Karl Ove Knausgard: Vader

Karl Ove Knausgard: Vader (Noorwegen, 2010): 445 blz: Vertaald door Marianne Molenaar (2011): Uitgeverij de Geus: Oorspronkelijk uitgever Forlaget Oktober

Toen ik in 2014 "Vader" van Karl Ove Knausgard las, was ik erg onder de indruk. De schrijver spaarde zichzelf niet bepaald, in een poging alles te vertellen  was hij ook open over zijn eigen nare trekjes.

In 2016 las ik "Vader" opnieuw en vervolgens alle 5 volgende delen van "Mijn strijd". Nu ik er met een afstand van 4 jaar op terugkijk, lijken het mij toch niet meer zulke bijzondere boeken als dat ik direct na lezing vond. Het lijkt mij erg onwaarschijnlijk dat ik ooit nog een deel ga lezen.

Mijn grootste bezwaar tegen de boeken is dat er toch wel heel erg veel tekst tussenzit die het niveau van oppervlakkig geouwehoer nauwelijks ontstijgt. Een wat betere redactie had kunnen helpen om het aantal bladzijden flink terug te brengen. Toch heb ik het destijds met genoegen gelezen.

In het begin van het boek is het 2008 en is Karl 39 jaar oud, getrouwd met Linda en vader van 3 kleine kinderen. Hij houdt van zijn kinderen, maar toch ook weer niet omdat ze hem van zijn werk afhouden, het schrijven van een wereldschokkende roman.

In "Vader" staat de relatie met zijn vader centraal, een autoritaire man waar Karl bang voor is. Om zijn genegenheid voor zijn zoon te tonen neemt zijn vader hem vaak mee voor vistochtjes die Karl vreselijk vindt. Karl heeft een hele lieve moeder, maar daar horen we niet veel over.

In "Vader" vertelt Karl over zijn leven op een manier die in ieder geval ik heel herkenbaar vind. Zo lezen we dat hij op 16-jarige leeftijd begint met roken en dat hij vaak dronken is. Hij voetbalt en zit op school in een klas met 3 andere jongens en 26 meisjes, van wie hij er vervolgens een aantal beschrijft.

In het tweede deel van het boek is zijn vader net gestorven en moet hij de begrafenis voorbereiden. Zijn vader woonde met zijn oma in een huis en heeft zich letterlijk doodgezopen. Karl en zijn broer proberen om de rotzooi op te ruimen, terwijl oma er een beetje verdwaasd bij zit. Ze kikkert pas op als ze een glaasje alcohol krijgt en begint vervolgens allerlei verhalen over vroeger te vertellen.

Verder moet ik nog zeggen dat ik de vertaling prachtig vind, je zou niet zeggen dat je een vertaling zit te lezen.  

Citaten:

- Ik zeg nooit wat ik eigenlijk denk, nooit wat ik eigenlijk vind, maar pas me altijd in hoge mate aan aan degene met wie ik wanneer ook maar praat, doe alsof wat de mensen zeggen me interesseert; behalve als ik drink, dan sla ik meestal door naar de andere kant ...

- Als ik er middenin zit heb ik geen kans. Als ik er middenin zit gaat het erom de ochtend door te komen, die drie uur met luiers verwisselen, kleren aantrekken, ontbijt klaarmaken, gezichtjes wassen, haar kammen, tanden poetsen, gekissebis afwenden, klappen voorkomen, jassen en schoenen aantrekken om vervolgens met de opvouwbare dubbele buggy in mijn ene hand en de twee kleine meisjes voortduwend met de andere de lift binnen te stappen, die op weg naar beneden niet zelden vol geduw en geharrewar is, dan de gang op, waar ik ze in de buggy zet, hun mutsen en wanten aantrek, de straat op, die al vol mensen is op weg naar hun werk, om hen tien minuten later af te geven bij de crèche, waarna ik de daaropvolgende vijf uur de tijd heb om te werken voordat de voor kinderen vereiste routines weer beginnen.

- Ik krijg tranen in mijn ogen als ik een mooi schilderij zie, maar niet als ik mijn kinderen zie. Dat betekent niet dat ik niet van ze hou, want dat doe ik wel, met heel mijn hart, het betekent alleen dat de zin die zij het leven geven, het niet kan vullen.

- ... er school een toenemende drang tot protest in me, ik verlangde ernaar alles aan mijn laars te lappen, te spijbelen, te drinken, mensen te tiranniseren. Ik was een anarchist, een atheïst en werd van dag tot dag radicaler. Ik overwoog gaatjes in mijn oren te laten maken en mijn hoofd kaal te scheren. Schei- en natuurkunde, wat moest ik ermee? Ik wilde in een band spelen, vrij zijn, leven zoals ik wilde, niet zoals ik moest.

- Zo was er naast de bushalte een ouderwetse kruidenierswinkel waar je als klant nog werd bediend, gerund door twee zusters van rond de zeventig. Ze waren aardig en ongekend traag in hun bewegingen. Als je ergens om vroeg dat hoog boven in de schappen stond, draaiden ze je gedurende een minuut of twee de rug toe en dan hoefde je maar aan snoep en chocolade in je zak te stoppen waar je trek in had, toch? Laat staan als je ergens naar vroeg dat uit de kelder moest worden gehaald. Op Tromoya zou het nooit in me zijn opgekomen zoiets te doen, maar hier aarzelde ik niet, hier was ik niet alleen iemand die chocolade en snoep van oude vrouwtjes stal, maar ook iemand die de andere kinderen ertoe aanspoorde hetzelfde te doen.

- Zelf stond ik aan de kant van het antiautoritaire, ik was tegen oorlog en autoriteit, hiërarchie en alle vormen van strengheid, ik wilde niet blokken op school, maar dacht dat mijn intellect zich op een meer organische wijze zou moeten ontwikkelen, politiek gezien stond ik ver links, de oneerlijke verdeling van de grondstoffen maakte me boos, ik wilde dat iedereen deel had aan het goede en dan waren het kapitalisme en de macht van het geld de vijand. Ik was van mening dat alle mensen evenveel waard waren en dat de innerlijke kwaliteiten van een mens altijd belangrijker waren dan zijn uiterlijke.

- Tonjes moeder kon fantastisch koken, bij haar eten was een belevenis als je in eten was geïnteresseerd. Dat was ik niet, ik gaf er niets om - ik kon net zo goed vissticks eten als gebakken heilbot, net zo goed worstjes als Filet Wellington - Tonje daarentegen wel, haar ogen straalden als ze over eten begon en ze was zelf niet zonder talent; ze genoot ervan in de keuken bezig te zijn, al was het maar om een pizza te maken, ze legde er altijd haar ziel en zaligheid in. Ze was de zinnelijkste mens die ik ooit had ontmoet. En ze was getrouwd met iemand die maaltijden, gezelligheid en intimiteit als een noodzakelijk kwaad beschouwde.

Dit is een bewerkte bespreking van de eerdere bespreking uit 2014, aangevuld met citaten.

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.
 

Karl Ove Knausgard: Mijn strijd

Karl Ove Knausgard is een Noorse schrijver, geboren in 1968 die met zijn zesdelige romanserie "Mijn strijd" een uitgebreid epos heeft geschreven over het leven van hemzelf en dat van zijn naasten. Ten tijde van het schrijven van dit epos, tussen 2008 en 2011, is Knausgard getrouwd met Linda, een vrouw die lijdt aan een manische depressie en hebben zij 3 kleine kinderen: Vanja, Heidi en John. In het laatste stuk van deel 6 "Vrouw" wordt beschreven dat Linda ziek is en Karl Ove in zijn eentje opdraait voor het huishouden en de zorg voor de kinderen.

De boeken van Knausgard beschrijven vooral alledaagse gebeurtenissen zoals het verschonen van luiers, het wegbrengen van de kinderen naar de crêche, maar ook de grote gevoelens zoals verschillende verliefdheden, de dood van zijn vader, ontrouw binnen zijn eerste huwelijk. Knap van de boeken is dat een leven als ieder ander zodanig is beschreven dat het makkelijk wordt om je in te leven en mee te leven met de hoofdpersoon. Daarnaast zijn de beschreven gebeurtenissen zeer herkenbaar, ik kon mezelf zeer goed herkennen in een aantal gebeurtenissen die Knausgard heeft opgeschreven.

Knausgard streeft ernaar om zo realistisch mogelijk te schrijven, hij noemt bijvoorbeeld alle personen en alle plaatsen met hun echte naam. Omdat er na het uitkomen van deel 1 een rechtszaak tegen Knausgard dreigde te komen heeft hij de namen van zijn vader (papa) en de familie van zijn vader gefictionaliseerd. Verder zijn van enkele andere mensen de namen veranderd die er bezwaar tegen maakten met hun echte naam in het boek te komen. In deel 6 vermeldt Knausgard de ontvangst van de verschillende delen en dat hij op toernee gaat om zijn boeken te promoten.

In grote lijnen volgt hieronder de inhoud van de 6 delen:

Deel 1: Vader gaat over de jeugdjaren van Karl Ove en met name over zijn verhouding tot zijn strenge vader. Een groot gedeelte van dit deel gaat over de begrafenis van zijn vader in 1998 die zich letterlijk heeft doodgedronken.







Deel 2: Liefde gaat over zijn relatie met Linda en hun 3 kinderen en hoe ze elkaar hebben ontmoet nadat Karl Ove uit een eerder huwelijk met Tonje is weggevlucht.







Deel 3: Zoon gaat over zijn jeugdjaren tot ongeveer zijn 15e en de eerste kennismakingen met meisjes.








Deel 4: Nacht gaat over het jaar dat Karl Ove lesgeeft aan een school in Noord-Noorwegen en over zijn laatste 3 jaren aan het gymnasium. Karl Ove stelt zich gedurende die tijd 3 doelen: 1: het krijgen van een vriendin, 2: het zo snel mogelijk met een vrouw naar bed gaan, 3: zich ladderzat drinken. Alleen het laatste lukt met zeer grote regelmaat. Aan het einde van dit deel gaat hij met een meisje waar hij niet om geeft naar bed tijdens een Deens popfestival.



Deel 5: Schrijver gaat over het jaar dat hij een schrijverscursus volgt en de jaren daarop aan de universiteit. Veel uitweidingen over zijn pogingen tot het schrijven van zijn eerste roman.







Deel 6: Vrouw gaat over de tegenwoordige tijd met Linda, Vanja, Heidi en John afgewisseld met een fors uitgevallen essay van zo'n 400 bladzijden over Hitler, diens boek "Mein kampf" en het kwaad. Dit essay vond ik met afstand het minst interessante stuk van de serie.






Ik heb de ruim 3600 blz met veel plezier in precies 36 dagen gelezen. Knausgard schrijft bijna steeds onderhoudend, waar hij ook over schrijft, behalve het essay in deel 6.

Een nieuwe rubriek: Cd van de week: Kari Bremnes: You'd have to be here

Kari Bremnes: You'd have to be here: titelsong

Ik wil vandaag een nieuwe rubriek starten: de cd van de week. In principe verschijnt deze rubriek iedere zondag. Hoewel ik weinig kennis heb van muziek ben ik wel een groot luisteraar en fan. De bedoeling van deze stukjes is om mijn lezers enthousiast te maken voor die muziek die ik mooi vind. Ik bespreek dan ook alleen muziek die ik mooi vind.

Als ik één minuut naar een cd luister weet ik meestal al wel of de cd goed ga vinden of juist niet. Ik behoor nog tot de generatie die cd's kocht en nog steeds koopt.

Ik wil ook bij ieder bericht een stukje van youtube plaatsen met daarop een stukje muziek van de cd. Bij een leuke tekst (vooral in het Nederlands) plaats ik misschien ook de tekst van een nummer in het bericht.

Ik wil beginnen met de cd van de Noorse zangeres Kari Bremnes: You'd have to be here, op youtube met de gelijknamige titelsong. Bremnes heeft een prachtige stem, is goed verstaanbaar en wordt mooi begeleid. Een van de grootste zangeressen die ik ken. Vanwege de geluidskwaliteit van haar cdopnames is haar muziek ook erg geliefd bij audiofielen.

Kari Bremnes heeft een stuk of 9 cd's gemaakt in het Noors en 2 in het Engels: deze en Norwegian mood, ook een absolute topcd.

Karsten Alnaes: De geschiedenis van Europa

Karsten Alnaes: De geschiedenis van Europa: 4 delen (Noorwegen, 2003-2007):Uitgeverij Anthos & Standaard uitgeverij

Deel 1: Ontwaken (1300-1600): 2003: Nederlandse vertaling: Kim Snoeijing (2004):695 blz

Deel 2: Bezetenheid (1600-1800): 2004: Nederlandse vertaling Lucy Pijttersen en Kim Snoeijing (2005): 772 blz








Deel 3: Rebellie (1800-1900): 2005: Nederlandse vertaling Lucy Pijttersen en Kim Snoeijing (2006): 771 blz








Deel 4: Onbehagen (1900-heden): 2006: Nederlandse vertaling Lucy Pijttersen, Kim Snoeijing en Carla Joustra (2007): 807 blz








Karsten Alnaes heeft met zijn "Geschiedenis van Europa" een omvangrijk overzichtswerk geschreven over de Europese geschiedenis vanaf ongeveer 1300 tot op heden. Zijn geschiedenis omvat 4 boeken en zo'n 3000 bladzijden en is vooral een verhalende geschiedenis, naar kaartjes, tabellen, statistieken en dergelijke zul je vergeefs zoeken.

Deel 1 begint met de pest die in de jaren rond 1348 zwaar toesloeg in Europa. De pest ontstond in Azië en werd door ratten in Genuase schepen overgebracht naar Europa. Naar schatting eenderde tot de helft van de Europese bevolking stierf door de pest. Vreemd genoeg zorgde de pest in de jaren daarna voor een toenemende welvaart, doordat door schaarste aan arbeidskrachten de lonen hoger werden.

Alnaes is een goed verteller, behalve de grote lijnen van de politieke geschiedenis vertelt hij in zijn verhalen vooral over de gewone mens. In het eerste deel dat loopt van 1300 tot 1600 geeft hij 9 verhalen van gewone mensen in verschillende periodes en uit verschillende landen.

In de volgende drie delen springt hij van het ene land naar het andere. Veel aandacht uiteraard voor Frankrijk, Engeland, Duitsland, Italië en Spanje, maar ook andere landen komen uitgebreid aan bod. Ook heeft Alnaes veel aandacht voor de cultuur: schilders, componisten en schrijvers komen uitgebreid aan bod. Veel figuren krijgen een hoofdstukje van zo'n 5 tot 10 bladzijden waarin de huidige kennis over de desbetreffende persoon aardig is samengevat.

In deel 4 vond ik de opkomst van de fascistische stromingen in met name Spanje, Portugal, Duitsland en Italië erg goed weergegeven. Deel 4 stopt met het einde van de tweede wereldoorlog. In een epiloog van zo'n 40 bladzijden worden nog even een aantal na-oorlogse ontwikkelingen kort geschetst.

De illustraties in de 4 boeken zijn mooi maar eenzijdig, er zijn alleen reproducties van schilderijen in opgenomen.

Wat vind ik nu van deze geschiedenis van Europa? De titel is natuurlijk onjuist, de boeken hadden een geschiedenis van en niet de geschiedenis van Europa moeten heten. De in totaal 3000 bladzijden vormen ook een flinke kluif, ik heb er met flink doorlezen ruim 3 weken over gedaan. De illustraties hadden beter gekund, en het ontbreken van tabellen, statistieken en overzichtskaartjes is zonder meer een gemis.

Maar Alnaes kan zeer boeiend schrijven en dat maakt deze geschiedenis zonder meer de moeite waard voor wie er tijd en moeite in wil steken. Het lijkt mij een serie voor mensen zoals ik die al het een en ander hebben gelezen over de Europese geschiedenis zonder daarin gestudeerd te hebben. Om mee te beginnen kan ik "A history of the world" van J.M. Roberts aanbevelen die de grote lijnen goed weergeeft. Er is ook een tiendelige "Illustrated history of the world" van dezelfde auteur. 

 

Petter Hegre: My wife

Petter Hegre: My Wife (Noorwegen, 2000): 208 blz: Uitgeverij Stemmle

Naaktfotografie, en dan vooral het vrouwelijk naakt, vind ik een van de moeilijkste kunstvormen die er is. Slechts zeer weinig fotografen slagen erin om mooie foto's te maken zonder pornografisch of domweg banaal te worden. Eigenlijk vind ik Ed van der Elsken een van de weinige fotografen die erin is geslaagd om spannende en toch elegante foto's te maken van naakte vrouwen. 

"My wife" van Petter Hegre stelt zwaar teleur. Het merendeel van de foto's van Hegre zijn snapshots, vaak zonder enig overleg gemaakt. Misschien dat het daarom authentiek zou zijn, ik vind het vooral vervelend om naar te kijken. In vergelijking hiermee zijn de de matige foto's van de centerfolds in het maandblad Playboy wonderen van elegantie. Zonde van het geld!  

 

Karl Ove Knausgard: Vader

Karl Ove Knausgard: Vader (Noorwegen, 2010): 445 blz: Vertaald door Marianne Molenaar (2011): Uitgeverij de Geus: Oorspronkelijk uitgever Forlaget Oktober

Ik lees vrij weinig boeken die recent zijn uitgekomen.

Over de serie van 6 boeken "Mijn strijd" van Karl Ove Knausgard had ik al veel gehoord, oa. de enthousiaste besprekingen van Anna, Joke en Theetante heb ik gelezen. Mijn interesse was gewekt.

De afgelopen week heb ik het eerste deel "Vader" gelezen. Ik ben laaiend enthousiast. In het begin van het boek is het 2008 en is Karl 39 jaar oud, getrouwd met Linda en vader van 3 kleine kinderen. Hij houdt van zijn kinderen, maar toch ook weer niet omdat ze hem van zijn werk afhouden, het schrijven van een wereldschokkende roman.

In "Vader" staat de relatie met zijn vader centraal, een autoritaire man waar Karl bang voor is. Om zijn genegenheid voor zijn zoon te tonen neemt zijn vader hem vaak mee voor vistochtjes die Karl vreselijk vindt. Karl heeft een hele lieve moeder, maar daar horen we niet veel over.

In "Vader" vertelt Karl over zijn leven op een manier die in ieder geval ik heel herkenbaar vind. Zo lezen we dat hij op 16-jarige leeftijd begint met roken en dat hij vaak dronken is. Hij voetbalt en zit op school in een klas met 3 andere jongens en 26 meisjes, van wie hij er vervolgens een aantal beschrijft.

In het tweede deel van het boek is zijn vader net gestorven en moet hij de begrafenis voorbereiden. Zijn vader woonde met zijn oma in een huis en heeft zich letterlijk doodgezopen. Karl en zijn broer proberen om de rotzooi op te ruimen, terwijl oma er een beetje verdwaasd bij zit. Ze kikkert pas op als ze een glaasje alcohol krijgt en begint vervolgens allerlei verhalen over vroeger te vertellen.

Waarom schrijft iemand zo'n boek? Ik weet het niet, wel dat ik van begin tot eind gefascineerd heb zitten lezen. Ik ga zeker verder met "Liefde". Verder moet ik nog zeggen dat ik de vertaling prachtig vind, je zou niet zeggen dat je een vertaling zit te lezen.