F.B. Hotz: De vertekening

F.B. Hotz: De vertekening (Nederland, 1991): 99 blz: (Uit "Het werk": Deel 2: Blz 401-499: 1997): Uitgeverij de Arbeiderspers

 

 

"De vertekening" is met 99 bladzijden het langste verhaal dat Hotz heeft gepubliceerd. Het is het verhaal van een bevriende schilder, Lucas genaamd, en met name over diens relatie met zijn vrouw. Opnieuw een prachtig verhaal.

 

Citaten:

- Thuis maakte ik wat aantekeningen van zijn verhaal, zoals ik dat ook na mijn volgende bezoeken zou doen. Ik bespeur daar nu hiaten in die ik zal moeten aanvullen met wat in me opkomt. Dat geldt ook over wat hij losliet over z'n werk. Ik ben geen schilder.

 

- Zijn schoonmoeder had hem eens gezegd: "Ik weet wel een paar mensen die een tekening of aquarel van hun kleine kinderen willen hebben; ik zal je hun adres geven." Hij had ja geknikt maar nee gedacht. Z'n weigering kwam al snel uit en hij werd hoogmoedig gevonden. En dat, vond zijn schoonmoeder, kon niet als je een gezin moest onderhouden.

- Slapen kon hij niet. Bij zijn eerste argwaan, weken geleden, had hij haar gangen niet na willen gaan. Vertrouwen, dat was het bewijs van iemand te houden. Maar te veel vertrouwen lijkt eerder op te weinig interesse, vond hij nu.

 

- Binnen zag Lucas veel onbekenden. Hij kwam naast een dertiger te zitten die de astrologie beleed als een verlossingsreligie. Lucas wist niets van die zaken, maar het bood gespreksstof.

 

- Ik moet meer onder de mensen komen, zegt m'n schoonmoeder. Maar men moet z'n geest niet aldus "verrijken". Men moet die verarmen tot men zelf overblijft.

 

- "Liefde" is mooi, maar je moet wel steeds met bijval en gelijkgeverij in de weer zijn. En als je in de stroom van complimenten en bewondering voor de geliefde even stopt om adem te halen, zegt ze: "Je geeft niets meer om me."

 

- Hij keek naar haar als naar een grote buurhond, die wegens vakantie van de buren om twaalf uur 's nachts nog uitgelaten moet worden bij hagel.

 

- Lucas geeuwde. Dan schreef hij nog: "Vera's ouders waren eerst tegen me. "Wat begin je! Een kunstschilder!" zeiden ze. Maar Vera kwam dagelijks model staan, en met haar studie in Leiden werd het niets. Ik was direct verknocht aan haar; ik wilde alleen háár schilderen en las zelfs in haar saaie studieboeken. Haar loomheid vond ik mooi; haar huid leek zó wit en kwetsbaar, dat ik er plechtig van werd. En na alle liefde lagen we soms op onze zij, neus aan neus als eskimo's, tot ik onrustig werd. Ga werken, dacht ik dan."

 

- Lucas dacht aan wat hij onlangs gelezen had in een boek van Leon Wolff over het front voor Ieperen in oktober 1917. Op het moment dat de gewonden in eindeloze processie terugstroomden over de Menense weg, opende in Londen de grootste najaarsmodeshow in jaren. De vrouwen stroomden toe, velen in particuliere auto's. Vrouwen verdienden veel eigen geld in nieuwe oorlogstaken en de collecties, getoond door mannequins bij muziek, waren luxueuzer en eleganter dan ooit.

 Lucas haatte opeens alle vrouwen, behalve Coby.

 

- Gerard gaapte. Je moet met anderen uitsluitend over hun eigen leven en persoon spreken, dacht Lucas. Uitsluitend. Niets anders boeit ze.

 

- Prachtige vrouwen kijken vaak of ze zich zelf vervaardigd hebben.

 

- Lucas' schoonmoeder dronk haar koffie op en zei: "Als ik iets kan doen, zeg het dan." Hij aarzelde, maar in plaats van: "Ze bedriegt me", zei hij: "Nee, het gaat wel goed. Misschien is ze wat - eh - ongedurig omdat ik niet zo veel verdien."

 "Doe daar dan wat aan," zei de vrouw op een toon die bemoedigend bedoeld leek, maar waarin ergernis over veronderstelde mislukking in het schilderen meesprak.

 

- Ook Lucas keek verheugd,  zij het met wat gêne, misschien voor de kamers, door Vera ingericht. Er was geen plek van hemzelf daar, zoals dat gaat in huwelijken.

 

- Gerard knikte zelfingenomen. "Ik zal  wel eens even met hem gaan praten," zei hij; "ik heb hem vroeger al gezegd: om te schilderen heb je maar drie dingen nodig: verf, linnen en licht. Geen huwelijk."

 

- Boven bleef hij klaar wakker. Zijn kop maalde verder. In het begin had Vera zich voor hem losgemaakt van de deftige carrièrewereld in Wassenaar. Hij, op zijn beurt, was echtgenoot, vader en kostwinner geworden. Hij had zich bij zijn schoonmoeder aangepast op haast zelfvernietigende wijze. Hij sprak in Wassenaar of kunst maken een aardig winstgevend project was en kunst kopen de beste belegging. Hij deed dat voor zijn vrouw. Een misverstand, want ze had dat laf gevonden.

 

- Schilderen gunde ze hem vóór alles. Maar ontevredenheid sloop in; Lucas verkocht niet veel en "had dus eigenlijk weinig voor  zijn vrouw over als hij die liefhebberij voortzette." Het waren Vera's woorden maar haar moeders gedachten.

 

- Lucas gedrag voedde Vera's gedachte dat echtgenoten steeds opeisbaar zijn. Hij moest voorhanden zijn als minnaar, kostwinner en biechtvader. Hij voldeed daaraan behoedzaam. Maar haar buien van twijfel en ongeloof namen toe.

 

  

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.