Dvd: Der Fotograf

Der Fotograf (Tsjechië, 2015): 130 min: Regisseur Irena Pavlásková

 

 

 

Tsjechische films staan toch wel bekend om hun speelse benadering van de menselijke seksualiteit. "Der Fotograf" had misschien  ook een Franse film kunnen zijn, maar het is moeilijk om je voor te stellen dat deze film uit Groot-Brittannië of de Verenigde Staten zou komen.

 

"Der Fotograf" is geïnspireerd op het leven en werk van de wereldberoemde Tsjechische fotograaf, van vooral ingekleurde naaktfoto's, Jan Saudek. Ik vind het werk van Jan Saudek zeer verfrissend en daarom wilde ik deze film graag zien, hoewel er hier geen sprake is van een echte biografische film.

Leuk aan "Der Fotograf" is natuurlijk vooral omdat de film goed laat zien hoe Jan Saudek te werk ging bij het maken van zijn foto's. Saudek leidde een nogal chaotisch leven. Hij was getrouwd, had kinderen, maar hij sliep ook zeer vaak met zijn modellen. 

 

Ik vind "Der Fotograf" een uiterst onderhoudende film die in prachtige kleuren is gefilmd. Mijn dvd is een Duitse uitgave, Duits gesproken zonder ondertiteling. Mijn Duits is net goed genoeg om de hele film zonder problemen te kunnen volgen.

 

Op IMDB krijgt "Der Fotograf" van 463 mensen een zeer teleurstellende waardering van 6,1.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Koudelka: Gypsies

Koudelka: Gypsies (Tsjechië, 1975 deze editie 2019): Uitgeverij Aperture

 

 

 

De uitgave van "Gypsies" die ik heb is een heruitgave uit 2019 op veel kleiner formaat van het oorspronkelijke boek uit 1975 van de Tsjechische fotograaf Josef Koudelka (1938). Gypsies, in het Nederlands zigeuners, is de verouderde naam voor de bevolkingsgroep die zichzelf het liefst Roma noemt.

 

Om maar te beginnen met het lullige kleine formaat. Toen ik het boek kocht op marktplaats wist ik niet dat ik zo'n kleine uitgave kocht. Dat was een flinke teleurstelling, maar het boekje was ook niet duur.

Sinds de eerste uitgave in 1975 heeft Koudelka bij heruitgaven van "Gypsies" steeds de oorspronkelijke volgorde van de foto's gewijzigd en hier en daar wat foto's toegevoegd. Dit alles om de foto's in zijn boek zo optimaal mogelijk te presenteren. In deze uitgave uit 2019 staan 109 foto's die Koudelka heeft gemaakt tussen 1962 en 1971, voornamelijk in Slowakije. De foto's zijn zo gepresenteerd dat steeds op de rechterbladzijde een foto staat (de horizontale foto's een kwartslag gedraaid) en de linkerbladzijde leeg is. Achterin het boek staat waar en wanneer de foto's genomen zijn.

 

De grote kracht van Koudelka ligt in zijn portretten. De meeste portretten zijn groepsportretten, waarop vaak veel kinderen staan. Ik vind de meeste foto's in het boek schitterend, ik zou graag een aantal van zijn foto's op posterformaat aan de muur hebben hangen.

 

Als ik nog een keer de herziene editie uit 2011 met foto's van een veel groter formaat voor een redelijke prijs tegenkom, dan koop ik die gelijk.

 

Voor een aantal foto's uit "Gypsies", klik hier.

 

Deze bespreking is van 27 augustus 2025. Inmiddels heb ik de dubbel zo grote Duitstalige uitgave van Steidl met als titel "Roma" uit 2011 gekocht. Je ziet meteen wat een verschil het grotere formaat voor het kijkplezier uitmaakt. Daar bovenop komt dat de foto's in deze uitgave ongelooflijk mooi zijn afgedrukt. Ik denk dat "Roma" het boek met de mooist afgedrukte zwart-wit foto's is dat ik ken. Het grote boek uit 2011 houd ik zelf, het kleinere boek uit 2019 heb ik cadeau gegeven aan een vriend.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: Otesánek

Otesánek (Tsjechië, 2000): 126 min: Regisseur Jan Svankmajer

 

 

 

In september heb ik een flink aantal korte films van de Tsjechische regisseur van surrealistische en animatiefilms, Jan Svankmajer, gezien. Niet alles vond ik even goed, maar al met al was ik toch aardig onder de indruk. Ik wil al zijn films gaan zien.

 

"Otesánek", Engelse titel "Little Otik" is duidelijk een film die alleen maar door Jan Svankmajer in samenwerking met zijn vrouw Eva, gemaakt kan zijn. Een kinderloos echtpaar, waarvan vooral de vrouw enorm verlangt naar een kind, speelt de hoofdrol. De man graaft een boomstronk op die enigszins aan een kind doet denken en de vrouw adopteert het als haar kind. Ze legt de boomstronk in een bed, geeft het borstvoeding en de boomstronk komt tot leven. 

De boomstronk krijgt als naam Otik, naar de vader van de man, en wil steeds meer eten. De situatie loopt volledig uit de hand als eerst de kat en vervolgens een aantal mensen verdwijnen.

 

Ik vind "Otesánek" een heerlijke combinatie van een surrealistische film, een animatiefilm en horror. Een zeer originele film die op geen enkele andere film die ik ken, lijkt.

 

Op IMDB krijgt "Otesánek" van 7.300 mensen een waardering van 7,3.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Josef Koudelka: Ruins

Josef Koudelka: Ruins (Tsjechië, 2020): 368 blz: Uitgeverij Thames & Hudson

 

 

Na afloop van de middelbare school zou ik met drie vrienden en een leraar klassieke talen op fietsvakantie naar Italië gaan. Ik was te lui om te werken en het geld kwam niet uit de hemel vallen, dus ik kon niet mee. Ik ben zelf toen naar Zuid Zweden gefietst op een soort van no-budget vakantie.

 

Peter, leraar Grieks op onze middelbare school, had behalve klassieke talen ook archeologie gestudeerd. Ze kwamen tijdens hun fietstocht van Milaan naar Palermo regelmatig langs archeologische opgravingen. Twee van mijn vrienden waren daar erg in geïnteresseerd. Kees, de derde vriend, vond het allemaal maar "een hoop ouwe stenen" hetgeen hij in zijn sappig Brabantse dialect zei. Wij waren verontwaardigd.

De Tsjechische fotograaf Josef Koudelka heeft voor "Ruins" 28 jaar lang langs allerlei archeologische vindplaatsen rond de Middellandse Zee gereisd. Hij heeft van alle plekken panoramafoto's gemaakt, niet alleen horizontale maar ook verticale. Daarbij heeft hij geen pogingen gedaan om de ruïnes op hun voordeligst te fotograferen, maar meer op de manier die aansloot bij zijn gemoedstoestand van het moment. 

"Ruins" is een mooi uitgegeven, lijvig boek. De 11 inleidende tekstbladzijden heb ik doorgelezen, zonder daarvan veel op te steken. De panoramafoto's staan steeds op de rechterbladzijde met bijschrift. Op de linkerbladzijde staan soms wat tekstfragmenten van allerlei herkomst. Deze tekstfragmenten heb ik niet gelezen. Na het bekijken van het boek verzucht ik net als Kees destijds: "een hoop ouwe stenen". Het boek is duidelijk niet aan mij besteed.

   

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Josef Koudelka: Exiles

Josef Koudelka: Exiles (Tsjechië, 1988): 75 Zwart-wit foto's: Uitgeverij Thames & Hudson

 

 

Josef Koudelka (10-01-1938) is een Tsjechische fotograaf die beroemd is geworden met de foto's die hij heeft gemaakt van de invasie van Tsjecho-Slowakije door de Sovjet-Unie na de Praagse lente in 1968. Hij was gevlucht naar het westen en had zijn foto's meegenomen. Later is Koudelka lid geworden van het fotoagentschap Magnum, waar de wereldberoemde Franse fotograaf Henri Cartier-Bresson hem als zijn gedroomde opvolger zag. De beste foto's van Koudelka hebben veel weg van die van Cartier-Bresson, alleen is het aantal minder geslaagde foto's bij Koudelka aanzienlijk groter dan bij Cartier-Bresson.

 

In "Exiles" staan 75 zwart-wit foto's die Koudelka al rondzwervend door West-Europa heeft gemaakt tussen 1968 en 1987 met drie foto's uit 1994 die toegevoegd zijn aan de nieuwe editie uit 2014 die ik in mijn bezit heb. De foto's zijn onderverdeeld in 7 secties. Ik kan geen goede reden voor juist die onderverdeling bedenken. Een aantal mensenfoto's vind ik prachtig, dat zijn er ongeveer 15 van de 75. Van het overgrote merendeel van de overige foto's vraag ik mij af waarom ze in het boek terecht zijn gekomen.

Al met al vind ik "Exiles" een schitterend uitgegeven boek met afdrukken van hoge kwaliteit, waarvan helaas de meeste foto's mij niet zoveel zeggen.

Voor een aantal foto's van Josef Koudelka, klik hier.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

1: Buurman en buurman

Buurman en buurman (Tsjechië, 1974-heden): 6 tot 8 minuten per aflevering: Regisseur Ludomir Benes

"Buurman en buurman" is een Tsjechische animatieserie waarin de avonturen van de vrolijk in huis en daarbuiten er op los klussende doe-het-zelvers Pat en Mat (in het Nederlands simpelweg buurman en buurman) centraal staan. Er zijn sinds 1974 al ruim 100 afleveringen van deze serie gemaakt. In iedere aflevering heeft een van beide mannetjes een probleem. Hij roept er zijn buurman bij en samen proberen ze om het probleem op te lossen. Meestal is aan het eind van de aflevering het oorspronkelijke probleem opgelost op een zeer onconventionele manier en bijna altijd is er een ongelofelijke troep gemaakt in of buiten huis.

Standaard is dat de buurmannen tegen het einde van de aflevering zeggen "Zo, het is klaar!" of zoals de Tsjechen zeggen "A je to!". Even later volgt te midden van de puinzooi die ze gemaakt hebben de uitroep: "Niets meer aan doen" en schudden ze elkaar de hand.

Volgens mij hebben de makers van "Buurman en buurman" heel goed naar Laurel en Hardy gekeken. Bij iedere sketch van "Buurman en buurman" moet ik onmiddellijk denken aan "The music box" van dat duo, ook al zo'n onsterfelijke klassieker.

Ik denk dat de makers van "Wallace en Gromit" op hun beurt weer zeer goed naar "Buurman en buurman" hebben gekeken.

Ik ga hier niet beweren dat ik de filmpjes van "Buurman en buurman" de meest fantastische filmpjes vind, die ik ooit gezien heb. Ze staan in mijn film top 100 toch op de eerste plaats omdat ik bij het zien van een aflevering van "Buurman en buurman" altijd ontzettend moet lachen. Een of twee filmpjes van "Buurman en buurman" is een perfecte remedie tegen een slecht humeur.

In het Tsjechisch zijn de filmpjes gemaakt zonder de buurmannetjes een stem te geven. In het Nederlands is er die geniale toevoeging van de stemmen van Kees Prins en Simon van Leeuwen. Hun stemmen maken van goede animatiefilmpjes geweldige animatiefilmpjes. Voor het Nederlandse publiek van "Buurman en buurman" zijn de toegevoegde stemmen niet meer weg te denken.

Op IMDB krijgt "Buurman en buurman" van een kleine 1.600 mensen een waardering van 8,6.

Over het algemeen denk ik dat het aantal mensen dat een film of televisieserie heeft gewaardeerd op IMDB wel een redelijk indicatie geeft van hoe veel mensen de film hebben gezien. In dit geval denk ik dat het cijfer getalsmatig veel te laag ligt. Ik vermoed dat alleen al in Nederland meer dan de helft van de mensen wel een of meerdere filmpjes van "Buurman en buurman" op de televisie voorbij heeft zien komen.


  

Dit is de laatste aflevering van mijn 100-delige serie besprekingen van mijn favoriete films en televisieseries.

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Jaroslav Hasek: De lotgevallen van de brave soldaat Svejk

Jaroslav Hasek: De lotgevallen van de brave soldaat Svejk: Met illustraties van Josef Lada (Tsjechië, 1920-1923): 859 blz: Vertaald door Roel Pieters (2001): Uitgeverij Pegasus

Toen de Nederlandse schrijver Jan Cremer werd gevraagd wat voor boeken hij las, antwoordde hij: "Ik lees geen boeken, ik schrijf boeken". Maar van de boeken die hij wel gelezen had, was "De lotgevallen van de brave soldaat Svejk" zijn favoriete roman.

Het basisgegeven van het boek is goed. Svejk is (afgaande op de prachtige tekeningen van Josef Lada) een niet al te lange gezette man met een stoppelbaardje en kort haar. Hij is niet al te snugger, maar heeft een soort boerenslimheid waarmee hij het een heel eind redt. Steeds als Svejk iets gevraagd (of bevolen) wordt, doet hij letterlijk wat de ander hem vraagt. Dat leidt tot vele komische situaties. Ook heeft Svejk steeds allerlei verhalen te vertellen. Zo verkoopt hij honden en weet smakelijk te vertellen hoe hij mensen honden die ze niet willen hebben weet aan te smeren.

Ik heb het boek maar gelezen tot bladzijde 208. Dat ligt niet aan de vertaling van Roel Pieters die uitstekend in hedendaags Nederlands de avonturen van Svejk tot leven brengt, maar wel aan de humor die me niet zo ligt, en wat is een humoristisch boek waard als je niet valt voor de humor.

De illustraties van Josef Lada zijn geweldig. Ik zag een klassieker uit de wereldliteratuur nooit eerder zo mooi geïllustreerd, met mogelijke uitzondering van de tekeningen van Jacques Tardi bij "Reis naar het einde van de nacht" van Céline.

  

Daniela Mrazkova: Saudek

Daniela Mrazkova: Saudek (Tsjechië, 2006): 443 blz: Uitgeverij Taschen

De uitgeverij Taschen is bekend geworden door de uitgave van duur uitgevoerde kunstboeken die in grote oplagen gedrukt worden en daardoor relatief goedkoop verkocht kunnen worden. Voorbeelden zijn "Oog in oog" van Frans Lanting, "1000 families" van Uwe Ommer, "Afrika" van Leni Riefenstahl en nu dan "Jan Saudek" van Daniela Mrazkova.

Jan Saudek is een Tsjechische fotograaf, die vooral bekend is door zijn erotische, provocerende foto's. Hij fotografeert meestal in zwart-wit, kleurt zijn foto's naderhand in en dateert ze alsof ze een eeuw oud zijn. Dit boek geeft een fascinerend overzicht, ik vind het een van de mooiere fotoboeken die ik ken, maar ik kan me voorstellen dat er mensen zijn die er van gruwen.  

     

 

Voor een aantal foto's van Jan Saudek, klik hier.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.  

 

Franz Kafka: De gedaanteverwisseling

Franz Kafka: De gedaanteverwisseling (Tsjechië, 1915): 88 blz: Vertaald door Willem van Toorn (2009): Uitgeverij Athenaeum-Polak & van Gennep

Toen Gregor Samsa op een ochtend uit onrustige dromen ontwaakte, ontdekte hij dat hij in zijn bed in een reusachtig ondier was veranderd. Zo begint "De gedaanteverwisseling".

De hoofdpersoon van het verhaal, een handelsreiziger is in een tor veranderd. Aanvankelijk denkt hij dat het wel weer over zal gaan, maar geleidelijk aan wordt duidelijk dat hij een tor is en een tor zal blijven.

In eerste instantie wordt hij nog gevoerd, maar later wordt hij aan zijn lot overgelaten. Dan als Samsa is overleden ziet de toekomst voor zijn familie er weer gunstig uit.

"De gedaanteverwisseling" is een prachtig beklemmend verhaal.