Adriaan van Dis: Ik kom terug (Nederland, 2014): 284 blz: Uitgeverij Atlas Contact
Als ik mijn leeslijsten nakijk blijkt dat ik aardig wat van Adriaan van Dis heb gelezen: "Indische duinen", "Het beloofde land", "In Afrika", "Palmwijn", "Een barbaar in China" en "Casablanca". Ook blijkt daaruit dat ik nooit erg enthousiast was over de boeken van Adriaan van Dis, alleen "Indische duinen" heb ik met twee sterren gewaardeerd, zijn andere boeken met één of zelfs nul sterren.
Ik ben altijd fan geweest van "Hier is Adriaan van Dis", zijn programma over boeken uit de jaren 80. Ook ben ik een fan van Adriaan van Dis als presentator van reisprogramma's als "Van Dis in Afrika" en "Van Dis in Indonesië".
Het lag voor de hand dat ik "Ik kom terug" nooit zou lezen, maar het boek kreeg zulke enthousiaste besprekingen dat ik het toch geprobeerd heb en daar heb ik geen spijt van gekregen. Ik vind "Ik kom terug" veruit het beste boek van Adriaan van Dis en zelfs één van de mooiste boeken uit de Nederlandse literatuur of ik het nu een roman of een memoire moet noemen.
Adriaan van Dis is net na de oorlog geboren in Indonesië. Hij heeft al jaren weinig contact met zijn hoogbejaarde moeder (98 jaar oud!) totdat zijn moeder hem eerst af en toe begint te bellen en daarna steeds vaker. Adriaan zoekt haar op en er ontstaat een band waarbij de moeder steeds meer vertelt over haar verleden. Intussen heeft haar moeder een eigen agenda, ze wil euthanasie laten plegen, maar haar huisarts is het daar absoluut niet mee eens.
"Ik kom terug" is een zeer ontroerend boek over een moeder- zoon relatie. Het boek leest erg makkelijk weg. Adriaan van Dis gebruikt korte zinnen en bovendien is het een vrij kleine paperback met een groot lettertype. Het Nederlands van Adriaan van Dis is zeker niet het mooiste Nederlands dat ik gelezen heb, maar wel zeer effectief. Om een idee te geven volgen hier weer een aantal citaten:
Als ik nog meer van haar wou weten, moest ik opschieten.
- "Zal ik je helpen? Jij vertelt en ik schrijf op." Ik haalde het aantekenboekje uit mijn binnenzak en wapperde er dreigend mee voor haar ogen.
Ze keek me wantrouwend aan. "Ik heb het heus wel gezien, hoor."
"Het zijn maar losse aantekeningen."
"Ben je soms van plan een boek over me te schrijven?"
"Misschien, als je wat minder liegt."
Ze lachte schamper. "Hoor wie het zegt."
"Zou je er bezwaar tegen hebben?"
Ze glunderde. "Alleen over mij?"
"Je krijgt de hoofdrol."
- Wat knaagde was onze "voor wat hoort wat"-overeenkomst: zij de verhalen, ik de pillen. De huisarts had ik niet kunnen overhalen, al bleek haar codicil nog steeds geldig en actueel, en zonder zijn medewerking kon ik niets beginnen. Ook zocht ik op internet naar organisaties die zelfmoordenaars een helpende hand bieden. Het krioelde van de gifmengers in Nederland. Ja, ik kon zelfs een zakje dodelijke pillen op een geheime plek ophalen.
- Ze had altijd met haar kapitaal gewicheld, maar wat was er nog van over? Waar leefde ze eigenlijk van? De kosten van het rusthuis overtroffen al jaren haar pensioen. Iets dat ik nog maar net wist, de directrice had me aangesproken op een huurachterstand.
- "Dat klinkt niet goed, zo vereenzaam je."
"Eenzaam, ik? Nou moet je niet overdrijven, zoveel geef ik ook weer niet om mensen."
- In haar kleding hield ze al helemaal geen stand meer op: trainingsbroeken, fluorescerende streepkousen, bonte klittenbandstappers - de carnavalsaanbieding van het postorderbedrijf was goed bestudeerd.
- Ze pakte mijn hand. "Ik wil niet naar het ziekenhuis."
"We houden je thuis, verzorgen je tot je laatste snik ..." Het klonk edelmoedig, maar ik dacht ook aan mijn agenda, die ik al weken niet had durven inkijken.
- Mijn moeder won aan kracht en ik leefde als een bejaarde: samen aan de ochtendkoffie, samen de krant, samen eten (ook ik kreeg een koffertje), samen de middagthee (lauw, zonder koekjes want haar tandvlees deed steeds meer pijn), samen naar de radio luisteren, samen lezen, televisiekijken.
