George Orwell: Dierenboerderij

George Orwell (tekst) & Ralph Steadman (tekeningen): Dierenboerderij (Groot-Brittannië, 1945): 165 blz: Vertaald door Anthony Ross (1956): Uitgeverij de Arbeiderspers

 

Ik heb "Dierenboerderij" al vier keer eerder gelezen. De eerste keer was voor de lijst van de Middelbare school. Toen vond ik het een aardig boekje, vooral lekker dun, maar zag ik nog niet in wat voor geniaal boek het is.

Het verhaal mag min of meer bekend worden verondersteld. Op de Herenboerderij van boer Jansen hebben de dieren het slecht en ze dromen van een opstand en vooral van een beter bestaan. Onder leiding van de varkens Sneeuwbal en Napoleon lukt het ze om de boer en boerin weg te jagen. Opeens moeten ze zelf voor hun kost zorgen en dat blijkt ze zo goed af te gaan dat ze het veel beter hebben dan voorheen. Er is even zelfs sprake van een driedaagse werkweek. Bijna alle dieren werken naar vermogen mee, er zijn er paar die er de kantjes van af lopen zoals Mollie de merrie, Mozes de raaf en de kat. De varkens hebben de leiding op zich genomen. 

Langzaam maar zeker blijkt dat toch niet alles zo goed gaat en dat de varkens een klasse vormen met privileges. Het wordt nog erger als Napoleon een stel woeste honden opfokt en Sneeuwbal wegjaagt. Steeds als er enige vorm van kritiek komt van de overige dieren zeggen de varkens "Maar jullie willen boer Jansen toch niet terug hebben?" en verstomt de kritiek.

Er valt veel meer te zeggen over deze prachtige fabel, maar ik wil iedereen die hem niet kent aanraden om hem toch vooral zelf te lezen. Het is maar een dun boekje dat je makkelijk in een avond kunt lezen. Mijn exemplaar heeft als voordeel dat het geïllustreerd is met prachtige tekeningen van Ralph Steadman.             

 

Citaten:

- "De Mens is het enige schepsel dat verbruikt zonder ook maar iets voort te brengen. Hij geeft geen melk, hij legt geen eieren, hij is te zwak om een ploeg te trekken, hij kan niet hard genoeg rennen om een konijn te vangen. Toch is hij de Heer aller dieren. ..."

 

- De Majoor vervolgde:

 "Ik heb nu weinig meer te zeggen. Ik herhaal slechts, denk steeds aan jullie plicht tot vijandschap jegens de Mens en al zijn doen en laten. Alles wat op twee poten loopt is een vijand. Alles wat op vier poten loopt of vleugels heeft, is een vriend. En bedenk ook dat wij in de strijd tegen de Mens niet op hem mogen gaan lijken. Zelfs wanneer wij hem hebben overwonnen, dienen jullie zijn ondeugden niet over te nemen. Geen dier mag ooit in een huis leven, of in een bed slapen, of kleren dragen, of alcohol drinken, of tabak roken, of geld aanraken, of handel drijven. Alle gewoonten van de Mens betekenen kwaad. En, boven alles, geen dier mag ooit zijn gelijke tiranniseren. Geen dier mag ooit een ander dier doden. Alle dieren zijn gelijk. ..."            

- De eerste ogenblikken konden de dieren hun geluk niet op. Hun eerste daad was met z'n allen langs de grenzen van de boerderij te galopperen om zich ervan te verzekeren dat er geen menselijk wezen meer te vinden was; vervolgens renden zij terug naar de gebouwen teneinde de laatste sporen van Jansens gehate regime uit te wissen. De tuigkamer achter in de stal werd opengebroken; de bitten, de neusringen, de hondekettingen, de wrede messen waarmee Jansen biggen en lammeren castreerde, alles werd in de waterput gesmeten. De teugels, de halsters, de oogkleppen, de onterende voederzakken gingen op de brandende afvalhoop op het erf. Dezelfde weg gingen de zwepen. Alle dieren dansten van plezier toen zij zagen hoe de zwepen door de vlammen werden verteerd.

- De varkens lieten zich niet met het eigenlijke werk in, maar hielden leiding en toezicht op de anderen. Op grond van hun buitengewone kennis was het vanzelfsprekend dat zij het leiderschap op zich namen.

- Benjamin kon evengoed lezen als welk varken ook maar oefende nooit. Voor zover hem bekend, zei hij, was niets de moeite van het lezen waard.

- Na veel hoofdbrekens verklaarde Sneeuwbal dat de zeven geboden samengevat konden worden in één enkele leuze, namelijk: "vier poten goed, twee poten slecht". Dit, zo zei hij, bevatte het essentiële beginsel van het animalisme.

- Toen zij de leerspreuk eenmaal uit het hoofd kenden, bleken de schaper er veel mee op te hebben, en dikwijls als zij in het veld lagen begonnen zij allen te blaten "vier poten goed, twee poten slecht! vier poten goed, twee poten slecht!" en bleven daarmee uren doorgaan zonder er ooit moe van te worden.

 

- Brulbeer werd erop uitgestuurd om de anderen de noodzakelijke uitleg te geven.

 "Kameraden!" riep hij. "Jullie verbeelden je toch niet, naar ik hoop, dat wij varkens dit doen met zelfzuchtige bedoelingen, om onszelf te bevoordelen? Velen van ons lusten helemaal geen melk en appels. Ikzelf lust ze ook niet. Wanneer wij deze dingen nemen, doen wij het alleen voor onze gezondheid. Melk en appels bevatten echter, naar de wetenschap heeft aangetoond kameraden, bestanddelen die absoluut noodzakelijk zijn voor het welzijn van een varken. Wij varkens zijn hoofdarbeiders. De hele huishouding en organisatie van deze boerderij berust op ons. Dag en nacht waken wij over uw welzijn. Het is ter wille van jullie dat wij die melk drinken en die appels vreten."

- Bokser, die nu tijd had gehad om over een en ander na te denken, sprak het algemene gevoelen uit met de woorden: "Wanneer kameraad Napoleon het zegt, dan moet het juist zijn." En van dit ogenblik af nam hij "Napoleon heeft altijd gelijk" tot lijfspreuk, als aanvulling op zijn persoonlijk motto "ik zal harder werken".

- Napoleon werd tegenwoordig nooit meer eenvoudig "Napoleon" genoemd. Men sprak altijd over hem in een vormelijke stijl, zoals "onze Leider, kameraad Napoleon", en de varkens bedachten voor hem graag eretitels als Vader alle Dieren, Vrees der Mensheid, Beschermer der Schapen, Vriend der Eenden en wat niet meer.

Het boek eindigt aldus:

- Twaalf stemmen schreeuwden kwaad en zij klonken alle hetzelfde. Het was nu geen vraag meer wat er met de gezichten van de varkens was gebeurd. De dieren buiten keken van varken naar mens en van mens naar varken en van varken naar mens; maar het was reeds onmogelijk geworden te zeggen wie een mens en wie een varken was.

Voor een aantal afbeeldingen uit het boek, klik hier.

    

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

   

Carolijn Visser: De vader van Grace

Carolijn Visser: De vader van Grace (Nederland, 2020): 96 blz: Uitgeverij AtlasContact

 

 

De Zeeuwse schrijfster Carolijn Visser had op de kleuterschool en op de lagere school een vriendinnetje: Grace Comijs. Dat was natuurlijk niet zo bijzonder, maar wel bijzonder was (we praten over het begin van de jaren 60) dat Grace een zwarte vader had, Adel Comijs. De voorouders van Adel kwamen uit Afrika en hadden dienst genomen in het KNIL, waardoor ze in Indonesië terecht waren gekomen.

 

Een jaar of 15 geleden kwam Carolijn in haar woonplaats Amsterdam Grace tegen. Ze praatten uitgebreid met elkaar en Grace vertelde dat ze uitgebreid onderzoek had gedaan naar haar voorouders. Carolijn wist toen al dat hier mogelijk een toekomstig boek in zat.

 

Carolijn Visser werd gevraagd om het geschenk van de Week van het Zeeuwse Boek in 2020 te verzorgen. Zij vond dat een hele eer en heeft een prachtig, bescheiden boek geschreven. Al bij het aanvaarden van de opdracht wist zij dat het boek over de vader van Grace zou gaan.

 

"De vader van Grace" vertelt in het kort over de vriendschap tussen Carolijn en Grace, maar het grootste deel van het boekje gaat over het leven van Adel. De informatie uit het boek is voor het grootste deel gehaald uit de brieven die Adel naar zijn verloofde, Nelleke (de moeder van Grace) schreef die 20 jaar jonger was dan Adel.

 

Carolijn Visser is van huis uit schrijfster van reisverhalen. De laatste 10 jaar heeft zij zich steeds meer toegelegd op het schrijven van levensverhalen van anderen, met prachtige boeken als "Argentijnse avonden" en "Selma". "De vader van Grace" is als levensverhaal een waardige aanvulling op die boeken.

 

Ik kies ditmaal voor een lang citaat:

- Pas later, toen ze als lerares creatieve vakken was gaan werken op een vmbo-school in de buurt van Leiden, deed zich een incident voor. "Het was kort voor de zomervakantie. Ik had de leerlingen flink achter hun broek gezeten, ze moesten hun opdrachten met spoed afmaken en ik kan best streng zijn als het nodig is. Een deel van die leerlingen stuurde elkaar berichtjes via een groepsapp. "Wat vinden we van Comijs?" vroeg een van hen. "Laat die zwarte aap teruggaan naar het land waar ze vandaan komt," antwoordde iemand en daarop volgden meer van dat soort opmerkingen." Een leerling had de apps aan de directeur van de school laten zien, die ze vervolgens aan Grace liet lezen. "De ouders werden naar school geroepen. Die ontkenden dat hun kind zoiets gezegd zou kunnen hebben." Maar het bewijs was er: de namen van de kinderen stonden bij elke uitspraak vermeld. Collega-docenten werden erbij betrokken. Sommigen vonden dat Grace aangifte moest doen bij de politie, zijzelf was daarop tegen omdat de kwestie zich daardoor na de zomervakantie nog zou voortslepen. De kinderen werden wel drie dagen geschorst en moesten thuisblijven. "Ondertussen was de school verdeeld geraakt in twee kampen, ook de leerlingen. De kinderen die de apps hadden verstuurd, kregen bedreigingen." Het ging allemaal veel te ver, vond Grace, en ze wilde niet de vakantie in gaan voordat deze zaak was afgesloten. In overleg met de directeur gaf ze alle kinderen die beledigingen over haar hadden geappt, de opdracht een brief aan haar te schrijven waarin ze uitlegden waarom ze die uitspraken hadden gedaan en die persoonlijk aan haar te komen overhandigen. Daarna voerde ze een gesprek met ze onder vier ogen. "Sommige leerlingen begonnen te huilen toen ze tegenover me zaten. Anderen hadden cadeautjes voor me meegebracht. Uiteindelijk begrepen ze allemaal hoe fout het was wat ze hadden gedaan, hoe grievend zoiets kan zijn." Om te voorkomen dat de kwestie door de school bleef galmen, bezocht Grace elke klas. "Dit wordt de moeilijkste en de belangrijkste les die ik ooit zal geven en dit is de moeilijkste en belangrijkste les die jullie ooit zullen krijgen," kondigde ze aan. Vervolgens vertelde ze precies wat er was gebeurd en wat ze met de leerlingen in kwestie had besproken. "Ze hebben veel spijt en het is nu klaar," besloot Grace in elk lokaal. Daarna had ze in september zonder probleem de draad weer opgenomen.

 

De reguliere boekenweekgeschenken vallen mij steevast tegen. Sinds "De ortolaan", het boekenweekgeschenk van Maarten 't Hart uit 1984, heb ik geen geschenk meer gelezen waar ik echt enthousiast over was: allemaal zesjes of hier en daar een mager zeventje. Carolijn Visser heeft met "De vader van Grace" een geweldig geschenk geschreven, waarvan ik denk dat vele lezers na het lezen van dit boekje ook naar ander werk van haar zullen grijpen. Kortom, ze heeft zowel de lezer als zichzelf een groot plezier gedaan!

 

        

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

J.M. Coetzee: Jongensjaren

J.M. Coetzee: Jongensjaren: Scènes uit de provincie (Zuid-Afrika, 1997): 160 blz: Vertaald door Peter Bergsma (1997): Uitgeverij Ambo

 

 

"Jongensjaren" is het eerste deel van een autobiografische romantrilogie waarin de schrijver over zijn jeugd in de provincie in Zuid-Afrika vertelt. Coetzee vertelt in korte zinnen en uiterst korte alinea's zijn verhaal. Het boek telt sowieso weinig bladzijden, de meeste schrijvers hebben 2 of 3 maal zo veel tekst nodig voor een zelfde verhaal, A.F.Th van der Heijden en J.J. Voskuil wel 10 keer zoveel.

John is een aparte jongen die weinig contact met leeftijdgenootjes heeft, maar graag leest, fietst of cricket speelt. Hij vertelt over zijn ervaringen op school, bij de boerderij, bij de scouting, alles met zeer weinig woorden. Ik ben erg onder de indruk van "Jongensjaren". Om een idee van de stijl van het boek te geven zoals gebruikelijk weer een aantal citaten. De meeste van de citaten zijn de complete alinea.

 

Citaten:

- Ze wonen in een nieuwbouwwijk aan de rand van de stad Worcester, tussen de spoorlijn en het Nasionale Pad. De straten van de wijk hebben bomennamen, maar nog geen bomen. Hun adres is Populierlaan 12. Alle huizen in de wijk zijn nieuw en identiek. Ze staan op grote percelen rode klei waar niets wil groeien, gescheiden door hekken van ijzerdraad. In elke achtertuin bevindt zich een vierkant gebouwtje, bestaande uit een kamer en een wc. Hoewel ze geen bediende hebben, noemen ze deze "de bediendenkamer" en de "bedienden-wc". Ze gebruiken de bediendekamer om dingen in op te bergen: kranten, lege flessen, een kapotte stoel, een oude kokosmatras.

- Hij komt uit een abnormale en schandelijke familie, waarin niet alleen geen kinderen worden geslagen maar oudere mensen met hun voornaam worden aangesproken en niemand naar de kerk gaat en er elke dag schoenen worden gedragen.

 

- Eenmaal, tijdens hun eerste maanden in Worcester, was er een jongen door de open voordeur komen slenteren en had hem aangetroffen terwijl hij op zijn rug onder een stoel lag. "Wat doe je daar?" had hij gevraagd. "Nadenken," had hij geantwoord zonder erbij na te denken: "ik denk graag na." Het duurde niet lang of zijn hele klas wist het: de nieuwe jongen was vreemd, hij was niet normaal. Die vergissing heeft hem geleerd dat hij voorzichtiger moet zijn. 

- In haar boze buien geeft ze af op iedere vorm van boekenkennis. Kinderen moesten naar de ambachtsschool worden gestuurd, zegt ze, en daarna aan het werk gezet. Studeren is maar onzin. Leren voor meubelmaker of timmerman, met hout leren werken, dat is het beste.

- De familie, geleid door zijn grootmoeder, is niet blind voor het geheim van Populierlaan 12, namelijk dat het oudste kind op de eerste plaats komt in het huishouden, het tweede kind op de tweede en de man, de echtgenoot, de vader op de laatste.

- Afrikaners durven geen jij te zeggen tegen iemand die ouder is dan zijzelf. Hij drijft de spot met het taalgebruik van zijn vader: "Mammie moet 'n kombers oor Mammie se knieë trek anders word Mammie koud." Hij is maar blij dat hij niet Afrikaans is en het hem bespaard blijft zo te moeten praten, als een gegeselde slaaf.

 

- Op zijn verjaardag krijgt hij, in plaats van een partijtje, tien sjieling om zijn vrienden te trakteren. Hij nodigt zijn drie beste vrienden uit om mee te gaan naar Café Globe; ze gaan aan een tafeltje met een marmeren blad zitten en bestellen een bananasplit of een dame blanche. Hij voelt zich de koning te  rijk dat hij anderen zo kan verwennen, het zou een grandioos succes zou zijn geworden, als het plezier niet vergald was door de haveloze kleurlingenkinderen die door het raam naar ze staan te kijken.

- In plaats van vrienden hebben ze familie. Zijn familieleden van moederskant zijn de enigen die hem min of meer accepteren zoals hij is. Ze accepteren hem - ongemanierd, onaangepast, excentriek - niet alleen omdat ze zonder hem te accepteren niet op bezoek kunnen komen, maar ook omdat zij door hun opvoeding net zo schuw en ongemanierd zijn.

- Maar Ros en Freek interesseren hem pas echt. Hij is vreselijk benieuwd hoe hun leven eruitziet. Dragen ze een hemd en een onderbroek zoals blanken? Hebben ze allebei een bed? Slapen ze naakt of in hun werkkleren of hebben ze een pyjama? Nuttigen ze echte maaltijden, op een stoel aan een tafel met mes en vork?

 

- Hij ziet niet in hoe poëzie in het leven van zijn vader past; hij vermoedt dat deze maar doet alsof. Als zijn moeder vertelt dat ze om aan de spot van haar zusters te ontkomen met haar boek moest wegkruipen op zolder, gelooft hij haar. Maar hij kan zich onmogelijk voorstellen dat zijn vader als jongen gedichten las, hij die nu alleen maar de krant leest.

 

- Hij begrijpt niet waarom zoveel mensen om hem heen een hekel aan Engeland hebben. Engeland is Duinkerken en de Slag om Engeland. Engeland doet zijn plicht en aanvaardt rustig, zonder drukte zijn lot. Engeland is de jongen tijdens de Zeeslag bij Jutland die bij zijn kanons bleef terwijl het dek onder hem brandde. Engeland is sir Lancelot du Lac en Richard Leeuwenhart en Robin Hood met zijn handboog van taxushout en zijn groene lakense pak. Wat kunnen de Afrikaners daartegenover stellen? Dirkie Uys, die zijn paard doodjakkerde. Piet Retief, die voor gek werd gezet door Dingaan. En dan de Voortrekkers die wraak namen door duizenden Zoeloes dood te schieten die geen geweren hadden, en daar nog trots op waren ook.

 

- Teneinde om halfnegen op school te zijn moet hij om halfacht de deur uit: een half uur lopen naar het station, een kwartier met de trein, vijf minuten lopen van het station naar school en een buffer van tien minuten met het oog op vertragingen. Maar omdat hij bang is om te laat te komen, gaat hij al om zeven uur de deur uit en is om acht uur op school. Daar kan hij in het zojuist door de conciërge geopende lokaal in zijn bankje gaan zitten en met zijn hoofd op zijn armen wachten.

 

- Hij is voortdurend ziedend van woede. Die man, noemt hij zijn vader als hij tegen zijn moeder spreekt, te zeer van haat vervuld om hem een naam te geven: waarom moeten we iets met die man te maken hebben? Waarom laat je die man niet naar de gevangenis gaan?

 

      

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Helene Hanff: Charing Cross Road 84

Helene Hanff: Charing Cross Road 84 (Verenigde Staten, 1970): 99 blz: Vertaald door Barbara van Kooten (1982): Uitgeverij de Harmonie

 

 

"Charing Cross Road 84" is het verhaal van de hartverwarmende briefwisseling tussen Helene Hanff, een in New York wonende Amerikaanse schrijfster en een aantal medewerkers van Marks & Co, een tweedehands boekwinkel op Charing Cross Road 84.

De brieven zijn duidelijk geschreven met veel humor en liefde en naarmate de briefwisseling vordert neemt de wederzijdse genegenheid toe.

De briefwisseling begint in 1949 als Helene reageert op een advertentie van Marks & co en loopt door tot 1969 met de dood van Frank Doel, de voornaamste correspondent van Marks & Co.

Helene spreekt regelmatig haar verlangen uit om de boekwinkel te bezoeken maar het is er nooit van gekomen. Ik heb dit boek minstens vijf keer gelezen (zowel in het Engels als in deze Nederlandse vertaling) en ik moet zeggen dat er weinig boeken zijn (zeker van deze geringe omvang) waar ik zo van geniet.

Het boek is verfilmd met Anthony Hopkins als Frank Doel (***), maar de film bezit niet de magie die het boek heeft.

 

Eigenlijk is dit boek verplichte kost voor iedere boekenliefhebber. Als onderstaande citaten je aanspreken, dan is dit waarschijnlijk een boek voor jou.

 

Citaten:

8 December 1949:

- Ik vind tweedehandse boeken juist zo heerlijk wanneer ze openvallen op de bladzij die de vorige eigenaar het meest heeft gelezen. Toen Hazlitt arriveerde viel hij open bij "Ik haat het om nieuwe boeken te lezen," en ik juichte "Makker!" tegen die grote onbekende die het vóór mij in zijn bezit had gehad.

 

10 April 1950:

- Ik heb toevallig alleen maar een nogal eigenaardige smaak wat boeken betreft, dit dankzij een Professor uit Cambridge die Quiller-Couch heette, bijgenaamd Q, waar ik tegenop liep in een bibliotheek toen ik 17 was. En ik zie er net zo knap uit als een bedelaar op Broadway. Ik woon in truien die door de motten zijn opgegeten en in wollen broeken, overdag gaat hier de verwarming uit.

 

25 September 1950:

- Waarom zou ik de hele weg naar 17th Street afrennen om vieze, slecht gefabriceerde boeken te kopen als ik schone, schitterend afgewerkte exemplaren van jullie kan krijgen zonder ook maar van mijn schrijfmachine op te staan?

 

2 November 1951:

- Hallo Razende Roel,

 Het duizelt me helemaal, Leigh Hunt en de Vulgate waren hier zo snel als de weerlicht. Je realiseert je het waarschijnlijk niet, maar het is pas twee jaar geleden dat ik ze besteld heb. Als je in dit tempo doorgaat bezorg je jezelf een hartaanval.

 

9 Februari 1952:

- Het is tegen mijn principes een boek te kopen wat ik niet gelezen heb, het is net zoiets als een jurk kopen die je niet gepast hebt, maar Walton's Lives is hier zelfs niet in een bibliotheek te krijgen. ...

 Maakt niks uit, Q heeft er genoeg uit geciteerd dus weet ik zeker dat ik het mooi zal vinden. Alles wat hij mooi vind vind ik ook mooi, behalve de fictie. Ik kan maar niet geïnteresseerd raken in dingen die niet echt gebeurd zijn met mensen die nooit bestaan hebben.

11 Mei 1952:

- ... alleen de houtsneden al zijn de prijs van het boek meer dan tienvoudig waard. Wat leven we toch in een rare wereld wanneer je zoiets moois voor je leven je eigendom kunt noemen - voor de prijs van een kaartje in een bioscoop op Broadway, of 1/50ste van een kroon op een kies. Nou als je boeken zouden kosten wat ze werkelijk waard waren zou ik ze niet kunnen betalen!

18 September 1952:

- Ik houd elk voorjaar grote schoonmaak onder mijn boeken en gooi degene die ik nooit meer lezen wil eruit, zoals ik kleren weggooi die ik nooit meer zal dragen.

 Iedereen is dan geshockeerd. Mijn vrienden gaan heel eigenaardig met hun boeken om. Ze lezen alle bestsellers, ze ploegen ze zo snel mogelijk door, ik denk dat ze over veel dingen heenlezen. En ze lezen NOOIT iets voor de tweede keer dus herinneren ze zich er een jaar later geen woord meer van. Maar ze raken diep geschokt als ze mij een boek in de vuilnisbak zien gooien of het weg zien geven. Zoals zij het zien koop je een boek, lees je het, zet je het op de plank, sla je het voor de rest van je leven niet meer open maar JE GOOIT HET NIET WEG! EN ZEKER NIET ALS HET GEBONDEN IS! Waarom niet? Ik vind persoonlijk niets heiligschennender dan een slecht boek of zelfs maar een middelmatig boek.

 

2 September 1955:

- Heb je De Toqueville's Journey to America? Iemand heeft de mijne geleend en hem nooit teruggegeven. Waarom vinden mensen die er niet over zouden denken iets te stelen het wel terecht om boeken te stelen?

 

8 Mei 1960:

- Heb ik je verteld dat ik eindelijk dè ideale paginasnijder heb gevonden? Het is een fruitmesje met parelmoeren handvat. Mijn moeder heeft me er een dozijn van nagelaten, er staat er een in de pennebak op mijn bureau. Misschien ga ik wel met de verkeerde mensen om, maar ik heb gewoon nooit twaalf gasten die allemaal tegelijk fruit eten.

 

Zaterdag (geen datum vermeld):

- Ik heb net een boek weggedaan dat iemand me gegeven had, het was de verhandeling van een of andere klungel over hoe het was om in de tijd van Oliver Cromwell te leven - alleen LEEFDE de klungel niet in de tijd van Oliver Cromwell dus hoe weet hij nou verdomme hoe dat was? Iedereen die wil weten hoe het was om in de tijd van Oliver Cromwell te leven kan op de sofa neerploffen met Milton op zijn buik en Walton op zijn rug, en ze zullen hem niet alleen vertellen hoe het was, ze zullen hem ermee naartoe nemen.

 

     

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Elsbeth Etty: ABC van de literaire kritiek

Elsbeth Etty: ABC van de literaire kritiek (Nederland, 2011): 93 blz: Uitgeverij Balans

In dit kleine handzaam uitgegeven boekje geeft Elsbeth Etty een aantal voorschriften waaraan volgens haar een goede boekrecensie moet voldoen. "ABC van de literatuurkritiek" is niet heel erg origineel, maar het is onderhoudend geschreven en het leest lekker weg.

"ABC van de literatuurkritiek" is geschreven in de vorm van een ABCdarium, waarin bij iedere letter een term uit de literatuurkritiek centraal staat. We zien termen voorbij komen als Aasgieren, Critici, Ethiek, Lezen en Zelfreflectie.

Elsbeth Etty schrijft boekrecensies voor het NRC Handelsblad. Volgens haar zijn die recensies maatgevend, recensies in andere dag- en weekbladen zijn duidelijk van mindere kwaliteit. Wat ik niet erg sympathiek vind van Etty is dat ze een aantal collega's bij naam en functie noemt die volgens haar gezondigd hebben tegen "haar" regels. Daarmee lijkt Etty te ontkennen dat iedereen op zijn eigen manier recensies schrijft en dat er eigenlijk geen algemeen geldende regels zijn voor het schrijven van een goede recensie.

Uiteraard komt deze korte bespreking weer met een stel citaten:

 

Renate Dorrestein:

- Recensenten kunnen niet denken, niet lezen en niet schrijven.

- Kluun bijvoorbeeld is zich er terdege van bewust te schrijven voor een publiek dat niet maalt om kunst. Literaire goudzoekers verwijst hij met liefde naar zijn buurman in Amsterdam-Zuid, A.F.Th. van der Heijden, wiens boeken hij tot de literatuur rekent omdat ze, in tegenstelling tot de zijne, ontoegankelijk zijn.

- Maarten 't Hart, die er tegenwoordig een gewoonte van maakt jury's te verwijten dat zij Grunberg te veel lof toezwaaien en heeft voorgesteld voortaan alle prijzen ongezien aan Grunberg te geven ...

- Kees Fens had een mannelijke student aan het huilen gemaakt met de opmerking dat zijn recensie een prul was en of hij in vredesnaam een ander vak wilde kiezen waarbij hij nooit meer een letter op papier hoefde te zetten.

Hafid Bouazza:

- Een Franse schrijver is iemand die in het Frans schrijft, een allochtone schrijver is iemand die in het Allochtoons schrijft en een Nederlandse schrijver schrijft in het Nederlands.

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

4: The Music Box

The Music Box (Verenigde Staten, 1933): Zwart-wit: 28 minuten: Regisseur James Parrott: Met Stan Laurel en Oliver Hardy

Velen van jullie zullen in hun jeugd wel eens filmpjes van Laurel en Hardy (ook wel de dikke en de dunne) gezien hebben. In hun films loopt altijd van alles mis, de samenwerking tussen Laurel en Hardy is geniaal en de filmpjes zijn altijd ontzettend grappig.

Laurel en Hardy zijn hun carrière begonnen met het maken van korte stomme filmpjes. Nadat het geluid was ingevoerd in de cinema, maakte ze korte filmpjes met geluid. De laatste paar jaren van hun carrière maakte ze lange films, die over het algemeen wat minder hoog worden aangeslagen, maar die nog steeds grappig zijn om naar te kijken.

"The Music Box" is wel de meest geniale film die Laurel en Hardy hebben gemaakt. Laurel en Hardy hebben al hun geld opgenomen  (3,80 dollar) bij de bank en zijn een verhuisbedrijf begonnen. Hun eerste opdracht is om een pianola te bezorgen. Het huis waar ze die pianola moeten bezorgen ligt bovenaan een hoge en steile trap. Vol goede moed beklimmen ze met pianola de trap. Natuurlijk gaat er van alles mis en donderen ze een paar keer met de pianola naar beneden.

Alles aan deze korte film is perfect. De samenwerking tussen Laurel en Hardy is geniaal, ze geven elkaar de gelegenheid om te schitteren. Natuurlijk maken ze er een puinhoop van. Je zal maar zulke verhuizers hebben!

Op IMDB krijgt ""The Music Box" van slechts 5700 mensen een waardering van 8,1. Ik vind het een van de allerbeste films ooit!

  

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Wim de Bie: Meneer Foppe & de hele reutemeteut

Wim de Bie: Meneer Foppe & de hele reutemeteut (Nederland, 2009): 159 blz: Uitgeverij de Harmonie

Na het boek over de Russische literatuur van Willem G. Weststeijn was ik even toe aan iets luchtigers. Daaraan voldoet "Meneer Foppe & de hele reutemeteut" meer dan goed.

Mijnheer Foppe is een man van middelbare leeftijd, alleenstaand, een beetje mensenschuw die zich verwondert over de gang van zaken om hem heen.

De stukjes over zijn leven worden afgewisseld met zo'n 60 korte stukjes (meestal 1 of 2 bladzijden) over de alledaagse buitenwereld waarin de Bie zich vrolijk maakt over van alles en nog wat.

Geen serieuze kost, maar een erg leuk tussendoortje, dat je erg gemakkelijk leest en ook weer erg gemakkelijk vergeet. Achterin het boek zit een cd waarop de Bie "Meneer Foppe over de rooie" voorleest, maar die heb ik niet afgeluisterd.

Twee citaten:

- De ervaring heeft meneer Foppe geleerd dat hij elk gesprek met deze woordenschat aankan: Nou! Jaa, ja! Zo! en Ach! Men neemt er genoegen mee. Als je die kreetjes in de juiste mimiek verpakt, geef je de mensen het idee dat ze een goed gesprek met je hebben gevoerd.

- Ik zou graag een eigen televisie willen hebben. In de grote huiskamer staat er een, maar er vallen wel eens woorden, want er zijn zoveel zenders om uit te kiezen. Als ik roep dat ik niet naar zo'n drukke schreeuwquiz wil kijken, zegt de verzorgster: "Naar welk kanaal wilt ú dan kijken?" En als ik dan zeg: "Nou, het liefst naar het Amsterdam-Rijnkanaal," moet ze daar helemaal niet om lachen.

 

James Boswell: Meeting Dr. Johnson

James Boswell: Meeting Dr. Johnson (Groot Brittannië, 1791): 64 blz: Uitgeverij Penguin

In 1996 bestond de uitgeverij Penguin 60 jaar en hebben ze een aantal boekjes uitgegeven voor 60 pence met daarin een fragment van een bekend werk uit de Penguinserie. 

In 1997 las ik een verkorte versie van "The life of Johnson". Omdat dat naar meer smaakte ben ik nu bezig met de onverkorte "The life of Samuel Johnson" in 2 delen, 1250 pagina's door James Boswell. Een uitgebreidere recensie van Boswell's Johnson volgt, maar in de wetenschap dat zeer weinigen dat boek zullen lezen volgt hier een korte over deze pocket.

Johnson was een literaire beroemdheid in die dagen (1763) en Boswell was een jonge Schot die graag kennis met hem wilde maken. Dit boekje is een selectie van een stuk van 55 blz uit het complete werk uit 1763, het jaar waarin Boswell kennismaakte met Johnson. Johnson was behalve als auteur vooral beroemd om zijn gesprekken waarin hij vele spitsvondigheden declameerde. Een paar uit dit boekje:

- For my part, Sir, I think all Christians, whether Papists or Protestants, agree in the essential articles, and that thier differences are trivial, and rather political than religious.

- Over een collega: To be sure, he is a tree that cannot produce good fruit: he only bears crabs (= wilde appels). But, Sir, a tree that produces a great many crabs is better than a tree which produces only a few.

- Over Schotten: But, Sir, let me tell you, the noblest prospect which a Scotsman ever sees, is the high road that leads him to England.

- Over gelijkheid: Sir, you levellers wish to level down as far as themselves; but they cannot bear levelling up to themselves. They would all have some people under them; why not then have some people above them?

"The life of Samuel Johnson" is zonder enige twijfel een meesterwerk en dit boekje geeft een aardig beeld om eens kennis te maken met Dr Johnson en zijn biograaf.

 

Frederick Douglass: Narrative of the life of ...

Fredrick Douglass: Narrative of the Life of Frederick Douglass (Verenigde Staten, 1845): 77 blz: Uitgeverij the Anti-slavery office

Dit dunne boekje bevat een verslag van het leven van Frederick Douglass, een Amerikaanse neger die als slaaf was geboren en die vertelt over de slavernij en wat die met mensen doet. Als slaaf in het zuiden van de Verenigde Staten had je last van honger en kou en vooral van talloze mishandelingen door de blanke slavenhouders. Die mishandelingen zaten in het systeem ingebakken, ze waren bedoeld om de negers onder de duim te houden en zo te voorkomen dat ze opstandig werden. 

Op vrij jonge leeftijd werd Frederick naar een huis in Baltimore gezonden en daar was een vriendelijke meesteres die hem zelfs de beginselen van het lezen bijbracht, totdat haar echtgenoot dit verbood. Deze vriendelijke meesteres werd al gauw even bruut als de anderen.

Toen Frederick eenmaal lezen had geleerd wilde hij ook leren schrijven wat hij deed door brood (dat voldoende aanwezig was in het huishouden) mee te nemen en te ruilen tegen schrijflessen door blanke straatschoffies. 

Ook droomde hij al vrij jong van de vrijheid. Hij probeerde te ontsnappen met wat andere slaven maar werd verraden en tot straf naar iemand gestuurd die de slaven eigenhandig zou breken. Na een forse vechtpartij kwam hij weer ergens anders terecht waar hij geld verdiende voor zijn meester. Uiteindelijk lukt het hem om te ontsnappen.

Dit dunne boekje is een aangrijpend pleidooi tegen het mensonterende systeem van de slavernij in de Verenigde Staten in de 19e eeuw. Ik las over het boekje in het weblog van Anna, waarvoor dank. Eigenlijk zou dit boekje verplichte kost moeten zijn voor iedere leerling van de middelbare school.  

 

Franz Kafka: De gedaanteverwisseling

Franz Kafka: De gedaanteverwisseling (Tsjechië, 1915): 88 blz: Vertaald door Willem van Toorn (2009): Uitgeverij Athenaeum-Polak & van Gennep

Toen Gregor Samsa op een ochtend uit onrustige dromen ontwaakte, ontdekte hij dat hij in zijn bed in een reusachtig ondier was veranderd. Zo begint "De gedaanteverwisseling".

De hoofdpersoon van het verhaal, een handelsreiziger is in een tor veranderd. Aanvankelijk denkt hij dat het wel weer over zal gaan, maar geleidelijk aan wordt duidelijk dat hij een tor is en een tor zal blijven.

In eerste instantie wordt hij nog gevoerd, maar later wordt hij aan zijn lot overgelaten. Dan als Samsa is overleden ziet de toekomst voor zijn familie er weer gunstig uit.

"De gedaanteverwisseling" is een prachtig beklemmend verhaal.  

  

Jonathan Swift: Een bescheiden voorstel

Jonathan Swift: Een bescheiden voorstel om te voorkomen dat kinderen van arme mensen in Ierland hun ouders of vaderland tot last zijn, en om hen in een maatschappelijke behoefte te laten voorzien (Ierland, 1729): 11 blz: Vertaald door Fritz Boeringa: Uitgeverij IJzer

In "Een bescheiden voorstel", dat in 1729 anoniem werd gepubliceerd, werd volgens goed gebruik uit die tijd een alternatief plan voorgesteld om iets te doen aan de bevolkingsproblematiek van Ierland.

In Ierland woonden vooral katholieken en die plantten zich ijverig voort. Het gevolg was wijdverbreide armoede en ander sociaal ongemak.

Het bescheiden voorstel omhelst een plan om pasgeboren kinderen tot de leeftijd van ongeveer een jaar vet te mesten en dan ter verkoop aan te bieden aan de welgestelden. Enkele citaten:

- Ik heb in Londen een zeer ter zake kundige Amerikaan leren kennen die me verzekerde dat een jong, gezond en goed verzorgd kind op de leeftijd van één jaar voorziet in een heerlijke, voedzame en gezonde maaltijd. Daarbij maakt het geen verschil of het gestoofd, gegrild, gebakken of gekookt is, en ik twijfel er niet aan dat het evengoed smaakt in een fricassee of ragoût.

- Eén kind is goed voor twee gerechten op een feest voor vrienden, en als de familie alleen dineert vormt het voorste of achterste deel een redelijk maaltje. Vooral in de winter is een kind erg lekker als het eerst op smaak is gebracht met wat peper of zout, en vervolgens op de vierde dag wordt gekookt.

- Als men wat zuiniger aan wil doen kan men het karkas ook villen. Uit de huid kunnen, als men die kunst machtig is, uitstekende handschoenen worden gemaakt voor de dames of zomerlaarzen voor de heren.

Vervolgens legt de schrijver uit wat de voordelen van dit plan zijn.

Ik heb "Een bescheiden voorstel" voor het eerst gelezen in het Engels in de vijfde klas van de middelbare school. Inmiddels heb ik het nog een aantal keren herlezen, zowel in het Engels als in deze vertaling. Ik ken weinig teksten van deze bescheiden omvang (in deze vertaling 11 bladzijden) die zoveel indruk op mij maken.  

  

Leo Tolstoy: The death of Ivan Ilyich

Leo Tolstoy: The Death of Ivan Ilyich (Rusland, 1884?): 89 blz: Vertaald in het Engels door Rosemary Edmonds (1960): Uitgeverij Penguin

"The death of Ivan Ilyich" is een van de bekendste korte verhalen van Tolstoj. Ik las het al eerder in de Nederlandse vertaling.

In het begin van het verhaal staan de vrienden van Ivan stil bij zijn overlijden. Allemaal denken ze bij zichzelf "Gelukkig was hij het en niet ik die doodging" en prijzen zich gelukkig.

Vanaf hoofdstuk 2 wordt het leven van Ivan Ilyich verteld. Hij was ambtenaar en klom langzaam hogerop. Hij trouwde en kreeg kinderen. De relatie met zijn vrouw was slecht dus zat hij vaak op zijn werk. Op een gegeven moment wordt hij ziek. De Ilyichs laten een dokter komen, maar die weet ook niet veel meer te vertellen. Ivan heeft door dat hij er slecht voor staat en gaat nadenken over het verleden.

The death of Ivan Ilyich" is een eenvoudig verhaal dat prachtig vertelt wordt. Niet zo complex als "Oorlog en vrede*****" of "Anna Karenina*****", maar zeker de moeite van het lezen waard.

 

Ali Baba en de veertig rovers

Het volledige verhaal van Ali Baba, de veertig rovers en het meisje Mardjana (Arabië, circa 1800): 105 blz: Vertaald door Richard van Leeuwen (1995): Uitgeverij Bulaaq

In de jaren 90 van de vorige eeuw heeft Richard van Leeuwen een volledige ongekuiste vertaling gemaakt uit het Arabisch van de verhalen uit duizend-en-een nacht.

In Europa zijn deze verhalen een van de bekendste produkten van de Arabische literatuur. Er bestonden al talloze vertalingen en bewerkingen in diverse talen, nu is er dus ook een complete Nederlandse vertaling.

Drie van de bekendste verhalen uit de duizend-en -een nacht zijn: "Aladdin en de wonderlamp", "Sindbad de zeeman" en ook "Ali Baba en de 40 rovers". Van "Ali Baba en de 40 rovers" bestaat geen oorspronkelijk Arabisch manuscript, dus waarschijnlijk is het sprookje verzonnen door een van de vertalers. Hoe dan ook, het past er qua sfeer prima in.

De vader van Ali Baba en zijn broer Kasim was gestorven en had hun een geringe boedel en een onbeduidende erfenis nagelaten. Alles werd netjes in tweeën verdeeld. Vervolgens trouwde Kasim met een rijke vrouw en werd steeds rijker en Ali Baba trouwde met een arme vrouw en werd steeds armer. Van zijn laatste geld kocht Ali Baba een paar ezels en een bijl om hout te hakken en te verkopen.

Op een dag is hij in de buurt van een rots hout aan het hakken als er menigte rovers bij de rots komt en daar door een verscholen deur naar binnen gaat na het uitroepen van de befaamde spreuk "Sesam open u!". Als de rovers weer weg zijn spreekt Ali Baba de spreuk ook uit en ontdekt dat de grot vol met schatten ligt.

Dit is het begin van een avontuur waarin Ali Baba, zijn broer Kasim, de slavin Mardjana van zijn broer en de rovers een rol spelen. Dankzij de scherpzinnigheid van Mardjana loopt alles goed af.

"Ali Baba en de 40 rovers" leest vlot weg en is goed voor een uurtje leesplezier. Deze uitgave is een mooie inleiding tot de volledige uitgave van de verhalen van duizend-en-een nacht, ook door uitgeverij Bulaaq.   
      
 

Vic van de Reijt: Ik wou dat ik twee hondjes was

Vic van de Reijt: Ik wou dat ik twee hondjes was: Nederlandse nonsens- en plezierdichters van de twintigste eeuw (Nederland, 1982): 164 blz: Uitgeverijen Prometheus & Bert Bakker

"Ik wou dat ik twee hondjes was" bevat teksten van Nederlandse nonsens- en plezierdichters uit de 20e eeuw.

In Engeland kent de nonsenspoëzie al een langere traditie met 19e eeuwse dichters als Edward Lear en Lewis Carroll. In Nederland kwam het genre vooral in de 50-er jaren tot bloei.

Dit boekje bevat bijdragen van dichters als drs. P met dodenrit, de veerpont en orgaan, Kees Stip (of Trijntje Fop) met zijn dierengedichten, John O'Mill (met een mengeling van Nederlands en Engels), Cees Buddingh met oa. de Blauwbilgorgel, Gerrit Komrij met Komrijs patentwekker, Hans Dorrestijn met de kerkhofganger (en het fameuze refrein: 't Kerkhof, 't kerkhof, 't kerkhof bij nacht.), Nico Scheepmaker met het totale voetbal (ook in het Duits), Marten Toonder met Barlemanje.
Het boekje is snel doorgelezen, maar er staan toch een paar aardige gedichten in. Ik citeer:

Een limerick van Alex van der Heide:
Een zekere Achmed in Bagdad
Lag plat met z'n gat op z'n badmat,
Zo las hij z'n dagblad
En iedereen zag dat,
't is raar, maar in Bagdad daar mag dat!

Jules Deelder: Beknopte topografie van de Rijnmond:
Rotterdam
Schiedam
Vlaardingen
Maassluis

hoekie om
trappie af

gekkenhuis

K. Schippers:
Kunst is nooit een lolletje
met mr. K.L. Polletje

Karel Bralleput (pseudoniem van Simon Carmiggelt):
Zendeling:
Als jeugdige zendeling ging hij naar de Besoeki's.
In 't oerwoud bracht hij predikend zijn leven om.
En toen hij eind'lijk stierf, van koorts en ouderdom,
droegen - godlof - alle Besoekie's broekies.

Alfred Kossmann: Een rijm:
God schiep als een voorbeeldig dier
de nijvre mier.
Zijn tweede schepping was nog beter:
de miereneter.

K. Schippers: Repeteertekst:
Zie de laatste zin.
Zie de eerste zin.

John O'Mill: Op een praktizerend papevreter:
Hier rust een jonge kannibaal,
bepaald geen mensenhater,
gestorven na een karig maal
van ouwe missiepater.

Het is een leuk boekje om snel door te bladeren en tot je te nemen.  

 

Helene Hanff: Apple of my eye

Helene Hanff: Apple of my eye (Verenigde Staten, 1977): 121 blz: Uitgeverij André Deutsch Limited

 Helene Hanff, schrijfster van het verrukkelijke "84 Charing Cross Road *****" krijgt van een uitgever opdracht om wat toeristische informatie te verzamelen bij een fotoboek over New York.

Helene vind zichzelf uitermate geschikt voor deze opdracht, tenslotte woont ze al sinds ze volwassen is in New York. Eerst gaat ze naar de openbare bibliotheek om wat boeken over New York te lenen. In alledrie de boeken staat een lijst met attracties die iedereen beslist moet zien. De attracties die in alledrie de boeken worden genoemd schrijft ze op: Het vrijheidsbeeld, Wall Street en de beurs, Times square, Empire State Building, Rockefeller center, Verenigde Naties, The cloisters, Grant's graf.

Tot haar schrik heeft ze een aantal plaatsen van de lijst nog nooit bezocht. Helene belt een goede vriendin, Patsy, op en vraag haar om mee te gaan met de eerste dagtocht. Ze beginnen met een sight-seeing tour per bus:

- At Thirty-Fourth Street the bus turned east, and as we came to Fifth Avenue the guide announced dramatically: "Straight ahead, on your right, folks, is the Empire State building!" And everybody looked out the right-hand windows and saw the restaurant on the ground floor of the Empire State building. What else can you see out of a narrow window on a solidly roofed bus?

Beide dames kunnen goed met elkaar overweg en maken in 2 maanden tijd een aantal dagtochten door New York. Helene Hanff schrijft met een prettig gevoel voor humor over de tochten die ze maken en de bezienswaardigheden die ze zien. Voor New Yorkgangers is het wel aardig om te lezen, maar het boek haalt het niet bij haar eerdere "84 Charing Cross Road". Het boek heeft zeker zijn charmes, maar ik zal het toch niet aan andere lezers aanbevelen.

 

Gabriel Garcia Marquez: Herinnering aan mijn droeve hoeren

Gabriel Garcia Marquez: Herinnering aan mijn droeve hoeren (Colombia, 2004): 108 blz: Vertaald door Mariolein Sabarte Belacortu (2004): Uitgeverij Meulenhoff: Oorspronkelijk uitgever Mondadori

Een oude man (wiens naam in het gehele boek niet wordt genoemd) besluit om zichzelf voor zijn 90-ste verjaardag een origineel cadeau te geven. Hij vraagt aan de plaatselijke bordeelhoudster of zij voor hem een jong meisje weet, bij voorkeur nog maagd, zodat hij nog eenmaal een vurige liefdesnacht kan beleven. Aan zijn verzoek wordt voldaan. Bij hun eerste ontmoeting ligt het meisje in diepe slaap. De man laat haar slapen, spreekt haar toe en wordt smoorverliefd op haar. Zo gaat ongeveer een jaar voorbij. Overdag werkt het meisje en s'nachts kijkt de man naar haar en spreekt haar toe. Meer gebeurt er in feite niet in het boek.

Toen ik dit boek voor het eerst las was ik erg onder de indruk van de schrijfkunst van Marquez. Ik vond het na "Liefde in tijden van cholera *****" het beste boek dat ik van hem had gelezen. Bij een tweede keer lezen blijkt het verhaal toch wel erg dunnetjes. Meer een tussendoortje van Marquez, maar wel een goed tussendoortje.



 

 

J.R.R. Tolkien: De hobbit

 J.R.R. Tolkien: De hobbit (Groot Brittannië, 1935): 225 blz: Vertaald door Max Schuchart (1960): Uitgeverij het Spectrum: Oorspronkelijk uitgever: George Allen & Unwin Ltd.

 

Hobbits zijn vredelievende wezens, ongeveer 90 cm lang, die niet van avontuur houden, maar wel van een lekkere maaltijd.

Op een goede (of beter gezegd kwade) dag komt de tovenaar Gandalf bij de hobbit Bilbo Balings op bezoek en vraagt hem om mee te gaan met een expeditie waarbij ook een gezelschap van maar liefst 13 dwergen is betrokken. De dwergen komen twee bij twee binnenvallen en laten zich het aangeboden eten en drinken goed smaken. Tot Bilbo's verdriet raakt zijn provisiekast helemaal leegeplunderd. Dit is het begin van het grote avontuur dat in "De hobbit" beschreven wordt.

Ze gaan met zijn 15-en op pad, tegen de zin van Bilbo en wat ze van plan zijn is ook al niet helemaal duidelijk, behalve dat er sprake is van een schat en een draak verslagen dient te worden. De 15 zijn: Gandalf, Bilbo en de 13 dwergen met de volgende namen (goed voor een Tolkien-quizvraag voor de liefhebber): Balin, Dwalin, Kili, Fili, Dori, Nori, Ori, Oin, Gloin, Bifur, Bofur, Bombur en Thorin Eikenschild, de leider van de dwergen.

Het avontuur dreigt verscheidene keren mis te lopen. De dwergen laten zich meerdere keren gevangen nemen en dan moet Bilbo ze bevrijden. Bilbo heeft onderweg ook nog een ring gevonden die hem onzichtbaar maakt als hij hem omdoet (hier is nog niet sprake van de ring van het kwaad zoals later bij "In de ban van de ring" wel het geval is). Na een lange tocht vol ontberingen komt het gezelschap bij de berg waar de schat verborgen ligt, de draak wordt verslagen en er volgt nog een grote veldslag waarna Bilbo naar huis kan terugkeren. Daar wacht hem nog een laatste verrassing, omdat hij al een jaar vermist is, wordt zijn hobbithol te koop aangeboden.

Toen "De hobbit" in 1937 als kinderboek gepubliceerd werd, had Tolkien al een geheel eigen fantasie wereld bedacht, geheten Midden-Aarde, bevolkt met tovenaars, elfen, dwergen, aardmannen, wargs en ook nog mensen. Eigenlijk wilde hij zijn grote werk "De Silmarrilion" over deze wereld publiceren, maar daar zag geen uitgever brood in. Door het succes van "De hobbit" aangemoedigd begon Tolkien met het schrijven van "In de ban van de ring", waarin deels dezelfde personages terugkeren, dat veel duisterder van toon is en veel meer een boek voor volwassenen.

Op dit moment draait deel 2 van "De hobbit, the desolation of Smaug" in de bioscoop. Ik heb deze 2 delen nog niet gezien, maar ga dat na het lezen van het boek zeker nog doen. Het is niet moeilijk om in te zien waarom regisseur Peter Jackson is begonnen met het verfilmen van "In de ban van de ring" en niet met "'De hobbit'. In "In de ban van de ring" is er sprake van een veel gevariëerder reisgezelschap (met maar een dwerg: Gimli), er gebeurt veel meer en de scenes worder ook veel grafischer beschreven. Als je "De hobbit" hebt gelezen kun je verder gaan met de complete "In de ban van de ring". Ik ga dat zeker doen.