Marcel Kurpershoek: Diep in Arabië & De laatste bedoeïen

Marcel Kurpershoek: Diep in Arabië & De laatste bedoeïen (Nederland, 1992 en 1995): 456 blz: Uitgeverij Meulenhoff

 

 

Marcel Kurpershoek heeft tussen 1988 en 1992 rondgereisd in Saoedi-Arabië om op zoek te gaan naar de nazaten van de dichters van de Bedoeïenen. Het boek dat hij geschreven heeft geeft een verslag van die zoektocht, waarin hij zijn eigen verhaal afwisselt met fragmenten van de gedichten die hij aangehoord heeft. 

In 1995 is hij nog een keer teruggegaan naar een van die dichters om te zien hoe het inmiddels met hem vergaan is.

Het boek is in een prachtige stijl geschreven en geeft een mooi beeld van een verdwijnende cultuur. Een onbetwistbaar hoogtepunt onder de Nederlandse reisverhalen en een goede aanvulling op de klassieker "Arabian Sands" van Wilfred Thesiger

 

Citaten:

- Wie een Saoediër uit de woestijn op zijn eerste buitenlandse reis in vervoering wil brengen, zodat hij aan je mouw trekt en roept "is dat niet prachtig?", moet voor hem een excursie uitstippelen met de volgende hoogtepunten: een modern flatgebouw met spiegelend glas; een grijze lucht waaruit regen neerplenst; blonde vrouwen met bollende borsten, billen en dijen; grote kuddes moddervet vee; frisse wind, veel gras en weinig bomen; grote plassen zoet water. Op een dergelijke rondleiding zouden Saoediërs al snel tot de ontdekking komen dat ons land hun voorstelling van het paradijs dicht benadert.

 

- Over één fundamentele kwestie zijn de Saoedische puriteinen en de Iraanse ayatollahs het althans eens: de islam behoort maatgevend te zijn voor alle facetten van het leven.

 

- Alles wat de moslim nodig had om zijn leven in te richten volgens dat eeuwige ideaal was te vinden in de koran en in een aantal verzamelingen van overleveringen met aanvullende informatie over wat Mohammed tijdens zijn leven deed of juist achterwege liet: hoe hij zich kleedde, hoe hij de liefde bedreef, wat hij mooi of lelijk vond, de manier waarop hij rechtsprak - kortom, zijn levenswandel als gewoon mens en politiek voorman buiten de momenten van goddelijke inspiratie waarin de aartsengel Gabriël hem de koran dicteerde.

 

- Mijn momenten van grootste eenzaamheid beleefde ik niet in mijn dooie eentje in de woestijn, maar te midden van Saoediërs op het uur van gebed. In steden en dorpen viel dat nog wel mee. Daar werd ik toevertrouwd aan het gezelschap  van jongetjes die achterbleven in de madjlis, terwijl de mannen zich naar een dichtbije moskee repten. Maar in de woestijn voltrok de gebedsoefening zich onder mijn neus. Kennis van de taal, mijn Arabische hoofddoek en jurk baatten mij dan niet meer. De mannen stonden te bidden en ik keek toe, maar het gevoel dat ik te kijk stond kon ik nooit van mij afzetten.

- Volgens betrouwbare bronnen mogen de vrouwen, hun dochters en de honden van het kamp de resten opeten en de botjes afkluiven. Ik moest denken aan Meniefs antwoord toen ik hem vroeg wat een man doet als hij genoeg heeft van zijn vrouw. "Heel eenvoudig," zei Menief. "De man roept zijn vrouw en zegt in haar gezicht: "Je bent verstoten, nog eens verstoten en nog eens verstoten; dat zijn drie verstotingen, de zaak is bekeken; vooruit ga naar je eigen familie." Daarna ga je naar de islamitische rechter, je vertelt wat je gedaan hebt en dan geeft hij je een papiertje waarop staat dat het huwelijk is ontbonden."

- "God, zijn naam zij geprezen en verheven, heeft de waarde van een vrouw gesteld op de helft van die van een man: in de getuigenis voor de rechtbank, in het bloedgeld, in alles!"

- Nu hebben alle Saoediërs, en misschien wel alle jurkdragende Golf Arabieren, een sterk ontwikkeld gevoel voor decorum en voor de onderwerpen die ten overstaan van vreemden wel of niet mogen worden aangeroerd. ... de neusvleugels van een Saoediër weten feilloos het lichtste vleugje taboe op te vangen, of de kans te speuren dat een gesprek zich ontwikkelt in een richting die ook maar een tikkeltje onwelvoeglijk geacht zou kunnen worden door een van de andere aanwezigen.

- Want evenals in het geloof geldt in de Arabische literatuur de wet van de omgekeerde vooruitgang: hoe ouder, hoe beter.

- Mijn mededeling dat westerse vrouwen het recht hebben hun man te "verstoten" vervulde Abdallah met afgrijzen: "In dat geval zouden in Saoedi-Arabië morgen alle mannen verstoten zijn." Gelukkig bestond daarvoor geen gevaar, want in de koran heeft Allah de man het oppergezag gegeven over het zwakke geslacht.

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.