Wie mijn besprekingen leest zal opvallen dat ik vaak een aantal citaten geef. Hoe kom ik daaraan?
Als ik tegenwoordig een boek lees, dan heb ik altijd een potlood bij de hand. Ik zet streepjes bij belangrijke passages, stukken tekst die de inhoud samenvatten of stukken tekst die ik citeerbaar vind. Als ik het boek uit heb lees ik al deze aangestreepte stukken tekst door en zet opeenvolgende nummers bij de stukken die ik mogelijk wil gebruiken als citaat. De volgende ronde is dat ik de nummers van de citaten die ik waarschijnlijk wil gebruiken op een papiertje schrijf en omcirkel en die ik mogelijk wil gebruiken onderstreep. Als ik dan uiteindelijk de bespreking schrijf vallen er soms nog een paar citaten af omdat ik er teveel heb, of omdat ze niet sprekend genoeg zijn. Op deze manier blijven altijd de in mijn ogen beste citaten over.
Waaraan moet een goed citaat voldoen?
- Het moet goed geformuleerd zijn, de exacte bewoording van een citaat maakt veel uit.
- Het moet liefst typerend zijn voor de tekst, liefst kort, verrassend en humoristisch.
Een aantal van de beste citaten die ik in tien jaar tijd heb gevonden vindt u hier:
Het grote feest der citaten:
- De criticus beledigt de auteur: men noemt dat kritiek. De auteur beledigt de criticus: men noemt dat belediging. (Henry de Montherlant)
-
De voornaamste moeilijkheid na een nieuwe leefregel ontdekt en aanvaard
te hebben is uit te vinden wanneer je hem moet overtreden.
(Henry de Montherlant)
- De barbaarsheid van het Christelijk geloof:
Een
vader die zijn zoon laat executeren voor door anderen begane misdrijven
en wandaden teneinde de werkelijke schuldigen straffeloosheid te
bezorgen, zou overal ter wereld gerechtelijk worden vervolgd als zijn
daad aan het licht kwam. Iedereen zou er schande over spreken. Toch
vormt een dergelijke primitieve, wrede, onredelijke misdaad de grondslag
van het christelijk geloof. (Theo Kars)
- Dreigementen:
Dreigementen zijn de enige beloftes die je niet altijd dient na te komen. (Theo Kars)
- De beste moraal:
Chamfort:"Geniet
en bewerk dat anderen genieten, zonder jezelf of hen te schaden, dat is
volgens mij de kern van de moraal." Zo bezien is het bedrijven van de
liefde zowel het plezierigste als het beste wat een mens kan doen.
- Ongelijk bekennen, hoe eerder hoe beter:
Het
toegeven van een fout is en daad van geestelijke hygiëne. Er zijn
mensen die onmogelijk de zinnetjes "Ik heb een fout gemaakt", "Ik heb
mij vergist" of "Ik heb ongelijk"over hun lippen kunnen krijgen, zelfs
als overduidelijk is dat zij een fout of vergissing hebben begaan. Zij
lijken zich er niet van bewust te zijn dat zij door hun onvermogen
ongelijk te bekennen meer gezichtsverlies lijden dan door de fout die
zij hebben gemaakt. (Theo Kars)
Een limerick van Alex van der Heide:
Een zekere Achmed in Bagdad
Lag plat met z'n gat op z'n badmat,
Zo las hij z'n dagblad
En iedereen zag dat,
't is raar, maar in Bagdad daar mag dat! (Vic van de Reijt)
- Ik lees zonder systeem, zonder
behoefte om "bij te blijven", gewoon waar ik toevallig zin in heb.
Kluizenaar zijn in het leven, vagant in de wereldliteratuur, dat is een
mooi program. (Hans van Straaten, is ook op mij van toepassing, tenminste wat het lezen betreft)
- Intelligente mensen worden nooit gelukkig. Domme trouwens ook maar zelden. (Hans van Straaten)
- Voor vele mensen zou de ideale maatschappij al gerealiseerd zijn als zij elke avond voetbal op de televisie konden zien. (Hans van Straaten)
- Minuten kruipen, jaren vliegen voorbij. (Hans van Straaten)
- De angst voor het leven drijft ons tot zelfmoord, de angst voor de dood doet ons verder leven. (Hans van Straaten)
- Alice vraagt aan de Kollumer poes: "Kunt u me misschien
vertellen welke kant ik op moet?" "Dat hangt er heel erg van af waar je
heen wil" zei de Kat. "Dat kan me niet zoveel schelen-" zei Alice. "Dan
doet het er niet toe welke kant je op gaat" zei de Kat." -als ik maar
ergens kom," voegde Alice er bij wijze van verklaring aan toe. "O, dat
zal wel lukken," zei de Kat, "Als je maar lang genoeg doorloopt." (Lewis Carroll)
- Ik heb in Londen een
zeer ter zake kundige Amerikaan leren kennen die me verzekerde dat een
jong, gezond en goed verzorgd kind op de leeftijd van één jaar voorziet
in een heerlijke, voedzame en gezonde maaltijd. Daarbij maakt het geen
verschil of het gestoofd, gegrild, gebakken of gekookt is, en ik twijfel
er niet aan dat het evengoed smaakt in een fricassee of ragoût. (Jonathan Swift)
- Een jonge subalterne officier in
Brits Indië werd gedood door een tijger, en toen zijn ouders dat te
horen kregen, zonden ze een telegram naar de kolonel van zijn regiment,
omdat ze de lieve jongen graag in hun familiegraf wilden bijzetten:
Stuur alstublieft wijlen James naar huis alle onkosten betaald. Na vele
maanden, na een onredelijk lange tijdspanne, kwam er een gigantische
doodskist aan, en toen ze die openmaakten werden ze van afgrijzen
vervuld bij het zien van een dode tijger. Ze telegrafeerden naar India:
Vergissing zit tijger in kist niet James. De kolonel antwoordde:
Helemaal geen vergissing tijger in kist James in tijger. (Norman Douglas)
- It's a truth universally acknowledged, that a
single man in possesion of a good fortune must be in want of a wife (Jane Austen, openingszin uit Pride and prejudice)
- Of het waar is weet ik niet, maar het is een mooi verhaal, dus
schrijf ik het maar op. (Herodotus)
Beschaving:
- Ik zou niet weten waar men het
beschavingspeil van een land het beste aan af kan meten, maar zeker
eerder aan de mildheid van zijn gevangenissysteem dan aan het feit dat
de politieke leiders er met mes en vork kunnen eten.
Christendom:
- Het christendom is een godsdienst die de mensen geen opium maar wel polio gunt.
Genot:
-
Vroeger hadden de mensen een schuldgevoel omdat ze te veel genoten, of überhaupt genoten, nu omdat ze te weinig genieten van wat ze hebben.
Interviews:
-
Interviews met Nederlandse schrijvers komen er meestal op neer dat ze
zeggen: "Na mijn werk kom ik thuis, dan heb ik gegeten, dan drinken mijn
vrouw en ik nog even een glaasje, dan trek ik mijn pantoffels aan, dan
ga ik naar mijn werkkamer en daar beleef ik met het schrijven van twee
pagina's het gelukkigste moment van mijn dag."
Katholieken:
-
Katholieken, zijn dat niet ook alweer van die mensen van wie, als ze
dood zijn, in de Volkskrant steevast een overlijdensadvertentie staat
met honderdachtentwintig namen van kinderen en kleinkinderen eronder?
Luiheid:
-
Ik hou van niks doen, dus probeer ik ook zo veel mogelijk niks te doen.
De straf ervoor is dat ik soms heel hard moet werken .... Ik werk
vanzelf alleen zo hard om tijd over te houden. Om niks te doen.
Pedofilie:
- Een pedofiel gaat bij de padvinderij, zoals pyromanen bij de vrijwillige brandweer.
Poëzie:
- Nederland is een land waar niemand gedichten leest en iedereen ze schrijft.
Vrouwen:
- Een mooie vrouw mag best, als ze bovendien een beetje dom is.
(Al deze lemma's komen uit "De buitenkant" van Gerrit Komrij)
-
If a man does not make new acquaintances as he advances through life, he
will soon find himself left alone. A man, Sir, should keep his
friendship in conctant repair.
- A short letter to a distant friend
is, in my opinion, an insult like that of a slight bow or a cursory
salutation. .... Yet it must be remembered, that he who continues the
same sort of life in the same place, will have little to tell.
-
There is nothing, Sir, too little for so little a creature as man. It is
by studying little things that we attain the great art of having as
little misery and as much happiness as possible.
- Labouring man who work hard, and live sparingly, are seldom or never troubled with low spirits.
-
If therefore the profession you have chosen has some unexpected
inconveniences, console yourself by reflecting that no profession is
without them; and that all the importunities and perpexities of business
are softness and luxury, compared with the incessant cravings of
vacancy, and the unsatisfactory expedients of idleness.
- Poetry,
indeed, cannot be translated; and therefore, it is the poets that
preserve languages; for we would not be at the trouble to learn a
language, if we could have all that is written in it just as well in
translation.
- A man will please more upon the whole by negative
qualities than by positive; by never offending, than by giving a great
deal of delight. In the first place, man hate more steadily than they
love; and if I have said something to hurt a man once, I shall not get
the better of this, by saying many things to please him.
- The world
has few greater pleasures than that which two friends enjoy, in tracing
back, at some distant time, those transactions and events through which
they have passed together.
- Be not angry that you cannot make others as you wish them to be, since you cannot make yourself as you wish to be.
-
You cannot spend money in luxury without doing good to the poor. Nay,
you do more good to them by spending it in luxury, you make them exert
industry, whereas by giving it, you keep them idle.
- Wine makes a
man better pleased with himself. I do not say that it makes him more
pleasing to others .... The danger is, that while a man grows better
pleased with himself, he may be growing less pleasant to others.
-
The great direction which Burton has left to men disordered like you,
is this, Be not solitary; be not idle: which I would thus modify;- If
you are idle, be not solitary; if you are solitary, be not idle.
- He
whose inclination prompts him to cultivate your friendship of his own
accord, will love you more than one whom you have been at pains to
attach to you.
- Every man desires to see of what he has read; but no
man desires to read an account of what he has seen: so much does
description fall short of reality. Description only excites curiosity:
seeing satifies it. (Een aantal uitspraken van Samuel Johnson zoals opgeschreven door James Boswell in zijn biografie van Johnson)
Safety first:
Een autobestuurder in Bombay
Was iemand, die alles zo domday
Dat al het verkeer
Bij 't zien van dat heer
Maar liefst over Eindhoven omray
No pay, no play:
"I may be good for nothing"
the light young maiden said,
"but I won't be bad for nothing,
at least not in your bed."
Cake and egg!:
My cook, she is a grand ol' gal
and thinks me quite a guy,
that's why between the two of us
it's always cook an' I.
(van John O'Mill)
-
De paarden onderscheidden zich in niets van de mensen. Zij bezweken aan
het Noorden, aan het werk dat hun krachten te boven ging, aan de
slechte voeding, aan het slaan, en ook al kregen zij duizendmaal minder
te verduren dan de mensen, toch bezweken ze eerder dan de mensen. En ik
begreep waar het om draaide, namelijk dat de mens geen mens was geworden
omdat hij door God is geschapen, en niet omdat hij zo'n wonderlijke
vinger, een duim, heeft aan iedere hand. Maar omdat hij fysiek sterker
is dan andere dieren, meer kan verdragen, en in de laatste plaats omdat
hij zijn geest met succes heeft gedwongen zijn lichaam te dienen.
- Hardop zeggen dat het werk te zwaar was, was
voldoende om de kogel te krijgen. Op elke opmerking aan het adres van
Stalin, hoe onschuldig ook, stond de doodstraf. Zwijgen wanneer er
"Hoera voor Stalin" werd geroepen was voldoende om de doodstraf te
krijgen. Zwijgen is agitatie, dat is vanouds bekend.
- Ik heb meer dan eens gemerkt dat gevangenschap, vooral in het Noorden,
de mensen als het ware conserveert: hun geestelijke groei, hun talenten
verstarren op het niveau dat zij ten tijde van hun arrestatie hadden.
- Andrejev tastte in de zak van zijn jekker
naar een kruimeltje van het Amerikaanse wittebrood dat hij van zijn
middagrantsoen had bewaard. Er waren duizenden manieren om het genot van
eten te verlengen. Je kon likken aan dit brood tot het uit je handpalm
verdwenen was; je kon er kruimeltjes afbreken, heel kleine kruimeltjes,
en op ieder kruimeltje zuigen, het met je tong in je mond omdraaiend. Je
kon het op de altijd hete kachel roosteren en de donkerbruine,
verbrande stukjes - nog net geen beschuit, maar ook geen brood meer -
opeten. Je kon het brood met een mes in heel dunne plakjes snijden en
dan pas roosteren. Je kon het brood ook met warm water koken, het eerst
aan de kook brengen, dan doorroeren en er een warme brij, een meelpap
van maken. Je kon het ook in koud water tot kleine stukjes verkruimelen,
en er dan zout op doen, dan kreeg je een soort broodpasta. Dat alles
moest Andrejev zien klaar te spelen in het kwartier dat hem nog restte
van de middagpauze. Hij at zijn brood op zijn eigen manier op. In een
klein conservenblikje werd water aan de kook gebracht, smakeloos
sneeuwwater, groezelig door de kleine stukjes verkoold hout en de
naalden van de dwergden, die in het blikje waren gevallen. Andrejev deed
zijn brood in het ziedende water en wachtte. Het brood zwol op als een
spons, een witte spons. Met een stokje, een spaander, viste Andrejev de
hete stukjes spons op en bracht ze naar zijn mond. Het doorweekte brood
smolt ogenblikkelijk weg in zijn mond.
- "Luizen hebben is
natuurlijk een begrip dat nader moet worden gepreciseerd. Een stuk of
tien luizen in je ondergoed telt niet mee. Het begint anderen, de
dokters en barakgenoten, pas te verontrusten als je bij iemand de luizen
zo van zijn kleren kunt plukken en als zijn trui vanzelf beweegt door
de luizen die zich erin genesteld hebben."
-
Solovjov, die veroordeeld was wegens een vluchtpoging en het eten van
mensenvlees, lag in het ziekenhuis bij te komen en hij vertelde graag
hoe hij en zijn kameraad bij de voorbereiding van hun vlucht met opzet
een derde hadden meegenomen: "voor het geval dat we honger zouden
krijgen." De vluchtelingen waren lang, bijna een maand, onderweg. Nadat
ze de derde man hadden gedood en deels opgegeten, deels gebraden hadden
"voor onderweg" gingen de twee moordenaars ieder huns weegs - ze waren
allebei bang om op een nacht door de ander vermoord te worden.
- "De gevangenbewaarder denkt minder aan zijn sleutels dan de gevangene aan ontvluchten." (Varlam Sjalamov)
- Carla en Frank van Putten, moeder en zoon:
"En
dan gaan we nu gezellig ergens een tompouce eten, hè Frank?" "Reuze
gezellig moeder!" (Denkt: Ik wil geen tompoes. Ik wil een naakte
vriendin insmeren met slagroom... Maar ik héb geen vriendin.)
(Van Kooten en de Bie)
Een jaar na de dood van hun vader Antonio komen de zoons Vicente en José en dochter Carla bij elkaar in het vakantiehuis van hun vader om daar te gaan klussen zodat ze het huis goed kunnen verkopen.
