Jacob Haafner: De werken van Jacob Haafner: deel 1

Jacob Haafner: De werken van Jacob Haafner: Dl. 1 (Nederland 1806, 1820, Deze uitgave 1992): 333 blz: Uitgeverij Walburg pers

Deze uitgave van de Linschoten-vereeniging bevat twee werken van Jacob Haafner: "Lotgevallen en vroegere zeereizen" uit 1820 en "Lotgevallen op een reize van Madras naar het eiland Ceilon" uit 1806, voorafgegaan door een biografische schets.

Het werk van de reiziger en schrijver Jacob Haafner was gedurende een groot deel van de 20e eeuw vergeten. In 1992 is men begonnen met een heruitgave van zijn werken te beginnen met zijn (chronologisch) eerste boeken.

"Lotgevallen en vroegere zeereizen" verhaalt vooral over de ongemakken die Haafner meemaakt op zijn eerste reizen. Dit deel is minder interessant (**).

Na het eerste boek vestigt Haafner zich in de stad Sadras, een Hollandse kolonie in India. Daar beleeft hij enkele van de prettigste jaren van zijn leven. Helaas wordt de stad ingenomen door de Engelsen die de stad met de grond gelijkmaken en de inwoners gevangen nemen. Haafner krijgt toestemming om te vertrekken en vaart vergezeld door 11 mensen met een klein bootje naar Ceilon. Het verhaal van deze boottocht is het centrale deel van dit boek. Erg onderhoudend geschreven!        

 

Philip Norman: The Beatles

Philip Norman: The Beatles: de definitieve biografie (Groot Brittannië, 1981): 386 blz: Vertaald door Mariella Snel (1986): Uitgeverij Loeb: Oorspronkelijk uitgever Methuen

"The Beatles" is een matig geschreven biografie over het leven van de 4 Beatles: John Lennon, Paul MacCartney, George Harrison en Ringo Starr vanaf hun kindertijd tot aan het uiteenvallen van de groep in 1970.

Bekende uitspraken van John Lennon: "De mensen op de goedkope zitplaatsen mogen in hun handen klappen, de overigen mogen rinkelen met hun juwelen" en "De Beatles zijn nu populairder dan Jezus". Deze laatste uitspraak werd hun in de VS niet in dank afgenomen.

Grootste nadeel van dit boek is behalve het matige Nederlands het feit dat er veel te veel wordt verteld over allerlei zakelijke aspecten en veel te weinig over de totstandkoming van de liedjes, waar het uiteindelijk om draait.

 In plaats van deze biografie te lezen doet u er veel beter aan om eens een cd (of plaat) van hen te beluisteren.  

 

Blexbolex: Allemaal mensen

Blexbolex: Allemaal mensen (Frankrijk, 2008): Ongepagineerd: Uitgeverij Clavis: Oorspronkelijk uitgever Albin Michel Jeunesse

Ik zag "Allemaal mensen" een paar weken terug bij vrienden en heb het meteen bij de bibliotheek gereserveerd.

Blexbolex is het pseudoniem van een Franse kunstenaar die met zeefdrukken werkt.

Op iedere bladzijde staat een gekleurde zeefdruk van een persoon met daarboven een titel wat hij of zij is.

Het boek begint met: een meneer, een mevrouw, een koppel, een vrijgezel, een moeder, een baby, een vader en gaat door met mensen als: een lerares, een uitvinder, een sterrenkundige, een lekkerbek, enzovoort.

De zeefdrukken zijn eenvoudig maar heel sprekend. Een prachtig boek, zowel voor ouderen als om kinderen kennis te laten maken met kunst.

  

Orhan Pamuk: Sneeuw

Orhan Pamuk: Sneeuw (Turkije, 2002): 471 blz: Vertaald door Margreet Dorleijn & Hanneke van der Heijden (2003): Uitgeverij de Arbeiderspers

Ka, een Turkse dichter komt na een ballingschap in Duitsland terug naar Turkije. Een Turkse krant heeft hem gevraagd verslag te doen van lokale verkiezingen en een onderzoek te doen naar een aantal zelfmoorden onder jonge vrouwen.

Ka vestigt zich in een hotel in Kars dat gerund wordt door een man met zijn twee dochters. Ka wordt verliefd op Ipek, de oudste dochter die hij nog van vroeger kende. Tijdens een toneeluitvoering wordt een coup gepleegd en vallen een aantal doden. Gedurende zijn tijd in Kars krijgt Ka de inspiratie voor een aantal gedichten.

"Sneeuw" is een politiek georiënteerde roman. Onderwerpen die aan bod komen zijn de strijd tussen de Kemalisten, de Islamisten en de Koerden, de verhouding tussen Turkije en Europa en de vraag of vrouwen wel of geen hoofddoekjes moeten dragen.

De roman is onderhoudend maar een beetje langdradig. Het is de tweede roman die ik van Pamuk heb gelezen en hier zal ik het naar alle waarschijnlijkheid bij laten.


  

Alex Ross: De rest is lawaai

Alex Ross: De rest is lawaai: luisteren naar de twintigste eeuw (Verenigde Staten, 2007): 509 blz: Vertaald door Rob van Essen & Meile Snijders (2008): Uitgeverij Ambo/Anthos: Oorspronkelijk uitgever Farrar, Straus and Girot

Ik luister erg veel naar muziek. Iedere dag draai ik wel een paar cd's.

Intussen heb ik een enorme verzameling opgebouwd. Mijn voorkeur gaat sterk uit naar de klassieke muziek en de opera.

Favorieten van mij zijn Bach (de Mattheuspassie, de cantates, de Brandenburgse concerten, cellosuites), Beethoven (zijn symfonieën, speciaal de 9e en de pianosonates, vioolconcert, vioolsonates), Brahms (Ein Deutsches requiem), Dvorak (9e symfonie), Handel (The Messiah), Haydn (missen), Mozart (Die Zauberflöte en Don Giovanni en de strijkkwartetten, vioolconcerten, pianosonates), Rimsky Korsakov (Sheherazade), Schubert (liederen), Schumann (Celloconcert en pianoconcert), Tsjaikovski (Het zwanenmeer) en Vivaldi (de 4 jaargetijden)

Verder de opera's van onder andere Berlioz (Les Troyens), Bizet (Carmen), Monteverdi (L;Orfeo), Puccini (Tosca), Rossini (De barbier van Sevilla), Verdi (Don Carlos) en Wagner (Die ring des Nibelungen).

Verder houd ik van wereldmuziek (Buena vista social club, Cesaria Evora, Ceu, Salif Keita, Youssou N'Dour, ).

Ook hoor ik graag Nederlandstalige muziek (Doe Maar, Boudewijn de Groot, Liesbeth List en Ramses Shaffy, Drs P., Joop Visser).

Van alle muzieksoorten houd ik het minst van popmuziek, uitgezonderd grootheden als: Abba, The Beatles, Jacques Brel, de Noorse Kari Bremnes, Kate Bush, Miles Davis, The Doors, sommige nummers van de Rolling Stones, Simon en Garfunkel en Steely Dan

Hoewel ik een aantal cd-gidsen in de kast heb staan (de Rough Guides voor respectievelijk klassieke muziek, opera en wereldmuziek) kijk ik er eigenlijk nauwelijks in.

"De rest is lawaai" is het eerste serieuze muziekboek dat ik van voor tot achter heb gelezen. Zoals de ondertitel aangeeft gaat dit boek over de 20e eeuwse muziek, terwijl mijn muzikale voorkeuren veelal bij oudere muziek liggen.

Grofweg gezegd ligt voor mij de grens rond 1920. Vrijwel alle klassieke muziek voor die tijd vind ik mooi, heel veel erna vind ik minder mooi tot niet om aan te horen. De jaren 20 zijn de jaren van componisten als Stravinski en Schönberg die geheel nieuwe geluiden introduceerden.

In "De rest is lawaai" vertelt Alex Ross het verhaal van de klassieke muziek in de 20e eeuw door middel van biografieën van een aantal grootheden als Richard Strauss, Stravinsky, Schönberg, Sibelius, Shostakovich en Benjamin Britten. Hoewel deze 6 componisten de meeste aandacht krijgen worden honderden anderen in het voorbijgaan kort besproken.

Ook zijn er hoofdstukken waarin de muziek in een bepaalde tijd en in een bepaald land wordt besproken, zoals die in Rusland tijdens Stalin, Duitsland onder Hitler en het Amerika van de New Deal. Verder bespreekt Ross een aantal muziekstukken wat uitgebreider waarbij hij een aantal muziektermen gebruikt.

Het boek is in prettig leesbaar Nederlands vertaald en leest gemakkelijk.Een klein minpuntje van het boek is dat er nauwelijks aandacht is voor dirigenten en andere uitvoerende musici. Een groot pluspunt is het uitgebreide notenapparaat en register zodat het makkelijk is om iets snel op te zoeken. Eigenlijk moet ik dit boek een tweede keer lezen en dan de besproken muziek gaan beluisteren. Ik weet niet of dit er van gaat komen.

Mijn persoonlijke favorieten uit de 20e eeuwse klassieke muziek zijn:

- Britten (Peter Grimes en vioolconcert)
- Tan Dun (de opera Tea en de filmmuziek van Hero en Crouching tiger hidden dragon)
- Elgar (celloconcert)
- Gershwin (de opera Porgy and Bess, An American in Paris, Rhapsody in blue)
- Philip Glass (de opera Akhnaten)
- Orff (Carmina Burana)
- Astor Piazolla
- Prokofiev (Peter en de wolf)
- Rachmaninov (symfonieën en pianoconcerten)
- Ravel
- Rodrigo (Concerto de Aranjuez)
- John Rutter (koormuziek)

- Ravi Shankar (Indiaas, er is een erg mooie cd met zijn muziek in de serie Rough Guide)

- Shostakovich (7e symfonie)

Hoewel hier erg mooie muziek tussen zit, haalt deze muziek misschien met uitzondering van Rachmaninov, het voor mij niet bij de oude meesters. Intussen is "De rest is lawaai" een prachtig boek met erg veel informatie over de 20e eeuwse klassieke muziek. Op de vraag wie nu de beste componist van de 20e eeuw is, zou ik zeggen: op klassiek gebied Rachmaninov (wordt slechts zijdelings besproken) en voor alle soorten muziek het duo Paul McCartney/ John Lennon.

Het boek is het beste te gebruiken met een goede cdgids zoals: The Rough Guide to Classical Music, The Grammophone Good cdguide of the Penguin guide to classical music on cd.

 

Dick Swaab: Wij zijn ons brein

Dick Swaab: Wij zijn ons brein : van baarmoeder tot Alzheimer (Nederland, 2010): 479 blz: Uitgeverij Contact

"Wij zijn ons brein" geeft een overzicht van de stand van zaken van het hersenonderzoek.

Het blijkt dat veel latere ziektes al veroorzaakt worden in de baarmoeder. Het gebruik van drugs, alcohol, sigaretten of medicijnen door de aanstaande moeder kan later in het leven voor ernstige problemen zorgen.

Swaab probeert een alomvattend overzicht te geven, maar vertelt in feite niet veel wat mij al niet bekend was.

Erg jammer is ook het ontbreken van een notenapparaat met bronverwijzingen en een literatuurlijst.

Verder is het boek niet echt makkelijk geschreven en valt Swaab vaak in herhalingen. Ik vermoed dat de meeste mensen die dit boek gekocht of gekregen hebben het niet hebben uitgelezen.  

 

Franz Kafka: De gedaanteverwisseling

Franz Kafka: De gedaanteverwisseling (Tsjechië, 1915): 88 blz: Vertaald door Willem van Toorn (2009): Uitgeverij Athenaeum-Polak & van Gennep

Toen Gregor Samsa op een ochtend uit onrustige dromen ontwaakte, ontdekte hij dat hij in zijn bed in een reusachtig ondier was veranderd. Zo begint "De gedaanteverwisseling".

De hoofdpersoon van het verhaal, een handelsreiziger is in een tor veranderd. Aanvankelijk denkt hij dat het wel weer over zal gaan, maar geleidelijk aan wordt duidelijk dat hij een tor is en een tor zal blijven.

In eerste instantie wordt hij nog gevoerd, maar later wordt hij aan zijn lot overgelaten. Dan als Samsa is overleden ziet de toekomst voor zijn familie er weer gunstig uit.

"De gedaanteverwisseling" is een prachtig beklemmend verhaal.  

  

Maarten 't Hart: Het woeden der gehele wereld

Maarten 't Hart: Het woeden der gehele wereld (Nederland, 1993): 311 blz: Uitgeverij de Arbeiderspers

In "Het woeden der gehele wereld" staat het leven van de jonge Alexander Goudveyl en een moord vlak voor Kerst op een politieagent centraal.

Gedurende het verhaal probeert Goudveyl met reconstructie en deductie te achterhalen wie de moord gepleegd heeft. In eerste instantie een spannende detective.

In het boek spelen ook weer de gebruikelijke thema's van Maarten 't Hart: zijn gelovige opvoeding, de liefde voor de klassieke muziek en de moeite in de omgang met vrouwen. Een van de betere boeken van Maarten 't Hart.  

 

J.M.A. Biesheuvel: Verzameld werk deel 1

J.M.A. Biesheuvel: Verzameld werk. 1: In de bovenkooi ; De wereld moet beter worden ; De Weg naar het Licht ; De verpletterende werkelijkheid (1972-1984): 985 blz: Uitgeverij Meulenhoff: Deze editie uitgeverij van Oorschot (2008)

Jacob Maarten Arend Biesheuvel is een uniek persoon binnen de Nederlandse literatuur.

Op zijn 17e is hij van het Gymnasium afgegaan om te gaan varen op de grote vaart als ketelbinkie. Later heeft hij zijn huidige vrouw Eva ontmoet, zijn studie rechten afgesloten en heeft hij verschillende malen in een psychiatrische inrichting (of zoals hij zelf zegt het gekkenhuis) doorgebracht.

Over dit alles schrijft hij (meestal) korte verhalen waarin hij werkelijke gebeurtenissen uit zijn eigen leven vermengt met gebeurtenissen uit zijn fantasie. Biesheuvel heeft erg veel fantasie en hoewel zijn verhalen soms van de hak op de tak springen zijn ze altijd onderhoudend en vaak erg humoristisch.

In dit deel "Verzameld werk deel 1" staan zijn eerste vier bundels bijeen. Het is een tijd geleden dat ik zo genoten heb van het werk van een schrijver en ik aarzel niet om dit deel het meest interessante boek te noemen dat ik ooit van een Nederlandstalig auteur heb gelezen. Warm aanbevolen!  

 

J.J. Voskuil: Bij nader inzien

J.J. Voskuil: Bij nader inzien (Nederland, 1963): 1207 blz: Uitgeverij van Oorschot

In 1963 verscheen de ruim 1200 blz tellende debuutroman "Bij nader inzien" van J.J. Voskuil.

Het boek maakte destijds weinig indruk, waarschijnlijk vonden de meeste critici het boek gewoonweg te dik om te lezen.

Eind jaren 80 werd er een televisieserie gemaakt naar het boek en naar aanleiding van deze serie nam de belangstelling toe. De belangstelling nam nog verder toe toen Voskuil in 1996 het eerste deel van zijn 5000 blz tellende roman "Het bureau *****" publiceerde.

"Bij nader inzien" is het verhaal van de vriendschap tussen een aantal studenten in Amsterdam die bij elkaar komen om over de literatuur en het leven te praten (te ouwehoeren zoals Maarten Koning zegt). De belangrijkste personen zijn Maarten Koning, Paul de Hoes en zijn vriendin Rosalie, Henriëtte Fagel, Klaas, Flap, David en Hans.

Het boek is heel realistisch geschreven, een indruk die versterkt wordt doordat er consequent data aanduidingen worden gegeven. De dialogen en de beschrijvingen van gewone gebeurtenissen en dingen zijn subliem. "Bij nader inzien" is voor mij de Nederlandstalige roman die het meeste indruk op mij heeft gemaakt.

Ook Voskuils vervolgroman "Het bureau" is zeer indrukwekkend. Onbegrijpelijk dat Voskuil niet tot een van de grootste Nederlandstalige schrijvers wordt gerekend.

Regisseur Frans Weisz heeft geïnspireerd door het boek een fascinerende televisieserie gemaakt (****).

In de serie lopen heden en verleden door elkaar. In het heden is Nicolien gestorven aan kanker, heeft Maarten Koning zelfmoord gepleegd nadat hij aan zijn vrienden van destijds een afscheidsbrief had geschreven. De resterende vrienden komen bij elkaar om herinneringen op te halen aan vroeger. De scenes die in het verleden afspelen zijn gebaseerd op het boek. Mooie beelden, goed spel en vooral geeft de televisieserie de sfeer van het boek goed weer.  

 

Dvd: Wim Kayzer: Van de schoonheid en de troost

Wim Kayzer: Van de schoonheid en de troost (Nederland, 2000): 40 uur

In 2000 zond de VPRO de monumentale serie "Van de schoonheid en de troost" uit. In deze serie interviewde Wim Kayzer 26 prominenten uit de wereld van de wetenschap, kunst en cultuur. Aan het eind van de serie kwamen 20 van de geïnterviewden bij elkaar voor een slotdiscussie. De interviews geven in een aantal gevallen een beeld van het werk en in andere gevallen een beeld van het persoonlijk leven van de geïnterviewden.

***½1): Wole Soyinka is een van de bekendste Afrikaanse schrijvers en is op de vlucht voor het regime in zijn geboorteland Nigeria. Hij praat er onder meer over hoe het is om politiek vluchteling te zijn.

***2): Roger Scruton is een Britse filosoof die praat over de vossenjacht en hoe hij zijn vrouw heeft leren kennen.

****3): Jane Goodall is primatologe en praat over haar onderzoek naar de Chimpansees. Een leuke anekdote van haar: een onderzoeker heeft een Chimpansee geleerd om met gebaren aan te geven welke kleur iets heeft. Ze houdt de Chimpansee een witte doek voor en vraag de Chimpansee welke kleur het heeft. De Chimpansee antwoordt "rood". De onderzoekster vraag het nog een paar keer en steeds antwoordt de Chimpansee "rood". Tenslotte gebaart de onderzoeker dat de Chimpansee geen eten krijgt als hij niet het juiste antwoord geeft. De Chimpansee antwoordt opnieuw "rood" en haalt onder veel gelach een klein rood pluisje van de doek "rood, rood, rood, hahaha".

***½4): George Steiner is een literatuurwetenschapper die praat over de gruwelijkheid van onder meer de holocaust.

***½5): Vladimir Ashkenazy is een van s' werelds beroemdste pianisten die een paar schitterende stukjes muziek op de piano voorspeelt.

***6): Steven Weinberg is een Amerikaanse natuurkundige die probeert tot de grote theorie over het universum te komen.

****7): Martha Nussbaum is een Amerikaanse filosofe die vooral over haar ouders praat.

***8): Karel Appel, een Nederlandse moderne schilder staat stil bij een achttal van zijn schilderijen.

**9): Edward Witten, een Amerikaanse wis- en natuurkundige probeert zijn theorie van de supersnaren uit te leggen. Deze aflevering was voor mij volstrekt onbegrijpelijk.

***½10): Elizabeth Loftus, een Amerikaanse geheugendeskundige vertelt over de feilbaarheid van het menselijk geheugen.

**½11): Rutger Kopland, een Nederlandse psychiater die vooral bekend is als dichter vertelt aan de hand van een aantal gedichten zijn verhaal.

****12): Gary Lynch, een wereldberoemd Amerikaanse hersenwetenschapper vertelt over zijn onderzoek naar hersenen en over mogelijkheden om vooruitgang te boeken. Dit deel vond ik het meest interessante dat ik heb gezien. Ook de grotten van Lascaux in Zuidwest Frankrijk komen aan bod.

***13): Stephen Jay Gould is een Amerikaanse paleontoloog die in eerdere series van Wim Kayzer "Een schitterend ongeluk" en "vertrouwd en o zo vreemd" veel indruk gemaakt heeft. Hier vertelt hij over zijn fascinatie met honkbal en vooral Joe di Maggio. Verder wordt hij gefilmd terwijl hij in een koor de Johannes Passie van Bach zingt.

***14): Dubravka Ugresic is een schrijfster uit het voormalig Joegoslavië. Zij laat aan de hand van oude fotoalbums zien waarom gewone foto's van mensen zoals u en ik haar zo ontroeren.

***15): Simon Schama is een Engels historicus die praat over onder meer de schoonheid van het onvolmaakte, bijvoorbeeld over een heel knap meisje dat enigszins scheel is.

***½16): Catherine Bott is een Engelse Sopraan die het over lekker eten en winkelen heeft en een oud lied zingt in het Concertgebouw.

**½17): John M. Coetzee is een bedachtzaam formulerende schrijver uit Zuid Afrika aan wie slechts met heel veel moeite wat woorden kunnen worden ontfutseld. Zijn voorbeel van schoonheid en troost is een baai vlakbij de Tafelberg dat nu beschermd natuurgebied is.

***½18): Richard Dufallo, een Amerikaans dirigent die als voorbeeld van schoonheid en de troost een orkest dirigeert dat stukken van Ives, Stravinsky en Mahler speelt in Vredenburg.

***19): Leon Lederman, een Amerikaans natuurkundige heeft het over de schoonheid van humor.

***20): Rudi Fuchs, directeur van het Stedelijk laat een aantal voorbeelden van zijn collectie anzichtkaarten zien en vertelt waarom de Victorie Boogie Woogie van Piet Mondriaan zo'n prachtig schilderij is.

**21): Tatjana Tolstaja is een Russische schrijfster die praat over een bijna dood-ervaring en over dromen en tekenen uit het hiernamaals.

***22): Freeman Dyson, een Engels natuurkundige die het vooral over zijn kinderen en kleinkinderen heeft als voorbeeld van schoonheid en troost.

***23): Richard Rorty, een Amerikaanse filosoof die het vooral over de schoonheid van de natuur heeft.

***½24): György Konrád, een Hongaarse schrijver die het over zijn herinneringen aan de tweede wereldoorlog heeft.

****25): Germaine Greer, een Australische schrijfster en feministe. Toen Kayzer haar vroeg voor het programma, vroeg zij om 2 weken naar haar geboorteland te mogen met een camera om haar zus te bezoeken en de inheemse flora en de Aboriginalvrouwen te filmen. Het resultaat is een soort homevideo die ik een van de meest geslaagde afleveringen vond van het programma.

***½26): Yehudi Menuhin, een wereldberoemd Amerikaans violist die geïnterviewd wordt vlak voor een repetitie van de 9e symfonie van Beethoven. Stukken van de repetitie zijn ook gefilmd.

***27): De slotbijeenkomst waarop 20 van de genodigden een ronde tafel discussie voeren over het onderwerp de schoonheid en de troost. Ik verwachtte dat hier niet veel zinnigs gezegd zou worden gezien het enorme aantal deelnemers aan de discussie, maar dat viel heel erg mee.

Wat vind ik nu van de gehele serie? De vraagstelling was beperkt maar gelukkig kreeg iedere deelnemer de kans om zijn of haar verhaal te vertellen. Over de antwoorden waren de meesten het wel eens: voorbeelden van schoonheid treft men aan bij mensen (knappe vrouwen of knappe mannen), in de natuur, in schilderijen in muziek. Voor de troost geldt voor de meeste mensen (inclusief mijzelf) dat die voornamelijk afkomstig is van zijn medemensen, een enkeling zoekt troost bij zijn hond.

Van 5 van de gasten heb ik een boek gelezen (van Stephen Jay Gould zelfs een aantal) en van George Steiner een stuk van een boek. Zelf vind ik dat de vorm van televisie zich niet zo goed leent voor dit soort gesprekken, je krijgt toch al gauw dat je naar een pratend hoofd zit te kijken. Het is wel erg geschikt als een beknopte inleiding tot het werk van de gasten.

Dapper van de VPRO dat Wim Kayzer destijds deze serie mocht maken. Ik denk dat nu de middelen hiervoor niet meer bij elkaar te krijgen zijn.

Helaas is deze dvd-serie niet meer verkrijgbaar. Wel kan je bij de VPRO afleveringen downloaden. Ik had mijn exemplaar bij de bibliotheek geleend wat ervoor zorgde dat ik in de veel te korte tijd van 3 weken door de hele serie heen ben geraasd. Een aflevering per week lijkt me een prima dosis.

Ook een nadeel van mijn bibliotheekexemplaar was dat het hinderlijk veel haperde. Uiteindelijk heb ik toch ruim 99% kunnen zien.

Jongeren zullen deze serie niets vinden. Mensen met veel zitvlees en een goed concentratievermogen zullen er nog het nodige van opsteken. Ik ben benieuwd of er meer mensen zijn die deze serie of afleveringen ervan hebben gezien en wat zij er van vonden.  

 

Johanna Jacobs: Peter van Straaten

Johanna Jacobs: Peter van Straaten (Nederland, 1997): 288 blz: Uitgeverij Waanders

"Peter" van Johanna Jacobs is een boek uitgegeven ter gelegenheid van een overzichtstentoonstelling in de Markiezenhof in Bergen op Zoom, dat een overzicht biedt van het werk van Peter van Straaten. 

Peter van Straaten is vooral bekend geworden als de meester van de cartoon: een inkttekening met een komisch onderschrift. Dit heeft hij 50 jaar dagelijks gedaan voor het Parool. Per 1 maart 2012 is hij hiermee gestopt.

In dit boek een gesprek van Peter met zijn vrouw Els Timmerman, een artikel over zijn natuurdagboek dat hij als jongeling een aantal jaren bijhield, een artikel over vader en zoon, een artikel over zijn politieke prenten, een artikel over zijn erotische tekeningen, een biografie en een bibliografie. 

Dit alles prachtig geïllustreerd met zijn, veelal onbekende, tekeningen. Een must voor iedere liefhebber van het werk van Peter van Straaten 

 

Neil MacGregor: Een geschiedenis van de wereld in 100 voorwerpen

Neil MacGregor: Een geschiedenis van de wereld in 100 voorwerpen (Groot Brittannië, 2010): 792 blz: Vertaald door Conny Sykora & Jacinthe Sykora (2011): Uitgeverij het Spectrum: Oorspronkelijk uitgever Allen Lane

"Een geschiedenis van de wereld in 100 voorwerpen" is niet een traditioneel geschiedenisboek waarin vooral aandacht aan politieke ontwikkelingen wordt geschonken, maar aan de hand van 100 voorwerpen uit het British museum wordt de geschiedenis verteld.

Het boek is mooi uitgegeven met mooie kleurenfoto's van de voorwerpen waarom het gaat, een prettig leesbare bladspiegel, een mooi lettertype en vooral een goed leesbare vertaling.

Omdat het over 100 totaal verschillende voorwerpen gaat is de informatie een beetje verbrokkeld. Daarom is dit boek vooral goed om te lezen als je al een wat meer traditionele wereldgeschiedenis hebt gelezen, bijvoorbeeld die van J.M. Roberts.

Ook is het handig om de informatie in kleine beetjes tot je te nemen, na het lezen van 10 hoofdstukken achter elkaar was ik de eerste 8 weer vergeten. Ik heb de eerste 42 hoofdstukken tot blz 329 en het laatste hoofdstuk gelezen waarin een voorwerp wordt uitgekozen dat het heden karakteriseert.  

 

Marc-Antoine Boidin: Endurance

Marc-Antoine Boidin: Endurance (Frankrijk, 2009): Vertaald door Kees Beentjes (2010): Uitgeverij Silvester: Oorspronkelijk uitgever Delcourt

"Endurance" is de stripbewerking van het klassieke verhaal van de Zuidpooltocht van Shackleton.

In augustus 1914 vertrekt Shackleton met zijn bemanning en zijn schip, de Endurance, naar het Zuidpoolgebied met als doel een oversteek dwars door Antarctica. Het weer zit echter tegen en tot overmaat van ramp zinkt de Endurance. Aan Shackleton is de taak om zijn mannen heelhuids terug te brengen. Na een moeilijke tocht komen ze met drie reddingsboten aan op Olifants eiland. Daar slaan ze een kamp op, eten zeehondenvlees en Shackleton kiest 5 van de sterkste mannen uit om met hem een tocht te maken over het zuidelijk deel van de Atantische Oceaan naar Zuid Georgië. Nadat ze daar zijn aangekomen volgt nog een moeilijke tocht naar het walvisstation op een ander deel van het eiland en tot slot moet Shackleton de overgebleven mannen ontzetten.

Het is een klassiek overlevings verhaal al eerder en veel beter verteld door Shackleton zelf "Zuid *****" en Alfred Lansing "Endurance ****" en er is ook een prachtige documentaire over de tocht gemaakt "Shackleton *****".

Deze stripbewerking is weliswaar mooi getekend maar voegt niets wezenlijks toe aan het al bestaande materiaal en bovendien komt nauwelijks naar voren waarom Shackleton zo'n inspirerende leider was. 

 

Marcel Proust: Tegen Sainte-Beuve

Marcel Proust: Tegen Sainte-Beuve: relaas van een ochtend (Frankrijk, 1908?): 324 blz: Vertaald door Marjan Hof (2009): Uitgeverij Athenaeum-Polak & van Gennep

Marcel Proust is vooral bekend geworden door de 7-delige romancyclus "Op zoek naar de verloren tijd *****".

Voordat hij daaraan bezig was, was hij bezig met een project dat als werktitel "Tegen Sainte-Beuve" had. In dit boek hield hij zich bezig met de kritische opvattingen van Sainte-Beuve, een gevreesd criticus in die tijd. Ook vinden we hierin al fragmenten die later terugkomen in zijn hoofdwerk.

De Nederlandse vertaling door het vertalerscollectief Marjan Hof is gebaseerd op schriften van Proust.

Hoewel het boek onaf is en de verschillende fragmenten niet allemaal samenhangen is het boek toch mooier en beter leesbaar dan het overgrote deel van de wel afgemaakte boeken die ik ken. De vertaling is in een woord prachtig! Aanbevolen voor iedereen die genoten heeft van "Op zoek naar de verloren tijd".          

 

Norman Douglas: Terugblik

Norman Douglas: Terugblik: Een autobiografie in visitekaartjes (Groot Brittannië, 1934): 433 blz: Vertaald door Joyce & Co.: Uitgeverij de Arbeiderspers, serie Privé-domein (nr. 102): Oorspronkelijk uitgever Chatto and Windus

In een grote vaas bewaarde Norman Douglas visitekaartjes die hij had gekregen. Op een goed moment besluit hij om aan de hand van die visitekaartjes een autobiografie te schrijven. Bij sommige namen volgt een min of meer uitgebreid verhaal, bij anderen staat alleen ik kan hem/haar me niet meer herinneren of alleen een ?.

Mooiste anekdote die ik heb gelezen staat op blz 74:

Een jonge subalterne officier in Brits Indië werd gedood door een tijger, en toen zijn ouders dat te horen kregen, zonden ze een telegram naar de kolonel van zijn regiment, omdat ze de lieve jongen graag in hun familiegraf wilden bijzetten: Stuur alstublieft wijlen James naar huis alle onkosten betaald.

Na vele maanden, na een onredelijk lange tijdspanne, kwam er een gigantische doodskist aan, en toen ze die openmaakten werden ze van afgrijzen vervuld bij het zien van een dode tijger. Ze telegrafeerden naar India: Vergissing zit tijger in kist niet James. De kolonel antwoordde: Helemaal geen vergissing tijger in kist James in tijger.
Ben gestopt met lezen op blz 162.  

 

Willem Frederik Hermans: Nooit meer slapen

Willem Frederik Hermans: Nooit meer slapen (Nederland, 1966): 317 blz: Uitgeverij de Bezige Bij

Alfred Issendorf gaat voor een geologisch onderzoek naar het noorden van Noorwegen. Zijn promotor Sibbelee heeft een interessante theorie, de vele met water gevulde gaten in het landschap zijn mogelijk meteorietenkraters. 

Het grootste deel van het boek gaat over de tocht samen met de Noren Arne, Qvidsted en Mikkelsen. Geplaagd door muggen en slaapgebrek sleept Alfred zich voort.

Het boek is erg herkenbaar voor wie ooit door de wildernis heeft gestruind in de regen en geplaagd door muggen al dan niet voor zijn studie. Het eerste deel van het boek vond ik geweldig, het tweede deel is helaas nogal langdradig.

Het boek is verplichte kost voor fysisch geografen en geologen. Voor een geweldige recensie van dit boek zie Anna's leesreis, hoewel ik aanzienlijk minder enthousiast ben over dit boek dan Anna.

    

ps: Inmiddels is het boek verfilmd, zie hier voor mijn bespreking van de film

Ari Folman & David Polansky: Wals met Bashir

Ari Folman & David Polansky: Wals met Bashir (2009): 117 blz: Vertaald door Onno Voorhoeve (2009): Uitgeverij de Vliegende Hollander

Regelmatig wordt een boek verfilmd. Dit keer was het andersom, eerst was er de film (****) en vervolgens werd er een stripboek van de film gemaakt.

De hoofdpersoon kan zich niets meer herinneren van een bloedbad in Libanon, maar herinnert zich ineens flarden na een gesprek met een vriend die een regelmatig terugkerende droom heeft waarin 26 woeste honden hem willen verscheuren.

Hij gaat op zoek naar vrienden die hem meer kunnen vertellen. Uiteindelijk weet hij het gewiste stuk van zijn geheugen weer in te vullen.

Het boek gaat over de verschrikkingen van de oorlog, maar ook over de merkwaardige werking van het geheugen.Samen met de boeken van Joe Sacco en Guy Delisle "Jeruzalem" geeft dit boek een goed beeld van de situatie in Israël. De film vond ik nog iets indrukwekkender.  

 

F.B. Hotz: Het werk

F. B. Hotz: Het werk (1976-1996, Deze editie 1997): 1359 blz: Uitgeverij de Arbeiderspers

 

"Het werk" bevat in twee delen alle verhalen die F.B. Hotz tijdens zijn leven heeft gepubliceerd.

Hotz was een muzikant die in een jazz-bandje speelde. Daarover en over zijn jeugd gaan veel van zijn verhalen.

De verhalen van Hotz zijn ingetogen en met grote subtiliteit geschreven. Misschien is zijn onderwerpkeuze niet zo bijzonder, zijn schrijfstijl is dat wel.

Hotz begon pas op latere leeftijd te publiceren maar zijn (korte) verhalen behoren tot het mooiste wat in de Nederlandstalige literatuur is verschenen. Absoluut een aanrader!  

 

William C. Carter: Proust verliefd

William C. Carter: Proust verliefd (Verenigde Staten, 2006): 317 blz: Vertaald door W. Hansen (2009): Uitgeverij de Bezige Bij: Oorspronkelijk uitgever Yale University Press

Marcel Proust was een meesterlijk psycholoog. In zijn enorme roman "Op zoek naar de verloren tijd *****" geeft hij tal van treffende observaties over het menselijk gedrag en zijn drijfveren.

In "Proust verliefd" staat Carter stil bij het liefdesleven van Proust. Proust was homoseksueel wat in die tijd erg lastig was. Men denkt dat alle vrouwen die Proust beschrijft in zijn roman in werkelijkheid mannen waren die in de roman tot vrouw zijn getransformeerd.

Zelf was Proust niet erg gelukkig in zijn liefdesleven. Hij heeft twee grote liefdes gekend: een tot de componist en zanger Reynaldo Hahn en een tot zijn chauffeur Agostelli. Beide personen verloor hij als geliefden door overdreven bezitsdrang. Toen zijn chauffeur Agostelli bij hem wegging beloofde Proust hem een Rolls Royce en een eigen vliegtuig als hij terug zou komen. Helaas verongelukte Agostelli tijdens een vliegtochtje voordat hij zijn geschenken in ontvangst kon nemen.

William Carter heeft in het Engels een uitgebreide biografie geschreven. Wat mij betreft hadden ze die beter in het Nederlands kunnen vertalen in plaats van een boek over uitsluitend zijn liefdesleven. 

Nawoord: Inmiddels heb ik de biografie van Carter gelezen en begrijp ik ook waarom ze ervoor hebben gekozen om dit kortere werk te vertalen in plaats van zijn grote biografie. De complete biografie is wel erg compleet en dit dunnere werk geeft een goed inzicht in een van de belangrijkste aspecten van het leven van Proust

 

Mark Twain: Adventures of Huckleberry Finn

Mark Twain: Adventures of Huckleberry Finn (Verenigde Staten, 1884): 267 blz: Vertaald door S. Westerdijk (?):

Ik lees graag boeken in een Nederlandse vertaling.

Veel Nederlanders vinden dat ze een boek moeten lezen in de taal waarin het geschreven is, als ze deze taal tenminste voldoende beheersen. Voor mij geldt dat in principe voor het Engels en in mindere mate voor het Duits. Toch geef ik bijna altijd de voorkeur aan een (goede) vertaling. Ik begrijp het Nederlands nu eenmaal beter dan het Engels of het Duits.

Ik vind "Huckleberry Finn" het mooiste boek dat ik ken uit de Amerikaanse literatuur. Dat wil zeggen toen ik het in het origineel las. De grote kracht van het boek is de manier waarop plaatselijk dialect zoals dat langs de Mississippi wordt gesproken in schrijftaal wordt vastgelegd.

Hier ligt ook een enorm probleem voor de vertaler. Voor het Amerikaanse dialect zoals dat in dit boek gebruikt wordt bestaat geen Nederlandse tegenhanger. De vertaler maakt dan een soort kunsttaaltje wat en niet authentiek is en belabberd leest.

Bij het lezen van de vertaling ben ik dan ook al gestopt op blz 25.

"Huckleberry Finn" is een meesterwerk waar in vertaling niets van overblijft. Het is zo erg dat ik gerust kan zeggen dat het geen zin heeft om dit prachtige boek te lezen als je je Engels niet voldoende beheerst en bent aangewezen op een vertaling. De vertaling geef ik met moeite 2 sterren.


 

Alexander Maitland: Wilfred Thesiger

Alexander Maitland: Wilfred Thesiger: The Life of the Great Explorer (Groot Brittannië, 2004): 528 blz: Uitgever HarperCollins

Wilfred Thesiger was bij leven al een legende. Bij een kleine groep mensen was hij al bekend als een onverschrokken avonturier na zijn avonturen in het land van de Danakils in 1933-1934. Bij het grote publiek werd hij bekend na het verschijnen van "Arabian sands *****" in 1959, en tot aan zijn dood groeide zijn bekendheid in Engeland, Kenya (zijn tweede thuisland) en overal elders gestaag.

"Thesiger" is de tweede biografie die ik over het leven van Thesiger heb gelezen. De eerste was de prachtige biografie van Michael Asher, die ik een jaar of 10 geleden heb gelezen.

In "Thesiger' volgen we Thesiger vanaf zijn jeugdjaren in Ethopië (toen Abessinië geheten), in Engeland tijdens zijn latere school- en studiejaren en tijdens zijn vele reizen, eerst in Ethopië, daarna in Soedan, Libië, Saoedi Arabië, Irak, Iran, Afghanistan en Kenya, waarna hij zich vestigt in Kenia en zijn laatste jaren (hij werd 93) slijt in Oxford.

Het is moeilijk te zeggen aan welk van de twee biografieën ik de voorkeur geef. Deze lijkt mij wat vollediger, ook al omdat uitgebreid ongepubliceerd materiaal (met name brieven van Thesiger aan zijn moeder Kathleen en dagboekaantekeningen) gebruikt konden worden, terwijl de schrijfstijl van de andere biografie misschien mijn voorkeur heeft.

In ieder geval zijn er naast de prachtige boeken van Thesiger zelf (vooral "Arabian sands ***** en "The marsh arabs *****"") nu twee zeer goede biografieen om uit te kiezen.  

  

Laura Esquivel: Rode rozen en tortilla's

Laura Esquivel: Rode rozen en tortilla's (Mexico, 1989): 236 blz: Vertaald door Francine Mendelaar & Harriët Peteri (1991): Uitgeverij Arena: Oorspronkelijk uitgever Planeta

"Rode rozen en tortilla's" gaat uit van een origineel gegeven. De liefde die de vrouwelijke hoofdpersoon Tita voelt voor haar geliefde Pedro uit ze door het maken van de meest verrukkelijke gerechten.

Het boek telt 12 hoofdstukken, voor iedere maand een, waarin van steeds een gerecht beschreven wordt hoe het moet worden klaargemaakt. Het verhaal van het bereiden van die gerechten wordt gecombineerd met een liefdesverhaal van een hoog Boeket-reeks gehalte.

Leuk om te lezen als je je niet wilt inspannen voor een moeilijk boek en lekker weg wilt dromen. Voor iemand die geïnteresseerd is in een serieus verhaal, die moet naar een andere schrijver uitkijken.

Van het boek is een film gemaakt die ik destijds erg leuk vond. Ik ben benieuwd hoe die het doet bij een tweede keer kijken. Inmiddels heb ik de film voor de tweede keer gezien (***). Het is best een onderhoudend liefdesverhaal als je de soms onnozele onderschriften (rechtstreeks afkomstig uit het boek!) voor lief neemt.