Nicolien Mizee: Faxen aan Ger: Deel 5: Een licht bewoond eiland

Nicolien Mizee: Faxen aan Ger: Deel 5: Een licht bewoond eiland (Nederland, 2022): 444 blz: Uitgeverij van Oorschot

 

 

 

Het 5e deel van Faxen aan Ger "Een licht bewoond eiland" loopt van van februari tot en met juli 2000. Als Mizee in dit tempo doorgaat kunnen we nog heel wat faxboeken verwachten. Of haar lezers daar op zitten wachten weet ik niet. "Een licht bewoond eiland" is natuurlijk weer zeer onderhoudend, licht leesvoer. Maar het is ook méér van hetzelfde. Voor mij de hoogste tijd om weer eens wat anders te gaan lezen. Ik denk sowieso dat je de "Faxen aan Ger" beter gedoseerd kunt lezen dan een aantal delen achter elkaar wat ik nu heb gedaan. Maar Nicolien Mizee is ontegenzeggelijk een aanwinst voor de Nederlandse letteren.

 

Citaten:

- Tegen elven kwam ik thuis. Licht aan, verwarming aan, poes aaien, jas aan de kapstok, theewater opzetten, antwoordapparaat beluisteren. Twee boodschappen, zag ik.

 "Dit is je moeder. Je bent een verwend, egoïstisch kreng en ik hoef je voorlopig niet meer te zien." Rang, hoorn op de haak.

 

- "Daar heb je nou comités voor," zei ik, "om te ontdekken wat je niet wil, en zo over te houden wat je wel wil."

- Ik wou je al een tijd iets zeggen, maar vergat het steeds. Ik wou je zeggen dat ik het erg fijn vind dat je je altijd alleen maar in algemene, gunstige zin over mijn faxen uitlaat. Dat geeft me een immense vrijheid. Mijn faxen hebben geen literaire pretentie, ze hebben zelfs geen enkele pretentie, evenmin als gedachten dat hebben. Met kritiek zou ik dus niets aankunnen, behalve dat die me diepongelukkig zou maken. Ik geloof dat jij dat wel begrijpt, ik denk dat het voor jou volkomen vanzelfsprekend is, en toch wilde ik het je een keer zeggen, want hoewel het voor jou vanzelfsprekend is, zou het dat voor niemand anders zijn.

- Nee hoor, ik zou van mijn leven niet met een man willen samenleven. Ook ik zou onmiddellijk in het gebruikelijke rolpatroon stappen. Dat merk ik vaak in mijn omgang met mannen. Als de man zich niet op z'n gemak voelt, is het mijn schuld. En dan ga ik hem een beetje steunen, hem belangstellend aankijken en een paar keer gelijk geven, totdat hij weer is bijgedraaid.

 

- Net toen ik boven de la met toiletartikelen stond (vind jij "toilet" ook zo'n stom woord? Ik vind het een akelig, burgerlijk woord, voor mensen die in kleine huisjes wonen, schoon en netjes lijken, maar stiekem in hun neus peuteren, pornofilms kijken en op de Centrumpartij stemmen), ging de telefoon.

 

- Ik vind dat je nóóit hardop mag zeggen dat iemand lelijk of onaantrekkelijk is. 

 

- Ik hou niet van oordelen die niet strikt persoonlijk zijn.

 

- Groepsdenken is de voorloper van moord.

 

- Laatst moest Bio in haar schoolschrift woorden met een "ei" opschrijven. "Gezeik," schreef ze.

 

- Als iemand nog eens langszij komt en wil aanmeren, mij best, maar ik denk niet dat ik er ooit nog moeite voor ga doen. Het past niet bij mij. Ik ben niet iemand die "op zoek is naar een relatie". Want alles wat daaraan verbonden is, ga ik niet doen. Veranderen, geven, inleveren, concessies doen en meer van dat soort onmogelijkheden. Vreedzame co-existentie, meer valt er bij mij niet te halen.

 

- Gek genoeg kan ik beter omgaan met zinnige dan met onzinnige kritiek. [lijkt mij heel normaal]

 

- Mijn ervaring, ook met het dansen, is dat het voor een schrijver goed is om iets volkomen anders te doen, liefst iets waar hij van nature niet goed in is, iets wat hem niet komt aanwaaien. Zeer sterke  concentratie op iets non-verbaals werkt bijzonder ontspannend. Je gaat ervan openstaan, net als toen je een kind was.

 

- Ik herinner me dat Wolkers in een interview ooit zei: "Die (Annemarie, die model stond voor Olga) was gek. Die had een kronkel in haar hoofd. Anders laat je zoiets moois toch niet kapot gaan?"

 Maar ik dacht toen al: wat voor moois eigenlijk? Dat dat arme kind de hele tijd maar moest liggen neuken met die man? Die verder geen enkele aandacht voor haar had?

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Nicolien Mizee: Faxen aan Ger: Deel 4: Hoog en laag springen

Nicolien Mizee: Faxen aan Ger: Deel 4: Hoog en laag springen (Nederland, 2021): 442 blz: Uitgeverij van Oorschot

 

 

 

Het 4e deel van Faxen aan Ger "Hoog en laag springen" loopt van juni 1999 tot februari 2000. De ouders van Nicolien hebben besloten om haar eenmalig een flinke som geld te geven. Nicolien peinst erover wat ze ermee moet doen, op de bank zetten of gebruiken als gedeeltelijke betaling van haar huis. Het Orakel raadt haar aan om het gewoon lekker uit te geven en er leuke dingen van te doen. Nicolien verbreekt haar relatie met Louise, maar ze blijven nog wel samen stijldansen. Er gebeurt niet zo heel veel, maar alles is prachtig beschreven. Deel 5 heb ik ook al besteld.

 

Citaten:

- Mijn moeder is in staat om aan de hele wereld te vertellen dat ik dol ben op rooie kool, en Ger, dan kan ik haar bedelven onder pamfletten waarin ik het tegenovergestelde beweer, ik kan het door een megafoon in haar oor toeteren: ze zal altijd blijven denken dat ze het écht beter weet. Zoals ik ook heteroseksueel ben en binnenkort een leuke baan als tandartsassistente ga zoeken.

- Hoe dwingender de presentatie, hoe groter het verzet bij de luisteraar. We kunnen de grootste waarheden beter in een klein terzijde zetten. Dat behoedt ons ook voor discussie.

 

- Ik denk dat ik daarom ook niet tegen discussies kan: ik ben ervan overtuigd dat mensen in hun hoofd slechts plaats hebben voor één denkbeeld. Dan kun je hoog en laag springen, daar verandert niets meer aan.

 

- "Wat was het leukste van het kamperen?" vroeg ik Bio toen ze terugkwamen van drie dagen kamperen met Toon in de Ardennen om de zonsverduistering te zien.

 "Tomatensoep eten in de slaapzak," zei ze.

 

- Als je vijftig bladzijden eigen tekst voorleest, word je behoorlijk met jezelf  geconfronteerd. Als tekst is het volgens mij in orde. De waarde kan ik niet beoordelen, maar het is een eenheid, het loopt als een trein en meer kan ik niet doen.

 

- Ikzelf geef niks om abstracte schilderkunst ... en vind: laat ze die flauwekul maar ophangen, laat generaties kunstacademiestudenten maar bloedig proberen nog origineler dan origineel te zijn, laat hordes kunstcritici maar onleesbare geschriften schrijven en zich bezighouden met het prediken van het belang ervan, zolang ik er maar niet naar hoef te kijken en gewoon met mijn museumkaart naar Rembrandt mag.

 

- Ik ben zelf een ongeduldige lezer, heb er een hekel aan om terug te bladeren en hecht eraan dat het soepel te volgen is.

 

- Het gedrag van Jochem uit Beverwijk raakte me als een bliksem die inslaat in een vergeet-me-nietje. 

 

- Niets is te gering om beschreven te worden. Als je maar weet wat je wil zeggen en dat dan zo goed mogelijk doet.

 

- Wat-ie zei, begreep en herkende ik wel allemaal, maar als iemand een uur lang, zonder éénmaal te lachen, zit te beweren hoeveel gelukkiger hij is zonder geld en daarbij afgeeft op rijke mensen die niet weten wat leven is, krijg je toch niet het gevoel dat-ie dolgelukkig is.

 

- "Ik hou van primair werk," zei ik, "een boek schrijven of een pan eten maken. Of iemand iets heel goed uitleggen, dat snap ik ook nog. Maar alles wat daar te ver van verwijderd raakt, onttrekt zich aan mijn waarneming. Daar kan ik me niks bij voorstellen."

 

- Zeuren, klagen, blijven steken in chagrijn, niet alles op alles zetten om het beste van je leven te maken, dat is misschien wel de enige doodzonde.

 

- De keelpijn was, toen ik thuiskwam, zo verschrikkelijk dat ik mijn spuug zo lang mogelijk opspaarde om het ten einde raad allemaal in één keer door te slikken, met het gevoel een rol prikkeldraad door een te nauwe opening te duwen.

 

- Eigenlijk vind ik dat je zó hoort te schrijven dat iemand als ik, met een modale intelligentie en interesse, alles in één keer begrijpt.

 

- Liefde is een rebelse vogel die zich door geen wet laat vangen.

 

- Nabokov zegt dat de basis van literatuur "the irrational belief in the goodness of man" is.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Nicolien Mizee: Faxen aan Ger: Deel 3: Allesverpletterende

Nicolien Mizee: Faxen aan Ger: Deel 3: Allesverpletterende (Nederland, 2019): 383 blz: Uitgeverij van Oorschot

 

 

 

Na de eerste 2 delen van "Faxen aan Ger" heb je het idee dat je  Nicolien Mizee wel zo'n beetje kent. Ze is niet in staat om te werken, heeft daarom een Wajong-uitkering, ze heeft een vriendin met wie ze op lesbisch stijldansen zit en ze schrijft onbekommerd over de kleine dingen in haar eigen leven op een zeer humoristische manier. Ook deel 3 "Allesverpletterende" is een zeer onderhoudend brievenboek. 

 

Citaten:

- Ik weet niet of jij veel overeenkomsten ziet tussen de hier geschetste Nicolien en degene die jij kent, maar ik kon ze nooit ontdekken, behalve mijn taalvaardigheid. En, hongerig mijn moeder gelukkig te maken met de énige kwaliteit die ik bezat, ontwikkelde ik mijn verbale vermogens tot ik wel niets anders leek dan een lopende zinnenvlechter.

 

- Voor mijn moeder is vrouwelijkheid: een lieve vrouw die zich wegcijfert voor haar (zielige) man en hem zijn overspelige avonturen gunt, omdat ze begrijpt dat hij dat nodig heeft. Vrouwen die carrière willen maken (vooral in "mannenberoepen" zoals arts, buschauffeur) zijn verwerpelijk, en ook vrouwen die plezier hebben in seks, of in vrouwenvriendschappen, "meidenlol".

 

- O ja: iets wat ik vannacht nog bedacht, is dat mijn waanzinnige afkeer voor opsommingen, te veel woorden, mijn onvermogen naar uitleg te luisteren of zelfs maar een gebruiksaanwijzing te lezen, kortom, mijn paniekerige weerzin jegens alle tekst die niet simpelweg een mededeling is, misschien ook z'n wortels heeft in mijn moeders eindeloze, nooit ophoudende woordenvloed waarin nooit iets werd gezegd, maar alles werd uitgelegd, met eindeloze, overstelpende hoeveelheden details.

 

- ... terwijl je weet dat ik anders haak naar uw woorden als een hongerige haai ...

 

- En bovendien weet ik maar al te goed dat men moeilijk kan oordelen over eigen werk.

 

- Elke verboden kamer in onze geest leidt tot een verboden kamer in onze creativiteit.

 

- "Vroeger waren kinderen een noodzakelijk kwaad," zei Piet uit Beverwijk eens tegen me. "Je kreeg ze omdat je ze niet kon tegenhouden. Nu is het ongeveer zo dat je leven geen zin heeft als je ze niet hebt. En als ze er zijn, dan wordt alle energie erin gestopt om ze tot een succes te maken."

 

- "Als we later rijk zijn," zeg ik weleens tegen Louise, "dan huren we een majorettekorps dat elke dag een uur rondjes marcheert rond ons privézwembad. Met van die meisjes met iets te plompe benen in korte rokjes. En ik kijk vanuit mijn ligstoel en rook een sigaret."

 

- Bio zei vandaag: "Ik ben van plan om als ik jarig word, weer vijf te worden. En dan weer vier. En dan drie, twee, een, nul. En dan kruip ik lekker terug in mama's warme buik en ga ik heerlijk slapen."

 "En kom je er dan nooit meer uit?" vroeg ik.

 Ze dacht even na.

 "Soms, misschien. Maar niet te lang."

 Ja, die ziet de bui al hangen.

 

- Slankheid is verzet tegen het leven, en niet aantrekkelijk.

 

- Ik kan bijna naar niemand luisteren, geen discussie volgen, naar geen praatprogramma kijken, want alles maakt me razend. Ik heb een hekel aan de zwaarwichtigdoenerij van Armando en aan mensen die zich op secundaire wijze met kunst bezighouden, kortom, iemand die boeken óver Armando schrijft, lijkt me het toppunt van verschrikkelijkheid, slechts te overtreffen door het moeten lézen van zo'n boek.

 

- En als ik iets heel erg meen, verstop ik het liever in een terloopse bijzin dan dat ik het zo pontificaal opschrijf.

 

- "Papa, geloof jij in God?" vroeg Bio, van boven haar bord spaghetti.

 "Hoe kom je daar nou bij? Nou ... ja, eigenlijk wel."

 "Ja natuurlijk," zei Bio tevreden, "die mensen die in de kerk zitten te bidden, die doen dat ook niet voor niks." Ze nam weer een hap. "Voor God is de wereld een computerspelletje," zei ze ineens.

  

- Ik geloof dat een mens het beter in accuratesse dan in grote kicks kan zoeken.

 

- Ik raak buiten zinnen als ik me moet verantwoorden.

 Jij hebt me nooit ter verantwoording geroepen. Dat komt doordat je de meest ondogmatische mens bent die ik ken. Je hebt wel wat rare ideeën, maar dat is oud erfgoed en bovendien heb je daar alleen zelf last van.

 

- Het is slecht om de slechtheid van de ander niet te willen zien. Het leidt tot groter of kleiner misbruik en kan zich uitbreiden als een olievlek.

 

- Ik geloof dat bijna alle kwaad in de wereld voortkomt uit een overdaad aan emotie en een gebrekkig nadenken daarover, waardoor deze gevoelens verworden tot klakkeloos aanvaarde denkbeelden.

 

- Wat is een "genuanceerd oordeel" in hemelsnaam? Een lauw aftreksel van alle gangbare meningen van het moment?

 Laten we alsjeblieft allemaal zo exact mogelijk verwoorden hoe het voor óns is, alleen voor onszelf, niet voor een ander, dan zal het z'n eigen weg vinden in de grote zee van de samenleving.

 

- Democratie leidt tot klagen. Dat is heel goed, het is een vorm van vrijheid, maar het is niet iets om euforisch van te worden.

 

- "Vind jij eigenlijk niet dat je dankbaar moet zijn voor het feit dat jij wordt onderhouden door de staat?" vroeg An me gisteren.

 

- "Nee, dankbaar ben ik niet," zei ik, na goed nagedacht te hebben. "Ik vind het een teken van beschaving dat een maatschappij zijn gehandicapten onderhoudt. Anders liggen alle werkelozen te creperen op de straat, en dat is niet bevorderlijk voor de hygiëne en het straatbeeld."

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Jean Philipse: Into the Heart of Africa

Jean Philipse: Into the Heart of Africa (Nederland, 2017): 408 blz: Uitgeverij Travelmania

 

"Into the Heart of Africa" is een prachtig boek met vooral foto's  van mensen in verschillende Afrikaanse landen. Jean Philipse is in de volgende landen geweest: Madagaskar, Benin, Ethiopië, Namibië, Kaapverdië, Tanzania, Malawi en Zimbabwe. Het grootste aantal foto's in dit boek komen uit Madagaskar en Ethiopië, met name de Omo-vallei.

 

"Into the Heart of Africa", is het bewijs dat je niet een heel bijzondere fotograaf hoeft te zijn om prachtige foto's en een prachtig boek te maken. Als je iets moois ziet en je weet dat kundig te fotograferen, dan kan dat prachtige foto's opleveren. De portretten in dit boek zijn alle kleurrijk en er zitten een flink aantal erg mooie foto's tussen. De teksten in het boek lezen ook lekker weg. Ze zijn kort en informatief. "Into the Heart of Africa" is een prachtig boek!

 

Voor een aantal foto's uit "Into the Heart of Africa", klik hier.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Nicolien Mizee: Faxen aan Ger: Deel 2: De porseleinkast

Nicolien Mizee: Faxen aan Ger: Deel 2: De porseleinkast (Nederland, 2018): 455 blz: Uitgeverij van Oorschot

 

 

 

"De porseleinkast" is het 2e deel van de "Faxen aan Ger" en beslaat de periode van juli 1997 tot juli 1998. Nicolien is constant bezig met haar zelfonderzoek. Het boek is erg hilarisch en ik heb het in slechts 4 dagen tijd uitgelezen.

 

Een nieuwe persoon in het boek is een zekere Yolande, consequent als het Orakel aangeduid. Het Orakel is een therapeute zonder diploma, maar wel eentje die goede adviezen geeft en waar Nicolien veel aan heeft.

 

An, de zus van Nicolien, heeft 2 kleine kinderen, Ster en Bio. Ster is zeer aangepast en Bio doet precies wat ze zelf wil, zij lijkt daarbij op een kleine versie van Nicolien.

 

Verder gaat het boek over Nicoliens eerste vriend Sybren, haar omgang met de sociale dienst en geldzaken en ook erg veel over haar moeder. "De porseleinkast" is na "De kennismaking" opnieuw een genot om te lezen! 

 

Citaten:

- Omdat ik nooit veel begrepen heb van de verlangens die de meeste mensen doen voortgaan, komen mijn periodes van depressie me reëler voor dan de tijden waarin ook ik lijd aan de verstandsverbijstering die ons de energie geeft 's ochtends op te staan, kleren aan te trekken en het huis te verlaten.

 

- Ik kon alleen iets van een ander aannemen als ik voelde dat het klopte, dat het aansloot bij iets wat ik zelf al vermoedde - en als dat niet zo was, raakte ik in een eigenaardige verlamming die me zelfs het spreken onmogelijk maakte.

- Blijft over een groot en belangrijk probleem: waarom word je per keer leuker? Nee nee, ik meen het. Het is verschrikkelijk. Na jou gezien te hebben valt er niets meer na te streven dan je nogmaals te zien.

 Ik moet zeggen: dit is wel een economische liefhebberij. Andere mensen betalen duizenden guldens om naar Ambon te vliegen, te bungeejumpen of de Mount Everest te beklimmen, en ik hoef alleen maar met jou een broodje te eten om hetzelfde effect te bereiken.

- Die AAW is ook gebaseerd op het minimumloon,  en zal dus ongeveer hetzelfde bedrag zijn als de bijstand, maar ik word niet langer beschouwd als "between jobs", als iemand die elk moment te werk kan worden gesteld. Geen inschrijving bij het Arbeidsbureau, geen maandelijkse briefjes, geen halfjaarlijkse controle, geen plicht "permanent beschikbaar te zijn voor de arbeidsmarkt", waardoor je in principe nog geen twee dagen weg mag en beboet wordt als ze erachter komen dat je tóch weggeweest bent, enzovoorts enzovoorts.

 

- Het probleem was dat Kees' leven eigenlijk min of meer om het consumeren van bier heen gecomponeerd was.

 

- Blijkbaar kan ik beter tegen onhandigheid dan tegen sophistication. En ik ben beter opgewassen tegen een rechtstreekse aanval ("jij vreet van mijn belastingcenten") dan tegen mensen als huisbaas H. en mijn moeder, die zeggen dat ze mijn werkeloze staat "accepteren", terwijl ik volkomen zeker weet - beter dan zijzelf - dat ze dat in hun hart niet doen.

 

- Zoals je je misschien nog herinnert, had ik ooit, in een aanval van balorigheid, "vanaf geboorte" ingevuld op het formulier waarop mij werd gevraagd sinds wanneer ik arbeidsongeschikt was.

 Dat bleek een gouden zet, want nu is er misschien een mogelijkheid dat ik bij "jonggehandicapten" word ingedeeld, hetgeen bijzonder gunstig zou zijn omdat deze groep als verloren wordt beschouwd. Daar moeten we heen. 

- Discussies met Louise zijn bijzonder vermoeiend, omdat ze in de veronderstelling leeft dat een mening ontstaat nadat alle argumenten tegen elkaar zijn afgewogen. Het is natuurlijk precies andersom: eerst heb je de mening, en pas daarna reconstrueer je je argumenten.

 

- Het is me in mijn functie als professioneel uitvreter vaak opgevallen dat de beste maaltijden niet te halen zijn bij mensen die ingewikkeld doen met het eten. Mik met haar lavendelbiefstukken. Armgard met haar exotische klonten en Balthasar die een soort breiwerken van verschillende soorten vis maakt - op de een of andere manier proef ik er alle kosten en moeite nooit aan af.

 Had het me maar in de oorspronkelijke vorm voorgezet, denk ik meestal spijtig.

 

- ..., maar waarom zouden we proberen te leven in de ontstentenis van dingen die ons beter doen functioneren? God, Ger en Seroxat, het maakt in elk geval minder herrie dan sportauto's, kinderen en vliegreizen - de zaken die andere mensen dan weer gelukkig maken.

- Het enige wat me werkelijk heel gelukkig kan maken, is iets voor iemand te kunnen betekenen. Dat Sybren z'n dochter naar me vernoemd heeft, dat Paul zo blij is met dat libretto, sommige dingen van jou.

 

Het Orakel over Nicolien:

- "Jij hebt echt iets te zeggen en dat moet honderd procent op jouw manier."

 

- Louises moeder is een klein vrouwtje, van wie een spanning uit gaat waarmee je een halve stad gemakkelijk van energie zou kunnen voorzien.

 

- Bij schrijvers valt me trouwens sowieso vaak op dat het beginwerk het beste is. Daarna is het telkens meer van hetzelfde, en meestal slechter, want doodgedacht.

 

- Alleen al het feit dat iemands gezicht oplicht als je binnenkomt, is een rechtvaardiging van je bestaan.

 

- "Nee, dat ben ik niet met je eens," zei je nadat ik zei dat kunst die pas door uitleg begrepen kon worden, niet deugde.

 

- 't Is nogal griezelig om te besluiten dat je alleen maar naar jezelf moet luisteren; de angst slaat toe dat je dan het contact met de realiteit verliest. Gek genoeg verlies je dat eerder als je te veel naar andere mensen luistert.

 

- Charlie zegt dat ik mezelf als een cadeau beschouw. Je mag ernaar kijken, het raadplegen, mee uit eten nemen, maar het komt geen millimeter naar je toe.

 

- (Jij riep ook ooit iets wat ik niet licht zal vergeten. Ik studeerde nog bij je, kwam langs met m'n werk, en jij vertelde verontwaardigd over de eindexamenstudenten van de Filmacademie. "En een kapsones dat ze hebben! En Nicolien, ze kunnen nog geen fractie van wat jij kan!" Van puur plezier ben ik toen in de verkeerde trein gestapt, waar ik pas in Amsterdam Amstel achter kwam.)

 

- Iemand afschrijven vind ik erger dan iemand beschrijven.

 

- Sybren legde zijn handen met uitgespreide vingers op mijn billen.

 "Wat een kont," zei hij waarderend, "daar kun je wel een huis op bouwen."

 

- "Weet je dat de gebroeders Grimm pas later stiefmoeders in al die sprookjes hebben ingevoerd? Oorspronkelijk waren dat moeders."

 

- Voor mij zijn de twee belangrijkste geboden in het leven: laat ieder wezen in zijn waarde en bescherm je kinderen.

 

- Ineens viel me in dat jij eergisteren, bij mijn laatste bezoek, meer gepraat had dan ik! Een wonder! Je zal zien, binnenkort kom ik een kwartier te laat, krijgen we ruzie, komt de zon op in het westen, nodig je me uit voor een weekend-uit, zijn er sterren bij dag en neem ik een vaste baan. 

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Gerrit Jan Zwier: Een lichte angst

Gerrit Jan Zwier: Een lichte angst: Beschouwingen over reizen en reisboeken (Nederland, 1995): 204 blz: Uitgeverij de Prom

 

 

 

"Een lichte angst" is het derde boek van Gerrit Jan Zwier dat ik de afgelopen week herlas. In "Een lichte angst" staan, als ik goed heb geteld, 63 besprekingen van Nederlandstalige reisboeken, de meeste uit de periode 1985-1995, maar ook enkele "oudjes" die in die periode zijn heruitgegeven. Ik heb veel van de besproken boeken gelezen, maar daarvan hebben alleen de boeken van Lieve Joris en Carolijn Visser en "Diep in Arabië" van Marcel Kurpershoek de lijst met mijn favoriete reisverhalen gehaald.

 

Zoals ik in mijn twee vorige stukjes al heb geschreven vind ik Gerrit Jan Zwier inhoudelijk erg sterk, maar stilistisch beduidend minder. Dat laatste zorgt ervoor dat ik zijn eigen reisverhalen niet ga lezen. 

 

Citaten:

- In Nederland spreekt het vanzelf dat een slechte roman altijd meer aandacht krijgt dan een goed reisboek, heeft Nooteboom eens gezegd.

 

- Brokken memoreert het feit dat veel primatologen vrouwen zijn, maar hij vergeet erbij te vermelden dat die allemaal door de beroemde Leakey naar de jungle werden gestuurd. Deze vorser, die in Kenya de ene voorouder van de mens na de andere ontdekte, was namelijk van oordeel dat vrouwen hun ogen beter de kost geven dan mannen, en dat zij onder moeilijke omstandigheden ook taaier en vasthoudender zijn.

 

- Van Dis verkeert eigenlijk voortdurend in een ongemakkelijke positie. Enerzijds kan de cultuur van de Afrikaners, zoals de Boeren zichzelf noemen, hem gestolen worden ("Drie auto's, een huis met twintig kamers voor drie kinderen en twee vrouwen, een paar kilo vlees naar binnen stouwen en de hele dag over schapen lullen en 's avonds naar de stomste televisie kijken in een huis vol prullen"), maar anderzijds voelt hij zich evenmin een witte Bantoe, die ernaar smacht het zwarte erfgoed te omhelzen.

- Dan realiseert van Dullemen zich opeens, in een prachtig beeld, hoe de Afrikanen over al die blanke toeristen moeten denken: "Als een kudde roze spaarvarkens die je goed moet  schudden omdat er veel geld in zit."

 

- Hoe beziet een Thai een Europeaan of Amerikaan? Als schepsels van een andere planeet, schrijft Hauser, als "forse, harige wezens, met eerlijke, zij het ruwe manieren, veel geld en een grote lul".

 

Over de voormalige Sovjet-Unie:

- "Vroeger kon je alles kopen en mocht je niets zeggen," zegt een vrouw die in een goudwasserij werkt, "nu mag je alles zeggen en kun je niets kopen."

 

Cees Nooteboom in Spanje:

- Tussen de bedrijven door eet hij een hapje in de plaatselijke herberg. Ook daar heeft de tijd stilgestaan: "Laag, donker, zwijnsbouten, zwarte bloedworsten met rijst erin, stukken spek, konijnen, donkere, dikke wijn uit aardewerken kruiken, grote broden uit een andere eeuw."

 

- Snojink, net de veertig voorbij, en geestelijk gevormd in de jaren zestig, voelde zich in Nederland even slecht op zijn gemak als een pissebed in de zon.

 

- Een feministe in Saoedi-Arabië ... dat zou even misplaatst zijn als een ijsbeer op de evenaar, als een alpinist in Friesland, als een haai in een korenveld. Een feministe zou op het Arabisch schiereiland hysterisch worden van woede en frustratie.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Gerrit Jan Zwier: Grijpen naar de regenboog

Gerrit Jan Zwier: Grijpen naar de regenboog: Een literaire safari (Nederland, 1985): 101 blz: Uitgeverij de Prom

 

 

 

In "Grijpen naar de regenboog" bespreekt Gerrit Jan Zwier 25 wat oudere reisverhalen van meestal Engelse en een paar Duitse schrijvers. Een aantal van de besproken reisboeken heb ik gelezen, die van Alexander Kinglake, Evelyn Waugh, Norman Douglas, Peter Fleming, Ella Maillart, Graham Greene, Robert Byron, J.R. Ackerley, Eric Newby, Patrick Leigh Fermor en Harold Nicolson. Hoewel dit vrij grote namen zijn binnen het genre, behoort geen van deze boeken tot mijn persoonlijke favorieten.

 

Inhoudelijk vind ik Gerrit Jan Zwier een uitstekende boekbespreker, hij zou het goed doen als blogger. Zijn stijl vind ik een stuk minder. 

 

Citaten:

- De moderne tijd heeft travel door toerisme vervangen, zoals ook "zijde en wol door nylon zijn vervangen, vis door vissticks, koffieroom door poeder en verdienste door publiciteit."

 

- Als veroveraars hadden de Abessiniërs de door hen onderworpen volkeren niets te bieden: "Zij brachten geen nieuwe technieken of kennis met zich mee, geen nieuwe landbouwmethoden, riolering of wegenaanleg, geen kennis van medicijnen en hygiëne, geen betere politieke organisatie ... Ze bouwden niets; ze lieten zich neer in de dorpen van het onderworpen volk, deden niks nuttigs, waren smerig en overheersend, stookten het timmerhout op, aten het voedsel op, maakten de mensen tot slaven en hieven belasting op de handelswaar die van buiten af binnensiepelde."

- "Het vlees moet helemaal niet gepijnigd worden," protesteert Douglas, "men moet het juist koesteren: het menselijk lichaam is in eerste plaats een engine of delights." Hij voegt eraan toe, dat het de Grieken onbekend was dat er zoiets als een antagonisme tussen lichaam en geest bestond, en dat die gedachte "een van de schadelijkste staaltjes van kromdenken is die ooit  uit onze misleide hersenpan is weggelekt."

 

- Byron noemt zichzelf een reiziger die van huis gaat om wat te leren en wat wijzer te worden. Een reiziger is de tegenpool van de specialist; de eerste wil steeds méér weten over steeds meer, de tweede wil steeds méér weten over steeds minder.

 

- Eens gebeurde het dat een jongeling, die nog volop bezig was met de initiatieceremoniën die een volwaardig man van hem moest maken, door een tijgerhaai gegrepen en verslonden werd. Uit bezorgdheid om de onvolwaardige staat waarin het slachtoffer het dodenrijk betrad, betrok diens oudste broer, een dag later, de wacht bij de onheilsplek. Het duurde niet lang of er begon een rugvin om hem heen te cirkelen. En inderdaad, na het doden en opensnijden van de haai bleek dat het om hetzelfde dier ging - in de maag trof de wreker de restanten van zijn broer aan. Vervolgens werden de riten tot een succesvol einde gebracht en iedereen was er nu van overtuigd dat de overledene zijn weg moest kunnen vinden in het labyrint van het dodenrijk.

 

- "Eén van de onaangenaamste eigenschappen van fanatieke moslims," zo schrijft Newby, "is hun vermogen om mensen van een ander geloof het gevoel op te dringen dat ze onrein zijn in hun denken, woorden en daden."

 

- Van een reisverhaal mag toch worden verwacht dat de verteller prominent aanwezig is; niet de reis maar de reiziger is in dit genre immers het belangrijkst.

 

- Sir Harold is zeer koningsgezind, onbeschaamd chauvinistisch ("Ik geloof dat mijn landgenoten in het algemeen eerlijker, vriendelijker, praktischer en inventiever zijn dan mensen van andere landen")

  

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Gerrit Jan Zwier: Antropologen te velde.

Gerrit Jan Zwier: Antropologen te velde: De confrontatie van de etnograaf met vreemde volken en met zichzelf (Nederland, 1980): 120 blz: Uitgeverij Ambo 

 

 

 

Ongeveer 30 jaar geleden las ik 3 boeken met boekbesprekingen van Gerrit Jan Zwier alsmede zijn reisverhaal "Europese reizen". Die eerste 3 boeken heb ik de afgelopen dagen herlezen. Nu, bij herlezing, vind ik zijn boeken veel beter dan ik mij herinnerde.  

 

Inhoudelijk is "Antropologen te velde" een erg sterk boek. Het is een literatuurstudie over de persoonlijke lotgevallen van antropologen tijdens hun veldwerken. Gerrit Jan Zwier schrijft met duidelijke kennis van zaken, hij is onderhoudend, informatief en bondig en hij geeft veel mooie citaten die organisch in zijn tekst zijn verweven. Helaas ben ik niet zo enthousiast over zijn stijl. Hij mist de glasheldere stijl die de boeken van Lieve Joris en Carolijn Visser zo aangenaam om te lezen maakt. Verder vind ik hem te stellig en mist hij de lichtheid van toon, waar ik zo van houd.

 

Citaten:

- De veldwerkperiode biedt echter al aanknopingspunten genoeg voor introspectie en reflectie. Via de omweg van een andere cultuur wordt de distantie geschapen die nodig lijkt te zijn om jezelf als individu en als cultureel bepaald wezen beter te leren kennen. De hartekreten en zuchten van antropologen te velde, alsmede hun triomfen en nederlagen, vormen het onderwerp van dit boek.

 

- Op het praktische vlak moet er van alles en nog wat geregeld worden. Voor een medische check-up, inentingen, het op peil houden van de lichamelijke conditie en het aanleggen van een huisapotheekje behoort tijd te worden uitgetrokken, evenals voor taalstudie en het sleutelen aan een uitgekiende en hanteerbare uitrusting. Het is niet verstandig een paar notitieboekjes, twee potloden en een enkel fototoestelletje mee te nemen en dan te denken dat het belangrijkste onderdeel van de bagage - de middelen waarmee observaties vastgelegd worden - voldoende verzorgd is. Williams adviseert de veldwerker om een kantoorboekhandel aan kistjes van metaal en fiberglas, carbonsets, fiches in allerhande maten, paperclips, schriften, typemachines, anti-papierkever-papier, elastiekjes, punaises, anti-inktkever-inkt, plastic hoesjes en doosjes, rubber ringen, weckflessen, mini-hangmappenkastjes van bamboe, een portable donkere kamer enzovoort mee te nemen.

 

- Een andere lekkernij van de Yanomamö bezit het drietal eigenschappen dat wij na enig nadenken als kenmerkend voor een walgelijke maaltijd zouden opnoemen: deze is bleekwit, zacht en het leeft. Maden, in dit geval, zo dik als muizen. De kronkelende kop wordt er bijna afgebeten en de ingewanden worden meegetrokken. Een deel wordt geroosterd en smaakt, volgens een door de wol geverfde missionaris, naar bacon. "Maar alles wat boven een rokerig vuur wordt gehouden smaakt naar bacon," stelt Chagnon vast.

 

- Bij de Tiv zag Laura Bohannan hoe de pannen, vóór het eten, door geiten werden schoongelikt en Middleton vond het geen verbetering dat dit werkje bij de Lugbara door vrouwentongen werd opgeknapt. 

 

- Veel en lekker eten blijkt een favoriete manier te zijn om frustraties af te reageren. Met name Amerikanen zijn dol op pindakaas. Helaas verwacht de opdringerige omgeving  dat voedsel met hen gedeeld zal worden. Daar had Chagnon het volgende op gevonden: hij maakte de Yanomamö wijs dat hij poep op zijn brood smeerde, met het (gehoopte) resultaat dat ze hem met zijn walgelijke beleg alleen lieten.

 

- In zijn boek over de Siriono-Indianen, die een nomadisch bestaan leiden in de moerassen en wouden van Oost-Bolivia, geeft Holmberg een beeld van het dierlijke gespuis der aarde: "Wanneer de nacht valt, dalen allerlei soorten muskieten, te samen met muggen en motten, bij duizendtallen op ons neer. Overdag, als deze pest zich in moeras en woud heeft teruggetrokken, wordt haar plaats overgenomen door talloze variëteiten van horzels en wespen. (...) De beet van sommige mieren veroorzaakt tijdelijke verlammingen. Naast mieren, muskieten en vliegen lopen er schorpioenen en spinnen rond, wier steken en beten ook verlammingen tot gevolg hebben, en vliegt er een bijesoort rond  die wordt aangetrokken door het zweet van de reiziger. Ook teken mogen niet onvermeld blijven: in het droge seizoen laten die zich soms per honderdtal op een passant neervallen. (...) Men is voortdurend het slachtoffer van een harig soort huidworm. Deze wordt op de volgende manier verwijderd: een met tabakssap besmeurd strootje wordt in het gat in de huid gestoken - het beest steekt daarop zijn kop naar buiten, deze wordt gepakt en de worm wordt uit het gat getrokken."

 

- Samen met een paar Bosjesmannen bracht de Amerikaanse antropoloog Richard Lee een bezoek aan de kraal van naburige Bantoe-dorpen. Hij wilde hen, uit dankbaarheid voor hun medewerking, op de dikste os trakteren die er in de buurt te vinden was. Zijn metgezellen bleken echter geen oog te hebben voor de vlezigheid van het door hem aangewezen dier. Nee, zij gaven de voorkeur aan een scharminkel dat, naar hun zeggen, veel begeerlijker was dan de keuze van Lee. Aldus geschiedde. Pas veel later drong het tot hem door dat het in de egalitaire samenleving van de Bosjesmannen geen pas geeft om je publiekelijk te beroemen op de superieure kwaliteiten van de meegebrachte jachtbuit.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Nicolien Mizee: Faxen aan Ger: Deel 1: De kennismaking

Nicolien Mizee: Faxen aan Ger: Deel 1: De kennismaking (Nederland, 2017): 393 blz: Uitgeverij van Oorschot

 

 

Nicolien Mizee (1965) is als schrijfster doorgebroken met haar "Faxen aan Ger", waarvan inmiddels 8 delen zijn verschenen. Nicolien heeft deze faxen geschreven tussen 1994 en 2014 dus er kunnen nog vele delen volgen. "Faxen aan Ger" is momenteel een hype, net zoals "Het bureau" van J.J. Voskuil dat dertig jaar geleden was en "Mijn strijd" van Karl Ove Knausgard vijftien jaar geleden.

 

Ger Beukenkamp was docent scenarioschrijven van Nicolien. De faxen zijn uitsluitend éénrichtingsverkeer, nooit heeft Ger een fax beantwoord. 

 

Ik mag wel zeggen dat ik razend enthousiast ben over dit eerste deel "De kennismaking". Nicolien schrijft hierin onbekommerd over haar eigen leven en doet dat in trefzekere bewoordingen met een enorm gevoel voor humor. 

 

Nicolien is naar eigen zeggen "anders". Zo kan ze niets doen waar ze geen zin in heeft, werken al helemaal niet. In "De kennismaking" leeft ze van een bijstandsuitkering en verdient ze wat bij door als naaktmodel te poseren voor allerlei clubjes van amateurschilders. Ze heeft een relatie met Louise, maar dat loopt ook niet helemaal lekker. Wel schrijft ze met veel enthousiasme en ze kan zich voorstellen dat er ooit nog een goede prozaschrijfster uit haar groeit. Dat is haar zeer zeker gelukt. Ik vind "De kennismaking" een waar genot om te lezen, één van de allerleukste boeken die ik ooit heb gelezen. Ik ben benieuwd naar de overige delen.

 

Een briljant stuk uit "De kennismaking" is het verslag dat Nicolien heeft geschreven over de arbeidsgeschiktheidskeuring van de GGD op 11 april 1997 op bladzijden 239-251. Het is in feite een samenvatting van waar het in het hele boek om draait.  

 

Hier flink wat citaten:

- Geheel tegen mijn gewoonte in schoof ik beneden in het café weer bij ze aan, en vertelde, enigszins onder de invloed van de jenever, achter elkaar al mijn succesverhalen over bijna veertien jaar poseren, waarbij ze allemaal over tafel lagen van het lachen en uiteindelijk op de geniale gedachte kwamen dat ik deze verhalen eigenlijk op zou moeten schrijven! In een boek! En dat zouden ze dan, beloofden ze me, ook echt kopen en lezen.

- Jij kunt je werk los van jezelf zien, maar dat is voor mij onmogelijk. (Dat schijnt te komen doordat de beide hersenhelften bij vrouwen met honderd miljoen draadjes aan elkaar zitten, en bij mannen met ongeveer twee.)

- Jouw en mijn gedrag in aanmerking nemend, is het nog een godswonder dat we ooit een min of meer coherente dialoog weten te voeren. Over een half jaar blijkt waarschijnlijk dat jij me al die tijd in de grondbeginselen van de Italiaanse grammatica hebt onderwezen, terwijl ik meende een cursus Argentijnse tango bij je te volgen.

- Elementair aan mijn model is dat ze geen dag iets kan wat ze niet wil. Ze kan zich nu eenmaal niet "over de dingen heen zetten" en geen vuile vingerafdruk van de maatschappij op haar zuivere ziel verdragen.

- Nu zal het je niet verbazen dat jij daar in al je verpletterende Gerheid ook in voorkomt ...

- Mijn bezigheden dezer dagen zijn het schrijven van a. dat verhaal, b. een wervende tekst voor een praktijk voor acupunctuur (die man wil me nu in cadeaubonnen betalen; binnenkort biedt hij me aan een pak van die naalden te sturen bij wijze van honorering) ...

- Begin mei ga ik twee maanden naar Marokko. Ik ga ervan uit dat we neerstorten, ik op onze vakantiebestemming aangekomen tot volslagen apathie verval, mij de haat van mijn reisgezellin op de hals haal, twee weken verdoofd achter haar aan strompel, talrijke ziektes oploop, beroofd en verkracht word, om bij terugkeer opnieuw neer te storten. Mocht ik echter door een merkwaardige samenloop van omstandigheden toch nog thuis geraken, dan is mijn huis afgebrand, mijn familie overleden, en heel Nederland van de aardbodem verdwenen.

- Sybren, mijn eerste vriend, was ook zo, en het was dan ook meteen de laatste. Zes jaar lang gaf hij me het gevoel dat ik iets ongekends in hem en mezelf ging ontdekken, dat we op het punt stonden iets ongelofelijks te bereiken - en het eindige ermee dat je met een pan aardappels zat te wachten op iemand die om drie uur 's nachts apelazerus en zonder onderbroek thuiskwam.

 

- Exact een jaar geleden belde je op om je tevredenheid uit te spreken over De Poolse Familie. Dat was het beste cadeau van die 30e verjaardag. Nu ben ik 31. Vorige maand heb ik een schoenenrek opgehangen. Dat was geloof ik de voornaamste prestatie van het afgelopen jaar.

 

- Het is moeilijk te geloven dat de huidige waarheid niet die van het verleden of de toekomst is.

 

Over haar uitkering:

- In feite is er van de huidige bijstandsuitkering niet meer te leven. Zonder het geld dat ik met poseren verdien, heb ik ongeveer driehonderdvijftig gulden per maand te besteden. Ik hecht niet aan bezit, heb een hekel aan kleren kopen, geef niet om duur eten of dure vakanties, en boeken haal ik wel uit de bibliotheek. Maar ik wil dolgraag een krant lezen, en zo nu en dan ergens eens een kop koffie drinken. Ik leef erg zuinig, maar als ik eraan denk dat ik in december driehonderd gulden aan twee fietsenstallingsabonnementen moet betalen, word ik werkelijk opstandig.

 

- Geen beter geluid dan de sleutel die zich omdraait in de eigen voordeur.

 

- Ik hou in feite helemaal niet van kunst. Ik hou van het leven zoals zich dat aandient, en niet van de stilering die anderen daarin aanbrengen.

 

- Ikzelf heb nooit kunnen werken, maar eigenlijk heb ik altijd gevonden dat men mij moest betalen voor mijn existentie. Ik doe geweldig mijn best voor de mensheid; ik begrijp niet waarom niet iedereen briefjes van duizend in mijn brievenbus stopt.

 

- Liever dan miljoenencontracten, zeiljachten en blonde wijven met heupen als kazen, wil ik namelijk begrepen worden, en ik heb besloten, o geweldige Ger Beukenkamp, dat jij daar nu onmiddellijk mee gaat beginnen.

 

- Ik heb, naar aanleiding van mijn brief over de heiligheid en ons laatste gesprek, een aantal dingen bedacht die volgens mij ontspruiten aan dezelfde wortelstam, maar daar ik geen hersenen in mijn hoofd heb, maar rondwervelende brokken zaagsel, weet ik nog niet precies welke stam dat zou zijn.

 

- Lieve Ger, heel hartelijk gefeliciteerd met het feit dat je me vandaag exact vier jaar kent.

- Ik heb me van jongs af aan gevoeld als een wat ouderwetse heteroseksuele man, die een vrouw nodig heeft voor seks, bewondering en de afwas, maar zich pas echt prettig voelt bij zijn vrienden.

 

- Mijn leven is afhankelijk van de beslissing van het humeur van een willekeurig iemand achter een bureau.

 

- Ik vind mezelf niet bijzonder veeleisend, maar eeuwige liefde en volledige overgave is toch wel het minste wat je van de medemens kan eisen.

 

- En kun je niet eens een heel klein faxje sturen? Zo van: "ik eet vanavond rode kool. Ger."

 

- Ooit had ik een vriendin die een zeker ontzag had voor het feit dat ik een "VGH-tje" was, zoals zij het noemde, iemand "van goeden huize". Ik begreep niet goed wat ze daarmee bedoelde.

 "Jij bent vast opgevoed met het idee dat je aardig moet zijn voor andere mensen," zei ze.

 Dit leek me zo vanzelfsprekend, dat ik pas jaren later (toen ik al lang niet meer met haar omging) begreep wat ze bedoeld had. Zijzelf was grootgebracht met het adagium "pakken wat je pakken kan, anderen doen het ook".

 

- Het allerfijnste vind ik altijd als een man met een auto komt voorrijden, mij een halve dag mee uitneemt (liefst naar buiten) en me dan óók nog mee uit eten neemt. En alles betaalt en deuren openhoudt. Zalig.

- Iedereen zegt dat ik me een beetje aan moet passen en niemand begrijpt hoezeer ik onder dat advies lijd.

 

- ... Geurt, tenger, donker en beweeglijk, tegenover die massieve, blonde reus van het Stadscafé, met zijn horecabuik die als een zak water in zijn overhemd hing.

 

- ... te horen dat je datgene hardop zegt wat de ander denkt, is toch het mooiste wat je met schrijven kunt bereiken.

 

- Praten is zowat het leukste wat er is, maar het liefst als het van (schijnbaar) secundair belang is. Het idee dat je tegenover elkaar aan een tafel zou gaan zitten met als hoofddoel "gezellig praten" lijkt me verschrikkelijk. Liever samen een eind lopen, een kamer witten of een bord eten naar binnen werken.

 

- O ja, en nog iets: zou je me tijdig kunnen waarschuwen als Hans en jij weer een of andere verre reis gaan ondernemen?

 Ik krijg weleens een gruwelijk visioen waarin al mijn faxen nutteloos de kamer instromen, de trap afglijden en de vestibule vullen, zodat jullie, bruinverbrand terugkerend van een verre, verre reis, slechts met de allergrootste moeite de voordeur open kunnen duwen, beduusd naar kilometers fax staan te kijken, en jij verzucht: "Hoe moet ik nou ooit nog tegen dat mens zeggen dat ze eens moet ophouden met die onzin?"

 

- Over het algemeen proberen mensen je terug te voeren naar de oorsprong van je gedachten, en vragen ze "of je niet te veel nadenkt" en of je niet beter eens een leuke vriendin kan gaan zoeken. Maar ik heb helemaal geen zin om het over mij te hebben. Wat kan mij mezelf nou schelen? Daar zit ik al de hele dag aan vast. Ik vind mezelf alleen interessant als lens op de wereld.

 

- Het is zo leuk aan kinderen dat ze zo onbeschaamd voor hun eigen belang uitkomen. Eigenbelang geldt als iets slechts, maar daar ben ik het niet mee eens. Ik vind het heel goed als mensen hun eigen belang op de eerste plaats stellen. In de eerste plaats omdat het duidelijkheid schept, en in de tweede plaats omdat het heel goed samen kan gaan met andere belangen. 

 

- Ikzelf heb een hevige afkeer voor alles wat geen vorm heeft, wat ongenuanceerd is, niet gerelativeerd wordt, wat humorloos en met ontzag gepresenteerd wordt.

 

- Van status heb ik nooit veel begrepen. Ik neem het waar, zoals je een statistiek waarneemt, of een landkaart. Het is voor mij niet werkelijk voor te stellen dat je belangstelling voor de ander afhankelijk zou zijn van diens maatschappelijke positie.

 

- Misschien moet ik bevriend worden met mensen met tweede huisjes. En die het dan zelf te druk hebben om erheen te gaan.

 

- Ik heb altijd een heilige willen zijn. Maar ja, daar was óók al geen opleiding voor.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Rogier Fokke: Paramisa

Rogier Fokke: Paramisa (Nederland, 2006): 80 blz: Uitgeverij Ipsofacto

 

 

 

In een tijd waarin fotoboeken de neiging hebben om alsmaar omvangrijker, groter, dikker en zwaarder te worden, komt het bescheiden "Paramisa" als een verademing. Paramisa betekent in de taal van de Roma vertelling. "Paramisa" is een boekje van 80 bladzijden met slechts 50 kleurenportretten van Roma en Sinti. Alle portretten zijn gefotografeerd tegen een donkere achtergrond en de mensen die poseren dragen donkere kleding zodat alle aandacht uitgaat naar de gezichtsuitdrukking.

 

Ik vind "Paramisa" een prachtig boek. Gewoon een boek vol met portretten gemaakt op een veel beproefde manier, door een vakkundig fotograaf.

 

Voor een paar foto's van Rogier Fokke, klik hier.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Carolijn Visser: Broers

Carolijn Visser: Broers (Nederland, 2026): 294 blz: Uitgeverij Augustus

 

 

 

Een nieuw boek van Carolijn Visser is meestal een hoogtepunt in mijn leesjaar. 

 

Carolijn Visser is bekend geworden door haar prachtige reisverhalen. De laatste 15 jaar heeft ze zich toegelegd op het schrijven van relatief korte, maar zeer lezenswaardige biografieën. 

 

"Broers" is een drievoudige biografie. Die van Ar, de vader van Carolijn, en van Martin en Carel Visser, een oudere broer en een jongere broer  van Ar. Ar had nog twee broers en twee zussen, maar die komen slechts zijdelings ter sprake.

 

Het boek begint in de hongerwinter in januari 1945. Ar en Martin worden door de Duitsers opgepakt en naar Amsterdam vervoerd. Daar worden ze samen met oorlogsvrijwilligers op de trein naar Duitsland gezet. Ze springen uit de trein en lopen vervolgens terug naar Papendrecht. Omdat ze zich daar niet langer veilig voelden, gingen ze per kano door de Biesbosch naar het bevrijde Noord-Brabant. 

 

Ar wordt leraar op een middelbare school in Middelburg, oudere broer Martin wordt kunsthandelaar en jongere broer Carel wordt beeldhouwer. In nog geen 260 bladzijden tekst geeft Carolijn een prachtig beeld van hun leven. Wat altijd zeer prettig is bij Carolijn is dat er geen alinea teveel in het boek staat. Een prachtig monument voor haar familie! 

 

Citaten:

 

- Mijn vader werd Arie genoemd, naar mijn grootvader, maar om verwarring te voorkomen kreeg hij de roepnaam Ar.

 

Over het doen van de was:

- Het allerspannendste was het er op wasdag. Vrouwen uit het dorp kwamen helpen dit karwei te klaren. In de bijkeuken, in een teil boven een houtvuur, werden lakens in heet water rondgeroerd met een enorme houten spaan. De hele keuken was gevuld met stoom. Vrouwenarmen vlogen alle kanten op, heet water werd naar andere teilen overgeschept waarin vervolgens zeep werd geklopt. Op het wasbord hadden hardnekkige vlekken geen kans. Eindelijk tevreden met het resultaat grepen de vrouwen de enorme witte lappen bij de punten en droegen ze een trap op naar een vliering waar een mangel gereedstond. Ons werd streng geboden op afstand te blijven want dat apparaat was zeer gevaarlijk: als je vingers erin kwamen, werden die meteen verbrijzeld. Eén vrouw draaide aan de grote slinger terwijl twee anderen de lakens voerden aan die gulzige muil. Daarna werden de lappen over lange stokken gedrapeerd die in een rek aan het plafond van de vliering werden geplaatst.

- De buurt was als een grondig hersteld gebit.

 

- ... "In die tijd was er vrijwel niemand op de weg," herinnerde Jan zich. "Alleen een paar vrachtwagens." Op een namiddag had hij zijn rijbewijs gehaald. "Ik reed wat rond over die lege wegen en tot slot moest ik parkeren tussen twee mannen in, die een eindje van elkaar af waren gaan staan."

 

- Constant had vele kanten. Hij schreef ook de later vaak geciteerde regel waarmee hij de drang van de Cobrakunstenaars verwoordde: "Een schilderij is niet een bouwsel van kleuren en lijnen, maar een dier, een nacht, een schreeuw, een mens, of dat alles tezamen."

 

- Mia had blijkbaar meer musea en kunstenaars genoemd die hij bezoeken kon, want Carel antwoordde dat het hem er niet om ging zijn dagen te vullen. En nee, hij was niet somber of eenzaam: "Als je dat hebt moet je geen beeldhouwer worden, want dan moet je maanden tegen steen of ijzer aan kunnen kijken en toch niet gek worden of creperen, want daar heeft niemand wat aan, noch jij, noch een ander, alleen maar het gekkenhuis of de wormen."

 

- Mia heeft gelijk: ik kan alleen maar beeldhouwen, niet meer, maar zéér zeker ook niet minder.

 

Carel aan Martin:

- "Stop met nieuwe modellen maken, al gaat Van Daalen op zijn kop staan. Verbeter en verrijk je oude modellen tot het uiterste."

 

Over de inrichting van het huis waar Carolijn opgroeide:

- In het raam van de woonkamer stond een ijzeren paard van oom Carel op een betonnen sokkel. Een ander beeld van hem, twee parende vogels, had een plaats op de  vloer. Aan de muur hingen schilderijen van onze grootvader Arie. 

 

Neef Martijn betwijfelde of zijn vriendin blij zou zijn met de cadeautjes die hij voor haar had gekocht:

- Daarom meldde hij zich bij Christo, die hij eerder samen met zijn ouders had leren kennen, en vroeg hem of hij zijn aankopen wilde inpakken. "Hij was een erg vriendelijke, jongensachtige man en vond het goed. Twee dagen later kon ik terugkomen. Christo had er een mooie empaquetage van gemaakt, gratis. Tot op de dag van vandaag hangt dit kunstwerk aan de wand bij die vriendin."

 

- "We waren in de galerie van Konrad Fischer in Duitsland," zo begon Martin een verhaal dat hij vaak vertelde. "In een lege, witte zaal zat een juffrouw in een hokje. Ik vroeg haar: "Waar is de tentoonstelling?" Ze antwoordde: "U staat erop."" Daarna bulderde hij van de lach. Het was het verhaal over zijn introductie tot het werk van Carl Andre: grote, metalen vierkante platen, niet aan de wand, maar op de vloer.

 

- Een theorie die in de kunstwereld opgang deed was: iedereen is kunstenaar. Martin geloofde daar niets van. Voor hem telde alleen het resultaat, de kunst zelf, hoe een kunstenaar de tijdgeest vormgaf.

 

- Martin zei in een interview: "In Amsterdam heeft iedereen dezelfde mening over wat ze goed vinden en wat niet. En oh wee als je daar buiten valt."

 

- In de nieuwe Ronding kwamen concentrische cirkels op een wand, bestaande uit takjes door Richard Long verzameld tijdens zijn wandeltochten. Ook maakte deze Brit in dezelfde ruimte een zogenaamd mud piece. "Hij kwakte zó een emmer modder uit de rivier de Avon tegen de muur. Flats!" vertelde mijn oom. 

- Wij kinderen lazen geen kranten, mijn vader bracht ons in kleine, dagelijkse porties op de hoogte van wat er in de wereld gebeurde. Hij verbond zaken met elkaar, vooral met het verleden. Oud-leerlingen vertelden dat hij bij hen een levenslange belangstelling had gewekt voor politiek, geschiedenis en kunst. Net als bij ons, zijn kinderen.

 

- Ars religieuze jeugd zat hem nog hoog. Hij kon op onverwachte momenten woedend worden over "alle onzin" die hij had moeten aanhoren in de kerk en op zijn lagere school, over alle tijd die hij daarmee had verspild. Hij wilde de huidige generatie geven wat hij had moeten missen, zoals een zwembad en winkels die op zondag geopend waren. Ook verzette hij zich tegen pogingen van de gereformeerden om films te verbieden die volgens hen het "geestelijke milieu vervuilen".

 

- ... Toen ik het daar met mijn vader over had, suggereerde hij: "Waarom word je niet lid van de Amsterdamse PvdA? Dan kun je daar iets aan doen." Ik zag een zaaltje voor me waar vergaderd werd door een groep bebaarde mannen: politicologen, sociologen, andragogen, sociaal werkers, gehuld in een walm van sigarettenrook. Tussen hen in misschien een enkele vrouw. "Liever niet," zei ik.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Leon Schröder: Naked The Hague

Leon Schröder: Naked The Hague: Kwetsbaar bloot tegen perfectie (Nederland, 2022): 384 blz: Uitgeverij Leon Schröder fotografie

 

Bij de term naaktfotografie denk je (ik althans) al gauw aan foto's van jonge vrouwen van rond de 20 die er zeer aantrekkelijk uitzien. Verder zijn er nog homo-erotische boeken van knappe mannen, veelal met groot uitgevallen piemels. Voor zover ik weet zijn er vrij weinig fotoboeken met naaktfoto's van doorsnee mensen, die niet heel knap. maar ook niet heel lelijk zijn.

 

Leon kreeg het idee voor "Naked The Hague" en zijn eerdere boek "Naked Rotterdam" toen hij het boek "Naked New York" uit 1998 van de Amerikaanse fotograaf Greg Friedler (1970-2015) in handen kreeg. Omdat we in de visuele media gebombardeerd worden met naaktfoto's van vrijwel altijd er perfect uitziende modellen, zijn veel mensen ontevreden met hun eigen lichaam geworden. Door een boek te maken met naaktfoto's van gewone mensen hoopt Leon hier een tegenwicht aan te bieden.

In "Naked The Hague" wisselen de foto's en de teksten elkaar netjes af. Op de bladzijden met foto's staat steeds op de linkerbladzijde iemand met kleren aan, met als bijschrift zijn of haar beroep (of belangrijkste functie) en op de rechterbladzijde dezelfde persoon, nu geheel bloot. Alle foto's zijn gemaakt voor dezelfde achtergrond en steeds op dezelfde manier belicht, waardoor het boek als een eenheid aandoet. Na iedere 6 tot 8 dubbele bladzijden met foto's volgt er een dubbele bladzijde met tekstbijdragen van de deelnemers. In het Nederlands en in het Engels. De teksten zijn onderhoudend, maar bevatten wel veel herhalingen. Veel deelnemers spreken hun steun uit aan Leon voor zijn idee om foto's te maken van imperfecte lichamen.

 

"Naked The Hague" is een heel erg mooi fotoboek, dat ons op een andere manier doet kijken naar het menselijk lichaam.

 

Voor een aantal afbeeldingen uit "Naked The Hague", klik hier.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

August Willemsen: Vrienden, vreemden, vrouwen

August Willemsen: Vrienden, vreemden, vrouwen (Nederland, 1998): 418 blz: Uitgeverij de Arbeiderspers, serie Privé-domein (nr. 220)
 

 

 

"Vrienden, vreemden, vrouwen" is een in dagboekvorm geschreven boek van de jaren 1956-1964, waarin de schrijver 20-28 jaar oud is. 

 

In het begin studeert August Willemsen piano aan het Conservatorium. Het blijkt niet de juiste studie voor hem te zijn, hij leest veel en wil eigenlijk iets in de literatuur doen.

Een grote rol in het boek spelen zijn vele vriendschappen met vrouwen. Eerst platonisch. Omdat hij 1,95 meter lang is en nogal slungelachtig van voorkomen kan hij zich niet voorstellen dat er vrouwen zijn die op hem vallen. Hij gaat met Marjan voor een reis naar Spanje. Daar flirt zij met iedereen, maar August mag niet aan haar zitten. Dan is er ook nog een zekere Freddie voor wie hij meer dan vriendschapsgevoelens koestert. In Spanje gaat August voor het eerst met een vrouw naar bed.

Ook een terugkerend thema in het leven van August Willemsen is de drank. Deze wordt in grote hoeveelheden geconsumeerd, wat hem ook wat losser en ontvankelijker maakt voor vrouwen. Mede door lezing van het boek "De binnenlanden" van Euclides da Cunha (later prachtig door hem vertaald) besluit August Willemsen om op 25-jarige leeftijd Portugese taal- en letterkunde te gaan studeren. In vergelijking met zijn 2 latere boeken "Braziliaanse brieven" en "De val" is August Willemsen in dit boek nog wat navelstaardiger, vandaar dat ik het het minste van de 3 vind.

  

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

 

Dvd: les Diseurs de vérité

les Diseurs de vérité (Nederland, 2000): 74 min: Regisseur Karim Traïdia

 

 

 

Na het succes van zijn "de Poolse bruid" uit 1998 maakte de Algerijns/Nederlandse regisseur Karim Traïdia in 2000 zijn tweede speelfilm "les Diseurs de vérité", in het Nederlands zoiets als "De vertellers van de waarheid", over een Algerijnse man die in zijn thuisland met de dood bedreigd wordt en daarom in Nederland asiel aanvraagt.

 

Ik had nog nooit van "les Diseurs de vérité" gehoord. Dat is toch een beetje raar want "De Poolse bruid" was een erg goede film en ook "les Diseurs de vérité" is een zeer geslaagde film.

In de film wordt de hoofdrol gespeeld door een totaal onbekende Algerijnse acteur die Frans (meestal) en af en toe Arabisch spreekt. Hij speelt zeer naturel en overtuigend. Twee bijrollen zijn voor Jaap Spijkers en Monic Hendrickx die eerder samen de hoofdrollen speelden in "De Poolse bruid".

 

De journalist Sahafi wordt in Algerije bedreigd en vraagt op aanraden van een vriend asiel aan in Nederland. Wij volgen de procedure, krijgen flashbacks te zien uit zijn leven in Algerije, gesprekken met de immigratiebeambten en zijn verblijf in het asielzoekerscentrum. Dit verhaal wordt ondersteund met pakkende muziek en af en toe een humoristische noot.

 

Ik vind "les Diseurs de vérité" misschien nog wel een sterkere film dan "De Poolse bruid" en dat wil heel wat zeggen. Wat mij betreft is het één van de beste Nederlandse films die ik ken.

 

Op IMDB krijgt "les Diseurs de vérité" van slechts 65 mensen een waardering van 6,9.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Jacques Plouvier: Flushing Moments

Jacques Plouvier: Flushing Moments: Een fotoreis langs 25 landen, met Vlissingen als thuishaven ... (Nederland, 2013): 308 blz: Uitgave in eigen beheer

 

 

 

Nadat ik het prachtige "Face to Face" van de Zeeuwse schoenenverkoper en reclamefotograaf Jacques Plouvier had gelezen en bekeken was ik benieuwd naar zijn eerste boek. Ook "Flushing Moments" is een boek waar ik helemaal blij van wordt. Mooie foto's uiteraard, maar ook goede, informatieve en beknopte teksten over de reizen die hij heeft gemaakt. De vormgeving van het boek is ook uitstekend.

 

Jacques is, meestal samen met zijn vrouw Wilma, op heel wat plekken geweest. Achtereenvolgens komen aan bod reizen naar: Londen, Malta, Engeland, Spanje, Italië, Ierland, Bali, Rusland, Marokko, Noorwegen, Sicilië, Schotland, Mexico, Oostenrijk, Thailand, IJsland, Brazilië, Wales, Parijs, Guatemala/Honduras, Cuba, Lissabon, India en China. 

 

De foto's zijn een beetje wat je kunt verwachten van een boek met reisfoto's. Af en toe een foto van een toeristische attractie, maar meestal foto's van mensen. Ik heb zelf een sterke voorkeur voor die laatste foto's.

 

Voor een paar foto's uit "Flushing Moments", klik hier. 

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Jacques Plouvier: Face to Face

Jacques Plouvier: Face to Face (Nederland, 2018): 264 blz: Uitgave in eigen beheer

 

 

 

"Face to Face" is een vierkant boek van bescheiden formaat (21 bij 21 cm) met daarin een verslag van 4 reizen die Jacques Plouvier heeft gemaakt in Azië met foto's en teksten. Plouvier heeft achtereenvolgens India, Rajasthan (2010), Noord-Vietnam (2014), Zuid-China en Vietnam (2015) en Zuid-India (2017) bezocht. Voor de laatste reis naar India werd bij Plouvier blaaskanker geconstateerd. De laatste 8 bladzijden van het boek gaan over zijn strijd tegen blaaskanker.

 

Om met het voor de hand liggende te beginnen, de foto's in "Face to Face" zijn prachtig. Plouvier was van beroep reclamefotograaf in de schoenenbranche en vrijwel iedere foto is mooi om te zien. Plouvier had al gauw last van tempelmoeheid, iets waar ik tijdens mijn reis door Indonesië en Thailand in 1992 ook in toenemende mate last van had, en hij concentreerde zich op het fotograferen van mensen. Voor de meeste reizigers, en zeker ook voor mij, vormen de ontmoetingen met mensen van andere culturen de hoogtepunten van de reizen, zeker in niet-westerse landen. 

 

Een fotoboek bestaat niet alleen uit foto's. Zoals Plouvier op de laatste bladzijde van "Face to Face" aangeeft, verzorgde hij ook zelf de vormgeving en de teksten van het boek. Ik vind de teksten ook uitstekend, ze zijn lekker beknopt en ze geven een uitstekend beeld van de reizen. Jammer dat "Face to Face" het laatste fotoboek van Plouvier zal zijn, een eerder boek van hem "Flushing Moments" staat nog op mijn verlanglijstje.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

J. Heymans & Roland Fagel (samenstelling): Baken in een zee vol barbarij

J. Heymans & Roland Fagel (samenstelling): Baken in een zee vol barbarij: Overpeinzingen & verzuchtingen bij het vertrek van Hinderickx & Winderickx uit Utrecht (Nederland, 2025): 116 blz: Uitgeverij de Boomgaardpers

 

Het Utrechtse antiquariaat Hinderickx & Winderickx is niet meer. Dertig jaar lang kwam ik er regelmatig. Ik schat dat ik er meer dan 500 bezoeken aan heb gebracht en er honderden boeken heb weggesleept. Ik zal niet alleen het antiquariaat missen, maar vooral ook René Hesselink, de eigenaar, en zijn vrouw Carolien, en de vaste medewerkers Roosje Keijser en Roland Fagel.

 

Gisteren was er een feestelijke bijeenkomst waarbij René welverdiend in het zonnetje werd gezet. Bij deze bijeenkomst kregen de aanwezigen de feestbundel "Baken in een zee vol barbarij" uitgereikt. Aan dit boekje hebben 54 mensen een tekst bijgedragen, waaronder een aantal mensen die ik persoonlijk ken en een paar mij bekende schrijvers. Ook ik mocht een bijdrage leveren en daarmee is "Baken in een zee vol barbarij" de eerste keer dat een tekst van mij in druk verschijnt.

 

De bijdragen zijn allen kort (er werd uitgegaan van een maximum van 500 woorden) en zonder uitzondering leuk om te lezen. Er zijn natuurlijk veel anekdotes over René en zijn kompaan Hans, die veel te jong gestorven is. En uiteraard ook veel anekdotes over gekochte boeken.

 

Van het boekje zijn 87 exemplaren gedrukt. Ik vind het een prachtig geschenk voor René en een mooie herinnering aan hem en zijn antiquariaat voor ons. Mooi werk van John en Roland die het idee voor deze bundel hebben gelanceerd.

Barbara Stok: Wat is goed leven?

Barbara Stok: Wat is goed leven? Socrates en het belangrijkste (Nederland, 2025): 143 blz: Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar

 

 

 

Als lezer hield ik vroeger van dikke pillen. Boeken met 800 tot meer dan 1.000 bladzijden tekst, niets was mij te veel. Tegenwoordig ben ik wel wat veranderd in mijn voorkeuren. Ik houd nu veel meer van wat bescheidenere boeken, zeg maar tot 200 bladzijden tekst, die ik in een paar dagen kan uitlezen.

 

"Wat is goed leven?" van Barbara Stok is een prachtig bescheiden boek met nog geen 70 bladzijden tekst, aangevuld met pagina's met tekeningen. Ik las het in ongeveer een uur tijd uit. 

 

De teksten van Barbara Stok zijn glashelder. Zij probeert om de filosofie van Socrates, zoals die is doorgegeven door zijn leerling Plato, zo duidelijk mogelijk uit te leggen. Om dat te bereiken gebruikt ze de lopende tekst, plus teksten in het blauw waarin ze vertelt hoe ze tot haar verhaal is gekomen, plus verhelderende striptekeningen. Ze is zeer goed geslaagd in haar voornemen.

 

Ik ben een groot fan van het werk van Barbara Stok. Toen ik "Wat is goed leven" in handen kreeg, schrok ik, omdat het geen doorlopende strip was, maar een boek met een lopende tekst, afgewisseld met striptekeningen. U hoeft zich geen zorgen te maken, "Wat is goed leven?" is gewoon een prachtig boek!

 

Noot: Op de tekening op bladzijde 89 waar de schrijfster aan haar bureau aan het raam zit, is te zien welke vertaling Barbara Stok heeft gebruikt: de driedelige vertaling van het volledige werk van Plato door Hans Warren en Mario Molegraaf in paperback. 

 

Citaten:

Na een opmerking van Socrates:

- Gorgias en Polos staren hem aan alsof hij zojuist heeft gezegd dat de aarde niet plat is maar rond.

 

Socrates in discussie met Kallikles:

- Kallikles slaat zijn armen over elkaar. "Het recht van de natuur is dat de sterken heersen over de zwakken. Want sterke mensen zijn beter dan zwakke mensen. Daarom hebben de sterken recht op meer."

 "Jij vindt wie sterker is ook beter?" vraagt Socrates ter verduidelijking.

 "Ja, dat is het recht van de natuur. En dat staat haaks op onze wetten en regels. Die zijn bedacht door de zwakke mensen die zo nodig gelijkwaardig willen zijn aan de sterke mensen." ...

 

- Kallikles lijkt wel aan de kook te komen, zo rood wordt zijn hoofd. Voor de zekerheid deinst Socrates een stap terug. Als een wild dier begint de politicus luid te snuiven. Hij buldert: "Je verdraait mijn woorden zodat ze belachelijk klinken! Pas maar op dat dit soort gedrag je de kop niet gaat kosten, Socrates!" Hij maakt een wegwerpgebaar met zijn arm en voegt er seminonchalant aan toe: "Weet je, filosofie is leuk  en aardig als je jong bent. Maar als je je er op oudere leeftijd nog steeds mee bezighoudt, dan wordt het volkomen bespottelijk."

 

- "Jij wordt ten onrechte ter dood gebracht!" snikt Xanthippe op de rand van het bed met haar armen slap in haar schoot. Zachtjes neemt Socrates haar hand in de zijne en hij zegt: "Had je dan liever gehad dat het terecht gebeurde?"

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.