de behandeld arts een envelop met geld moeten toestoppen, om er verzekerd van te zijn dat hij zijn best doet? Volgens experts werkt het systeem bij zeker een kwart van alle behandelingen zo. Een chirurg die omgerekend 650 euro per maand verdient, ontvangt per operatie nog eens 650 euro extra van een patiënt. Als je ervan uitgaat dat hij twee operaties per dag verricht, dan kan hij zo een westers artsensalaris bij elkaar verdienen.

- Tot op de dag van vandaag is het conservatorium een burcht van beschaving. Er worden topmusici gekweekt, op bijna militaire leest. In Rusland speel je als kind geen viool of piano als hobby, maar als semiprofessional.

- "Weet je wat, Misja, we gaan naar mijn restaurant om verder te drinken, want die wodka hier is niet te zuipen. En ik heb ook veel beter vlees." "Ik moet nog een artikel schrijven," zeg ik als excuus. "Werken kun je ook morgen. Zo doen we het in Rusland altijd. Eerst zuipen en eten, en daarna een beetje werken. Bovendien zuig je dat nieuws toch uit je duim, want zo doen Russische journalisten dat ook. Die liegen alleen maar, omdat ze niet mogen schrijven wat er in Rusland werkelijk aan de hand is. Precies daarom lees ik geen kranten meer. In plaats daaarvan geniet ik van het leven."

- De trek naar de bruisende hoofdstad, waar 80 procent van het economische leven van Rusland zich afspeelt, is mét de uittocht naar het buitenland de enige permanente migratiebeweging in het hele land.

- Een treinreis maken is in Rusland zo ongeveer het leukste wat je kunt doen, omdat Russen altijd wel een praatje met je beginnen en je dan veel over hun altijd interessante en veelbewogen levens te weten kunt komen.

- Slimme autohandelaren hebben een maas in die importwet gevonden. Op de boot van Japan naar Rusland worden de auto's in stukken gezaagd en als losse onderdelen ingevoerd, waarna ze op de wal, als ze eeenmaal door de douane zijn geloodst, weer in elkar worden gezet. Een gevaar op de weg zijn die auto's natuurlijk wel, maar daar maalt in Rusland niemand om. Tenslotte hebben de meeste jonge Russen hun rijbewijs gewoon gekocht. Bovendien wil niemand in het Verre Oosten een Russische auto omdat die te slecht zijn.

- Het merendeel van de Joden in Rusland is uitermate geassimileerd. Een Russische Jood die Hebreeuws kent of enige Bijbelkennis heeft, is zeldzaam. Een Russische Jood die van een goed stuk varkensvlees houdt en op 1 januari de kerstboom opzet met het oog op het naderende Russisch-orthodoxe kerstfeest, dat dertien dagen na het onze begint, is daarentegen doodgewoon.

Met "Het brilletje van Tsjechov" ben ik voorlopig aan het einde gekomen van mijn lectuur over Tsjechov.

  

Henri Troyat: Tsjechov

Henri Troyat: Tsjechov (Rusland, 1984): 311 blz: Vertaald door Clem Schouwenaars (1988): Uitgeverij de Prom

Nadat ik de biografie van V.S. Pritchett over Tsjechov voor de tweede keer had gelezen, had ik nog een andere biografie over Tsjechov in de kast liggen: die van Henri Troyat

Troyat werd in 1911 in Rusland geboren en vluchtte samen met zijn familie naar Parijs na de Russische revolutie. Hij heeft zijn boek in het Frans geschreven en schreef ook biografieën van onder andere Toergenjew en Tolstoj.

In tegenstelling tot Pritchett gaat Troyat uitgebreid op het leven van Tsjechov in. De meeste feiten wist ik al uit de biografie van Pritchett en het stuk over Tsjechov uit "De geschiedenis van de Russische literatuur" van Karel van het Reve.

Ik vind het boek van Troyat wijdlopig en erger nog: het Nederlands van de vertaling leest tamelijk moeizaam, de vertaler heeft helaas niet de gave om het Frans in mooi lopend Nederlands om te zetten. Ik heb het boek weggelegd op bladzijde 109.

Zeker interessant voor wat betreft het levensverhaal van Tsjechov, maar de eerder gelezen biografie van Pritchett is in een veel prettiger leesbare stijl geschreven, geeft meer inzicht in zijn werk en is bovendien een stuk korter.

  

V.S. Pritchett: Chekhov

V.S. Pritchett: Chekhov: A biography (Groot Brittannië, 1988): 227 blz: Uitgeverij Hodder & Stoughton

Veel biografen maken de fout om te uitgebreid te schrijven over het leven van de beschreven persoon.

Ik denk bijvoorbeeld aan de biografie over Proust van William Carter waarin tot in detail beschreven werd naar welke feestjes hij ging en wie hij daar allemaal ontmoette. Of de biografie over Peggy Guggenheim waarin haar liefdesleven zeer uitgebreid werd besproken, hoewel dat van geen enkel belang was voor haar werk.

Pritchett heeft voor het andere uiterste gekozen, hij bespreekt het werk en dan met name de verhalen, die zijns inziens het belangrijkste werk van Tsjechov vormen zeer uitgebreid. Je kunt het boek dan ook lezen als een zeer grondige literaire kritiek. Als je zoals ik net de complete verzamelde verhalen hebt gelezen, is dit een zeer prettige aanpak. Als je die verhalen nog niet hebt gelezen, dan heeft het weinig zin om dit boek te lezen.

Het leven van Tsjechov wordt maar zeer beknopt besproken, ik denk in nog geen 50 bladzijden tekst.

Een boek beoordeel je natuurlijk niet alleen op de inhoud, maar ook op de stijl. "Chekhov" is in zeer verzorgd Engels geschreven en is uiterst leesbaar. Wat mij betreft een geweldig boek, al zou je kunnen vinden dat het leven van Tsjechov er een beetje bekaaid van af komt.

 

Lévi Weemoedt: Met enige vertraging

Lévi Weemoedt: Met enige vertraging (Nederland, 2014): 91 blz: Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar

Toen ik een paar weken geleden bij een bevriend stel in Houten was kwam hij met dit boekje aanzetten. Ik las er even in en ik las een aantal gedichten voor. We moesten er erg om lachen. Toen ik thuiskwam heb ik dit boekje meteen gereserveerd bij de Utrechtse bibliotheek.

Wie mijn blog al een tijdje volgt, weet dat ik over het algemeen niets van gedichten moet hebben. Een uitzondering vormt het light verse met bijvoorbeeld sinterklaasrijmpjes en dichters en liedjesschrijvers als: Drs P., Hans Dorresteijn, Kees Stip en nu dus ook Lévi Weemoedt.

Het boek staat vol met ultrakorte gedichten die bedoeld zijn om een glimlach op te wekken. Bij mij lukte dat uitstekend. De wat langere gedichten in de bundel vond ik over het algemeen wat minder. Hier een aantal van de meest geslaagde:

Carrière:
Toen ik ter wereld kwam,
waren de baantjes al vergeven,
alle vrouwen al getrouwd,
alle boeken al geschreven,
alle toppen al bereikt,
alle zaken al beklonken

Dus besloot ik te gaan drinken.
En heb daarin uitgeblonken.

Keuringsdienst van zwervers:
De pakketten van
de Voedselbank
bevatten te weinig
sterke drank

Record:
Mijn tweede vrouw
is zó snel
weggelopen

dat zij de eerste
nog heeft
ingehaald

Aan de reiziger:
Het streekvervoer in Drenthe
is kortgezegd aldus:

Indien er al
iets langskomt

is het een collectebus

Gezonde liefde:
O, ik ben om háár
met roken gestopt.

O, ik ben om háár
weer begonnen met roken.

Drinken, gelukkig,
heb ik nooit onderbroken.

Zodat de schade
nog meevalt, tot slot.

Liefdessprookje:
"Maar speelt," vroeg het meisje, "het innerlijk dan
van de man die ik trouw niet mee?"

"Ja, natuurlijk wel!" riep haar stiefmoeder fel.
"Het innerlijk van zijn portemonnee!"

Bio:
In de
Natuurwinkel
sta je
al gauw

naast een
zure
meervoudig
onverzadigde
vrouw

Sociale pedagogiek:
Vindt u
uw vrouw
op een andere vent

dan spreken
wij wel
van een leermoment

Forens:
In treinen
sta ik dichter
op een vrouw geplet

dan s'avonds
op mijn echtgenote
in bed

VVV:
Hoe dichter
bij Hattem
hoe minder
van dattem

Grafsteen:
De Heer is mijn herder

Bekijk
het
maar
verder

 

Vladimir Nabokov: De kunst van het lezen: Tsjechov

Vladimir Nabokov: De kunst van het lezen: Tsjechov (Rusland, 1981): 88 blz: Vertaald door Robbert-Jan Henkes & Erik Bindervoet (2004): Uitgeverij Hoogland & Van Klaveren

Nu ik klaar ben met het lezen van alle verhalen van Tsjechov zal ik de komende tijd aandacht besteden aan wat andere schrijvers over Tsjechov hebben gezegd.

De Russische schrijver Nabokov gaf aan zijn studenten op een Amerikaanse universiteit lessen in literatuur. Hij besprak met zijn leerlingen hoe je de groten uit de literatuurgeschiedenis kon lezen en wat je van hen kon leren. Vanzelfsprekend had hij daarbij veel aandacht voor de Russische literatuur. De collegeaantekeningen van Nabokov zijn bewaard gebleven en in boekvorm uitgegeven zodat nu iedereen er zijn voordeel mee kan doen. Bij uitgeverij Hoogland & Van Klaveren zijn dunne, mooi vormgegeven boekjes uitgegeven over respectievelijk Tsjechov, Dostojewski, Gogol, Toergenjew en Tolstoj.

Wat de Russische lezer pas echt aansprak, was dat hij in de helden van Tsjechov het type van de Russische intellectueel herkende, de Russische idealist, een merkwaardig en aandoenlijk schepsel dat in het buitenland niet erg bekend is en dat in het Rusland van de Sovjets niet kan bestaan. De intellectueel van Tsjechov is iemand die het diepste menselijk fatsoen waartoe de mens in staat is, combineert met een bijna belachelijk onvermogen om zijn idealen en principes in daden om te zetten; iemand die geeft om morele schoonheid, het welzijn van zijn volk en het welzijn van het universum, maar in zijn privé-leven niet in staat is iets nuttigs te doen; die zijn provinciale leventje verbeuzelt in een waas van utopische dromen; die precies weet wat goed is, wat de moeite waard is om voor te leven, maar tegelijkertijd steeds verder wegzinkt in de modder van een eentonig bestaan, ongelukkig in de liefde, hopeloos ondoelmatig in alles - een goed iemand die het er niet goed afbrengt. Dat is het karakter dat - verkleed als dokter, student, dorpsonderwijzer en vele andere beroepsbeoefenaars - voorbijkomt in alle verhalen van Tsjechov.

Nabokov bepreekt in detail 2 verhalen: "De dame met het hondje" en "In het geuldal" en een toneelstuk "De meeuw". Over de twee verhalen is Nabokov erg enthousiast, over het toneelstuk heeft hij wel wat kritische opmerkingen.

Achter in het boekje staan nog 10 bladzijden met noten van de vertalers, waarbij steeds een aantal bestaande Tsjechov-vertalingen met elkaar worden vergeleken.

Tot slot nog een opmerking van de vertalers zelf: Waarom eigenlijk hervertalingen maken als er in plaats van fouten verbeterd, fouten bijgemaakt worden? Het schijnt dat de meeste hervertalers er uit principe hun voorgangers niet bijhouden of op naslaan, omdat ze "bang zijn beïnvloed te worden". Zo kunnen we lang wachten op een foutloze vertaling.

Het boekje is een aardige aanvulling op de Tsjechov-bibliotheek, maar zeker geen must.

  

Tsjechov: Verzamelde werken: delen 1-5

Tsjechov: Verzamelde werken: delen 1-5 (Rusland, 1880-1903): ongeveer 3000 blz: Vertaald door Tom Eekman, Aai Prins en Anne Stoffel (2004-2010): Uitgeverij van Oorschot, serie de Russische bibliotheek 

Ik heb de afgelopen ongeveer 50 dagen de verzamelde verhalen van Tsjechov voor de derde keer gelezen.

Tsjechov wordt door velen beschouwd als de grootste verhalenschrijver uit de wereldliteratuur. Ik kan het hier alleen maar hartgrondig mee eens zijn.

Als men mij vraagt wat mijn favoriete schrijver is, dan kom ik altijd uit bij Tsjechov. Meer in het specifiek bij zijn verzamelde verhalen zoals die zijn uitgegeven in de serie "De Russische bibliotheek" van uitgeverij van Oorschot in de jaren 2004-2010 in 5 delen in de vertaling van Tom Eekman, Aai Prins en Anne Stoffel. Deze verhalen omvatten ongeveer 3000 bladzijden tekst.

Karel van het Reve zei over Tsjechov: "Het is bijna onmogelijk om een verhaal van Tsjechov niet mooi te vinden."

Op de flap van deel 5 staat: Wij zouden kunnen betreuren dat Tsjechov al op zijn 44ste stierf zodat er op dit vijfde deel, niet nog meer delen kunnen volgen. Maar dat zou een vergissing zijn, en onnodig bovendien: immers van welke schrijver kan men zijn hele leven lang 3000 bladzijden onbeperkt herlezen? Want dit is wel het grootste geheim van Tsjechovs unieke schrijverschap: men herinnert zich hoe mooi men veel verhalen vond, vraagt zich af waarom ook weer, neemt enig deel opnieuw ter hand, bladert er wat in, begint een willekeurig verhaal opnieuw te lezen en is wederom verloren. Men vergeet de tijd, zijn plichten, huishouden en afspraken met vrienden en denkt: "Tsjechov voor altijd, ik blijf lekker lezen."

Enkele redenen waarom ik de verhalen van Tsjechov zo goed vind:

- Zijn verhalen zijn realistisch. De verhalen zijn natuurlijk uit de fantasie van Tsjechov ontsprongen, maar ze zijn gebaseerd op de werkelijkheid. Ieder verhaal van Tsjechov zou zo waargebeurd kunnen zijn.

- Zijn verhalen zijn kort. Terwijl andere schrijvers een hele roman schrijven om hun verhaal kwijt te kunnen, schrijft Tsjechov in een verhaal van zo'n 30-40 bladzijden evenveel. Dit kan hij door zeer economisch te schrijven en er staat geen overtollige tekst die niets toevoegt in zijn verhalen.

- Zijn verhalen zijn mooi. Tsjechov is een meester in het kort maar duidelijk beschrijven van zijn personages. Bovendien staan er veel mooie sfeerbeschrijvingen en natuurbeschrijvingen in zijn verhalen.

- Zijn verhalen lezen lekker. Het is een genot om de verhalen van Tsjechov te lezen. Het Nederlands doet weldadig aan en ik heb altijd zin om door te lezen. Dit komt natuurlijk ook voor een groot deel door de prachtige vertaling. Ik vind de vertaling van zijn verhalen vijf van de in het mooiste Nederlands geschreven boeken die ik ken.

Als je mij vraagt wat het mooiste verhaal is van Tsjechov, dan weet ik het niet. Het is zoiets als naar het mooiste liedje van de Beatles vragen of naar de leukste sketch van van Kooten en de Bie. Er is zeer veel dat de moeite waard is.

Wat leuk is aan de verzamelde werken van Tsjechov is dat de verhalen in chronologische volgorde staan. Daardoor kun je de ontwikkeling van zijn schrijversschap goed volgen. Ieder deeltje in de serie is dan ook beter dan het daaraan voorafgaande. Toch kun je het beste Tsjechov in zijn geheel lezen. Als ik een advies mag geven: verlies je er volledig in, en lees een tijdje alleen maar Tsjechov.

Beroemde navolgers van Tsjechov zijn onder andere:
- Boenin, een andere Russische schrijver en bijna tijdgenoot van Tsjechov. Boenin schreef ook prachtige korte verhalen een beetje in de stijl van Tsjechov. Ook zeer warm aanbevolen!
- Alice Munroe, die ook wel de Canadese Tsjechov wordt genoemd. Of dat terecht is kan ik niet beoordelen, daarvoor heb ik te weinig van haar gelezen.
- Simon Carmiggelt, de Nederlandse Tsjechov, vooral vergelijkbaar met de vroege verhalen van Tsjechov.


Het mag duidelijk zijn, ik ben een fan. Ik ben benieuwd naar de ervaringen van jullie met het lezen van Tsjechov. Mocht je nog niets gelezen hebben van Tsjechov, doe jezelf een groot plezier en begin er eens aan. Je zult er geen spijt van krijgen.

 

Willem G. Weststeijn: Een jaar lang lezen

Willem G. Weststeijn: Een jaar lang lezen: Verslag van een verslaving (Nederland, 2016): 345 blz: Uitgeverij Lias

In "Een jaar lang lezen" bespreekt Weststeijn de boeken die hij gedurende een jaar heeft gelezen. In dat jaar heeft hij in totaal 128 boeken gelezen, waarover hij in 83 korte stukjes van gemiddeld 4 bladzijden lengte verslag doet.

Hij zegt over zijn leeservaringen het volgende: "Ik pretendeer allerminst de wijsheid in pacht te hebben, maar kan misschien, behalve mijn enthousiasme voor het lezen, ook iets overbrengen van de kunst van het lezen. Die kunst is niet aangeboren, maar moet je je geleidelijk verwerven door veel, geduldig en met aandacht te lezen."

Ik heb het boek van Weststeijn in ieder geval met veel plezier gelezen. Wat Weststeijn in zijn boek doet (het achtereenvolgens bespreken van de boeken die hij leest) doe ik in feite op mijn blog ook en met mij vele andere boekloggers. Weststeijn is als schrijver duidelijk superieur aan mij en de meeste andere bloggers. Ik kies voor een aantal citaten waarbij ik vaak de mening van Weststeijn over het lezen weergeef:

- Ergens te moeten wachten zonder dat ik een boek, krant of tijdschrift bij me heb is iets verschrikkelijks- zo zonde van de tijd die je aan lezen zou kunnen besteden. Ik heb dan ook bijna altijd wel een boek bij me en betreur het in hoge mate dat ik niet ook nog de tijd kan gebruiken van de mensen die wachten zonder iets te doen.

- Ik heb wel een voorkeur voor wat over het algemeen voor "echte" literatuur doorgaat, literatuur, die zowel inhoudelijk als wat stijl betreft verrassend is, of op zijn minst de moeite waard.

- Bovendien, wat bij elk boek interessant is, en wat een boek voor een lezer zoveel boeiender maakt dan een film: je ziet wat een schrijver kan en waar hij uitglijdt of tekortschiet. Ook een matig of slecht geschreven boek scherpt je oordeel om vast te kunnen stellen wat goed is en wat niet.

- Zoals zo vaak in een (goede) roman suggereert de eerste zin al heel veel van de rest die zal volgen.

- (uit besproken boek): "The ladies all talk at once, yet all hear everything that is said. If there is any significant difference between the sexes, it may be that a woman can talk as she listens, while a man hears only himself."

- (uit een boek van Dubravka Ugresic): Omdat haar eigen naam, Dubravka, veel te moeilijk is voor het bedienend personeel, gebruikt ze overal maar de standaardnaam Jenny. In Dublin had ze met de jongen van het koffieapparaat een keer een "standaardgesprek", waarin hij vroeg hoe het met haar ging, haar de koffie serveerde en informeerde naar haar verdere plannen die dag. Toen ze daarop antwoordde "Ik ga mezelf straks ophangen", reageerde de jongen met "Heel goed idee, Jenny" en ging door met de volgende klant.

- De bibliotheek van Alexandrië is verbrand, volgens een apocrief verhaal op last van een Arabische veroveraar, die er de noodzaak niet van inzag de boeken te bewaren: als ze in overeenstemming waren met de Koran waren ze niet nodig, als ze tegen de Koran ingingen nog veel minder.

- Hoewel ik van oordeel ben dat een literair werk voor zichzelf moet spreken en informatie over de auteur niet echt nodig is, is het toch altijd goed een boek in zijn context te plaatsen.

- Een van de redenen om in de (grote) stad te wonen is dat er boekwinkels zijn waar je, zodra je daar zin in hebt, even naar toe kunt fietsen.

- Aandacht voor details is een kenmerk van grote literatuur, denk aan de beroemde geur van madeleines bij Proust of de niet minder beroemde grote oren van Anna Karenina's echtgenoot, die haar pas opvallen wanneer ze Vronski heeft ontmoet.

- Literaire kritiek is uniek omdat "men het enorme voorrecht heeft haar te beoefenen in hetzelfde medium dat je aan het beschrijven bent."

 

Dvd: Anton Corbijn: Inside Out

Anton Corbijn: Inside Out (Nederland, 2015): 81 minuten: Regisseur Klaartje Quirijns

De regisseusse Klaartje Quirijns heeft Anton Corbijn gedurende 4 jaar van nabij gevolgd.

Anton Corbijn is wereldberoemd als fotograaf van popmuzikanten en in iets mindere mate als regisseur, onder andere van de film "Control" over de zanger Ian Curtis van de Engelse groep Joy Division.

In deze documentaire veel aandacht voor het fotografische werk van Corbijn, er worden tal van foto's getoond. Eerlijk gezegd was ik tot dusver niet zo onder de indruk van de foto's van Corbijn die ik had gezien. Na het zien van deze documentaire is daar zeker verandering in gekomen, er kwamen een aantal prachtige foto's voorbij en ik zal in de toekomst ook zijn fotoboeken wat uitgebreider bekijken.

"Inside Out" is een documentaire die in een vrij rustig tempo een sympathiek beeld geeft van het leven en werk van Corbijn. Een aanrader voor liefhebbers van fotografie of met aandacht gemaakte documentaires. Voor de eerste keer gezien.