Fergus Fleming: Barrow's boys

Fergus Fleming: Barrow's Boys (Groot Brittannië, 1998): 425 blz: Uitgeverij Granta Books

John Barrow was een belangrijk man in de Engelse marine tussen ongeveer 1816 en 1845.

Als tweede secretaris van de marine vond hij dat de mankracht en het materieel van de marine in vredestijd het best kon worden ingezet door de lege plekken op de wereldkaart te onderzoeken en in kaart te brengen.

"Barrows boys" is het verhaal van die expedities die op aandringen van Barrow zijn verricht. Voor een deel gaat het boek over expedities op zoek naar Timboektoe, maar voor het grootste gedeelte gaat het over de pogingen om de Noord-Westelijke doorvaart te vinden. Bij deze expedities die vaak slecht georganiseerd waren ging van alles mis en verloren vele mensen hun leven.

Het boek is goed geschreven en leest als een spannende roman.  

 

Herman Broers: Dokter Kolff

Herman Broers: Dokter Kolff: kunstenaar in hart en nieren (Nederland, 2003): 238 blz: Uitgeverij Mets & Schilt

"Dokter Kolff" is de biografie van Willem J. Kolff (1911-2009) een Nederlands arts die als eerste een kunstnier ontwierp en later ook een van de belangrijkste pioniers was bij het maken van een kunsthart.

Dit boek heb ik gelezen op aanraden van een vriend die werkzaam is bij de nierstichting.

Ik had nog nooit van Willem (roepnaam Pim) Kolff gehoord. Hij behoort tot de belangrijkste uitvinders die Nederland gekend heeft. In de Tweede Wereldoorlog heeft hij ook geholpen om tal van mensen uit de handen van de Duitsers te houden.

"Dokter Kolff" is een goed geschreven biografie van een groot man die bij het algemene publiek nog weinig bekend is. Door de uitvinding van de dialyse zijn naar schatting wereldwijd zo'n 20 miljoen patiënten geholpen.  

 

 

J.J. Voskuil: De buurman

J.J. Voskuil: De buurman (Nederland, 2012): 304 blz: Uitgeverij van Oorschot

In "De buurman" van J.J. Voskuil krijgen Maarten Koning en zijn vrouw Nicolien (bekend uit de meesterlijke romans "Bij nader inzien *****" en "Het bureau *****") een nieuwe buurman, Petrus Stallinga.

In eerste instantie is Petrus erg schuw, maar later blijkt hij een vriend te hebben: Peer. Nicolien maakt kennis met de nieuwe buren, die homofiel en dus underdog zijn en is daar dus enthousiast over, zoals ze altijd enthousiast is over mensen die het moeilijk hebben.
Maarten deelt die mening niet.

Er worden heel wat bezoekjes over en weer gepleegd. Centraal in het boek staan de talloze ruzies tussen Maarten en Nicolien, meestal met de betrekkingen tot hun buren als inzet.

Ik heb slechts tot blz 82 van dit boek gelezen, maar dat is genoeg om te weten dat dit beslist geen meesterwerk is in de orde van de 2 eerder genoemde romans.

Het boek lijkt eerder geschreven te zijn om een aantal ergernissen van zich af te schrijven dan om zijn lezerspubliek te vermaken. Kortom, een roman die je niet hoeft te lezen wat mij betreft. 

 

   

Will Gompertz: Dat kan mijn kleine zusje ook

Will Gompertz: Dat kan mijn kleine zusje ook: waarom moderne kunst kunst is (VS, 2012): Vertaald door Jacques Meerman (2012): Uitgeverij Meulenhoff: Oorspronkelijk uitgever Viking
 

"Dat kan mijn kleine zusje ook" is een verhalende geschiedenis van de moderne kunst vanaf de impressionisten tot aan de kunst van na 2000.

Het verhaal is redelijk onderhoudend, maar er zijn in mijn ogen twee grote bezwaren aan dit boek.

Het eerste bezwaar is dat de moderne kunst als een doorlopend verhaal wordt verteld waarin alleen de allerbelangrijkste kunstenaars (en dan vooral nog schilders) aan bod komen. Ik denk dat er tegelijkertijd veel kunstenaars zijn geweest die zich niet in een hokje lieten stoppen en vooral deden wat ze zelf interessant vonden.

Het tweede en grootste bezwaar is het geringe aantal illustraties in het boek. Er worden tal van schilderijen besproken zonder dat daar een illustratie van de te zien is.

Kortom, voor mensen die al aardig wat van moderne kunst weten is het een handzaam overzicht, maar voor de leek is het niet aanschouwend genoeg.  

 

Laurence Bergreen: Marco Polo

Laurence Bergreen: Marco Polo : van Venetië naar Xanadu (VS, 2007): 431 blz: Vertaald door Anke ten Doeschate en Miebeth van Horn (2008): Uitgeverij de Bezige Bij: Oorspronkelijk uitgever Knopf

Vlak na de geboorte van Marco Polo zijn zijn vader Niccolo en zijn oom Matteo voor een periode van 15 jaar door Azië gereisd waarbij ze het Mongoolse rijk hebben bezocht.

In 1270 toen ze terugkwamen van hun reis was Marco 16 jaar oud. Vervolgens vertrokken ze met zijn drieën voor een nieuwe reis door Azië.

Marco was erg leergierig en een goed observator. Hij leerde Perzisch en Mongools spreken en kwam in dienst van Koebilai Khan, de Mongoolse keizer en destijds de machtigste heerser op aarde. Marco maakte talloze reizen in opdracht van Koebilai Khan.

Het avontuur van Marco en zijn twee ooms zou al lang vergeten zijn als Marco niet in de gevangenis van Genua zijn boek had gedicteerd aan de schrijver Rusticello.

Laurence Bergreen beschrijft het leven van Marco Polo en zijn verblijf in Azië in de eerste plaats aan de hand van het boek van Marco Polo, maar heeft indien mogelijk ook andere bronnen gebruikt. Het boek is zeker onderhoudend, maar leest een beetje moeizaam.

 

 

Bao Ninh: Het verdriet van Vietnam

Bao Ninh: Het verdriet van Vietnam (Vietnam, 1991): 240 blz: Vertaald uit het Engels door Kathleen Rutten (1994): Uitgeverij de Geus: Oorspronkelijk Engelse uitgever Secker & Warburg (1993)

In "Het verdriet van Vietnam", de Nederlandse vertaling van "The sorrow of war" is de hoofdpersoon Kien bezig met het opschrijven van zijn ervaringen tijdens de Vietnam-oorlog.

Kien is een van de weinige overlevenden van zijn peloton. Het boek vertelt over de oorlogservaringen van Kien, zijn liefde tot Phuong, een leeftijdgenote van hem en zijn ervaringen met het opschrijven van zijn ervaringen.

Meestal lezen of zien (denk aan Platoon of Apocalyps now) we de oorlog in Vietnam door de ogen van de Amerikanen. Omdat het "Verdriet van Vietnam" is opgeschreven door een Noord-Vietnamees die de oorlog heeft overleefd is het alleen daarom al bijzonder.

Helaas is het boek voor mij niet zo indrukwekkend. Ik had het al eerder in de Engelse vertaling gelezen, maar werkelijk niets uit het boek kwam me bekend voor, dat is toch een veeg teken. Dit boek is eigenlijk alleen aan te raden voor diegenen die zich erg interesseren voor de Vietnam-oorlog. Zo niet, dan kun je het boek gerust ongelezen laten.  

 

   

Robert Hofman: De beste films aller tijden

Robert Hofman: Beste films aller tijden : de speelfilms die iedereen gezien moet hebben (Nederland, 1993): 397 blz: Uitgeverij Luitingh-Sijthoff

Tot halverwege de jaren 90 kwam er af en toe een nieuwe editie uit van de "Speelfilmencyclopedie".

Hierin stonden talloze speelfilms van over de hele wereld beschreven, zowel de goede als de slechte.

In de "Beste films aller tijden" is een selectie gemaakt uit de "Speelfilmencyclopedie" waarin alleen die films worden besproken met een waardering van 3,5 of 4 sterren. Het resultaat is een handzaam boekje waarin zo'n 2000 films worden besproken.

Van de films die ik ken klopt de waardering meestal wel ongeveer. Zodoende staan vrijwel alle films die echt de moeite waard zijn erin (de belangrijkste film die ik mis is "Heimat", de 50 uur durende filmserie van Edgar Reitz).

Het boekje is daarmee een zeer handig naslagwerkje, dat ook in de tijd van online filmrecensies zoals die van IMDB.com zijn nut nog bewijst.

 

L.N. Tolstoj: Oorlog en vrede

L.N. Tolstoj: Oorlog en vrede (Rusland, 1867-1869): 1552 blz: Vertaald door Yolanda Bloemen en Marja Wiebes (2006): Uitgeverij van Oorschot, serie de Russische bibliotheek

Ik heb "Oorlog en vrede" herlezen, voor mij de meest indrukwekkende roman die ik ooit heb gelezen, in de nieuwe vertaling uit 2006 van Yolanda Bloemen en Marja Wiebes.

"Oorlog en vrede" is in alle opzichten een kolossaal boek, het telt 1552 bladzijden en bevat vele tientallen karakters. Tegelijkertijd met het lezen van het boek heb ik de film van 7 uur van Sergej Bondartsjoek bekeken en de BBC verfilming met Anthony Hopkins van 15 uur. Ik zal hier wat indrukken weergeven.

Het boek behandelt het wel en wee van vijf adellijke families:

1) De familie Rostov, bestaande uit Graaf Ilja en gravin Natalia en Nikolaj hun oudste zoon, soldaat en een van de hoofdpersonen van het boek, Vera hun oudste dochter, Natasja hun jongste dochter, een van de andere hoofdpersonen en Petja hun jongste zoon. Daarbij komt nog Sonja, een nichtje dat is opgenomen in de familie.

2) De familie Bezoechov, bestaande uit graaf Kirill, die al in het begin van het boek komt te overlijden en Pierre zijn buitenechtelijke zoon die zoon vermogen erft en ook een van de hoofdpersonen.

3) De familie Bolkonski, bestaande uit vorst Nikolaj en zijn zoon Andrej, ook een hoofdpersoon en dochter Marja.

4) De familie Koeragin, met vorst Vasili en zijn vrouw, hun oudste zoon Hippolyte en jongste zoon Anatole en hun dochter Helena.

5) De familie Droebetskoj met vorstin Anna Michajlovna en haar zoon Boris die een bijrol vervullen.

Behalve deze personages komen er wel meer dan 100 bijfiguren in het boek voor die al dan niet een belangrijke rol spelen. In het begin lijkt het moeilijk om alle personages uit elkaar te houden, maar als je oplet op de voornaamste 5 families en je een beetje aandachtig leest valt het erg mee.

Het mooie van Oorlog en vrede is niet alleen dat het een prachtig boek is, maar het is ook nog vertaald in het mooiste Nederlands dat ik ooit ben tegengekomen. Tolstoj gebruikt in zijn boek veel Frans, dat in de tekst onvertaald is gelaten en waarvan onderaan de bladzijden de vertaling wordt gegeven. Frans werd veel gesproken in de adellijke kringen waarin Tolstoj verkeerde.

Het eerste hoofdstuk van deel 1 begint met een soiree bij een hofdame in Petersburg in juli 1805. Hier worden een aantal van de hoofdpersonen voorgesteld. Bij een feest bij de familie Rostov in Moskou in augustus worden de overige hoofdpersonen voorgesteld.

Hoofdstukken 2 en 3 gaan vooral over oorlog en dan met name die tegen Napoleon die de Russen in de slag bij Austerlitz verslaat.

Deel 2 gaat over de jaren tussen de slag bij Austerlitz en 1812. Voor mij een van de hoogtepunten van het boek is de beschrijving van de wolvenjacht op blz 636-646. Andere gebeurtenissen die beschreven worden zijn een duel tussen Pierre en Dolochov, Nikolaj die een vermogen verliest met kaarten, het eerste bal van Natasja, een huwelijksaanzoek voor Sonja en Natasja.

In het tweede boek trekt Napoleon op naar Moskou. Tolstoj beschrijft de oorlog vooral gezien door de ogen van de gewone soldaten. Napoleon beschouwt hij niet als een geniale leider, maar als een jongetje dat met een koordje in zijn hand in een koets heeft en denkt dat hij de koets bestuurt. Tolstoj heeft wel veel bewondering voor de Russische opperbevelhebber Koezoetov die zijn tijd neemt, zegt dat met geduld en tijd alle vijanden overwonnen kunnen worden, en wiens voornaamste taken bestaan uit terugtrekken en het weerhouden van zijn leger om het gevecht aan te gaan.

Het boek telt twee epilogen. De eerste epiloog laat het leven van de hoofdpersonen zien 7 jaar later en de tweede epiloog is een filosofische bespiegeling over de aard van geschiedschrijving, voor mijn gevoel totaal overbodig.

Eigenlijk zou iedereen die een serieus lezer van goede boeken is dit boek moeten lezen. Er zijn 3 vertalingen van "Oorlog en vrede" in omloop. De oudste is van René de Vries uit 1966, een goede vertaling. Vlak voor deze vertaling verscheen een oerversie in de vertaling van Diewke Papma en Peter Zeeman. Met deze nieuwste vertaling van Marja Wiebes en Yolanda Bloemen kunnen de oudere versies bij het oud papier.

Gelijk met het lezen van "Oorlog en vrede" heb ik de prachtige verfilming van Sergej Bondartsjoek gezien (*****) en de matige, deels slaapverwekkende BBC-serie van 15 uur lengte met Anthony Hopkins als Pierre Bezoechov (***).

Inmiddels heb ik ook de 2 andere verfilmingen van Oorlog en vrede gezien, de Hollywood versie uit 1956 met oa. Audrey Hepburn als Natasja (****) en de Italiaanse miniserie uit 2007 (****). Als ik de 4 verfilmingen met elkaar vergelijk kom ik tot de volgende conclusie:

Duidelijke eerste keus is de verfilming van Bondartsjoek, tekstgetrouw, van voldoende lengte om de belangrijke verhaallijnen te kunnen weergeven, mooie beelden en prachtige muziek. Een van de top 20 films aller tijden.

Tweede keus is de Italiaanse miniserie uit 2007, visueel zeer mooi, maar helaas zwijmelmuziek, verder niet altijd tekstgetrouw. Voor hedendaagse kijkers die het boek niet hebben gelezen is dit waarschijnlijk de meest aansprekende keuze.

Derde keus is de Hollywoodverfilming uit 1956. Vanwege de korte lengte (200 minuten) geeft deze verfilming alleen de allerbelangrijkste verhaallijnen weer.

De minste verfilming vind ik die van de BBC uit 1972. Onnodig lang en deels slaapverwekkend.

 

  

 

Phil Goulding: Klassieke muziek

Phil G. Goulding: Klassieke muziek (VS, 1992): 687 blz: Uitgeverij Bigot & van Rossum (1994): Oorspronkelijk uitgever Fawcett Columbine

Na zijn pensionering besloot de Amerikaanse schrijver Phil Goulding zich bezig te houden met de westerse klassieke muziek. Hij had wel eens van Bach en Mozart en Beethoven gehoord en ook wel eens een stukje muziek van hen geluisterd, maar verder kende hij nauwelijks een componist bij naam en al helemaal hun muziek niet. Hij was dus een volslagen leek.

Hij stelde zich een eenvoudige vraag waarop het antwoord nog niet zo eenvoudig was: "Wat zijn de belangrijkste componisten en wat zijn hun belangrijkste werken"

Zeven jaar lang heeft hij zich in de bibliotheek gestort op boeken over klassieke muziek en heeft hij talloze cd's beluisterd. Het resultaat is dit lijvige boek "Klassieke muziek: de 50 bekendste componisten en 1000 van hun beroemdste werken".

Na een uitgebreide inleiding volgen 50 hoofdstukjes over deze componisten van nummer 1 Johan Sebastian Bach tot en met nummer 50 Alexander Borodin.

Over de volgorde in belangrijkheid van de componisten valt veel te twisten (zo reken ik de niet vermelde Sergej Rachmaninov zonder meer tot mijn toptien), maar de tekstjes over de verschillende componisten zijn inhoudelijk interessant en prettig om te lezen. Steeds wordt iets over hun leven en werk verteld, geïllustreerd met citaten van kenners, al dan niet collega componisten. Ook wordt van iedere componist een aantal werken aanbevolen.

Ik heb van het boek de inleidende hoofdstukken gelezen en tot en met de 12e componist op de lijst: Antonin Dvorak. Het boek is het best te gebruiken in combinatie met een goede cd-gids zoals die van Penguin of de "Gramophone classical good cd guide"

 

Josep Pla: Het grijze schrift

Josep Pla: Het grijze schrift (Spanje, 1966): 569 blz: Vertaald door Adri Boon (1993): Uitgeverij de Arbeiderspers, serie Privé-domein (nr. 186): Oorspronkelijk uitgever: Destino

"Het grijze schrift" is het eerste deel van een serie dagboeken die in het Catalaans zo'n 43 delen en 29.000 blz telt.

In dit eerste deel staan bijna dagelijks aantekeningen die Joseph Pla maakte over de alledaagse werkelijkheid in de jaren 1918 en 1919. Hij schrijft zelf meermalen dat hij niets kan verzinnen. Zo staan er stukjes in over zijn geboortedorp Palafrugell, Girona, Barcelona, over schrijvers die hij bewondert zoals Montaigne en Marcel Proust, over de Catalaanse keuken , de zee en een aantal onvergetelijke portretten zoals over Hermos de visser, een stel geliefden en een prachtig stuk over een professor aan de universiteit die opa wordt genoemd.

Een groot deel van het dagboek is tamelijk saai, maar er staan een aantal hoogtepunten van beschrijvingskunst in.
Ik citeer:

21 maart. In dit land hebben wij een heel rare gewoonte. Wanneer twee personen elkaar op straat tegen het lijf lopen hebben zij elkaar nauwelijks iets te zeggen. Maar eenmaal afscheid genomen komt ons na zeven of acht passen te hebben gedaan een reeks dingen in gedachten waar we degene die we zojuist hebben verlaten dringend van op de hoogte willen stellen. Dan richten we hard schreeuwend, met aanzienlijke stemverheffing, het woord tot hem, daarbij omstandig met de armen zwaaiend. De ander antwoordt ons logischerwijs door ook te schreeuwen en met dezelfde heftigheid te zwaaien. Daar we ondertussen onze weg vervolgen en we dus steeds verder van onze gesprekspartner verwijderd raken, ontaardt de conversatie in een vreselijk geblèr. Ten slotte is de afstand zo groot dat het praktisch onmogelijk is nog iets te verstaan. Dan zegt men met enorme krachtsinspanning: "Nou goed we praten er nog wel over..." De ander antwoordt als een bezetene: "Ja, ja, we praten er nog wel over..." En als we elkaar dan weer ontmoeten, hebben we niets te zeggen.

Toen enkele dagen geleden don Narcis Miquel met een gewicht van honderddertig kilo op het randje van de dood zweefde - don Narcis is een man uit de glorietijd van de stad, uit de tijd van de Franse champagne, Schotse whisky en Münchens bier - zei hij vol angstige smart tegen zijn familie: "Red mij! Doe al het mogelijke! Als ik erbovenop kom beloof ik dat ik nooit meer zoveel zal eten..." Die belofte van senyor Narcis bleef echter louter bij een werkhypothese die door de latere feiten achterhaald werd. Vandaag, nu hij weer gezond en wel is, eet hij zoals voorheen, misschien meer dan voorheen.

Ik kan er niet genoeg van krijgen om in de Essais van Montaigne te lezen. Ik breng er 's nachts uren en uren mee zoet in bed. Zij hebben een aangename, kalmerende uitwerking op mij, zij bezorgen mij een heerlijke rust. Ik vind Montaigne haast doorlopend grappig, hij is een aaneenschakeling van onuitputtelijke verrassingen. Een van die verrassingen komt, geloof ik, voort uit het feit dat Montaigne een zeer scherp besef heeft van de onbeduidende plaats die de mens op aarde inneemt.

Voor wie van dagboeken houdt zijn er vervelender dingen dan een stukje van Pla te lezen.


 

Ed van der Elsken: Wereldreis in foto's

Ed van der Elsken: Wereldreis in foto's 1-4 (Nederland, 1967-1968): 52 blz per deel

 

Ed van der Elsken maakte begin jaren 60 een wereldreis van 14 maanden samen met zijn vrouw Gerda. Over deze reis maakte hij het prachtige fotoboek "Sweet Life *****".

Het archief van van der Elsken van deze reis omvatte echter nog veel meer foto's die gebruikt konden worden. Van een Friese fabrikant van melkpoeder mocht hij naar eigen inzicht 4 fotoboekjes samenstellen van elk 52 bladzijden.

Deel 1 bevat foto's gemaakt in Azië, deel 2 foto's uit Afrika, deel 3 foto's uit de Verenigde Staten en Mexico en deel 4 foto's van kinderen uit de hele wereld.

De foto's in de boekjes zijn niet zo indrukwekkend als die uit "Sweet Life", maar er zitten toch een aantal mooie foto's tussen. Ze behoren tot de middenmoot van het fotografisch werk van van der Elsken. 

  

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

 

Julie Maroh: Blauw is een warme kleur

Julie Maroh: Blauw is een warme kleur (Frankrijk, 2010): 156 blz: Vertaald door Jelle de Swert (2011): Uitgever Glénat Benelux: Oorspronkelijk uitgever: Glénat

In December heb ik de prachtige film "La vie d'Adèle" gezien. Omdat deze film zoveel indruk op mij heeft gemaakt heb ik nu "Blauw is een warme kleur", het stripboek waarop de film is gebaseerd, gelezen.

Boek en film gaan over Clémentine (in de film Adèle), een jonge vrouw die in de 4e klas van de middelbare school zit en die vriendinnen en vriendjes heeft en er achterkomt dat ze meer voelt voor vrouwen. Op straat ontmoet ze Emma, een wat oudere vrouw, die blauwgeverfd haar heeft en waar ze op slag verliefd op wordt. Ze ontmoeten elkaar weer in een homobar, raken aan de praat en krijgen een relatie.

Het is interessant om te zien waar de film en het boek van elkaar afwijken. In het begin van het boek is Clémentine ernstig ziek en het boek is geschreven in dagboekvorm. De dagboekvorm en de ziekte van Clémentine zijn weggelaten in de verfilming. Verder lees je het boek in een uur uit en duurt de film 3 uur. Er is dus in de film veel meer ruimte om wat meer te vertellen. Dat heeft Abdellatif Ketiche (de regisseur) deskundig gedaan. Veel scenes die in het boek slechts aangestipt worden zijn van vlees voorzien en er zijn dingen toegevoegd die het verhaal nog geloofwaardiger maken (de baan van Adèle, de schilderijen van Emma).

Ik heb het boek gelezen met de film in mijn gedachten. Als ik niet eerst de film had gezien, dan had het boek waarschijnlijk niet zoveel indruk gemaakt. Nu vind ik het een goed boek waarvan een geweldige film is gemaakt.


  

Guy Delisle: Gids voor "slechte" vaders

Guy Delisle: Gids voor 'slechte' vaders (Canada, 2013): 190 blz: Vertaald door Christiaan Honig (2013): Uitgeverij Oog & Blik: Oorspronkelijk uitgever: Delcourt

Guy Delisle is een striptekenaar en schrijver om in de gaten te houden.

Eerder heb ik al drie prachtige boeken van hem gelezen over respectievelijk: China, Noord-Korea en Jeruzalem. Uit het boek over Jeruzalem bleek ook dat hij inmiddels getrouwd is en twee kinderen heeft, een jongen en een meisje.

"Gids voor slechte vaders" lijkt een tussendoortje voor Delisle. In bedrieglijk eenvoudige tekeningen (steeds twee op een bladzijde) schetst hij een aantal belevenissen van zichzelf met zijn twee kinderen. Een verhaaltje is te mooi om niet in zijn geheel te citeren:

's avonds: Guy tegen dochter "Vooruit! Het is tijd om lekker te gaan slapen." Dochter "Papa, is het waar dat er kinderlokkers bestaan?" Guy "Welnee, kom nou... wie vertelt je dat soort dingen?" Dochter "Louanne op school" Guy "Pff... die zuigt echt van alles uit haar duim! Dat zweer ik je... Dus luister goed, kinderlokkers bestaan niet Zo simpel is het"

Vervolgens: Guy "Maar er zijn wel apen..." Dochter "Apen?" Guy "Ja apen. Best wel gek, dat las ik vanochtend in de krant... In Maleisië is een aap door het raam van een flat geklommen en er met een baby vandoor gegaan. Stel je voor..." Dochter "Waarom heeft die aap die baby dan meegenomen, papa?" Guy "Wees maar niet bang, schatje, uiteindelijk is het de aap niet gelukt om de baby mee te nemen. Want toen hij over het hek van het balkon wilde klimmen, werd de baby wakker en die begon te huilen, en toen liet de aap hem van schrik los! Die arme baby had pech, hij viel aan de verkeerde kant en maakte een doodsmak van vijf verdiepingen. Boem!

Het leven kan soms raar lopen. Nou genoeg gekletst, tijd om te slapen." Guy doet het licht uit "Welterusten, lieverd!" Het is duidelijk waar de titel vandaan komt.



 

 

Jonathan Swift: De reizen van Gulliver

Jonatan Swift: De reizen van Gulliver (Engeland, 1726): 339 blz: Vertaald door Paul Syrier (2004): Uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep

"De reizen van Gulliver" heb ik al 2 keer eerder in het Engels gelezen, voor het eerst op de Middelbare school. Lemuel Gulliver beschrijft hierin 4 reizen die hij gemaakt heeft die hem in contact hebben gebracht met vreemde volkeren.

Tijdens zijn eerste reis lijdt Gulliver schipbreuk en zwemt naar land. Daar aangekomen loopt hij een stuk landinwaarts en valt in slaap. Als hij wakker wordt merkt hij dat hij is vastgebonden door dunne koorden. Hij is terechtgekomen in het land van de Lilliputters een volk van kleine mensen, een twaalfde van de hoogte, breedte en dikte van Gulliver. Hij beleeft daar allerlei avonturen waarbij in het voorbijgaan de spot wordt gedreven met de Engelse maatschappij uit die tijd.

Op zijn tweede reis komt Gulliver in Brobdingnag, het land van de reuzen, die nu precies 12 keer zo groot zijn als Gulliver. Hij wordt gehouden als een soort speeltje voor de koning, maar nadat hij een uitgebreide uiteenzetting heeft gehouden over hoe men in zijn geliefde Engeland oorlog voert komt de koning tot de volgende conclusie: ""Wat jezelf betreft, die het grootste deel van je leven hebt gereisd, ben ik zeer geneigd te hopen dat je je tot nu toe aan een groot aantal van de zonden van je land hebt weten te onttrekken. Maar te oordelen naar wat ik uit je eigen verhaal heb begrepen en de antwoorden die ik je met veel moeite heb ontwrongen en ontfutseld, kan ik slechts concluderen dat de overgrote meerderheid van je landgenoten het schadelijkste ras van klein weerzinwekkend ongedierte is dat ooit van de Natuur op het oppervlak van de aarde heeft mogen rondkruipen."

Tijdens zijn derde reis komt Gulliver in het land Laputa, het vliegend eiland. In het eiland bevindt zich een grote magnetische steen waardoor het eiland in de lucht blijft als het zich beweegt boven het onderliggende vasteland. Door de steen te kantelen kan de hoogte en de richting waarin het eiland zich beweegt worden vastgesteld. Op het eiland houden de mensen zich bezig met allerlei vormen van wetenschap, bijvoorbeeld hoe men uit komkommers zonlicht kan destilleren of hoe men uit menselijke uitwerpselen de oorspronkelijke voedingsmiddelen weer kan maken. Voor het maken van een eenvoudig kledingstuk voor Gulliver wordt een kwadrant, passer en kompas gebruikt, zodat het gemaakte kledingstuk nogal vormeloos is. Later tijdens zijn reis komt Gulliver de Struldbruggs tegen, mensen die niet dood gaan. Hij benijdt ze in eerste instantie, maar komt er later achter dat ze in plaats daarvan nogal beklagenswaardig zijn.

Tijdens zijn vierde reis komt Gulliver terecht in het land van de Houyhnhnms, de paarden die een soort van ideale maatschappij hebben. Ook komen hier de Yahoos voor, mensen die als dieren leven en met afschuw bekeken worden door de Houyhnhnms. In de jaren dat Gulliver hier woont is hij volmaakt gelukkig en hij is zeer verdrietig als hij uit dit land weg moet, terug naar huis.

Het verhaal eindigt ermee dat Gulliver terug in Engeland is bij zijn vrouw en kinderen, die hij weerzinwekkend vindt en dat hij 2 edele paarden aanschaft met wie hij het grootste deel van zijn tijd praat, hoewel ze veel minder ontwikkeld zijn dan zijn geliefde Houyhnhnms.

"De reizen van Gulliver" is een zeer onderhoudende roman, die je zowel als satire, als ideeënroman of als fantasie kunt lezen. Er is nogal wat kritiek op de destijdse samenleving in verwerkt, maar altijd op een zodanige manier dat het een genot is om te lezen. Ook wordt de spot gedreven met de wetenschap. De vertaling van Paul Syrier is zeer prettig leesbaar. Warm aanbevolen voor wie eens iets anders wil lezen!      

 

Theo Kars: Memoires van een slecht mens: deel 2

Theo Kars: Memoires van een slecht mens: deel 2: 1965-1991 (Nederland, 2013): 475 blz: Uitgeverij Athenaeum-Polak & van Gennep

Het tweede deel van de "Memoires van een slecht mens" begint er mee dat Kars na zijn fraudezaak uit het eerste deel zich er zorgen over maakt hoe hij aan geld moet komen. Even later zit hij in de gevangenis. Hij krijgt een gevangenisstraf van 2½ jaar. Hij besluit van deze tijd van gedwongen afzondering het beste te maken en besluit om een roman over de fraudezaak te schrijven.

De komende 25 jaren zou hij voornamelijk van zijn pen leven. Kars gaat weg bij zijn vrouw Mux en begint een relatie met Karin. In het begin beschrijft hij hun relatie als bijna ideaal. Karin maakt geen punt van zijn overspel en put hem haast uit met vragen over zijn affaires. Ze gaan samen naar Ibiza.

Na een paar goede jaren waarin zich nog een tweede vrouw, de Canadese Kate, bij hen voegt, wordt Karin langzaam maar zeker gek. Ze wordt steeds achterdochtiger, vervolgens knettergek en blijkt aan schizofrenie te lijden. Kars besluit van haar te scheiden. Intussen koopt hij een stuk land op Ibiza en laat door een vriend van hem daar een huis bouwen. Zo wisselt hij een bestaan op Ibiza af met dat in Amsterdam. De dood van zijn ouders laat hem onaangedaan, wel is hij blij met de erfenis.

De memoires van Kars lezen een beetje als een schelmenroman zoals "Ik Jan Cremer". Het grote verschil is dat ik de memoires van Kars veel beter geschreven vind. Voor mij behoren deze 2 boeken tot de mooiste memoires die ik gelezen heb, hoewel ik het niet met Kars zijn levensopvatting eens kan zijn.

De bedoeling is dat er nog een derde deel verschijnt na zijn dood waarin Kars het verhaal verder vertelt tot op de dag van zijn dood. Ik ben bij voorbaat benieuwd! Hij heeft het ook nog over een door hem gepleegde misdaad die hij postuum zal opbiechten.

 

Guy Delisle: Birma

Guy Delisle: Birma (Canada, 2007): 262 blz: Vertaald door Arend Jan van Oudheusden (2008): Uitgeverij Oog & Blik: Oorspronkelijk uitgever Delcourt

"Birma" is een verslag in stripvorm over een verblijf van een jaar in Birma van Guy Delisle, met zijn jonge zoontje Louis en zijn vrouw Nadège die voor artsen zonder grenzen werkt.

Birma, tegenwoordig ook wel Myanmar genoemd is een gesloten land, geregeerd door een repressief militair regime dat maar in beperkte mate buitenlanders toelaat.

Het boek is opgezet zoals de andere reisboeken van Delisle (Shenzen *** en Pyongyang ****). Centraal staan de alledaagse gebeurtenissen, zoals de zoektocht naar een geschikte woning, boodschappen doen, bezoekjes aan collega's, het waterfeest en wandelingen met de kleine Louis. Louis trekt veel aandacht, overal waar de Birmezen hem zien wordt hij gegroet. Als Guy eens een keertje alleen op pad gaat dan wordt hij niet gegroet.

Een grappig detail valt te lezen op blz 70. Gewone burgers dragen overhemden waarop de zakken op borsthoogte zijn genaaid. Militairen dragen overhemden waarop de zakken op buikhoogte zitten, zodat er daarboven ruim plaats is om de talloze medailles op te spelden.

Na dit boek over Birma heeft Guy Delisle ook nog een boek over Jeruzalem ***** gepubliceerd.
Als je de 4 reisboeken van Guy Delisle na elkaar leest, dan blijkt dat ze steeds beter worden.

 

Alison Bechdel: Fun home

Alison Bechdel: Fun home: familiedrama (VS, 2006): 232 blz: Vertaald door Abel Schoenmaker & Esther Gasseling (2010): Uitgeverij Xtra: Oorspronkelijk uitgever Houghton Mifflin

"Fun home" is een autobiografisch familiedrama in de vorm van een graphic novel.

Alison groeit samen met haar broers op in een groot huis dat prachtig door haar vader is gerestaureerd. Haar vader is begrafenisondernemer, onderwijzer, liefhebber van literatuur en ontzettend knap in het er zo mooi mogelijk laten uitzien van allerlei snuisterijen. Haar moeder is een enthousiast toneelspeelster. Haar vader draagt een geheim met zich mee, hij rommelt wat aan met jongere mannen. Alison zelf blijkt ook lesbienne te zijn.

Rond de 20e verjaardag van Alison pleegde haar vader zelfmoord (of was het een ongeluk?). Zoals Alison over haar vader zegt: "Hoewel ik moeiteloos vaders gebreken kan opsommen, is het moeilijk boos op hem te blijven. Waarschijnlijk omdat hij dood is en de lat voor vaders lager ligt dan voor moeders."

"Fun home" is knap getekend en een onderhoudend verhaal, maar de vele verwijzingen naar het dagboek van Alison en de vele verwijzingen naar allerlei schrijvers doen enigszins afbreuk aan het verhaal.  

 

Ali Baba en de veertig rovers

Het volledige verhaal van Ali Baba, de veertig rovers en het meisje Mardjana (Arabië, circa 1800): 105 blz: Vertaald door Richard van Leeuwen (1995): Uitgeverij Bulaaq

In de jaren 90 van de vorige eeuw heeft Richard van Leeuwen een volledige ongekuiste vertaling gemaakt uit het Arabisch van de verhalen uit duizend-en-een nacht.

In Europa zijn deze verhalen een van de bekendste produkten van de Arabische literatuur. Er bestonden al talloze vertalingen en bewerkingen in diverse talen, nu is er dus ook een complete Nederlandse vertaling.

Drie van de bekendste verhalen uit de duizend-en -een nacht zijn: "Aladdin en de wonderlamp", "Sindbad de zeeman" en ook "Ali Baba en de 40 rovers". Van "Ali Baba en de 40 rovers" bestaat geen oorspronkelijk Arabisch manuscript, dus waarschijnlijk is het sprookje verzonnen door een van de vertalers. Hoe dan ook, het past er qua sfeer prima in.

De vader van Ali Baba en zijn broer Kasim was gestorven en had hun een geringe boedel en een onbeduidende erfenis nagelaten. Alles werd netjes in tweeën verdeeld. Vervolgens trouwde Kasim met een rijke vrouw en werd steeds rijker en Ali Baba trouwde met een arme vrouw en werd steeds armer. Van zijn laatste geld kocht Ali Baba een paar ezels en een bijl om hout te hakken en te verkopen.

Op een dag is hij in de buurt van een rots hout aan het hakken als er menigte rovers bij de rots komt en daar door een verscholen deur naar binnen gaat na het uitroepen van de befaamde spreuk "Sesam open u!". Als de rovers weer weg zijn spreekt Ali Baba de spreuk ook uit en ontdekt dat de grot vol met schatten ligt.

Dit is het begin van een avontuur waarin Ali Baba, zijn broer Kasim, de slavin Mardjana van zijn broer en de rovers een rol spelen. Dankzij de scherpzinnigheid van Mardjana loopt alles goed af.

"Ali Baba en de 40 rovers" leest vlot weg en is goed voor een uurtje leesplezier. Deze uitgave is een mooie inleiding tot de volledige uitgave van de verhalen van duizend-en-een nacht, ook door uitgeverij Bulaaq.   
      
 

Peter Watson: Grondleggers van de moderne wereld

Peter Watson: Grondleggers van de moderne wereld: een geschiedenis van de 20e eeuw (Groot Brittannië, 2001): 801 blz: Vertaald door Margreet de Boer, Rob de Ridder en Joost Zwart (2001): Uitgeverij Spectrum & Manteau: Oorspronkelijk uitgever Weidenfeld & Nicolson

"Grondleggers van de moderne wereld" leest als een vervolg op "Ideeën". In feite is "Grondleggers van de moderne wereld" eerder geschreven en kan men "Ideeën" beschouwen als een boek dat vertelt wat er aan voorafgaat.

Evenals "Ideeën" is "Grondleggers van de moderne wereld" een imposant boek. Mijn exemplaar is een paperback, dus het is iets minder zwaar, maar het telt 801 blz aan tekst, 55 blz aan noten (ditmaal heb ik het aantal niet geteld) en een register van 28 blz.

Het boek beschrijft de geschiedenis van de mensen en de ideeën die voor de grote vernieuwingen in de 20e eeuw hebben gezorgd. Er komen wetenschappers (filosofen, economen, sociologen, psychologen, natuurkundigen, scheikundigen, wiskundigen, astronomen, enz) in voor, kunstenaars (componisten, schilders, architecten, schrijvers) en al deze mensen krijgen een biografie waarin op ongeveer 1 blz verteld wordt waarom ze bekend zijn geworden en wat hun bekendste werk is.

Het boek is een feest der herkenning enerzijds en een feest van kennismaking anderzijds. Als je meer wil weten over een persoon die besproken wordt, dan kijk je bij de noten naar het boek dat wordt aangehaald. De meeste mensen zullen wel een lijstje hebben met personen en ideeën die in de 20e eeuw van belang waren. Het is erg leuk om je eigen lijstje te vergelijken met dat van Peter Watson.

Het is een enorm stimulerend boek, misschien net iets minder dan "Ideeën", maar van harte aanbevolen voor iedereen die een overzicht van de 20e eeuw wilt waarin het nu eens niet draait om de politiek en de oorlogen.