Erwin Mortier: Gestameld liedboek: Moedergetijden (België, 2011): 191 blz: Uitgeverij de Bezige Bij
"Gestameld
liedboek" is het aangrijpende verslag van de steeds voortgaande
dementie als gevolg van Alzheimer van de moeder van Erwin Mortier zoals
gezien door haar zoon. Zij is 64, zoon Erwin is 42 jaar oud. Het boek is
opgeschreven in tal van korte stukjes tekst, steeds van elkaar
gescheiden door een witregel. Een aantal fragmenten:- Het begint - maar wanneer begint zoiets, welke tekenen zijn de eerste? Het begint met het woord "boek", het woord dat haar maar niet te binnen wil schieten wanneer ze op een middag voor mijn bibliotheek staat en vraagt wanneer ik nog 's, je weet wel, zo'n ding, of ik binnenkort weer's - en ze brengt haar handen met de vingers gestrekt naast elkaar en klapt ze open en dicht. Of ik dat nog's ging doen, dat schrijven, hoe heet dat, zo'n ding. Ze geeft mijn vader een por met de elleboog: Zeg jij het, jij weet het.
- Hij bakt roerei voor haar, met een groot hart zet hij de pan op tafel. Misnoegd blikt ze hem aan en schudt sakkerend het hoofd.
Je weet toch dat ik geen roerei blief, zegt ze. Ik eet alleen spiegelei.
Spiegeleieren deden haar kokhalzen vroeger. Ze lustte alleen omelet.
Hij zet de pan opzij, bakt twee spiegeleieren en eet zelf de omelet op.
Ze verandert, zegt hij.
- Is die verstrooidheid van haar altijd een voorteken geweest? Hoeveel keren heeft ze niet suiker op de biefstuk gestrooid in plaats van zout en begreep ze niet waarom de jus karamel werd? Middagen dat de geur van aangebrande aardappelen ons al bij het tuinhek tegemoet woei: niet te tellen. Voor kamerplanten was het huis een beproeving: zieltogend gebladerte boven uitgedroogde klompen potgrond - terwijl de cactus verzoop. In haar handen werd de was een bureaucratie. Hemden, wekenlang vermist, doken ineens weer op - of verdwenen spoorloos.
- Weer samen voor het raam, wij beiden. Hij is even naar de bakker, de post, de apotheek.
Waar is hij, waar is hij nu, je weet wel, hij, die, die...
Pa.
Ja, pa.
Waar is hij, is hij weg, waar blijft hij?
Ze huilt.
- Ze zouden op visite gaan. Verbouwereerd staat ze in de badkamer voor de spiegel: een wit masker staart haar met haar eigen verschrikte ogen aan. Ze wil het van zich afwrijven maar wrijft het wit alleen maar verder open, op haar wangen, haar voorhoofd, haar neus. Ze kijkt naar haar vingers, naar de tube, weer naar haar vingers. Zo komt ze de keuken in.
Dat is rare gezichtscrème, zegt ze, die ik gekocht heb.
Ma, zegt een van mijn zussen, dat is tandpasta.
Het boek is in een mooie taal geschreven en geeft een onthutsend verslag van hoe het is om met een dementerende moeder te maken te hebben. Warm aanbevolen voor iedereen die enig inzicht wil in het proces van voortschrijdende dementie!
