Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Mijn terugkeer naar Frankrijk

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Mijn terugkeer naar Frankrijk (Frankrijk, 2015): 141 blz: Vertaald door Studio Peter de Raaf (2015): Uitgeverij Casterman

 

In het tweede deel van de trilogie "Ik René Tardi" volgen we René nadat hij met een colonne medegevangenen vertrokken is uit Stalag IIB, het krijgsgevangenenkamp waar hij ruim 4 jaar gevangen heeft gezeten. De Duitsers (afwisselend genaamd Fritzen of Teutonen) zijn op de vlucht naar het westen voor de Russen uit (Ivans of Ruskis genaamd), zodat zij zich aan de Amerikanen of Engelsen kunnen overgeven in plaats van aan de Russen, van wie ze niet veel goeds verwachten en nemen daarbij hun gevangenen mee.

Het verhaal van deze "dodenmarsen" was mij al bekend uit het boek "Het respijt" van Primo Levi, die uit de eerste hand over zo'n zelfde soort mars schreef. 

Jacques Tardi heeft zich zeer grondig gedocumenteerd en dit deel is evenals het eerste deel zeer indrukwekkend leesvoer voor diegenen die geïnteresseerd zijn over dit aspect van de oorlog. De tekeningen zijn ook weer geweldig, zoals eigenlijk altijd bij Tardi. Kortom, ook dit tweede deel beveel ik van harte aan aan andere lezers!

 

Citaten:

- Vanaf het vertrek uit de Stalag kwamen we amper vooruit. We schuifelden moeizaam door de felle wind, de sneeuw en de nacht, en dat bij dertig graden onder nul.

 Als onze opmars niet naar tevredenheid verliep, werden onze nieren en rug met geweerkolven en gummiknuppels bewerkt. We moesten dus niet alleen de kou verdragen, maar ook de onaangename en hardhandige aanwezigheid van de Posten. Zij deden hun best om zo veel mogelijk afstand tussen het Rode leger en hun eigen smerige reten te houden, maar we gingen er geen snars sneller door.

 

- In Bad Polzin bevond zich een Lebensborn die tijdens ons bezoek nog actief was. Getrouwde vrouwen of goedgekeurde draagmoeders konden er in het diepste geheim bevallen op voorwaarde dat ze het kind aan de SS gaven. De Lebensborns waren ook de plekken waar "Arische" vrouwen zich konden laten bevruchten door SS'ers. Het leken net bordelen die als kraamklinieken vermomd waren. Poolse kinderen waren weliswaar theoretisch "Untermenschen" maar werden - nadat hun ouders afstand van hen hadden gedaan - "raciaal waardevol" verklaard, in deze "kleurechte" babyfabrieken gegermaniseerd en in Duitsland ter adoptie aangeboden aan zorgvuldig uitgekozen gezinnen.

 

- De Duitsers lieten drie varkens doden door KG's met ervaring. Ze deden het niet zelf, daarvoor waren ze veel te gevoelig. Varken + aardappelen + margarine ... Dat was grosso modo de dagelijkse prak van de Wehrmacht.

 Maar drie varkens zetten gezien ons aantal weinig zoden aan de dijk. Ik had niet eens het geluk om een piepklein stukje vlees op mijn soeplepel aan te treffen.

 

- In deze brouwerij stroomde er warm water in overvloed. Bij de deur van een douchehok liet een Pool je ervoor dokken. Voor een pakje Lucky Strike mocht ik een douche nemen ... een warme! Het was vijf jaar geleden dat ik zo gelukzalig het vuil van mijn lijf had geschrobd. De douches in de Stalag kwam je vaak niet binnen, of het water was ijskoud, lauw als het meezat.

 

- De 16e ging ik pootjebaden in de Oostzee. Het was de eerste keer dat ik een bad in zee nam, en ongetwijfeld de kortste zoutwaterduik uit de geschiedenis! Ik hoef niet uit te leggen dat het frisjes was, maar ik was niet de enige die zich hoognodig moest schoonschrobben. Een paar kerels die zich lekker warm hielden in hun eigen stank, lachten ons uit. Nadat ik me ruw had ingezeept met zout water en me zo goed mogelijk had afgedroogd, trok ik mijn luizige plunje weer aan. Het zout op de luizenbeten zette mijn rug in brand. De moffen vonden de situatie bijzonder grappig.

 

- De Russen steken de Oder over en bezetten Potsdam, Spandau, Pankow en Köpenick. Berlijn is omsingeld. Over twee dagen zullen Ivan en G.I. Joe elkaar in Torgau aan de Elbe tegenkomen. Het Duizendjarige Rijk is in tweeën gespleten. Veel andere steden zijn gevallen en vanaf bruggenhoofden in de Oder zetten Zjoekov en de troepen van het eerste Wit-Russische front hun offensief op Berlijn in. Belangrijkste objectief: de kanselarij, want ze weten dat Hitler daar onverdroten nieuwe plannen smeedt om de oorlog te winnen. Zjoekov zou hem graag uit zijn hol halen, hem zijn laarzen laten opvreten, een bronzen hakenkruis in zijn reet steken en hem met zijn ingewanden aan een lantaarnpaal opknopen.

 

- Na Hamburg was ik nu aan de beurt. Met steeds kortere tussenpozen werd mijn hele rechteronderkaak geteisterd door felle salvo's artillerievuur, die omhoogkropen naar mijn slapen en weer omlaag naar de stuurboordzijde van mijn nek ... En opeens hield het op - ik was doorweekt en stond te trillen op mijn benen - waarna alles des te heviger van vooraf aan begon. Ik begreep wel dat dit bombardement alleen maar erger zou worden. Het waren pas de inleidende beschietingen ... Waar kon ik een tandarts vinden?

 

- Op 20 mei verliet ik het Rijnland. Op 7 maart 1936, een zaterdag, was Hitler het gedemilitariseerde Rijnland binnengetrokken, waarmee duidelijk werd dat hij zijn reet veegde aan het Verdrag van Locarno. Het Duitse leger zou destijds niets hebben kunnen uitrichten tegen het Franse leger. De Duitsers waren zich trouwens bewust van hun zwakte. Ze hadden zelfs het bevel gekregen zich terug te trekken als wij ingrepen. Maar we deden niets! We hadden de kans om het einde van Hitler en nazi-Duitsland in te luiden, maar we staken geen vinger uit. Vive la France! De Engelsen gaven ook niet thuis.

 

Lees verder mijn bespreking van "Na de oorlog", het derde deel.

      

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.