Dvd: Luis Buñuel: The Milky Way

The Milky Way (Spanje, 1969): 97 min: Regisseur Luis Buñuel

 

 

Ik denk dat Luis Buñuel nergens verder gaat in zijn kritiek op het katholieke geloof als in zijn film "The Milky Way".

 

Twee religieuze pelgrims zijn onderweg vanuit Frankrijk naar Santiago de Compostella. Het is een route die door zeer veel pelgrims al eeuwenlang is gelopen. Ze lopen, liften, overnachten in herbergen en maken van alles mee. Ze zien een groep gelovigen bezig met een obscure eredienst, twee gelovigen die met de degen in de hand "debatteren", een hedendaagse Christusfiguur met zijn volgelingen, zowel onderweg als aan het laatste avondmaal (met de vrouwen erbij). 

 

Buñuel claimt dat alle religieuze teksten in zijn film rechtstreeks uit de Bijbel en andere religieuze geschriften gehaald zijn. In ieder geval toont "The Milky Way" heel goed aan, hoe belachelijk veel van de christelijke religieuze rituelen zijn. Ik heb niets met het geloof, maar toch vind ik "The Milky Way" een onderhoudende en vaak erg grappige film.

 

Op IMDB krijgt "The Milky Way" van 7.900 mensen een waardering van 7,4.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: Luis Buñuel: Simón del desierto

Simón del desierto (Spanje, 1965): 45 min: Zwart-wit: Regisseur Luis Buñuel

 

 

Simon de pilaarheilige was een ascetische monnik die, aan het einde van de 4e eeuw en begin van de 5e eeuw, 36 jaar van zijn leven op de top van een pilaar heeft doorgebracht. Door zijn volgelingen werd hij voorzien van water en brood.

 

Luis Buñuel heeft een korte film gemaakt over deze bijzondere heilige. We zien een enorme pilaar op de top waarvan een man met een woeste baard en vervallen kleding de menigte toespreekt. We zien ook de verzoekingen die Simon krijgt in de vorm van een knappe jonge vrouw.

 

Ik heb niets met religie en misschien daarom ook niet zoveel met "Simón del desierto". De zwart-wit beelden van de film zijn prachtig en de film is zeker onderhoudend, maar "Simón del desierto" hoort duidelijk niet tot mijn favoriete films van Buñuel.

 

Op IMDB krijgt "Simón del desierto" van 11.000 mensen een waardering van 7,9.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Lev Tolstoj: Mijn biecht

Lev Tolstoj: Mijn biecht (Rusland, 1881): 127 blz: Vertaald door Arthur Langeveld (1998): Uitgeverij Bijleveld

 

 

Was ik al niet erg enthousiast over het laatste boek dat ik las "Wat is kunst?" van Tolstoi, over "Mijn biecht" ben ik nog minder enthousiast. Er zullen ongetwijfeld mensen zijn die dat niet met mij eens zijn, want het is tenslotte een boekje van een wereldberoemde schrijver, vertaald door een gerenommeerd vertaler en prachtig uitgegeven als een zeer verzorgde kleine hardcover met stofomslag.

Tolstoj begint in hoofdstuk 2 aldus:

- Ik kan niet zonder ontzetting, walging en hartzeer aan deze jaren terugdenken. Ik heb mensen in de oorlog gedood, ik heb mensen tot duels uitgedaagd met het oogmerk hen te doden, ik heb bij het kaarten geld verloren, ik heb de opbrengsten van mijn boeren erdoor gejaagd en ik heb hen getuchtigd, ik heb gehoereerd, ik heb bedrogen. Leugen, diefstal, wellust van allerlei aard, dronkenschap, verkrachting, moord ... Er is geen misdaad die ik niet heb begaan, en om dit alles werd ik geprezen, en hielden en houden mijn leeftijdgenoten mij voor een betrekkelijk zedelijk mens.

 Zo heb ik tien jaar geleefd.

Rond 1881 toen Tolstoj "Mijn biecht" schreef kwam hij tot de conclusie dat het leven dat hij al die jaren geleefd had niet het juiste was. Hij dacht sterk aan zelfmoord, maar uiteindelijk werd hij gelovig. Daarnaast predikte hij geweldloosheid, seksuele onthouding, afzien van alcohol, vegetarisch eten en zag hij af van de auteursrechten op zijn boeken. Zijn grote romans waren alleen maar geschreven om aanzien in de wereld te verwerven en van geen enkel belang.

 

Karel van het Reve schreef dat Tolstoj in zijn werken de lezer lastig viel met verhalen over de eigen slechtheid. 

 

Ik ben een groot fan van Tolstoj als schrijver, maar met dit boekje heb ik helemaal niets.

 

  

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Abbas: In Whose Name?

Abbas: In Whose Name?: The Islamic World after 9/11 (Iran, 2009): 271 blz: Uitgeverij Thames & Hudson

 

 

Na zijn boek over militante stromingen binnen het christendom "Faces of Christianity", wilde de Iraanse Magnum-fotograaf Abbas een boek maken over het animisme. In een hotel ergens in Siberië zag hij op de televisie de aanslagen op het World Trade Center van 11 september 2001. Hij wijzigde zijn plannen en besteedde de volgende zeven jaar aan een fotografisch onderzoek naar de reacties op en de invloed van  11 september in de islamitische wereld.

Voor "In Whose Name?" reisde Abbas naar: Irak, Libanon, Iran, Afghanistan, Turkije, Israël, Palestina, Saoedi Arabië, de Arabische Emiraten, Jemen, Indonesië, Thailand, Kenia en Zanzibar. Evenals in zijn twee eerdere boeken die ik de afgelopen dagen heb gelezen en bekeken, combineert Abbas in "In Whose Name?" prachtige foto's met beknopte en zeer informatieve en inzichtgevende teksten. 

Citaten:

- Do we deserve the mullahs who govern us? Iranians are for ever denouncing the corruption of the regime; for instance, the fact that to be succesful in large business, you "have to have some beard" - be associated with a mullah, in other words. And that the religious institutions - which account for a significant proportion of the economy - exists outside all controls, being governed in ways that have more to do with the maffia than any modern form of management. We denounce them. But what do we actually do to change this rotten state of affairs?

- It happened every night. Six muezzins start wailing from the mosques that surround my hotel and I wake with a start at the sound of their harsh voices. In Yemen, the muezzins aren't simply happy to call the faithful to prayer as in other Muslim countries: this is more than that; this is a competition relayed by those blasted loudspeakers. The aim is to see who can intone the longest suras, then recite the dawn prayer - the entire prayer - as loudly as possible and follow it with yet more suras. What's behind this relentless outpouring? Is it meant to shame the non-believer? To shame the person who'd rather be asleep? Surely it's a kind of breaking and entering - but breaking into a person's most intimate space, his sleep and hence his dreams? I'm tempted to discuss it with one of the muezzins, to ask him if he realizes that his summons seem more likely noisy fascism than faith ... but what's the point? I know he'll say he's only obeying God's commands. And going to a different hotel wouldn't help: the old city is littered with mosques.

- I go back to visit a pondok, a Koranic boarding school, near Yala. The place is as wretched as it ever was. In complete contrast are the modern buildings housing a new training school for hafiz - those whose task it is to memorize the Koran. Here, some hundred or so young men are learning to recite the Koran phonetically, in Arabic, a language with which they are unfamiliar and which they will never speak, not even when they proceed to the next stage of their training and learn the meaning of the suras. This monumental exercise in futility has always amazed me: what's the point of a hafiz when a CD can do the job equally well? In an age of supercomputers, Internet communications, DNA testing and genetic engineering, what use is there - other than as an emotional prop - in a text that's been around for fourteen hundred years and that was originally intended as a step-by-step guide to living and surviving in the desert?

- If a man or a woman converts to Islam, that person is welcomed with open arms throughout the Muslim world. But if a Muslim converts to another religion it's lawful to cut off his head. Isn't that one more indication of the arrogance that makes it hard for other religions to accept Islam?

- I've been exploring religions, and particularly Islam, for almost thirty years, since the Iranian revolution which I began covering in 1978. My relationship with God has always been of a professional nature: it's not so much God who engrosses me as other people's perception of God and the unacceptable things they do in His name. Although I have never been on first name terms with God, or with any of His prophets, today I understand more clearly why others feel the need to be.

Net als zijn twee eerdere boeken is Abbas' "In Whose Name?" opnieuw een zeer indrukwekkend boek.

     

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Abbas: Faces of Christianity

Abbas: Faces of Christianity: A Photographic Journey (Iran, 2000): 327 blz: Uitgeverij Harry N. Abrams

 

 

Na zijn vorige boek "Allah O Akbar" waarvoor de Iraanse fotograaf en journalist Abbas zeven jaar lang door de landen van de islamitische wereld heeft gereisd, heeft hij voor zijn volgende project van december 1994 tot december 1999, vijf jaar lang door een aantal christelijke landen (of landen met een christelijke gemeenschap) gereisd. Evenals in "Allah O Akbar" combineert Abbas in "Faces of Christianity" prachtige foto's met zeer inzichtgevende beschouwingen.

One day in Manhattan, in December 1993, as I was taking on the last year of my journey in Islamic territory, Arlene, a friend with whom I had shared many episodes of the Iranian revolution, asked me what photographic project I was going to undertake after Islam. Would I return to Iran after a voluntary thirteen-year exile? Would I continue with God but change prophets? It was then when Arlene declared: "Once you have put Muslim extremism on display, it would be unforgivable if you did not continue with other religions."

 

"Faces of Christianity" bevat 279 bladzijden met prachtige zwart-wit foto's gevolgd door 48 bladzijden met teksten over de verschillende plekken die Abbas bezocht. Op zijn reis door de christelijke wereld bezocht Abbas: Jeruzalem, Egypte, Soedan, Mali, Zuid-Afrika, Noord Ierland, de Verenigde Staten, Frankrijk, Spanje, Servië, Rusland, Zuid Korea, de Filipijnen, Cuba, Mexico en Brazilië.

De foto's in "Faces of Christianity" zijn deels foto's van mensen met hun gewone alledaagse bezigheden, maar voor een groter deel foto's van mensen die bezig zijn met het uitoefenen van hun geloof. Ik vind de foto's in dit boek sterker dan die in Abbas' boek over de islam. De teksten in "Faces of Christianity" zijn ook weer uitstekend.

"Faces of Christianity" is een prachtig fotoboek, dat daarnaast ook erg interessant is vanwege de beschrijving van uitingen van het christelijk geloof.

    

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: Ingmar Bergman: Fanny & Alexander

Fanny & Alexander (Zweden, 1982): 180 minuten: Regisseur: Ingmar Bergman

Kerstmis 1907, de familie Ekdahl, bestaande uit grootmoeder Helena, haar drie zonen Gustav Adolf, Oscar en Karl met hun vrouwen en kinderen, viert op grote schaal kerstmis. Zoals  ieder jaar gebruikelijk staat er een enorme kerstboom in huis met een hele vracht pakjes eronder, zowel voor de familieleden als de bedienden. Oscar, zijn vrouw Emilie en hun kinderen Fanny en Alexander lijken een gelukkig gezinnetje, dat in welvaart leeft.

Tijdens een toneelvoorstelling wordt Oscar onwel en sterft wat later. Emilie raakt bevriend met een dominee, die nogal stichtelijk is en trouwt met hem. Dit loopt uit op een enorm fiasco. Vooral Alexander kan de hardvochtige en liefdeloze dominee niet uitstaan en haat hem.

"Fanny & Alexander" is een prachtig psychologisch drama. De decors zijn oogstrelend en het spel (vooral ook van de jonge Alexander) is erg goed. De dorheid van een geloof zonder liefde komt goed naar voren.

Ik vind "Fanny & Alexander" na "Scenes uit een huwelijk" de beste film van Bergman. Ik denk dat "Fanny & Alexander" de beste introductie is tot de films van Bergman. Voor mij was het destijds de eerste kennismaking met Bergman. Ik heb de film inmiddels een keer of 5 gezien en vind hem nog steeds geweldig. Als je "Fanny & Alexander" een goede film vindt, dan zul je het overige werk van Bergman waarschijnlijk ook wel weten te waarderen. Zo niet, dan denk ik dat je beter een film van een andere regisseur kunt proberen.

Op IMDB krijgt "Fanny & Alexander" van een kleine 54.000 mensen een waardering van 8,1.

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: Ingmar Bergman: De avondmaalsgasten

De avondmaalsgasten (Zweden, 1963): 78 min: Zwart-wit: Regisseur Ingmar Bergman

"De avondmaalsgasten" is een film over het geloof. In het begin van de film maken we een kerkdienst mee, waarin de dominee voor slechts een paar mensen preekt.

Na afloop van de dienst wil een vrouw de dominee spreken. Haar man, een zwijgzame visser is depressief sinds hij gelezen heeft dat de Chinezen wordt geleerd om te haten en dat ze snel de beschikking over een atoombom zullen hebben. Als de vrouw en haar man met de dominee gesproken hebben dan gaan ze weg en stuurt de vrouw haar man terug voor een gesprek met de dominee alleen. De dominee weet de man geen troost te bieden en de man pleegt zelfmoord.

Ik vind "De avondmaalsgasten" een erg sombere film, die dan wel weer de voor Bergman gebruikelijke kwaliteiten bezit. Voor liefhebbers van het werk van Bergman zeker een aanbeveling, maar niet de meeste geschikte film voor een eerste kennismaking met zijn werk.

Op IMDB krijgt "De avondmaalsgasten" van bijna 20.000  mensen een waardering van 8,1.

  

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.
 

Dvd: Ingmar Bergman: Het zevende zegel

Het zevende zegel (Zweden, 1957): 92 min: Zwart-wit: Regisseur Ingmar Bergman

Na het succes van "Glimlach van een zomernacht" besloot Ingmar Bergman een zeer persoonlijke film te maken over zijn worsteling met het christelijk geloof.

De ridder Antonius Block (gespeeld door Max von Sydow) keert van de kruistochten terug naar Zweden samen met zijn schildknaap. Zweden is ten prooi gevallen aan de pest en aan religieus fanatisme. We zien in de film een optocht van flagellanten en de verbranding van een heks.

De ridder wordt bezocht door de dood die hem komt halen. De ridder weet uit schilderijen dat de dood van schaken houdt en stelt voor om een partij schaak te spelen. Zo lang de schaakpartij duurt kunnen wat vrienden van de ridder zich uit de voeten maken.

In de jaren 50 verfilmde Ingmar Bergman het ene meesterwerk na het andere. "Het zevende zegel" wordt vrij algemeen als één van zijn beste films beschouwd, ondanks de vrij hevige christelijke symboliek die over de film heen hangt.

De Nederlandse regisseur Jos Stelling heeft met zijn eerste twee films "Mariken van Nieumeghen" en "Elcerlyk", twee films gemaakt die zich ook afspelen in de Middeleeuwen. Oppervlakkig beschouwd lijken die twee films en "Het zevende zegel" wel wat op elkaar. Oppervlakkig, want "Het zevende zegel" is zonder meer een meesterwerk van een regisseur van wereldfaam op de toppen van zijn kunnen, terwijl de twee films van Jos Stelling, de twee debuutfilms zijn van een regisseur die het vak nog moest leren en die bovendien niet heel erg begaafd is.

Op IMDB krijgt "Het zevende zegel" van bijna 150.000 mensen een waardering van 8,2 en staat daarmee op plaats 157 van de hoogst gewaardeerde films.

  

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: De weg naar Mekka

De weg naar Mekka (België, 2007): 450 minuten: Presentator Jan Leyers

Ik heb de afgelopen dagen geboeid zitten kijken naar de televisiedocumentaire "De weg naar Mekka", waarin de Belgische presentator Jan Leyers in 10 afleveringen verslag doet van zijn reis door de islamitische landen op weg naar zijn einddoel Mekka.

Laat ik het maar meteen zeggen, ik ben geschokt door wat ik zag. Ik dacht altijd dat de fundamentalistische islamieten maar een klein deel uitmaken van de islamieten. Deze documentaire lijkt erop te wijzen dat het fundamentalisme veel wijder verspreid is dan ik dacht. De documentaire is uit 2007, maar ik denk dat de situatie er sindsdien niet beter op geworden is.

Jan Leyers begint zijn reis in Andalusië, in Cordoba waar hij de beroemde moskee bezoekt waarin de christenen een lelijke kathedraal hebben gebouwd. Vanuit Cordoba reist Jan Leyers naar Marokko, waar hij onder andere Tanger, Casablanca (de enorme sultan Hassan moskee) en de oude stad Fez bezoekt. Hij stelt kritische vragen aan verschillende islamieten, variërend van gewone gelovigen tot imams. Veelal krijgt hij ontwijkende antwoorden maar de ondervraagden zeggen allemaal dat de islam een tolerante godsdienst is. Zo tolerant dat je in als gematigd bekend staande islamitische landen als Marokko, Algerije, Libië en Egypte vrij bent om van een ander geloof je te bekeren tot de islam. Het werkt natuurlijk niet andersom, als je je als islamiet wenst te bekeren tot een ander geloof dan staat je een lange en zware gevangenisstraf te wachten.

Ook opvallend is dat je in deze landen nergens (uitgezonderd bepaalde delen van Egypte) een kerk ziet. In Nederland en andere westerse landen worden in hoog tempo een groot aantal moskeeën gebouwd, maar de tolerantie die wij in het westen betrachten ten aanzien van de islam valt ver te zoeken bij de islamieten als het om christenen of, veel erger nog, mensen zonder geloof gaat.

Na zijn bezoeken aan Marokko, Algerije, Libië, Egypte en Jordanië komt Jan Leyers in Israël terecht. In Jeruzalem maakt hij een gebedsdienst mee van Amerikaanse gelovigen en vervolgens reist hij naar Palestina, waar hij Hebron bezoekt. Schokkend is dat in de Palestijnse stad Hebron zich midden in het centrum 400 joodse kolonisten hebben geïnstalleerd die permanent bewaakt worden door een Israëlische legermacht van 1500 soldaten. Nog veel schokkender vind ik dat een Palestijnse vrouw haar overleden man roemt die bij een zelfmoordaanslag 23 Israëlische burgers heeft gedood. Ze hoopt met hem in het paradijs verenigd te worden. Voor de Palestijnen is iedere Israëliër, soldaat of burger, een bezetter.

Opvallend genoeg spreekt Jan Leyers juist in de als streng islamitisch bekend staande landen Syrië en Iran de meest gematigde islamieten. In Iran wordt zelfs genetisch onderzoek gedaan.

Jan Leyers sluit zijn reis af in Saoedi Arabië. Het geplande einddoel was Mekka, maar zoals verwacht kan hij daar niet komen. Jan Leyers zegt het nog maar eens: "In het Vaticaan of in christelijke pelgrimsoorden zoals Lourdes is iedere islamiet die dat wil welkom, maar Mekka en Medina zijn streng verboden voor niet moslims". Het laatste gesprek dat Jan Leyers voert is met een Arabier die met een Amerikaanse vrouw is getrouwd. Zij leeft in materiële welstand, maar moet van haar man in een zwarte soepjurk lopen waarin zelfs de ogen bedekt zijn.

Ik had eerder een serie gezien met Jan Leyers als presentator: "De schaduw van het kruis", maar daar was ik niet zo van onder de indruk. In de tussentijd heeft hij veel bijgeleerd. Jan Leyers treedt de mensen die hij spreekt onbevangen en vriendelijk tegemoet, maar hij durft ook kritische vragen te stellen. Al met al denk ik dat ik "De weg naar Mekka", samen met de twee programma's van Jelle Brandt Corstius "Van Bihar tot Bangalore" en "Van Moskou tot Magadan", een van de mooiste reisprogramma's vind, die ik het afgelopen jaar heb gezien.

  

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Mijn verhouding tot het christelijk geloof

Mijn oma van moederszijde was een zeer gelovige katholieke vrouw. Zij en haar man kregen, zoals destijds gebruikelijk was onder katholieken, zeer veel kinderen, tien stuks maar liefst, zes jongens en vier meisjes. Wat bij katholieke gezinnen ook zeer gebruikelijk was, was dat minstens een van de zonen in de missie ging. Bij ons waren het er zelfs twee, de ene zoon ging bij de jezuïeten en naar Indonesië, en de andere zoon ging bij de witte paters en naar Oeganda. Ook een derde zoon wilde missionaris worden, maar hij was sociaal niet zo aangepast en werd niet toegelaten tot het seminarie.

Door de priester in het dorp van mijn moeder werd tegen haar al van jongs af aan gezegd dat verder leren flauwekul was voor een vrouw en dat ze maar moest zorgen dat ze goed werd in het huishouden, zodat ze voor haar man kon zorgen. Dat was natuurlijk tegen het zere been van mijn moeder.

Mijn vaders familie was in naam ook katholiek, maar op enige belangstelling voor religie heb ik die familie nooit kunnen betrappen. Wel baden zij voor het eten, net als bij mijn moeder trouwens.

Ik ging naar een christelijke kleuterschool, een christelijke lagere school en een christelijke middelbare school. Behalve het zingen van christelijke liedjes (wie kent deze nog: In het aardse paradijs dansten alle dieren en ze zongen deze wijs om de dag te vieren. Dank u lieve Heer voor alle goede zorgen ... Ik ben benieuwd hoe het verder ging) en een beperkte hoeveelheid godsdienstles merkte ik hier niet veel van. Met mijn ouders en mijn jongere zus ging ik iedere zondagochtend naar de kerk.

Het geloof heeft nooit wortel geschoten in mij. Ik deed in de 2e klas van de lagere school mijn communie en in de 6e klas kreeg ik mijn vormsel. Dat was tevens de laatste keer dat ik regulier naar de kerk ging. Later kwam ik alleen nog maar in de kerk bij bruiloften en begrafenissen en om ze te bekijken als ik ergens op vakantie was.

Het enige wat ik aan het christendom heb overgehouden is de ethische kijk op het leven. Voor mij zijn alle mensen gelijkwaardig en heeft iedereen recht op zorg en liefde van de mensen om hem heen. Ik geloof niet in het bestaan van God en beschouw de Bijbel als een zeer oude tekst, waarvan ik een groot deel heb gelezen en waarin veel praktische adviezen staan over hoe je kunt leven, maar waarin ook veel klinkklare onzin staat.

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Craig Thompson: Een deken van sneeuw

Craig Thompson: Een deken van sneeuw: een liefdesverhaal (Verenigde Staten, 2003): 582 blz: Vertaald door Toon Dohmen (2004): Uitgeverij Oog & Blik & Uitgeverij Atlas

"Een deken van sneeuw" is een autobiografisch liefdesverhaal van de Amerikaanse striptekenaar Craig Thompson.

Craig groeit samen met zijn jongere broer Phil op in een gelovig gezin. Op school worden ze allebei gepest. Thuis uiten ze zich vooral door te tekenen.

Op een kerkkamp ontmoet Craig Raina met wie hij vriendschap sluit. Als het kamp afgelopen is sturen ze elkaar brieven. Raina belt op om te zeggen dat haar ouders gaan scheiden en vraagt of Craig langs wil komen. Hij krijgt toestemming van zijn ouders en gaat voor 2 weken op bezoek bij Raina en haar familie, de geestelijk gehandicapte Ben en Laura.

De 2 weken zijn een hoogtepunt in Craigs leven tot dan toe. Ze worden verliefd en hebben het prettig samen.

Als Craig weer thuis is belt Raina en zegt ze dat het niets kan worden vanwege de grote afstand. Craig is verdrietig en vernietigt haar spullen, behalve de deken die Raina voor hem heeft gemaakt.

"Een deken van sneeuw" is een mooi getekend boek dat goed weergeeft hoe kinderen verstikt worden door de dwang van het geloof. Het is niet zo mooi getekend als zijn latere boek "Habibi" maar het verhaal vind ik beter.