Emmanuel Guibert (tekeningen en tekst), Didier Lefèvre (foto's) & Frédéric Lemercier (lay-out en inkleuring): De fotograaf: Deel 3

Emmanuel Guibert (tekeningen en tekst), Didier Lefèvre (foto's) & Frédéric Lemercier (lay-out en inkleuring): De fotograaf: Deel 3 (Frankrijk, 2006): 98 blz: Vertaler niet vermeld: Uitgeverij Dupuis 

 

 

 

Didier vindt dat zijn opdracht erop zit en besluit om niet af te wachten totdat Juliette met de groep van Artsen zonder grenzen terugkeert naar Pakistan en gaat met een eigen escorte op pad. Dat loopt bijna fataal af. De vier mannen die hem begeleiden laten hem in de steek en hij beklimt op eigen houtje een pas van ongeveer 5.000 meter hoogte. Daar stort hij in. Uit de andere richting komt een groep en de leider daarvan besluit om hem mee te nemen, uiteraard tegen een forse "onkostenvergoeding". Didier verwacht elk moment om het leven gebracht te worden, maar uiteindelijk komt hij bij een bevriend clanhoofd die hij kent, en is hij gered. De drie delen van "De fotograaf" vormen samen een uiterst onderhoudende en spannende leeservaring. Warm aanbevolen!

 

Citaten:

- Zo. M'n eerste avond alleen. Een klein, hooggelegen dorpje. Prachtig decor, geen problemen. Ik ben vol van geluk. We hebben stevig gestapt. Ik sta zo droog als een zomerse greppel, maar ik voel me in topvorm. In principe sta ik over veertien dagen in Pakistan naar huis te bellen. Ik heb het gevoel dat ik het roer van m'n reis nu zelf in de hand heb.

 

- We zoeken onderdak in 'n moskee.

 Ik hou van moskeeën. Ze zijn wat kerken zouden moeten zijn, of geweest zijn: een plek waar reizigers terechtkunnen. Een simpel onderdak. We gedragen ons correct, maar niet plechtig.

 Je doet je schoenen uit, zet je bagage neer en je kiest 'n plekje uit. Je kunt er eten, praten, slapen. 'n moskee is bijna een hotel.

- Enkele ervaringen rijker, stel ik Juliette aan tafel een paar gerichte vragen ...

 "Hoe zeg je bijvoorbeeld: laat me alleen, ik moet piesen?"

 

Didier heeft een escorte meegekregen van vier "sukkels", waar hij weinig aan heeft;

- Ik probeer ze wakker te schudden. Stoppen is uitgesloten. Ik wil naar Teshkan!

 "Zud! zud! No stop! Dawam dapan!"

 Het plaatje wordt me duidelijk. Ik kan tijdens deze reis alleen op mezelf rekenen. Van m'n escorte moet ik niets verwachten. Ik vraag toch niet om in een draagstoel te worden vervoerd? Ik heb alleen gidsen nodig. Gezelschap. Nu is het zo dat ik gids speel voor m'n gidsen. Compleet absurd! 

 

- Niet alleen ik heb de operatie van John overleefd. De zweer op m'n arm is ook in goede gezondheid, en hij ziet er beroerd uit. Ik leg een nieuw verband.

 Het zweet en de wrijving hebben de poten van mijn bril aangevreten. Het metaal snijdt in m'n oren. Ze etteren. Met verband probeer ik een bescherming in elkaar te knutselen.

 Ook m'n tandvlees is ontstoken. Ik voel me dan wel niet echt moe, maar fysiek ben ik aan het aftakelen.

 

Op de top van een pas, verlaten door zijn escorte, komt er een groep uit de andere richting. Een van de mannen vraagt: "Hoe gaat het met je vrouw?" en vervolgens loopt hij verder.

 

Didier heeft een overzichtsfoto gemaakt van de plek waar hij denkt te sterven:

- Ik ga op zoek naar m'n notitieboekje, 'n potlood en m'n hoofdlamp. Ik schrijf op:

"17 oktober 1986, 22.25 u.

Dominique, dit is het eind van m'n reis.

M'n escorte heeft me aan de voet van de Kalotak laten stikken.

Nu zit ik vast op de top, alleen.

Geen idee hoe ik me hieruit red.

M'n paard verzet geen stap meer en bevriest.

Ik lig in m'n slaapzak en wacht.

Ik hoop dat je m'n aantekeningen en foto's zult vinden.

Ik denk aan m'n moeder.

Wil je haar dat vertellen? Groetjes."

 

Uiteindelijk overleeft Didier het en ontmoet hij een vrouw van een man die hij eerder was tegengekomen:

- Met een mooie vrouw kletsen terwijl je van jam zit te smullen. Wat kan het leven mooi zijn.

 Ze is gelukkig geen missionaris. Ze begint niet meteen over Jezusje. Eindelijk kan ik drie zinnen aan elkaar rijgen zonder erbij te vertellen dat ik isawi ben, getrouwd en vader ...

 En vooral, ik kan gewoon luisteren en spreken zonder over elk woord te struikelen ...

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Emmanuel Guibert (tekeningen en tekst), Didier Lefèvre (foto's) & Frédéric Lemercier (lay-out en inkleuring): De fotograaf: Deel 1

Emmanuel Guibert (tekeningen en tekst), Didier Lefèvre (foto's) & Frédéric Lemercier (lay-out en inkleuring): De fotograaf: Deel 1 (Frankrijk, 2003): 80 blz: Vertaler niet vermeld: Uitgeverij Dupuis

 

 

"De fotograaf" is het verhaal van Didier Lefèvre die in 1986 een reis naar Afghanistan maakte om daar het werk van Artsen zonder grenzen te fotograferen. Afghanistan was op dat moment bezet door de Russen, terwijl er veel verzet was van de islamitische strijders (de Moedjahedien, in het boek aangeduid als de Moedj's). 

Didier trok onder zeer zware omstandigheden met een aantal dokters van Artsen zonder grenzen vanuit Pakistan naar hulpposten in het bezette Afghanistan. De dokters van artsen zonder grenzen waren onpartijdig, ze hielpen niet alleen Afghanen, maar zo nu en dan ook Russische soldaten.

"De fotograaf" is prachtig opgebouwd als een mengvorm van een graphic novel met een fotoreportage. Deze mengvorm ben ik nog nooit eerder tegengekomen en werkt uitstekend. Ik leefde erg mee met Didier en de mensen van artsen zonder grenzen. "De fotograaf" is een prachtige serie van 3 boeken!

 

Citaten:

- Peshawar is prachtig. Een oosterse stad. Kolkend, lawaaierig, vuil ... Een nimmer afnemende verkeersdrukte. Brmmm brmmmm.

 Alles is hier té. De geuren zijn sterk, het lawaai is storend. Wanneer er ergens een massa staat, is die enorm! De middaguren zijn verpletterend. Met westerse kleren houd je het niet uit. Té warm ook.

 Robert en Régis brengen me snel naar een kleermaker.

 Hij neemt m'n maat. Morgen heb ik een complete set nieuwe kleren. 'n broek, een heel lang hemd, een vest, een muts, een sjaal, schoenen. En een patoe, de bekende Afghaanse doek. Een slip wordt hier niet gedragen.

 Omdat ik genoeg kleren zou hebben, maakt hij alles in drie exemplaren. Het kost ook drie keer niks en het heeft nogal wat voordelen. Eén: ik zal me meer op m'n gemak voelen in die losse kleren.

 Twee: ik schik me naar de islamitische gebruiken, want hier zijn kleren lang en ze omhullen het lichaam ...

 Drie: ik val niet meer op in de massa.

 

- De airco doet het niet meer. Enkele minuten later is het binnen al 50 graden warm.

 Over 'n maand zijn we in Afghanistan. Ik hoor nu al weken hoe hard het daar zal zijn. Ik ben negenentwintig en in goede fysieke conditie. Ik heb al heel wat meegemaakt in m'n leven en ik ben geen watje. Ik kan echt wel tegen een stoot.

 En toch ... we moeten vijftien bergtoppen over van méér dan vijfduizend meter ...

 

- Alle leden van AZG hebben tijdens vorige opdrachten een Afghaanse naam gekregen. Juliette is Jamila, Robert heet Malik, Régis werd Walid, Sylvie kreeg de naam Latifa ...

 "Didier moet een naam hebben. Zullen we hem "Shapandoz" noemen?"

 "En dat betekent?"

 "De ruiter."

[Didier krijgt ook een Afghaanse voornaam: Ahmadjan. Dat betekent "Beste Ahmad."]

 

- Nuristani hebben een gewoonte die meteen opvalt: vrouwen werken en mannen voeren geen klap uit. De vrouwen lopen door de velden met manden van tientallen kilo. De mannen zitten naast de weg en kijken toe.

 

- "Heb je daarnet die oude man gezien, met dat kind op z'n rug?"

 "Ik heb ze gefotografeerd."

 "Typisch voor oorlogsgebieden.

 De vaders gaan vechten. Alleen de grootvaders en de vrouwen blijven over om voor de kinderen te zorgen. Maar vrouwen komen zelden buiten en verlaten haast nooit hun dorp, dus wandelen of reizen enkel de grootvaders met de kinderen."

 

De fotograaf vertelt over zijn werk:

- "Er zijn vijf dingen waarop je moet letten: het diafragma, de belichtingstijd, de focus, de gevoeligheid van de film ... en uiteraard je creativiteit met het toestel."

 

- Terwijl de paarden hun kostje kauwen, knagen de mannen op naswar. Ze halen een klein rond doosje boven - zoiets als een pillendoosje - waarvan het deksel als spiegeltje dienstdoet ...

 In dat doosje zit de naswar: een poeder ... een mengeling van tabak, kalk en wat andere dingen. Het poeder wordt in de hand uitgestrooid, met het deksel gecoupeerd en hop! in de mond gegooid, als een handvol nootjes ...

 

- Soms moet ik aan Kuifje denken. Een fenomeen, Kuifje. Je hebt de indruk dat hij hier overal geweest is.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Osamu Tezuka: Boeddha: Deel 8: Jetavana

Osamu Tezuka: Boeddha: Deel 8: Jetavana (Japan, 1972-1983): 362 blz: Vertaald uit het Engels door Gerard van Buuren (2008): Uitgeverij Luitingh - Sijthoff

 

 

 

Ik heb de afgelopen 9 dagen met zeer veel plezier de 8-delige mangaserie "Boeddha" van Osamu Tezuka herlezen en de laatste 5 delen daarvan besproken. Ik durf wel te stellen dat "Boeddha" een van mijn favoriete literaire reeksen ooit is.

 

Osamu Tezuka was zeer productief. In zijn leven heeft hij zo'n 700 manga's geschreven en getekend met in totaal 150.000 bladzijden. Osamu Tezuka werd ongeveer 60 jaar oud. Laten we zeggen dat hij de laatste 40 jaar daarvan non-stop heeft getekend, dat is omgerekend zo'n 10 bladzijden per dag! 

 

"Boeddha" is het fictieve levensverhaal van Siddharta, kroonprins van het konkrijk Kapilavastoe en de latere Boeddha. Over het leven van Boeddha is niet zo veel bekend, in ieder geval veel te weinig om er een serie boeken van zo'n 3.000 bladzijden over te schrijven. Daarom zijn een groot aantal niet historische bijfiguren verzonnen, die tezamen de leer van het boeddhisme prachtig illustreren. 

 

Het verhaal van "Boeddha" speelt zich rond 550-500 v. Christus af. Om zijn verhaal extra toegankelijk te maken heeft Osamu Tezuka veel anachronismen in zijn tekst verwerkt. Er zijn tal van verwijzingen naar de Amerikaanse popcultuur: Disney, Mickey Mouse, King Kong, Tarzan, Baseball, de Amerikaanse presidentsverkiezingen, 20 B.C. Fox, Zorro, McDonalds, E.T..

 

De tekst is door Gerard van Buuren uit het Engels vertaald. Dat lijkt mij geen bezwaar, de tekst is vrij eenvoudig. Het Nederlands loopt als een trein. Wat ook zeer leuk is, is dat van Buuren een aantal verwijzingen naar Nederlandse zaken heeft opgenomen: de Leidse Universiteit, de Mookerheide, het programma "Opsporing verzocht", PSV, Groen Links.

 

Om redenen van copyright heb ik het tot dusver in mijn besprekingen van "Boeddha" alleen maar over de teksten gehad. Die zijn natuurlijk goed, maar wat "Boeddha" echt onweerstaanbaar maakt zijn de prachtige inkttekeningen in zwart-wit. "Boeddha" is een van de mooist getekende serie boeken die ik ooit gezien heb. Kortom, een aanrader voor iedereen! 

Citaten:

- "Nog meer nieuws! Prins Ajatasattoe is vrijgelaten!"

 "Ajatasattoe. Die is opgesloten nadat hij Boeddha had neergeschoten."

 "Zit hij niet meer in de gevangenis? Hier zit een luchtje aan ..."

 "En hoe moet het nu met Groen Links?"

 

- "Zoals jullie wel gehoord zullen hebben heeft Bimbisara afstand gedaan van de troon. Koning Ajatasattoe heeft beloofd de sekte van Venoevana te helpen.

 Maar er zijn voorwaarden. Het monnikenbestaan heeft een facelift nodig. Deze groep heeft een botoxinjectie nodig om aansluiting te vinden bij de moderne tijd. De koning zal ons helpen."

 

Tatta heeft een kikker ingeslikt:

- "Ngaa! Glug! Gaah! Hnggg!"

 "Tatta, wat is er?"

 "Gjaga!!"

 "Spuug het uit."

 "Slik!"

 "Ha ha! Papa had 'n boomkikker ingeslikt."

 "Sdil! Sdomme pad dliet me bijna sdikken!

 Kikkers zijn lekkerder als ze geroosterd zijn."

- "Vannacht ben ik bezocht door een hemelse boodschapper. Ik voelde dat hij me smeekte te luisteren!

 Ik ben hier op zijn bevel. Ik moet iedereen weer naar huis brengen, naar Venoevana!"

[Op het volgende plaatje zie je E.T.]

 "Het spijt me voor jou, Saripoetta, maar we willen zelfs niet naar huis bellen."

 

- "Wat moet je met dit park?"

 "Wel ... eh ... ik wil hier ...

 ... een huis voor monniken bouwen."

 "Een huis voor mokkels?"

 "Nee, geen mokkels, beste prins, monniken."

 "Die kale kerels, bedoel je?"

 

- "Ik moet niks van kooplui zoals jij hebben. Jullie willen alleen maar meer geld verdienen!

 Op de tv zeggen jullie "alle mensen zijn broeders, laat er vrede op aarde zijn," maar jullie zoeken alleen maar publiciteit!"

 

- "Toen ik rijk was, maakte ik me altijd zorgen dat ik mijn geld zou verliezen of iemand het zou komen stelen. Ik was elke dag gewoon doodsbang.

 Maar nu ik geen geld meer heb, heb ik ook geen zorgen. Ik ben de hele tijd gelukkig."

 

Boeddha spreekt:

- "Je hebt het mis. Als je niet in een bevel gelooft, of het nu van de koning of Brahma is, hoef je het niet op te volgen."

 

Tatta aan het woord:

- "Je moet het ijzer smeden als 't heet is en noedels eten als ze gaar zijn. Vraag maar aan Socrates."

 

Tatta tegen Boeddha:

- "Aah ... eh ... te laat ...

 Ik kan niet meer terug ... Kom, begrijp me dan toch.

 Zeg, Boeddha, "oog om oog": dat gezegde ken je toch wel?

 Dat leer jij toch ook, niet?

 Nee, wacht, dat is uit de Bijbel. Verkeerde godsdienst. Foutje!"

 

- "Niet te geloven. Boeddha verlichte de pijn door zijn hoofd met een vinger aan te raken!

 Hij moet bovennatuurlijke gaven hebben. Of hij is de knapste dokter ter wereld ..."

 "O, dat heb ik in een film gezien!

 E.T. heette die, geloof ik. Ja ...

 Ben jij E.T., Boeddha?"

 "Doe niet zo mal. Als je er per se een etiketje op wil plakken, dan ben ik een dokter die de ziel van de mens geneest."

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Osamu Tezuka: Boeddha: Deel 7: Prins Ajatasattoe

Osamu Tezuka: Boeddha: Deel 7: Prins Ajatasattoe (Japan, ?): 418 blz: Vertaald uit het Engels door Gerard van Buuren (2008); Uitgeverij Luitingh - Sijthoff

 

 

 

Ajatasattoe, kroonprins van Magadha, wordt door zijn vader opgesloten omdat die door Assaji voorspeld is dat hij vermoord zou worden door zijn zoon als die 19 jaar oud zal zijn. Ajatasattoe wordt verliefd op een meisje dat krijgsgevangen is gemaakt en bekritiseert het kastenstelsel.  

 

De overlevende shakya's uit Kapilavastoe zijn er zeer slecht aan toe. De ouders en de vrouw van Boeddha worden gevangen gehouden door de wrede prins Viroedhaka. Boeddha maakt weer allerlei avonturen mee en groeit in spirituele kracht. Ik ga verder met het laatste deel van deze prachtige serie. 

 

Citaten:

- "Goed, maar laten we zondags vrij nemen ...

 ... zodat we naar de bios kunnen ...

 ... of mahjong kunnen spelen."

 "Doe maar, als je dat wilt, maar dan word je nooit monnik."

 

Prins Ajatasattoe praat tegen zijn paard:

- "Breng ze op een dwaalspoor. Lok ze zo ver mogelijk weg."

 "Hoe ver?"

 "Naar de Mookerheide voor mijn part."

 "Reiskostenvergoeding?"

 

- "Wie het ook is, waar het ook is, ik laat me niet dwingen een preek af te zeggen."

 "Niet afzeggen, alleen uitstellen."

 "We kunnen zeggen dat je ziek bent.

 Dat zeggen mangatekenaars ook als hun werk te laat is."

 

- "Kom me niet vertellen, dat jij ook aan zijn kant staat!"

 "Boeddha is een edel mens."

 "Jij bent groter. Jij zou in het Guinness Book of Records moeten staan als de slimste mens ter wereld!"

 

Een ontmoeting met  een reus:

- "Lamelos! Help! Het is Bokito!"

 

- "Dokter, kijk eens goed rond!

 Wat 'n troep waar ze allemaal in moeten liggen ...

 ... zonder water of medicijnen mogen ze sterven als honden. Zij zijn toch ook mensen?"

 "Niets aan te doen. Ze zijn nou eenmaal als shoedra's geboren."

 "Maar waarom worden ze niet als mensen behandeld? Zien ze er niet net zo uit als wij?"

 

- "Die twee zijn de steunpilaren van onze sekte. Het doet ons verdriet dat u zo aan hen twijfelt."

 "Twijfel is goed. Dat is de essentie van wat ik, Sanjaya, preek.

 Geloof de mensen niet. Geloof de maatschappij niet. Geloof de natuur niet. Geloof niet in de tijd. Geloof niet in het leven of de dood. Geloof de weerberichten niet. En geloof zeker niet dat PSV kampioen wordt."

 

- "Een sekte zonder Boeddha is als koffie zonder melk!"

 

- "Boeddha! Wat hebben we nou aan zijn preken!?"

 "Let op je woorden! Vergeet niet dat Boeddha onze prins was."

[Vervolgens drukt hij met een stempel het woord domkop op het voorhoofd van de twijfelaar]

 

- "Als u meteen terug wilt gaan, mag u gerust mijn paard gebruiken.

 En als u niet van paarden houdt, roep ik wel een taxi."

 

Iemand hoort het laatste nieuws op de radio:

- "Wacht eventjes. Ze zenden net een extra bulletin uit."

 "Waar heb je dat ding vandaan, jij nieuwlichter ..."

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Osamu Tezuka: Boeddha: Deel 6: Ananda

Osamu Tezuka: Boeddha: Deel 6: Ananda (Japan, ?): 353 blz: Vertaald uit het Engels door Gerard van Buuren (2007): Uitgeverij Luitingh - Sijthoff

 

 

 

"Ananda" is alweer het zesde deel van de prachtige mangareeks "Boeddha". In het begin van het boek zien we dat de ouders van Ananda samen met de kleine baby op de vlucht zijn voor het leger van Kosala. Zijn vader roept de macht in van een demon en wil alles beloven. Een demon verhoort zijn gebed en zorgt ervoor dat Ananda zo goed als onkwetsbaar wordt. De demon heeft een plan met Ananda, hij moet de Boeddha vermoorden.

 

In "Ananda" beleven we weer volop avonturen. Er komt een detective in voor die probeert om Ananda te vermoorden. Je hebt de drie broers Kassapa, die het vuur aanbidden. Boeddha preekt intussen nog tot de krokodillen die gretig naar hem luisteren en hem met rust laten. In de citaten weer een aantal prachtige anachronismen.  

 

Citaten:

- "Onze pijlen vliegen gewoon naar ons terug!!"

 "Onmogelijk! Het is geen film die je achteruit kunt draaien!"

 

- "Twee jaar geleden was ik samen met Ananda. We kregen ruzie ...

 ... en we trokken onze zwaarden.

 Ik hakte een van zijn vingers af.

 Maar ik zag hem een maand later weer ... ... en toen had hij alle vijf zijn vingers."

 "De afgehakte vinger was dus weer aangegroeid, wil je zeggen?"

 "In de biologie noemen we dat regeneratie."

 

- "Hij wil me van mijn zuurverdiende geld beroven.

 Dertig zakken goud."

 "Ha ha ha! Als ik het niet dacht, nog steeds dezelfde ...

 ... ouwe graaier, hè?"

 

- "Ha ha ha ... Die kennis heb ik zelf verworven. Je kunt veel leren als je de wetten van hemel en aarde kent. Noem het natuurwetenschap."

- "Wanneer je een vuur brandt in een afgesloten kamer, zuigt het de lucht op, en elk levend wezen stikt. Pure wetenschappelijke kennis. Onthoud het goed."

 

- Sinds mensenheugenis heeft men gedacht dat heilige mensen psychokinetische gaven bezaten. Met behulp van die gave konden ze wonderen doen en zieken genezen. Ook Boeddha zou dit talent hebben gehad. ...

 

De tekeningen op bladzijden 244 tot 247 laten een grappige omslag in het verhaal zien. Na het horen van de preek van Boeddha scheert Oeroevela Kassapa zijn hoofdhaar af en doen zijn 500 volgelingen hetzelfde om vervolgens in de leer te gaan bij Boeddha.

 

- "Gaya, wat ben je toch slim ...

 Je zou prof aan de Leidse universiteit kunnen zijn."

 

- "Alsjeblieft, je lunch en een halve euro. En nu wegwezen."

 "Ik ben hier niet gekomen voor een hamburger van McDonald's!"

 

- "Hm, heb ik jou niet ooit ...

 ... op de tv gezien? Bij "Opsporing verzocht"?

 Ha ha ha. Jij bent die seriemoordenaar die de rechterpink van zijn slachtoffers afhakte! Waar of niet?"

 

- "Ik zal jullie nog een verhaal vertellen. Er was eens een welvarende stad, altijd vol leven en licht."

[Onderaan de tekening staat met grote letters: 20B.C. FOX

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Osamu Tezuka: Boeddha: Deel 5: Het hertenpark

Osamu Tezuka: Boeddha: Deel 5: Het hertenpark (Japan, ?): 350 blz: Vertaald uit het Engels door Gerard van Buuren (2007): Uitgeverij Luitingh - Sijthoff

 

 

 

In deel 4 van de mangareeks "Boeddha" bereikte prins Siddhartha onder een boom de staat van verlichting. Voortaan zou hij als Boeddha door het leven gaan. De taak van Boeddha was om andere wezens, zowel mensen als dieren te onderwijzen. Volgens de leer van Boeddha zijn de levens van alle mensen en alle andere dieren en planten met elkaar verbonden.

 

In "Het hertenpark" lopen weer meerdere verhalen door elkaar. Tatta maakt jacht op een dolle olifant die zo geworden is nadat zijn jong door jagers is vermoord. Er is een duel tussen Tatta en de reus Yatala en Boeddha houdt zijn eerste preken in het hertenpark voor een kudde herten. De kwaadaardige monnik Dhepa, die het niet kan verkroppen dat Boeddha niet meer het pad van de ontberingen volgt, probeert om Boeddha te doden. Hoe langer ik in deze serie lees, hoe enthousiaster ik word. 

 

Citaten:

De kristallen prins probeert om Tatta beleefd taalgebruik bij te brengen:

- "Ook tegen je echtgenote. Je moet beleefd zijn tegen vrouwen om te tonen hoe hoffelijk je bent."

[Tata maakt een buiging] "Goed, jij je zin ... zo ..."

 "Die buiging is volkomen onaanvaardbaar. Zo! Langzaam, hoffelijk ..."

 "Verrek maar. Zak toch in de stront!"

 "Zulke ordinaire taal gebruik je niet als er een vrouw bij is. Zeg me na!

 Zeg "hoe durft u" in plaats van "verrek maar"."

 "Voor "stront" zeggen we "uitwerpselen"."

 "Hoe durft u. Zak weg in de uitwerpselen."

 "Goed zo. Zo hoort het."

 "Kom nou toch. Niemand die me zo serieus neemt.

 Sodemieter toch op met je kutsmoezen."

 "Nee, het is: "Zoudt u weg willen gaan met uw vaginauitvluchten." "

Tatta valt een dolle olifant aan:

- "Fantastisch ... Olifantastisch! Paardje ... nee, olifantje rijden!"

 

Volgens Devadatta:

- "Jezelf helpen door anderen te helpen ... iemand die dat onderwijst is gek ... Als je volgens die regel zou leven, trek je steeds aan het kortste eind."

 

De koningin ziet dat haar zoontje strips zit te lezen:

- "Laat me eens even kijken ... Wat heeft dit te betekenen!? [Zoontje kijkt naar een afbeelding van een blote vrouw] Zulke vulgaire lectuur moet je niet lezen!!

 Ik wil je niet verbieden strips te lezen, maar lees dan in ieder geval iets goeds.

 Disney, bijvoorbeeld, of Mickey Mouse."

 "Nee, nu verwar je strips met tekenfilms."

 

Een raadsheer vraagt zich af wat ze met een gezant uit Kosala moeten doen:

- "Wat zullen we doen? Hem meteen weer op de trein naar huis zetten?"

 

- "We hebben gehoord wie je tegenstander is."

 [Op het volgende plaatje een Indianenopperhoofd] 

 "Generaal Custer!? " 

 "Nee, hij heet Tatta, de moedigste krijger van Magadha. Hij is geweldig."

 

Tatta tegen de raadsheer:

- "Ik heb me ook niet als vrijwilliger aangemeld. Effe dimmen, Dikkertje Dap!"

 

Iemand was aangevallen:

- "U hebt hem laten ontsnappen! Ik wilde met hem vechten."

 "Dwaas, weet je echt niet wie dat was? Dat was de fantastische Zorro!"

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Osamu Tezuka; Boeddha: Deel 4: Het woud van Oeroevela

Osamu Tezuka; Boeddha: Deel 4: Het woud van Oeroevela (Japan,? ): 370 blz: Vertaald uit het Engels door Gerard van Buuren (2007): Uitgeverij Luitingh - Sijthoff

 

 

 

In het najaar van 2009 heb ik de 8-delige mangaserie "Boeddha" voor het eerst in zijn geheel gelezen. Ruim 4 jaar geleden heb ik de eerste drie delen herlezen en besproken op mijn blog. Om weer in het verhaal te komen heb ik de afgelopen dagen de eerste drie delen voor de derde keer gelezen en nu ga ik verder met het bespreken van de laatste 5 delen. 

 

Siddhartha ondergaat allerlei beproevingen in het woud van Oeroevela samen met de monnik Dhepa. Op een gegeven moment is hij bijna compleet uitgehongerd en krijgt hij een kom met melkpap van een jonge vrouw. Vervolgens besluit hij dat het ondergaan van lichamelijke ontberingen niet de weg naar de wijsheid is. Hij hoort dat zijn geboorteland is binnengevallen door de machtige staat Kosala met aan het hoofd een voormalige beroepsworstelaar. Er valt weer veel te genieten in dit vierde deel, zowel tekstueel als wat betreft het tekenwerk.

 

Citaten:

Siddhartha wil leerling worden van een beroemde asceet:

- "Mijn leerling worden?

 Goed, ga maar bij de anderen zitten.

 Begin meteen met mediteren en orden je geest.

 Maak plaats voor deze jongens en geef ze een zitmat.

 Goed ...

 ... De eerste paar jaar zit je gewoon en denkt nergens aan."

 

Bij dezelfde asceet:

- "Meester ... het enige wat ik wil leren is hoe ik kan voorkomen dat ik ooit dood zal gaan, niet hoef te sterven."

 "Dat leer je nooit.

 Tijdverspilling. Vergeet het maar."

Assaji heeft op de rand van de dood gelegen en kan sindsdien de toekomst voorspellen:

- "Siddhartha, jij ook sterven. Jij zwakke maag, ja?

 Jij sterven van erge diarree."

 "Wat? Wanneer!?"

 "Zal zijn ..."

 "N-Nee!! Vertel het me niet! Ik geloof niet dat ik de dood zo kalm kan afwachten als jij."

 

Een arme vrouw vraagt aan Assaji om haar toekomst te voorspellen:

- "Zal ik nooit het kind van een rijke man redden of veel geld krijgen?

 Zal ik dan werkelijk nooit eens een meevaller hebben?"

 "Nee. Altijd arm blijven tot je dood."

 "Verdorie ...! Nu heb ik helemaal geen puf meer om te werken ..."

 

Prins Viroedhaka wil de reus Yatala laten trainen bij zijn lijfwacht:

- "Mannen, bewapen hem als een lijfwacht en begin hem te trainen."

 "U kunt hem niet zomaar binnenlaten!

 De lijfwachten zijn het keurkorps! Allemaal afgestudeerd aan de academie van Tokio."

 

Over Yatala:

- "Hij is ongelooflijk, een echt monster.

 In een oogwenk heeft hij zeven tijgers gedood!"

 "Reuzen worden zelden door tijgers verslagen. Dat weet elke baseballkenner."

 

De moeder van prins Viroedhaka over Yatala:

- "Ik ben helemaal niet bang! Je bent veel knapper dan King Kong ... menselijker!"

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Na de oorlog

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Na de oorlog (Frankrijk, 2018): 159 blz: Vertaald door Studio Peter de Raaf

 

 

Nadat hij is bevrijd is René Tardi teruggekeerd naar Frankrijk. Hij gaat terug naar het kleine dorpje in Zuid-Frankrijk waar hij en zijn vrouw Zette al voor de oorlog woonden. In augustus 1946 wordt hun zoon Jacques (de maker van het boek) geboren. Omdat René vrijwillig in dienst was gegaan zwaait hij na de oorlog niet af, maar wordt hij gelegerd in Duitsland om het Westen te helpen beschermen tegen de Russen.

 

Het verhaal loopt door tot de eerste jaren van Jacques die een hekel heeft aan school en vaak zit te tekenen. Dit derde deel hoort niet op zichzelf gelezen te worden, maar is een geweldige afsluiting van deze trilogie.

 

Jacques Tardi is stilistisch duidelijk beïnvloed door Louis-Ferdinand Céline, wiens "Reis naar het einde van de nacht" hij van prachtige illustraties heeft voorzien. Dat is te zien aan het rauwe taalgebruik en het veelvuldig voorkomen van de drie gedachtepuntjes om spreektaal weer te geven.

 

Ik durf wel te zeggen dat ik de trilogie "René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB" de meest indrukwekkende serie graphic novels of strips vind die ik ooit heb gelezen. Deze drie boeken van Jacques Tardi kunnen wedijveren met die van Tolstoi, Tsjechov en Paustovski om drie van mijn favoriete schrijvers te noemen.

 

Citaten:

- Saint-Marcel-lès-Valence, een dorp met 937 inwoners in de Drôme, zonder veel charme, strekt zich uit aan weerszijden van de weg Valence - Romans-sur-Isère. Hier, aan de voet van de Alpen, pal tussen de fruitbomen, bevinden we ons in het Rhônedal waar de mistral blaast tot je er gek van wordt. Een dorpsplein met zijn cafés, zijn jeu de boules en zijn fontein zul je in Saint-Marcel niet aantreffen ... je verveelt je te pletter! Als je uit de richting van Valence komt, word je begroet door de kruidenierswinkel van moeder Archibald.

 

- Voor een persoon met een hersenpan vol bruine stront die zeker wist dat hij tot het superieure "ras" behoorde, was het "vanzelfsprekend" dat je een communistische partizaan uit Polen of Rusland, een zigeuner of een jood een nekschot gaf. Hij zag het niet als moord. Het slachtoffer was tenslotte geen mens, maar een "Untermensch". En dat idee was genoeg om het laatste restje geweten dat er in die beulskop wellicht nog over was, in slaap te sussen!

 

- Ja, hang maar de lolbroek uit! ... Een tenk! Alleen boeren zeggen tank ... Godverdegodver! Je had al die klojo's in de kazerne moeten zien! Godsamme! ... om te kotsen ... schijtziek werd je ervan! Godverdomse klotebende ... Geen wonder dat ze ons keihard in ons hol naaiden.

 

Op bladzijde 47 en 48 wordt uitgelegd waar de term genocide vandaan komt, te lang om hier te citeren.

 

- Voor het geval dat de Duitse bevolking nog geen lucht heeft gekregen van het bestaan van de concentratiekampen, zijn er speciaal voor hen films gemaakt. Hitchcock had de supervisie over een van die gruwelijke reportages. Hij gaf de cameramannen de opdracht lange shots zonder cuts te maken ... zodat ze later niet konden zeggen dat er met de films geknoeid was om de waarheid te vervalsen ...

 ... maar de Ministeries van Buitenlandse Zaken van Amerika en Engeland besluiten deze documenten niet te vertonen. Dat zou die "brave" Duitsers maar demoraliseren, terwijl we ze juist moeten "aanmoedigen" om hun land weer op te bouwen!

 

- Thuis legt mijn vader me uit hoe je een stoomlocomotief tekent.

1) Eerst legt hij de rails neer en zet hij de wielen erop ...

2) ... dan de loopbrug, de stoomketel en de drijfstangen.

3) ... daarna voegt hij het machinistenhuis en de tender vol water en steenkool eraan toe ...

4) ... en ten slotte de stootblokken, de schoorsteen en de rookvang.

Nu kan de machine gaan rijden!

 Van voor naar achteren zie je twee kleine wielen, drie grote en nog één kleintje, het is dus een 231, een Pacific 231, de mooiste stoomlocomotief van allemaal! Ik sta versteld van deze logica ... voortaan zal ik altijd als ik iets wil uitbeelden - of het nu een koffiemolen, een vleugelpiano of een kat is - eerst proberen te begrijpen hoe het werkt voor ik het ga tekenen.

 

- Op een dag gaan mijn moeder en ik naar de kazerne. Mijn papa krijgt een medaille.

 Hij is niet de enige ... Andere soldaten krijgen ook een medaille. Een generaal of een kolonel, weet ik veel, een officier speldt een stukje blik op de linkerkant van de jas van elke held. Ze hebben veel bekijks, inclusief de fanfare van het regiment en de hele rambam ... en de spahi's met hun lange boernoesen ... zij zijn het mooist! Ik besef vagelijk hoe grotesk deze militaire ceremonie is, maar iedereen lijkt het serieus te nemen. Borst vooruit, plechtig gezicht, politiepet stevig op de schedel gedrukt, gehandschoende handen en blinkende laarzen om door de modder te ploeteren. Veel later zal mijn ouweheer zeggen: "Mijn bescheiden onderscheidingen heb ik maar één keer gedragen (op die dag in Fritzlar?). Ik draag ze nooit meer, zelfs niet aan een lintje in mijn knoopsgat." ... Uiteindelijk heeft hij er sleutelhangers van gemaakt.

 

- Als in januari het nieuwe schooljaar begint, wordt er een nieuwe leerling voorgesteld ... een grote! Hij komt uit Kassel. Op een dag ging hij in een gebombardeerde wijk in een kelder spelen. Dat is gevaarlijk en verboden. Dat bleek ook wel: hij vond een granaat die hij meenam naar huis. In de schuur probeerde hij de granaat door te zagen. "Dat was een heel slecht idee!" vertelt de onderwijzeres. Hij is alle klassen langs geweest om ons te laten zien hoe het dus niet moet. Ook al ben je groot, dat betekent niet dat je minder stom bent.

 

- Mijn vader is soms een paar dagen achter elkaar van huis vanwege tankoefeningen. Hij zegt dat het lastig is om niet expres iets kapot te maken. Maar anderen zijn minder scrupuleus. Zij rijden met hun machines dwars door heggen en vernielen muren, tuinen, schuurtjes en fruitbomen. De moffen hebben tenslotte bij hen thuis ook alles kapotgemaakt!

 

- Achter het huis is er ook een kippenhok. Lili staat erop dat ik elke dag een nog warm ei naar binnen werk. Dat is goed voor mijn gezondheid. Met een naald prikt ze een gaatje in de beide uiteinden van het ei. Het is echt smerig met al die lauwe slijm. Ik moet ervan kokhalzen.

 

- Als ik op een dag uit school kom, laat een grote me een geïllustreerd blad inkijken - twee minuten, meer niet! Ik zie dit voor het eerst. Het is anders dan Tarou, het is veel mooier en helemaal in kleur, met allemaal verschillende vervolgverhalen ... serieuze en grappige. En dit blaadje komt elke donderdag uit. Zo heb ik kapitein Haddock leren kennen!

 De volgende donderdag is mijn grootmoeder zo aardig om het weekblad Kuifje te kopen. En omdat ze het veel beter vindt dan Tarou, Audax, Vigor en  Vulgor, koopt ze het voortaan elke donderdag. De verhalen in het blad hebben ook zo veel tekst ... aan de tekeningen heb ik genoeg! En ook al loopt Kuifje op de maan, kapitein Haddock is veruit mijn favoriet. Hun raket doet me denken aan het zeiltje op de keukentafel, waaraan ik ga zitten om sommige plaatjes na te tekenen.

- Gelukkig kan ik na school met mijn vriend Norbert discussiëren over onze favoriete striphelden. Ik weet nu dat de verhalen die we in onze geïllustreerde bladen lezen, strips heten.

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Mijn terugkeer naar Frankrijk

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Mijn terugkeer naar Frankrijk (Frankrijk, 2015): 141 blz: Vertaald door Studio Peter de Raaf (2015): Uitgeverij Casterman

 

In het tweede deel van de trilogie "Ik René Tardi" volgen we René nadat hij met een colonne medegevangenen vertrokken is uit Stalag IIB, het krijgsgevangenenkamp waar hij ruim 4 jaar gevangen heeft gezeten. De Duitsers (afwisselend genaamd Fritzen of Teutonen) zijn op de vlucht naar het westen voor de Russen uit (Ivans of Ruskis genaamd), zodat zij zich aan de Amerikanen of Engelsen kunnen overgeven in plaats van aan de Russen, van wie ze niet veel goeds verwachten en nemen daarbij hun gevangenen mee.

Het verhaal van deze "dodenmarsen" was mij al bekend uit het boek "Het respijt" van Primo Levi, die uit de eerste hand over zo'n zelfde soort mars schreef. 

Jacques Tardi heeft zich zeer grondig gedocumenteerd en dit deel is evenals het eerste deel zeer indrukwekkend leesvoer voor diegenen die geïnteresseerd zijn over dit aspect van de oorlog. De tekeningen zijn ook weer geweldig, zoals eigenlijk altijd bij Tardi. Kortom, ook dit tweede deel beveel ik van harte aan aan andere lezers!

 

Citaten:

- Vanaf het vertrek uit de Stalag kwamen we amper vooruit. We schuifelden moeizaam door de felle wind, de sneeuw en de nacht, en dat bij dertig graden onder nul.

 Als onze opmars niet naar tevredenheid verliep, werden onze nieren en rug met geweerkolven en gummiknuppels bewerkt. We moesten dus niet alleen de kou verdragen, maar ook de onaangename en hardhandige aanwezigheid van de Posten. Zij deden hun best om zo veel mogelijk afstand tussen het Rode leger en hun eigen smerige reten te houden, maar we gingen er geen snars sneller door.

 

- In Bad Polzin bevond zich een Lebensborn die tijdens ons bezoek nog actief was. Getrouwde vrouwen of goedgekeurde draagmoeders konden er in het diepste geheim bevallen op voorwaarde dat ze het kind aan de SS gaven. De Lebensborns waren ook de plekken waar "Arische" vrouwen zich konden laten bevruchten door SS'ers. Het leken net bordelen die als kraamklinieken vermomd waren. Poolse kinderen waren weliswaar theoretisch "Untermenschen" maar werden - nadat hun ouders afstand van hen hadden gedaan - "raciaal waardevol" verklaard, in deze "kleurechte" babyfabrieken gegermaniseerd en in Duitsland ter adoptie aangeboden aan zorgvuldig uitgekozen gezinnen.

 

- De Duitsers lieten drie varkens doden door KG's met ervaring. Ze deden het niet zelf, daarvoor waren ze veel te gevoelig. Varken + aardappelen + margarine ... Dat was grosso modo de dagelijkse prak van de Wehrmacht.

 Maar drie varkens zetten gezien ons aantal weinig zoden aan de dijk. Ik had niet eens het geluk om een piepklein stukje vlees op mijn soeplepel aan te treffen.

 

- In deze brouwerij stroomde er warm water in overvloed. Bij de deur van een douchehok liet een Pool je ervoor dokken. Voor een pakje Lucky Strike mocht ik een douche nemen ... een warme! Het was vijf jaar geleden dat ik zo gelukzalig het vuil van mijn lijf had geschrobd. De douches in de Stalag kwam je vaak niet binnen, of het water was ijskoud, lauw als het meezat.

 

- De 16e ging ik pootjebaden in de Oostzee. Het was de eerste keer dat ik een bad in zee nam, en ongetwijfeld de kortste zoutwaterduik uit de geschiedenis! Ik hoef niet uit te leggen dat het frisjes was, maar ik was niet de enige die zich hoognodig moest schoonschrobben. Een paar kerels die zich lekker warm hielden in hun eigen stank, lachten ons uit. Nadat ik me ruw had ingezeept met zout water en me zo goed mogelijk had afgedroogd, trok ik mijn luizige plunje weer aan. Het zout op de luizenbeten zette mijn rug in brand. De moffen vonden de situatie bijzonder grappig.

 

- De Russen steken de Oder over en bezetten Potsdam, Spandau, Pankow en Köpenick. Berlijn is omsingeld. Over twee dagen zullen Ivan en G.I. Joe elkaar in Torgau aan de Elbe tegenkomen. Het Duizendjarige Rijk is in tweeën gespleten. Veel andere steden zijn gevallen en vanaf bruggenhoofden in de Oder zetten Zjoekov en de troepen van het eerste Wit-Russische front hun offensief op Berlijn in. Belangrijkste objectief: de kanselarij, want ze weten dat Hitler daar onverdroten nieuwe plannen smeedt om de oorlog te winnen. Zjoekov zou hem graag uit zijn hol halen, hem zijn laarzen laten opvreten, een bronzen hakenkruis in zijn reet steken en hem met zijn ingewanden aan een lantaarnpaal opknopen.

 

- Na Hamburg was ik nu aan de beurt. Met steeds kortere tussenpozen werd mijn hele rechteronderkaak geteisterd door felle salvo's artillerievuur, die omhoogkropen naar mijn slapen en weer omlaag naar de stuurboordzijde van mijn nek ... En opeens hield het op - ik was doorweekt en stond te trillen op mijn benen - waarna alles des te heviger van vooraf aan begon. Ik begreep wel dat dit bombardement alleen maar erger zou worden. Het waren pas de inleidende beschietingen ... Waar kon ik een tandarts vinden?

 

- Op 20 mei verliet ik het Rijnland. Op 7 maart 1936, een zaterdag, was Hitler het gedemilitariseerde Rijnland binnengetrokken, waarmee duidelijk werd dat hij zijn reet veegde aan het Verdrag van Locarno. Het Duitse leger zou destijds niets hebben kunnen uitrichten tegen het Franse leger. De Duitsers waren zich trouwens bewust van hun zwakte. Ze hadden zelfs het bevel gekregen zich terug te trekken als wij ingrepen. Maar we deden niets! We hadden de kans om het einde van Hitler en nazi-Duitsland in te luiden, maar we staken geen vinger uit. Vive la France! De Engelsen gaven ook niet thuis.

 

Lees verder mijn bespreking van "Na de oorlog", het derde deel.

      

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB (Frankrijk, 2012): 188 blz: Vertaald door Studio Peter de Raaf (2012): Uitgeverij Casterman

 

 

Dit is een stukje dat ik eerder in oktober 2021 heb gepubliceerd op mijn blog en dat ik nu heb aangevuld met passende citaten. 

 

Ik heb "Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB" een tijdje terug van een vriend cadeau gekregen voor mijn 55-ste verjaardag. Het is het eerste deel van een driedelige serie die tekenaar/schrijver Jacques Tardi heeft gemaakt over de belevenissen van zijn vader tijdens de oorlog. De andere twee delen heb ik ook in mijn bezit en ga ik de komende dagen lezen.

Jacques Tardi is met afstand mijn favoriete striptekenaar. Eigenlijk vind ik alle strips en graphic novels die ik inmiddels van hem heb gelezen en bekeken prachtig getekend. Jammer genoeg vallen de teksten vaak zwaar tegen. Uit "Ik René Tardi ..." blijkt dat Jacques Tardi zelf ook een schrijver van formaat is. Tot nu toe had ik Jacques Tardi nog niet ontdekt als groot schrijver.

In zijn jeugd had Jacques Tardi vaak onenigheid met zijn vader René, hij verweet hem die stomme oorlog nooit te kunnen vergeten. Zowel vader René als de grootvader van Jacques hadden als soldaat gevochten in de oorlog (De Tweede en de Eerste Wereldoorlog) en waren gevangengenomen door de Duitsers en terechtgekomen in een krijsgevangenenkamp. Eerst hoorde Jacques de verhalen van zijn grootvader aan en in de jaren 80 hoorde Jacques zijn vader letterlijk uit over hoe hij de oorlog had beleefd. Eens zou Jacques de belevenissen van zijn vader aan de wereld bekendmaken.

Het is geen wonder dat Jacques Tardi zijn hele leven gefascineerd is gebleven door de oorlog. Hij heeft talloze boeken geschreven en vooral getekend over zowel de Tweede Wereldoorlog, de Eerste Wereldoorlog als over de Frans-Duitse oorlog (1870). Deze boeken zijn allemaal prachtig getekend (en uitgegeven!) en geven een indringend beeld van het leed dat oorlogen mensen aandoen zoals alleen de allergrootste schrijvers en filmmakers dat ook hebben kunnen doen.

"Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB" is waarschijnlijk het meest indrukwekkende boek dat ik tot dusver van Tardi in mijn handen heb gehad en dat wil heel wat zeggen. Zowel de teksten als de tekeningen zijn van zeer grote klasse. Ik lees niet veel meer over de oorlogen, maar dit boek kan ik iedereen die geïnteresseerd is in de oorlog van harte aanbevelen!

 

Citaten:

- Onze geweldige aanvoerders hadden ons opgedragen de vijand op te sporen en te vernietigen. Dat was tenminste duidelijk, zelfs voor de grootste sufferds onder ons! Het was spek voor onze bek! Leve het leger!

- Waarom zouden ze die stomme klotelanden, bakermat van chaos en sluimerende conflicten, niet gewoon annexeren: Polen, Tsjechoslowakije, Hongarije, Roemenië en de Oekraïne? Bulgarije zagen ze over het hoofd. Het Westen was een ander verhaal. In Groot-Brittannië of Frankrijk zouden de Duitsers niet snel voet aan de grond krijgen.

 

- Papa, is een tank duur? Geen idee! En je zegt niet "tank" maar "tenk"!

 

- Wij meenden het sterkste leger van de wereld te zijn, maar we kregen les in rammelkasten uit de Eerste Wereldoorlog. Oud materieel voor een oud leger van jonge verliezers in spe! Dat begreep ik naderhand! In '35 dachten we nog dat we alle tijd hadden.

 

- Het garnizoensleven bestond uit corvee, onderricht voor de soldaten, manoeuvres en wachtlopen: in de stad, op het station, langs de bordelen en de patroonfabriek. We hadden het nooit over de oorlog die op komst was. In de kazerne geen politiek! Alleen al het noemen van de krant "l'Humanité" zou zwaar bestraft worden. We hoefden geen mening te hebben, we moesten alleen gehoorzamen. Niet voor niets wordt het Franse leger "De grote zwijger" genoemd.

 

- Het al te zelfverzekerde Frankrijk was er niet klaar voor. Van 3 september tot 10 mei 1940 gebeurt er niets. Uiteraard grijpen we dit respijt van negen maanden niet aan om ons te organiseren. De Duitsers bewegen niet, wij bewegen niet, wij wachten. Het is de "Schemeroorlog". En daarna, op de door hen gekozen datum, 10 mei, begint het offensief. Op de 13e trekken Heinz & co ons land binnen, zoals je een rijpe camembert aansnijdt, hoewel ze hier en daar op hardnekkig verzet stuiten. Franse soldaten hebben gevochten en goed gevochten, maar de opmars van de Wehrmacht is niet te stuiten. 22 juni: Wapenstilstand, Parijs bezet, Adolf in het Trocadéro.

 

- Je moet begrijpen dat een mens het niet langer dan een uur volhoudt in een potdichte tank, met draaiende motor en bij warm weer. Het stinkt er naar kokende olie, uitlaatgas en koolmonoxide, en de zich opeenhopende gassen uit het kanon vergiftigen de lager gezeten bestuurder-mecanicien. Ventilatieroosters moeten met beleid geopend worden. Is de sector rustig, dan kan de commandant de deur van de 360 graden draaibare toren onder het rijden als zitje gebruiken.

 

- Ikzelf was een onderluitenant van de onderhoudsdienst tegengekomen die ik kende en die me geen enkele goede reden kon geven waarom we bij het verlaten van de trein gescheiden waren. Stomme kloteorganisatie, waardeloze leiding! Frankrijk "mijn" land omdat ik daar stomtoevallig was geboren. Ik walg ervan! Als ik de Marseillaise hoor, krijg ik zin om te kotsen!

 

- Datzelfde tablet chocolade die als ruilmiddel fungeerde, zal van zak tot zak gaan, van hand tot hand. Hij zal nooit verkocht worden en uiteindelijk misschien gebruikt worden om een Duitse vrouw te "benaderen" in een afgelegen Kommando.

 

- Het belangrijkste was het brood. "De schijf van vijf". Het brood is heilig, iedereen weet dat ... vooral als je het bijna niet hebt! Ons dagelijks brood had niet de vorm van een hostie maar van een dikke cake van een kilo ... voor vijf KG's! Het was gemaakt van inferieur meel en zag er afstotelijk uit. Het was niet gerezen, klef van binnen en stroperig onderin, maar toch vraten we het op. Het "brot" van de Duitsers was natuurlijk beter gerezen!

 

- In de bibliotheek stonden boeken van overal en in alle talen. De interessante boeken werden stiekem doorgegeven. Je zag ze nooit aan de oppervlakte komen. Ik heb alleen zouteloze avonturenromans en wetenschappelijke werken gelezen, niets politieks uiteraard, de censuur liet weinig door. De KG-bibliothecaris was een onderwijshufter met een hoge dunk van zichzelf, een beetje zoals sommige verwaande boekhandelaren die doen of ze de boeken die ze verkopen zelf geschreven hebben.

 

- Als er bij de moffen bloedworst op het menu stond, haastte Gourdin, die in het kledingmagazijn werkte, zich naar de plee om wat stront aan het lemmet van zijn Opinel te smeren. Achter de rug van zijn bewaker opende Gourdin diens tas en daarna de gamel om de bloedworst te voorzien van een dun laagje stront.

 

- Iedereen had luizen, ook de Duitsers. Ze hadden ze samen met de tyfus meegebracht uit Rusland en wij waren dus ook de klos. Als je tegen een bewaker over die kleine parasieten begon, ging ie meteen pleite. Erg handig om lastposten uit de buurt te houden, maar als je ze had kon je dat beter verzwijgen, want anders zetten ze je apart in een soort cel annex berghok. 

 In elke barak werd er aan één stuk door op luizen gejaagd. Die krengen zaten het liefst in het kruis van je broek.

 

- De Duitsers vonden het wel best. Wanneer een KG rustig zat te knutselen hoefde hij niet meer bewaakt te worden. Verder had je lui die naar artistieke schoonheid streefden. Er verschenen stoomlocomotieven gemaakt van sardineblikjes, zeilschepen gesneden uit planken van munitiekisten, vliegtuigen ... gebouwen ... sculpturen. Schilders en tekenaars legden ons lamentabele bestaan vast, soms met humor. Ik tekende tankgevechten.

 

- De Yankees kregen de kampkost maar aten er niet van. Ze werden ruim voorzien door het Rode Kruis en ontvingen K-rations en aanvullende rantsoenen. Ze waren schatrijk en niet verslagen. Bovendien was de Conventie van Genève op haar hoede. "Als jij mijn gevangenen slecht behandelt, wee de jouwe ..." Da's algemeen bekend. 

 Je snapt dat voor ons de situatie iets anders lag. In Frankrijk bevond zich geen enkele moffen-KG en Hitler veegde zijn reet aan Laval, Pétain en Vichy.

 

Lees verder mijn bespreking van "Mijn terugkeer naar Frankrijk", het tweede deel.

     

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Hayao Miyazaki: Shuna's Journey

Hayao Miyazaki: Shuna's Journey (Japan, 1983): 154 blz: Vertaald in het Engels door Alex Dudok De Wit (2022): Uitgeverij First Second

 

 

Ik kreeg een paar weken geleden het prachtige "Shuna's Journey" cadeau van een vriend met een gedeelde liefde voor mooie Graphic Novels en strips. Hayao Miyazaki, de schrijver van deze Manga, is vooral bekend als animator van een aantal Ghibli-films, waarvan "Spirited Away" de bekendste is.

 

Miyazaki heeft "Shuna's Journey" gebaseerd op een oud volksverhaal uit Tibet. Het gaat over prins Shuna die een lange reis maakt op zoek naar een wonderbare graansoort om zijn volk mee te voeden. Onderweg komt hij een jonge vrouw tegen die gevangen zit en bevrijdt haar.

 

Het verhaal van "Shuna's Journey" is eenvoudig en wordt erg effectief met weinig woorden verteld. Maar wat dit boekje zo bijzonder maakt zijn natuurlijk de buitengewoon mooie tekeningen. Een aanwinst voor iedereen die van mooi getekende boeken houdt!

 

Voor een aantal tekeningen uit "Shuna's Journey", klik hier.

 

  

 

Reacties op dit blog zijn meer  dan welkom.

Aimée de Jongh (tekeningen en bewerking) & William Golding (tekst): Heer van de vliegen

Aimée de Jongh (tekeningen en bewerking) & William Golding (tekst): Heer van de vliegen (Nederland, 2024): 336 blz: Uitgeverij  Scratch

 

 

Donderdag kwam het nieuwste boek van Aimée de Jongh uit en hoorde ik van het bestaan ervan. Vrijdag heb ik twee exemplaren besteld bij Bol. Gisterenmiddag kreeg ik te horen dat mijn exemplaar pas dinsdag zal worden bezorgd. Even later kreeg ik het boek cadeau van een vriend met een gedeelde liefde voor Graphic Novels. En nu heb ik het boek al uit. Dat laatste was niet heel moeilijk: er staan vooral plaatjes en vrij weinig teksten in het boek en daar race ik zo doorheen.

 

Van het verhaal van de originele versie uit 1954 zullen de meeste mensen wel ooit gehoord hebben. Na een vliegtuigongeluk komen een stel jonge kinderen, allemaal jongens, in de leeftijd van ongeveer 6 tot 12 jaar, op een onbewoond eiland terecht en moeten ze zich zo goed mogelijk in leven zien te houden totdat ze gered worden. Al gauw brandt er een strijd los tussen een groep kinderen, aangevoerd door Ralph, die redelijk blijven, een groot vuur ontsteken om de aandacht te trekken, en een groep, onder leiding van Jack, die op jacht willen gaan en zich wild uitdossen. Het loopt van kwaad tot erger en er vallen zelfs doden.

Er wordt altijd over dit boek gezegd dat dit de mensenvisie was van William Golding en dat het laat zien hoe makkelijk een groep mensen, zelfs op het oog onschuldige kinderen, kan vervallen tot barbarij als de regels van de samenleving wegvallen. Eerlijk gezegd betwijfel ik of dit de juiste verklaring is van het boek, daarvoor is het ook te bloeddorstig. Kan het niet gewoon zo zijn dat Golding een boeiend verhaal wilde schrijven en dat dat makkelijker lukte met een groep bloeddorstige kinderen, dan met een groep vredelievende kinderen? Ik kan mij erg moeilijk voorstellen dat kinderen van 12 jaar elkaar gewoon afmaken.

 

Aimée de Jongh heeft van "Lord of the Flies", zoals het boek in het Engels heet, een geweldige Graphic Novel gemaakt. Zij doet dat op de haar bekende manier, met tekeningen die zeer aangenaam zijn voor het oog (eerder had ik die associatie nog niet gemaakt, maar ik vind haar tekeningen erg lijken op de animaties van de Ghibli-studio's), ze gebruikt vrij weinig tekst (altijd een sterk punt in een Graphic Novel) en haar tekeningen zijn prachtig ingekleurd, het is net alsof je steeds naar kleine schilderijtjes kijkt. Ik ga zo ver om te zeggen dat ik dit de mooiste Graphic Novel vind die ik ooit heb gezien!

   

 

Blijkbaar is de verkoop van dit boek erg hard gegaan, het is bij Bol nu niet meer leverbaar.   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Emmanuel Guibert (tekeningen en tekst), Didier Lefèvre (foto's) & Frédéric Lemercier (lay-out en inkleuring): De fotograaf

Emmanuel Guibert (tekeningen en tekst), Didier Lefèvre (foto's) & Frédéric Lemercier (lay-out en inkleuring): De fotograaf: Deel 1 (Frankrijk, 2003): 80 blz: Vertaler niet vermeld: Uitgeverij Dupuis

 

 

Emmanuel Guibert (tekeningen en tekst), Didier Lefèvre (foto's) & Frédéric Lemercier (lay-out en inkleuring): De fotograaf: Deel 2 (Frankrijk, 2004): 80 blz: Vertaler niet vermeld: Uitgeverij Dupuis

 

 

Emmanuel Guibert (tekeningen en tekst), Didier Lefèvre (foto's) & Frédéric Lemercier (lay-out en inkleuring): De fotograaf: Deel 3 (Frankrijk, 2006): 98 blz: Vertaler niet vermeld: Uitgeverij Dupuis

 

 

In 2015 is er een integrale editie verschenen van "De fotograaf" met alle 3 de delen in één band.

 

Gisteren kon ik 's middags om 13.00 uur de 3 boeken ophalen op het servicepunt van DHL en 's avonds om 21.00 uur had ik ze uit. Ik heb ze zeer geboeid zitten lezen en durf wel te zeggen dat ik deze serie vind behoren tot de meest indrukwekkende graphic novels die ik ken. Ik heb geen aantekeningen gemaakt, dat komt nog wel bij de herlezing, dus jullie moeten het voor deze keer zonder citaten stellen.

 

"De fotograaf" is het verhaal van Didier Lefèvre die in 1986 een reis naar Afghanistan maakte om daar het werk van Artsen zonder grenzen te fotograferen. Afghanistan was op dat moment bezet door de Russen, terwijl er veel verzet was van de islamitische strijders (de Moedjahedien, in het boek aangeduid als de Moedj's). 

Didier trok onder zeer zware omstandigheden met een aantal dokters van Artsen zonder grenzen vanuit Pakistan naar hulpposten in het bezette Afghanistan. De dokters van artsen zonder grenzen waren onpartijdig, ze hielpen niet alleen Afghanen, maar zo nu en dan ook Russische soldaten.

"De fotograaf" is prachtig opgebouwd als een mengvorm van een graphic novel met een fotoreportage, deze mengvorm ben ik nog nooit eerder tegengekomen en werkt uitstekend. Ik leefde erg mee met Didier en de mensen van artsen zonder grenzen. "De fotograaf" is een prachtige serie van 3 boeken!

      

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

James: Levensfase(s)

James: Levensfase(s) (Frankrijk, 2021): 88 blz: Vertaald door Remco Koning (2023): Uitgeverij Silvester Strips

 

 

De Franse? [Ik heb niets over hem kunnen vinden] striptekenaar James heeft een luchtige graphic novel gemaakt waarbij ieder jaar uit het leven van een doorsnee man wordt weergegeven in één enkele bladzijde met 6 tekeningen met bijbehorende teksten. Het boek loopt vanaf zijn eerste levensjaar tot aan zijn dood op 78-jarige leeftijd. 

 

"Levensfase(s)" bevat niets schokkends. Het boek geeft op een zeer aangename, vriendelijke manier weer hoe een leven eruit kan zien van een gewone man die zich in niets onderscheidt van zijn medemensen. Een erg prettig album als tussendoortje!

 

Citaten:

- 7 jaar -

Alsjeblieft, Gefeliciteerd!

Dank je wel, Arthur! Waarom ben je niet verkleed?

Ik ben wel verkleed.

Je hebt geen kostuum.

Mijn moeder haat verkleedpartijtjes. Ze wilde geen kostuum voor me kopen. Dus ben ik verkleed als loser.

O ja! Nu zie ik 't!

Net echt!

 

- 22 jaar -

Gefeliciteerd, knul! En wat ga je nu doen, nu je je diploma op zak hebt?

Depressief zijn omdat ik geen werk kan vinden. Stressen vanwege een nieuwe baan. Bang zijn om die baan weer te verliezen.

Je bekijkt het leven van de zonnige kant.

Ik ben een rasoptimist. Ik denk nog even niet aan het feit 45 jaar te moeten werken voor een klein pensioen ... een burn-out krijgen, verbitterd raken, mijn tanden verliezen ...

Ja, je moet je ook een beetje laten verrassen door het leven.

 

- 39 jaar -

Flessen water.

Check.

Proviand.

Check.

EHBO-koffer. Externe batterij voor de telefoon.

Check. Check.

Goed, ik herhaal: 9 uur, dokter. 10 uur, zwemles. 11.30 uur, orthodontist. 13.00 uur, muziekles. 14.00 uur. volleybalwedstrijd. 16.00 uur, recyclingstation. 17.00 uur, boodschappen doen.

Ik ... ik wil naar kantoor ...

Kop op, deze zaterdag kom je ook wel weer door.

 

- 56 jaar -

Kijk nou toch wat prachtig! Het is de klim waard, vind je niet? Zullen we op het platteland gaan wonen?

Ah, leven op het platteland ... Terug naar de basis ... Eén worden met de natuur, de elementen ... Geen winter ...

Word je niet moe van jezelf, meneer de pessimist?

Oké, oké ... Dienen als voer voor de insecten en als mest voor de bloemen in de lente ...

- 71 jaar -

Er gaat niets boven de Canarische Eilanden in december! De zon, de rust, het uitzicht ... Wat kijk je?

Het mooiste wat er is ...

Laat me raden ... De verkeerscamera's?

Bingo! Mijn favoriet is de A6 voor Parijs tijdens de ochtendspits. Het staat helemaal stil, magisch!

Heb je heimwee?

Nee, maar ik vind het mooi om al die mensen te zien samenklonteren om te gaan werken en ons pensioen en onze medische zorg te betalen.

O, en als ze met z'n allen op de snelweg staan om tegelijk te vertrekken tijdens de schoolvakanties ... Hilarisch!

Er gaat niets boven de Canarische Eilanden in december!

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 10: Nooit opgeven

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 10: Nooit opgeven (Japan, na 1973): 261 blz: Vertaler niet vermeld (2015): Uitgeverij XTRA

 

 

Gen ontmoet op straat een meisje waar hij meteen verliefd op wordt. Het blijkt dat zij de dochter is van een man die vertelt hoe geweldig het Japanse leger wel niet was. Van haar vader mag zij niet met Gen omgaan, maar zij doet het toch. Het zijn voor Gen de gelukkigste momenten uit de hele 10-delige serie.

 

Musubi is door toedoen van gangsters verslaafd geraakt aan drugs en komt te overlijden. Ryuta schiet een paar gangsters die dit veroorzaakt hebben overhoop en gaat op de vlucht met Katsuko.

 

Aan het einde van "Nooit opgeven" neemt Gen de trein naar Tokio om zich daar, te midden van andere kunstenaars, te bekwamen in het schilderen.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 9: Grenzen doorbreken

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 9: Grenzen doorbreken (Japan, na 1973): 263 blz: Vertaler niet vermeld: Uitgeverij XTRA

 

 

Het huis waarin Gen een paar jaar heeft gewoond en dat hij zelf gebouwd heeft met zijn moeder en zijn vrienden moet afgebroken worden om plaats te maken voor een vredespark in Hiroshima. Gen en Ryuta laten het er niet bij zitten en bekogelen de mensen die het huis afbreken met stront. Helaas delven ze het onderspit. 

Natsue voelt dat ze niet lang meer te leven heeft en wil een urn maken zodat daarin haar as bewaard kan worden bij haar vrienden. Ze maakt een prachtige urn, maar Gen vernielt die doelbewust omdat hij hoopt dat zij daardoor wil blijven leven om een nieuwe urn te maken. Het pakt anders uit. Natsue sterft en Gen maakt zelf een urn voor haar as.

Gen ontmoet een schilder die hem leert om reclameborden te schilderen.

   

 

Lees verder in mijn bespreking van deel 10 van Hiroshima: "Nooit opgeven".

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

 

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 8: Kooplui des doods

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 8: Kooplui des doods (Japan, na 1973): 263 blz: Vertaler niet vermeld: Uitgeverij XTRA

 

 

Intussen is er een oorlog uitgebroken in Korea. De Amerikanen trekken opnieuw ten strijde, ditmaal vanaf hun legerbases in Japan. Veel Japanners willen demonstreren tegen deze oorlog, maar de bezetter staat dat niet toe.

Ryuta doet goede zaken met de verkoop van de kleding die Katsuko en Natsue hebben gemaakt. Hij is een groot fan van de Carps, het honkbalteam van Hiroshima. Ryuta droomt ervan om ook een groot honkballer te worden.

In de klas van Gen zit Aihara die ruzie zoekt met Gen en hem uitdaagt voor een gevecht op leven en dood. In feite wil hij graag dood. Ze raken bevriend en Gen komt erachter dat ook van Aihara zijn grote liefde het honkbal is, en dat hij een heel goede werper is.

 

Op school heeft Gen een leraar Ohta, die anders is dan andere leraren. Ohta verafschuwt geweld, spoort zijn leerlingen aan om zelf kritisch te blijven nadenken en gebruikt zelf geen geweld tegen hen, in tegenstelling tot alle andere leraren. Dan wordt Ohta ontslagen. Gen is woest.

 

Natsue krijgt een blindedarmontsteking en moet naar het ziekenhuis. Ze herstelt niet goed en wil zich voorbereiden op haar dood.

 

Koiji, de oudste broer van Gen heeft een vriendin, die met hem wil samenwonen, maar dan zonder Gen en Akira. Gen voelt dat hij in de weg zit.

 

   

 

Lees verder in mijn bespreking van deel 9 van Hiroshima: "Grenzen doorbreken".

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

 

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 7: Tot stof vergaan

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 7: Tot stof vergaan (Japan, na 1973): 265 blz: Vertaler niet vermeld (2014): Uitgeverij XTRA

 

 

Ryuta heeft een idee om het boek van "papa" te laten drukken bij de gevangenis. Alleen moeten ze nog aan papier zien te komen dat erg schaars is, maar hier helpt meneer Pak bij. 

 

Ryuta had een maatje uit het tuchthuis, Noro, meegenomen toen hij ontsnapte. Noro wil wraak nemen op zijn oom die hem slecht behandeld heeft, maar wordt bijna in stukken gescheurd door diens hond. Gen en Ryuta gaan even op bezoek bij die oom, maken de bloeddorstige hond af en vertrekken pas nadat ze goudstaven hebben meegenomen.

 

"Papa" sterft als het boek gedrukt is. De Amerikanen komen achter het bestaan van het boek en pakken Gen en zijn vriendjes op. Ze kunnen niet geloven dat Gen achter het boek zit, maar pakken evengoed de jongens op. Gen en zijn vriendjes bereiden zich voor op martelingen, de Amerikanen denken dat ze gek zijn, en ze worden weer vrijgelaten. Ze snappen er niets van.

Intussen is Kimie [de moeder van Gen] uit het ziekenhuis gekomen, zogenaamd omdat ze beter is, maar in werkelijkheid omdat ze uitbehandeld is. Ze heeft maagkanker en volgens de dokter heeft ze nog maar 4 maanden te leven. Gen, Akira en Ryuta zijn radeloos. Dan komt het moment dat Kimie sterft.

 

    

 

Lees verder in deel 8 van mijn bespreking van Hiroshima: "Kooplui des doods".

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 6: Niets dan de waarheid

Keiji Nakazawa: Hiroshima: Deel 6: Niets dan de waarheid (Japan, na 1973): 269 blz: Vertaler niet vermeld (2013): Uitgeverij XTRA

 

 

Aan het begin van "Niets dan de waarheid" verkopen Gen en zijn vriendjes opgegraven schedels van omgekomen Japanners aan de Amerikaanse soldaten als souvenirs. Een Japanse schoolmeester is boos op hen, maar Ryuta werpt tegen dat de schoolmeester hun geen eten geeft en dat ze anders verhongeren.

 

Met het geld dat ze aan de verkoop hebben verdiend willen ze naar de zwarte markt gaan om eten te kopen. Tot hun verbazing worden er allerlei grote pakketten uit de trein gegooid. Er blijkt in de pakketten veel eten te zitten. Gen en zijn vriendjes snappen er niets van, totdat ze erachter komen dat de politie al het eten dat op de zwarte markt is gekocht, in beslag neemt. 

De moeder van Gen is doodziek en Ryuta berooft een stel gangsters om aan geld te komen voor medicijnen. De gangsters zweren wraak en Ryuta moet vluchten en meldt zich bij de politie voor opname in een tuchthuis. 

Gen redt een meisje van zelfmoord die hij al eerder had gered. Natsue wil niet meer verder leven omdat haar gezicht vreselijk verminkt is en ze door iedereen voor monster wordt uitgemaakt. Gen neemt haar op in zijn vriendengroepje.

Gen weet met de verkoop van gestolen koper wat geld te verdienen en koopt daarmee een tweedehands naaimachine zodat Katsuko en Natsue een kledingwinkel kunnen beginnen. De oudere man "Meneer" die ze hebben opgenomen heeft een boek over de atoombom geschreven "Het einde van de zomer" en hoopt dat gepubliceerd te krijgen. Gen doet zijn uiterste best maar geen enkele uitgever durft het aan om het boek te publiceren uit angst voor represailles van de Amerikanen. 

   

 

Lees verder in mijn bespreking van deel 7 van Hiroshima: "Tot stof  vergaan".

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.