Marcel Proust: Op zoek naar de verloren tijd: Deel 3: De kant van Guermantes

Marcel Proust: Op zoek naar de verloren tijd: Deel 3: De kant van Guermantes (Frankrijk, 1921): 623 blz: Vertaald door Thérèse Cornips (1986): Uitgeverij de Bezige Bij

 

 

 

"De kant van Guermantes" is het derde deel van de zevendelige romancyclus "Op zoek naar de verloren tijd" van de Franse schrijver Marcel Proust. Ruim twee jaar geleden was ik bezig met het herlezen van die cyclus en toen ben ik afgehaakt na een bladzijde of 30 in dit derde deel.

 

Ook nu had ik veel moeite om op te starten met "De kant van Guermantes". Een kleine 2 maanden geleden las ik op een dag zo'n 30 bladzijden. Ik legde het boek toen 2 weken weg en las de volgende 30 bladzijden. Opnieuw legde ik het boek twee weken weg en las weer 30 bladzijden. Pas bij de vierde poging kwam ik in het boek en las ik het in 2 weken uit. 

 

In "De kant van Guermantes" dringt de schrijver door in het leven van de hoge adel met hun salons en gezamenlijke diners. Marcel raakt bevriend met Robert de Saint Loup die hem een introductie biedt tot de salon van Mme de Villeparsis. In eerste instantie kijkt Marcel hoog op tegen die rijke adel, maar al gauw blijkt dat in hun salons net zulke onbenullige gesprekken worden gevoerd als overal elders. De gesprekken bij die salons nemen het overgrote deel van "De kant van Guermantes" in beslag.

 

Opnieuw geeft Proust blijk van een groot psychologisch inzicht, heeft veel levenswijsheden voor ons en maakt talloze prachtige vergelijkingen. Op naar het vierde deel! 

 

Citaten:

- En de naam Guermantes van toen is ook als zo'n kleine ballon waarin zuurstof zit opgesloten of een ander gas: als het me lukt hem te laten knappen, er uit te laten ontsnappen wat hij inhoudt, adem ik de lucht van het Combray van dat jaar, van die dag, vermengd met de geur van meidoorn, meewaaiend met de wind van de hoek van het plein, voorbode van de regen, die de zon beurtelings liet opvliegen, zich liet neervlijen over het rode wollen vloerkleed van de sacristie en er de glanzende, haast roze vleeskleur van geranium overheen liet strijken, van een, temidden van de blijdschap, als het ware wagneriaanse lieflijkheid die de festiviteit iets zo voornaams deed behouden.

 

- Want naast alle individuele karakteristieken bestond er indertijd tussen een dandyachtige rijke man uit de bovenlaag van de aristocratie en een dandyachtige rijke man uit de wereld der financiën en groot-industrie nog een markant verschil. Daar waar de laatste zou hebben gemeend zijn deftigheid te onderstrepen door tegenover minderen een afgemeten, hautaine toon aan te slaan, leek de grand seigneur, een en al zachtzinnige glimlach, zijn vertoon van bescheidenheid en geduld, zijn houding van doodgewone schouwburgganger te beschouwen en aan de dag te leggen als eigen aan zijn goede opvoeding.

 

- Want als je verliefd bent zou je alle kleine onbekende voorrechten die je geniet tegen de vrouw die je bemint willen uitbazuinen, zoals in het dagelijks leven de misdeelden en zeurkousen dat doen.

 

- Zodat - als je weet hoe je de krijgsgeschiedenis moet lezen - alles wat voor de doorsnee lezer maar een verward relaas is, voor jou net zo'n rationele samenhang krijgt als een schilderij heeft voor de kenner die weet te kijken naar wat een figuur bij zich draagt, naar wat hij in zijn hand houdt, terwijl de overdonderde museumbezoeker daas en suf wordt van een hoop kleuren.

 

- En aangezien, om te groeien, van alle menselijke gewassen gewoonte het minst een voedingsbodem behoeft en als eerste op de schijnbaar allerkaalste rots tevoorschijn komt, ...

 

- Hij had haar al lief. Een hang tot dromen, het verlangen om door degene van wie je droomt gelukkig te worden, zorgen dat er niet veel tijd nodig is of je zet al je gelukskansen op die ene die een paar dagen tevoren nog maar een toevallige, onbekende, bijkomstige verschijning was op de planken.

 

- "De liefde?" had ze een keer tot antwoord gegeven aan een pretentieuze dame die haar had gevraagd: "Hoe denkt u over de liefde?" "De liefde? Die bedrijf ik vaak, maar ik spreek er nooit over."

 

- Maar men maakt pas de som op van iemands ondeugden wanneer hij ternauwernood nog in staat is ze te beoefenen en men naar de omvang van zijn sociale afstraffing, die zich begint te voltrekken en die het enige te constateren feit is, de omvang van de begane wandaad meet, bedenkt en overdrijft.

- Want de hertogin ontving graag bepaalde vooraanstaande mannen, zij het op voorwaarde dat ze vrijgezel waren, iets waaraan ze, zelfs indien getrouwd, wat haar betrof altijd voldeden, want aangezien hun vrouwen, altijd min of meer vulgair, te veel zouden afsteken in een salon waar zich alleen de elegantste schoonheden van Parijs bevonden, werden ze altijd zonder hen uitgenodigd; en om eventuele overgevoeligheden te ondervangen legde de hertog zulke onbestorven weduwnaars uit dat de hertogin nooit vrouwen ontving, geen vrouwengezelschap kon velen, bijna alsof het op doktersvoorschrift was en zoals hij zou hebben gezegd dat ze niet in een kamer kon verblijven waar een luchtje hing, niet te zout kon eten, niet achteruit kon reizen of een korset dragen.

- Heus, het is iets heel raadselachtigs, de liefde, hernam de hertogin met een zachtaardige glimlach van vriendelijke beschaafde vrouw, maar ook met de onwrikbare overtuiging van een wagneriaan die tegen een clubman zegt dat de Walküre niet alleen maar lawaai is.

 

- Grande dame zijn is de grande dame spelen, dat wil voor een deel zeggen, eenvoudig doen. Het is een rol die handenvol geld kost, vooral omdat eenvoud pas aanspreekt onder voorwaarde dat anderen weten dat je niet eenvoudig zou hoeven zijn, dat wil zeggen, steenrijk bent.

 

- En toch, ze hechtte niet aan geld, tenzij misschien om het te kunnen uitgeven zonder zuinig aan te hoeven doen.

 

- Pas bij een ziekte besef je dat je niet alleen leeft, maar geketend aan een wezen van een ander rijk, waarvan afgronden je scheiden, dat jou niet kent en dat je onmogelijk om begrip voor jezelf kunt vragen: je lichaam.

 

- Op het gebied van de zielsziekten is een arts die niet al te veel onzin verkoopt een half genezen zieke, zoals een criticus een dichter is die geen poëzie meer schrijft en een politieman een dief is die niet meer steelt.

 

- Zeer zeker is het verstandiger je leven aan vrouwen te wijden dan aan postzegels, oude tabaksdozen of zelfs schilderijen en beelden. Alleen aan deze andere collecties zou je het voorbeeld moeten nemen om voor afwisseling te zorgen, om niet één vrouw te hebben, maar vele.

 

- Maar afwezig zijn, een invitatie voor een diner afslaan of onopzettelijke, onbewuste onvermurwbaarheid, helpen in de liefde, zelfs bij de kleinere aangelegenheden vandien, meer dan cosmetica en de mooiste kleren.

 

- Voor een Guermantes (al was hij dom) betekende intelligent-zijn een scherpe tong hebben, in staat zijn hatelijkheden te zeggen, een ander af te troeven, het betekende ook zijn man te kunnen staan op het gebied van de schilderkunst, de muziek, de architectuur, en Engels te kunnen spreken.

 

- Als bij een boek, als bij een huis, berust de kwaliteit van een "salon", dacht Mme de Guermantes terecht, op de hoeksteen van de beperking.

 

- In de liefde doen dankbaarheid en de behoefte om de ander een plezier te doen, vaak meer geven dan hoop en eigenbelang hadden doen beloven.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Olivier Föllmi: India

Olivier Föllmi: India (Frankrijk, 2005): 352 blz: Vertaald en bewerkt door Frans Boenders (2005): Uitgeverij Lannoo

 

 

 

Uitgaande van de vele foto's die ik van India heb gezien (ik ben er helaas zelf nooit geweest), moet de Indiase bevolking in de meest kleurrijke kleding op aarde rondlopen. Ook van dit boek "India" van de Franse fotograaf Olivier Föllmi, spatten de kleuren van de pagina's af.

 

Olivier Föllmi reisde op zijn 18e naar India en bracht er het grootste deel van de daarop volgende 20 jaren door. In "India" staan een aantal van de mooiste foto's die hij op zijn vele reizen door India heeft gemaakt. Het boek is een hardcover (de stofomslag ontbreekt helaas) op groot formaat en veel foto's zijn over de dubbele bladzijde afgedrukt zodat ze zich goed laten bewonderen. Vooral tussen de vele portretfoto's die Olivier heeft gemaakt zitten een aantal pareltjes.

 

Voorin en achterin het boek staan twee uitgebreide teksten, die weliswaar goed zijn geschreven, maar mij toch niet zo veel nieuws brengen. Achterin het boek staan ook nog 13 bladzijden met alle foto's op klein formaat met bijschriften. 

 

Voor een klein aantal afbeeldingen uit "India", klik hier.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Dvd: François Truffaut: l'Argent de Poche

l'Argent de Poche (Frankrijk, 1976): 101 min: Regisseur François Truffaut

 

 

 

Ik heb "l'Argent de Poche" een paar dagen terug gekocht op marktplaats en vandaag gelijk bekeken. Ik ben een fan van de films van de Fransman François Truffaut, maar over deze film had ik nog nooit wat gehoord. Ten onrechte, van de 21 films die ik tot dusver van Truffaut heb gezien, vind ik deze film één van zijn twee beste films.

 

"l'Argent de Poche" is een echte kinderfilm. De film gaat over een groep kinderen in de eerste of tweede klas van een middelbare school voor jongens. Voor iedereen die ooit kind is geweest, is alles zeer herkenbaar. Vriendschappen tussen jongens en de eerste toenadering tot meisjes. 

 

Wat mij betreft is "l'Argent de Poche" een film die iedereen zou moeten zien die van goede kinderfilms houdt. Één van de beste kinderfilms die ik ooit heb gezien.

 

Op IMDB krijgt "l'Argent de Poche" van 6.800 mensen een waardering van 7,6.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Daniel Fauchon: Regards d'Afrique

Daniel Fauchon: Regards d'Afrique (Frankrijk, 1992): 136 blz: Uitgeverij Jean-Pierre de Monza

 

De Franse fotograaf Daniel Fauchon (1943) heeft voor zijn fotoboek "Regards d'Afrique", drie stammen in het Noorden van Kenia gefotografeerd, te weten: de Samburu, de Turkana en de Rendille. Het resultaat is een fotoboek op groot formaat met 31 tekstbladzijden in het Frans die ik niet heb gelezen en ongeveer 80 bladzijden met kleurenfoto's.

 

Voor het maken van de foto's heeft Daniel Fauchon een groot doek meegebracht, dat hij zo opstelt dat geportretteerden er voor kunnen zitten of staan. Alle foto's zijn geposeerd, waarbij de modellen vaak de kleur rood dragen, maken een beetje een stijve indruk, maar zien er prachtig uit. Daniel Fauchon is met dit boek duidelijk een voorloper van de boeken van Jimmy Nelson.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: François Truffaut: The Bride wore Black

The Bride wore Black (Frankrijk, 1968): 102 min: Regisseur François Truffaut

 

 

 

"The Bride wore Black" is een heerlijke lichtvoetige misdaadfilm. Jeanne Moreau speelt de hoofdrol als de vrouw wiens aanstaande echtgenoot tijdens de huwelijksinzegening werd vermoord, en die zint op wraak.  

 

Vijf vrienden die samen waren op het moment van de moord en die alle vijf rokkenjagers en jagers waren, zijn allen betrokken bij de moord. De vrouw spoort ze op om ze vervolgens te vermoorden. Het einde van de film is geweldig.

 

Op IMDB krijgt "The Bride wore Black" van 11.000 mensen een waardering van 7,2. 

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Philippe Girard: Leonard Cohen on a Wire

Philippe Girard: Leonard Cohen on a Wire (Frankrijk?, 2021): 120 blz: Vertaald door Arend Jan van Oudheusden (2021): Uitgeverij Concertobooks

 

 

 

Vanmiddag lag het schattige boekje "Leonard Cohen on a Wire" bij de post en nu heb ik het al gelezen. Via een vriend heb ik de muziek van Leonard Cohen leren kennen en hij is één van de weinige popartiesten waarvan ik een groot fan ben.

 

In dit boekje over Leonard Cohen wordt door middel van een strip in zeer grove lijnen het levensverhaal van Leonard Cohen geschetst. Zelf wist ik nog helemaal niets over het leven van Leonard Cohen, na het lezen van dit boekje weet ik een heel klein beetje.

 

Verwacht dus geen gedegen biografie. Ik denk dat een stripverhaal daar ook niet een geschikt medium voor is. "Leonard Cohen on a Wire" is een bescheiden en charmant boekje, waar ik mij een klein uurtje prima mee heb vermaakt.

    

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Jeanloup Sieff: Torsi torses nus

Jeanloup Sieff: Torsi torses nus (Frankrijk, 1986): 104 blz: Uitgeverij Schirmer/Mosel

 

 

 

"Naakte torso's" is de weinig pretentieuze titel van dit stemmige boek van de Franse fotograaf Jeanloup Sieff met daarin foto's van naakte torso's van 45 vrouwen, 2 mannen en één stel.  

 

Sieff werkte bij zijn portretten steeds op dezelfde manier. Hij had een grote kubus met een kleed erover waarop of waarachter de modellen konden staan of zitten. Hij werkte altijd in zwart-wit en hij fotografeerde alleen de torso's, hoewel op sommige foto's ook een deel van de benen is te zien. Op deze manier kreeg Sieff de drie mooiste onderdelen van het vrouwelijk lichaam mooi in beeld: het gezicht, de borsten en de handen.

 

Sieff maakte de eerste foto's voor dit boek in 1975 en toen had hij al de wens om ooit een boek te maken met naakte torso's. Verreweg de meeste foto's zijn gemaakt in het voorjaar en de zomer van 1985.

De meeste foto's in het boek zijn van onbekende mannequins. Ik vind "Torsi torses nus" een stemmig boek, mooi uitgegeven en met een aantal prachtige foto's. Als ik de foto's bekijk, dan valt het op hoe belangrijk de precieze gelaatsuitdrukking is en de positie van de armen en handen. Een enkele foto wordt ontsierd door een niet flatteus onderbroekje.

 

Binnen het genre van de naaktfotografie, vind ik "Torsi torses nus" duidelijk een topper.

 

Voor een goed idee van "Torsi torses nus", klik hier.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Emmanuel Guibert (tekeningen en tekst), Didier Lefèvre (foto's) & Frédéric Lemercier (lay-out en inkleuring): De fotograaf: Deel 3

Emmanuel Guibert (tekeningen en tekst), Didier Lefèvre (foto's) & Frédéric Lemercier (lay-out en inkleuring): De fotograaf: Deel 3 (Frankrijk, 2006): 98 blz: Vertaler niet vermeld: Uitgeverij Dupuis 

 

 

 

Didier vindt dat zijn opdracht erop zit en besluit om niet af te wachten totdat Juliette met de groep van Artsen zonder grenzen terugkeert naar Pakistan en gaat met een eigen escorte op pad. Dat loopt bijna fataal af. De vier mannen die hem begeleiden laten hem in de steek en hij beklimt op eigen houtje een pas van ongeveer 5.000 meter hoogte. Daar stort hij in. Uit de andere richting komt een groep en de leider daarvan besluit om hem mee te nemen, uiteraard tegen een forse "onkostenvergoeding". Didier verwacht elk moment om het leven gebracht te worden, maar uiteindelijk komt hij bij een bevriend clanhoofd die hij kent, en is hij gered. De drie delen van "De fotograaf" vormen samen een uiterst onderhoudende en spannende leeservaring. Warm aanbevolen!

 

Citaten:

- Zo. M'n eerste avond alleen. Een klein, hooggelegen dorpje. Prachtig decor, geen problemen. Ik ben vol van geluk. We hebben stevig gestapt. Ik sta zo droog als een zomerse greppel, maar ik voel me in topvorm. In principe sta ik over veertien dagen in Pakistan naar huis te bellen. Ik heb het gevoel dat ik het roer van m'n reis nu zelf in de hand heb.

 

- We zoeken onderdak in 'n moskee.

 Ik hou van moskeeën. Ze zijn wat kerken zouden moeten zijn, of geweest zijn: een plek waar reizigers terechtkunnen. Een simpel onderdak. We gedragen ons correct, maar niet plechtig.

 Je doet je schoenen uit, zet je bagage neer en je kiest 'n plekje uit. Je kunt er eten, praten, slapen. 'n moskee is bijna een hotel.

- Enkele ervaringen rijker, stel ik Juliette aan tafel een paar gerichte vragen ...

 "Hoe zeg je bijvoorbeeld: laat me alleen, ik moet piesen?"

 

Didier heeft een escorte meegekregen van vier "sukkels", waar hij weinig aan heeft;

- Ik probeer ze wakker te schudden. Stoppen is uitgesloten. Ik wil naar Teshkan!

 "Zud! zud! No stop! Dawam dapan!"

 Het plaatje wordt me duidelijk. Ik kan tijdens deze reis alleen op mezelf rekenen. Van m'n escorte moet ik niets verwachten. Ik vraag toch niet om in een draagstoel te worden vervoerd? Ik heb alleen gidsen nodig. Gezelschap. Nu is het zo dat ik gids speel voor m'n gidsen. Compleet absurd! 

 

- Niet alleen ik heb de operatie van John overleefd. De zweer op m'n arm is ook in goede gezondheid, en hij ziet er beroerd uit. Ik leg een nieuw verband.

 Het zweet en de wrijving hebben de poten van mijn bril aangevreten. Het metaal snijdt in m'n oren. Ze etteren. Met verband probeer ik een bescherming in elkaar te knutselen.

 Ook m'n tandvlees is ontstoken. Ik voel me dan wel niet echt moe, maar fysiek ben ik aan het aftakelen.

 

Op de top van een pas, verlaten door zijn escorte, komt er een groep uit de andere richting. Een van de mannen vraagt: "Hoe gaat het met je vrouw?" en vervolgens loopt hij verder.

 

Didier heeft een overzichtsfoto gemaakt van de plek waar hij denkt te sterven:

- Ik ga op zoek naar m'n notitieboekje, 'n potlood en m'n hoofdlamp. Ik schrijf op:

"17 oktober 1986, 22.25 u.

Dominique, dit is het eind van m'n reis.

M'n escorte heeft me aan de voet van de Kalotak laten stikken.

Nu zit ik vast op de top, alleen.

Geen idee hoe ik me hieruit red.

M'n paard verzet geen stap meer en bevriest.

Ik lig in m'n slaapzak en wacht.

Ik hoop dat je m'n aantekeningen en foto's zult vinden.

Ik denk aan m'n moeder.

Wil je haar dat vertellen? Groetjes."

 

Uiteindelijk overleeft Didier het en ontmoet hij een vrouw van een man die hij eerder was tegengekomen:

- Met een mooie vrouw kletsen terwijl je van jam zit te smullen. Wat kan het leven mooi zijn.

 Ze is gelukkig geen missionaris. Ze begint niet meteen over Jezusje. Eindelijk kan ik drie zinnen aan elkaar rijgen zonder erbij te vertellen dat ik isawi ben, getrouwd en vader ...

 En vooral, ik kan gewoon luisteren en spreken zonder over elk woord te struikelen ...

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Emmanuel Guibert (tekeningen en tekst), Didier Lefèvre (foto's) & Frédéric Lemercier (lay-out en inkleuring): De fotograaf: Deel 2

Emmanuel Guibert (tekeningen en tekst), Didier Lefèvre (foto's) & Frédéric Lemercier (lay-out en inkleuring): De fotograaf: Deel 2 (Frankrijk, 2004): 80 blz: Vertaler niet vermeld: Uitgeverij Dupuis

 

 

 

In deel 1 van "De fotograaf" zagen we hoe de fotograaf Didier Lefèvre, met een team van Artsen zonder grenzen, naar Afghanistan trok. In dit tweede deel doet hij waar hij voor gekomen is: het fotograferen van het werk van Artsen zonder grenzen in uiterst barre omstandigheden. Tegen het einde van het verhaal heeft hij er genoeg van en wil hij terug naar huis.

 

"De fotograaf" is een prachtige combinatie van een fotoreportage en een graphic novel. 

 

Citaten:

- "Helikopter!" Het woord gaat als een trein door de karavaan. Net iets sneller dan het geronk waar iedereen bang voor is.

 We schuilen waar we kunnen. Gelukkig zijn er genoeg plekjes om je te verstoppen.

 Ik kruip onder een rots. In het stukje hemel dat ik nog zie, speur ik met m'n lens naar de helikopter.

 Daar is-ie. Ver weg, maar dichter dan me lief is.

 

- Dan beginnen we aan de grillige en steile paden. Ik kijk niet goed uit. Terwijl ik van lens verander, laat ik de zonnekap van m'n 105 mm vallen. En zo'n ding is duur.

 Ik was al niet goed geluimd, maar nu ben ik razend op mezelf, en gedeprimeerd.

 

- "Ik heb de commandant geld gegeven om de school te laten werken. Uit erkentelijkheid, en om te laten zien dat het hem ernst is, liet hij dat lesje opvoeren. Maar eigenlijk is de school niet actief."

 "Oh nee?"

 "Nee.

 In september wordt er geoogst. De kinderen werken op het veld."

 "Ik zag wel dat hun handen erg ruw zijn."

 "Ze zorgen er op z'n Afghaans voor dat ze twee of drie dingen leren. Maar eigenlijk zijn het stuk voor stuk kleine arbeiders, of soldaatjes.

 Hun enige voorbeelden zijn de jongens die zelf oorlog voeren en daar trots op zijn. Dat is nog het ergste. 'n alternatief is er niet.

 Niemand vertelt ze dat kennis belangrijker is dan elkaar te vermoorden."

 

- Ik vertrek uit Daraïm nadat ik een potentieel stukje Afghaans paradijs heb gezien: een mooi dorp, heerlijk gebak, een verstandige commandant, een school, mensen die het land bewerken ... een wereldje waarin een blind meisje en de balzak van een jongen volstaan als dagelijkse portie ellende.

 Mijn edengevoel wordt nog groter wanneer we bij een vallei komen in de buurt van Feyzabad met een enorme boomgaard vol perziken.

 De inwoners bieden ons er aan. Ik stort me op de perziken, want ik voel dat ik vitamines nodig heb. Ik eet er ten minste dertig. Ze zijn heerlijk.

 Het resultaat laat niet lang op zich wachten. In de volgende vallei word ik al geplaagd door felle buikloop. ...

 

- "Er zou iemand aan het hoofd gewond zijn. Een halfuur hiervandaan."

 "Maar in Afghanistan moet je uitkijken met zo'n halfuur. Zij vinden alles "nazdik," niet ver."

 "Misschien is het wel vijftig kilometer lopen. ... en heeft de kerel iets aan zijn knie."

 

Een gruwelijk verhaal: 

- "Bij een vorige opdracht zag ik een kerel ... er zat een gat op de plaats van zijn neus. Een gat onder zijn kin en een gat in elke hand. Dat alles met één en dezelfde kogel."

 "Wacht. Herhaal 'ns even. Ik snap het niet."

 "Een gat hier, een gat daar."

 "Ja."

 "En een gat in elke hand. Met één kogel ... Hoe is 't gebeurd, denk je?"

 "Geen idee!"

 "De verklaring is: de kerel zat zo! De handen en zijn kin op de loop van zijn geweer ... dat geladen was.

 Een kind van drie dat aan zijn voeten speelde, heeft de trekker overgehaald."

 

- De operatie is bijna klaar. We vervangen nog een verband aan het hoofd van de Moedj! 

's Ochtends komt hij bij. Maar nog helemaal "zoef", zoals de Afghanen zeggen, groggy ...

 De eerste figuur die hij ziet, is zijn vader, die geen minuut van z'n bed is geweken. Nog helemaal suf vraagt hij Régis "Hebt u mijn vader al thee gegeven?"

Wanneer hij wat helderder is, komt de tweede vraag. Hij wil zijn geweer ... om uit te zoeken of hij met zijn linkeroog ook kan mikken.

 Hij staat op. Dan volgt een derde en laatste zin. "Het zal nu niet makkelijk meer zijn om een vrouw te vinden die met me wil trouwen."

Verder niets meer. ...

 

- "Daarnet zei je dat je soms patiënten doorstuurt naar Feyzabad, vergezeld van een opa. Waarom een opa?"

 "Ah ... gewoon omdat opa's heel erg handig zijn.

 Eerst en vooral zijn ze taai, het leger lijft ze niet meer in en niemand verdenkt hen ervan actief te zijn in de weerstand. Zij worden ook steeds naar de stad gestuurd om boodschappen te doen ...

 Je geeft de oude mannen uit het dorp het lijstje van dingen die je nodig hebt en geld, zij lopen onder de neus van de Russen Feyzabad binnen en twee dagen later zijn ze terug met thee, gebak, suiker en snoep."

 

- Op de koop toe komt er nog een patiënt bij. Wat je zelden ziet: de Moedj' die hem brengen, zijn vrolijk.

 Reden van hun plezier: de kerel heeft een kogel in zijn kont. En een kogel in de kont betekent dat hij van de vijand wegliep. De lafaard. Daar lachen de Afghanen hartelijk om.

- "Wij denken altijd aan die arme vrouwen met hun chadri."

 "Heb jij al veel chadri's gezien, sinds je hier bent? Afgezien van degene die ze aantrekken om de grens over te steken?"

 "Niet veel, nee"

 "Chadri's zie je vooral in steden. In een klein dorp hoort iedereen tot dezelfde familie. Daar hoeven vrouwen zich niet te sluieren. En een chadri is duur. Ook als een meisje van het platteland er een zou willen, kan ze hem niet betalen.

 Bovendien is de chadri vrij recent. Hij bestaat nauwelijks honderd jaar, voordien kwamen Afghaanse vrouwen in steden van hun hele leven niet op straat. Ze kwamen het huis niet uit."

 "Meen je dat?"

 "Natuurlijk. In een grote stad mag een vrouw geen contact hebben met onbekenden. Daarom was de chadri een stap vooruit. Hij gaf de vrouwen meer vrijheid. Ze konden eindelijk buitenkomen.

 In ieder geval is de chadri een belachelijk symbool waar te veel waarde aan wordt gehecht. Wat echt belangrijk is voor vrouwen is dat ze toegang krijgen tot gezondheidszorg, opleiding, werk, justitie. Kleren zijn geen prioriteit ..."

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Emmanuel Guibert (tekeningen en tekst), Didier Lefèvre (foto's) & Frédéric Lemercier (lay-out en inkleuring): De fotograaf: Deel 1

Emmanuel Guibert (tekeningen en tekst), Didier Lefèvre (foto's) & Frédéric Lemercier (lay-out en inkleuring): De fotograaf: Deel 1 (Frankrijk, 2003): 80 blz: Vertaler niet vermeld: Uitgeverij Dupuis

 

 

"De fotograaf" is het verhaal van Didier Lefèvre die in 1986 een reis naar Afghanistan maakte om daar het werk van Artsen zonder grenzen te fotograferen. Afghanistan was op dat moment bezet door de Russen, terwijl er veel verzet was van de islamitische strijders (de Moedjahedien, in het boek aangeduid als de Moedj's). 

Didier trok onder zeer zware omstandigheden met een aantal dokters van Artsen zonder grenzen vanuit Pakistan naar hulpposten in het bezette Afghanistan. De dokters van artsen zonder grenzen waren onpartijdig, ze hielpen niet alleen Afghanen, maar zo nu en dan ook Russische soldaten.

"De fotograaf" is prachtig opgebouwd als een mengvorm van een graphic novel met een fotoreportage. Deze mengvorm ben ik nog nooit eerder tegengekomen en werkt uitstekend. Ik leefde erg mee met Didier en de mensen van artsen zonder grenzen. "De fotograaf" is een prachtige serie van 3 boeken!

 

Citaten:

- Peshawar is prachtig. Een oosterse stad. Kolkend, lawaaierig, vuil ... Een nimmer afnemende verkeersdrukte. Brmmm brmmmm.

 Alles is hier té. De geuren zijn sterk, het lawaai is storend. Wanneer er ergens een massa staat, is die enorm! De middaguren zijn verpletterend. Met westerse kleren houd je het niet uit. Té warm ook.

 Robert en Régis brengen me snel naar een kleermaker.

 Hij neemt m'n maat. Morgen heb ik een complete set nieuwe kleren. 'n broek, een heel lang hemd, een vest, een muts, een sjaal, schoenen. En een patoe, de bekende Afghaanse doek. Een slip wordt hier niet gedragen.

 Omdat ik genoeg kleren zou hebben, maakt hij alles in drie exemplaren. Het kost ook drie keer niks en het heeft nogal wat voordelen. Eén: ik zal me meer op m'n gemak voelen in die losse kleren.

 Twee: ik schik me naar de islamitische gebruiken, want hier zijn kleren lang en ze omhullen het lichaam ...

 Drie: ik val niet meer op in de massa.

 

- De airco doet het niet meer. Enkele minuten later is het binnen al 50 graden warm.

 Over 'n maand zijn we in Afghanistan. Ik hoor nu al weken hoe hard het daar zal zijn. Ik ben negenentwintig en in goede fysieke conditie. Ik heb al heel wat meegemaakt in m'n leven en ik ben geen watje. Ik kan echt wel tegen een stoot.

 En toch ... we moeten vijftien bergtoppen over van méér dan vijfduizend meter ...

 

- Alle leden van AZG hebben tijdens vorige opdrachten een Afghaanse naam gekregen. Juliette is Jamila, Robert heet Malik, Régis werd Walid, Sylvie kreeg de naam Latifa ...

 "Didier moet een naam hebben. Zullen we hem "Shapandoz" noemen?"

 "En dat betekent?"

 "De ruiter."

[Didier krijgt ook een Afghaanse voornaam: Ahmadjan. Dat betekent "Beste Ahmad."]

 

- Nuristani hebben een gewoonte die meteen opvalt: vrouwen werken en mannen voeren geen klap uit. De vrouwen lopen door de velden met manden van tientallen kilo. De mannen zitten naast de weg en kijken toe.

 

- "Heb je daarnet die oude man gezien, met dat kind op z'n rug?"

 "Ik heb ze gefotografeerd."

 "Typisch voor oorlogsgebieden.

 De vaders gaan vechten. Alleen de grootvaders en de vrouwen blijven over om voor de kinderen te zorgen. Maar vrouwen komen zelden buiten en verlaten haast nooit hun dorp, dus wandelen of reizen enkel de grootvaders met de kinderen."

 

De fotograaf vertelt over zijn werk:

- "Er zijn vijf dingen waarop je moet letten: het diafragma, de belichtingstijd, de focus, de gevoeligheid van de film ... en uiteraard je creativiteit met het toestel."

 

- Terwijl de paarden hun kostje kauwen, knagen de mannen op naswar. Ze halen een klein rond doosje boven - zoiets als een pillendoosje - waarvan het deksel als spiegeltje dienstdoet ...

 In dat doosje zit de naswar: een poeder ... een mengeling van tabak, kalk en wat andere dingen. Het poeder wordt in de hand uitgestrooid, met het deksel gecoupeerd en hop! in de mond gegooid, als een handvol nootjes ...

 

- Soms moet ik aan Kuifje denken. Een fenomeen, Kuifje. Je hebt de indruk dat hij hier overal geweest is.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: The Swallows of Kabul

The Swallows of Kabul (Frankrijk, 2019): 81 min: Regisseurs Zabou Breitman & Eléa Gobbé-Mévellec

 

 

 

"The Swallows of Kabul" is een Franstalige animatiefilm die getekend is in een stijl die lijkt op die van schilderijen in aquarel. De animaties ogen verbluffend mooi. Misschien vind ik "The Swallows of Kabul" wel de mooist getekende animatiefilm die ik ooit heb gezien.

 

Het verhaal speelt zich af in Kaboel, de hoofdstad van Afghanistan, in 1998 toen de Taliban de macht hadden over het grootste deel van het land. De Taliban waren (en zijn) religieuze fanatici, met geen enkele respect voor de rechten van vrouwen. Vrouwen zijn er om mannen te dienen en te behagen, punt uit.  

 

In "The Swallows of Kabul" spelen twee echtparen de hoofdrol. Je hebt de gevangenisbewaarder Atiq die getrouwd is met Mussarat, die stervende is aan kanker. En je hebt Mohsen, een wat slap overkomende intellectueel die getrouwd is met de opstandige en knappe Zunaira.

 

"The Swallows of Kabul" komt zeker in mijn persoonlijke film top 100. Als je houdt van prachtig tekenwerk met een goed verhaal en je kunt tegen de weergave van deze vrouwonvriendelijke wereld, dan beveel ik deze film van harte aan!

 

Op IMDB krijgt "The Swallows of Kabul" van 2.900 mensen een waardering van 7,5.

 

Het enige minpuntje van de dvd van deze film is dat "The Making of" van deze film Frans gesproken is en niet ondertiteld. Ik kon er weinig van volgen, wel begrijp ik dat ze de animaties hebben gebaseerd op echte acteurs.

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Na de oorlog

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Na de oorlog (Frankrijk, 2018): 159 blz: Vertaald door Studio Peter de Raaf

 

 

Nadat hij is bevrijd is René Tardi teruggekeerd naar Frankrijk. Hij gaat terug naar het kleine dorpje in Zuid-Frankrijk waar hij en zijn vrouw Zette al voor de oorlog woonden. In augustus 1946 wordt hun zoon Jacques (de maker van het boek) geboren. Omdat René vrijwillig in dienst was gegaan zwaait hij na de oorlog niet af, maar wordt hij gelegerd in Duitsland om het Westen te helpen beschermen tegen de Russen.

 

Het verhaal loopt door tot de eerste jaren van Jacques die een hekel heeft aan school en vaak zit te tekenen. Dit derde deel hoort niet op zichzelf gelezen te worden, maar is een geweldige afsluiting van deze trilogie.

 

Jacques Tardi is stilistisch duidelijk beïnvloed door Louis-Ferdinand Céline, wiens "Reis naar het einde van de nacht" hij van prachtige illustraties heeft voorzien. Dat is te zien aan het rauwe taalgebruik en het veelvuldig voorkomen van de drie gedachtepuntjes om spreektaal weer te geven.

 

Ik durf wel te zeggen dat ik de trilogie "René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB" de meest indrukwekkende serie graphic novels of strips vind die ik ooit heb gelezen. Deze drie boeken van Jacques Tardi kunnen wedijveren met die van Tolstoi, Tsjechov en Paustovski om drie van mijn favoriete schrijvers te noemen.

 

Citaten:

- Saint-Marcel-lès-Valence, een dorp met 937 inwoners in de Drôme, zonder veel charme, strekt zich uit aan weerszijden van de weg Valence - Romans-sur-Isère. Hier, aan de voet van de Alpen, pal tussen de fruitbomen, bevinden we ons in het Rhônedal waar de mistral blaast tot je er gek van wordt. Een dorpsplein met zijn cafés, zijn jeu de boules en zijn fontein zul je in Saint-Marcel niet aantreffen ... je verveelt je te pletter! Als je uit de richting van Valence komt, word je begroet door de kruidenierswinkel van moeder Archibald.

 

- Voor een persoon met een hersenpan vol bruine stront die zeker wist dat hij tot het superieure "ras" behoorde, was het "vanzelfsprekend" dat je een communistische partizaan uit Polen of Rusland, een zigeuner of een jood een nekschot gaf. Hij zag het niet als moord. Het slachtoffer was tenslotte geen mens, maar een "Untermensch". En dat idee was genoeg om het laatste restje geweten dat er in die beulskop wellicht nog over was, in slaap te sussen!

 

- Ja, hang maar de lolbroek uit! ... Een tenk! Alleen boeren zeggen tank ... Godverdegodver! Je had al die klojo's in de kazerne moeten zien! Godsamme! ... om te kotsen ... schijtziek werd je ervan! Godverdomse klotebende ... Geen wonder dat ze ons keihard in ons hol naaiden.

 

Op bladzijde 47 en 48 wordt uitgelegd waar de term genocide vandaan komt, te lang om hier te citeren.

 

- Voor het geval dat de Duitse bevolking nog geen lucht heeft gekregen van het bestaan van de concentratiekampen, zijn er speciaal voor hen films gemaakt. Hitchcock had de supervisie over een van die gruwelijke reportages. Hij gaf de cameramannen de opdracht lange shots zonder cuts te maken ... zodat ze later niet konden zeggen dat er met de films geknoeid was om de waarheid te vervalsen ...

 ... maar de Ministeries van Buitenlandse Zaken van Amerika en Engeland besluiten deze documenten niet te vertonen. Dat zou die "brave" Duitsers maar demoraliseren, terwijl we ze juist moeten "aanmoedigen" om hun land weer op te bouwen!

 

- Thuis legt mijn vader me uit hoe je een stoomlocomotief tekent.

1) Eerst legt hij de rails neer en zet hij de wielen erop ...

2) ... dan de loopbrug, de stoomketel en de drijfstangen.

3) ... daarna voegt hij het machinistenhuis en de tender vol water en steenkool eraan toe ...

4) ... en ten slotte de stootblokken, de schoorsteen en de rookvang.

Nu kan de machine gaan rijden!

 Van voor naar achteren zie je twee kleine wielen, drie grote en nog één kleintje, het is dus een 231, een Pacific 231, de mooiste stoomlocomotief van allemaal! Ik sta versteld van deze logica ... voortaan zal ik altijd als ik iets wil uitbeelden - of het nu een koffiemolen, een vleugelpiano of een kat is - eerst proberen te begrijpen hoe het werkt voor ik het ga tekenen.

 

- Op een dag gaan mijn moeder en ik naar de kazerne. Mijn papa krijgt een medaille.

 Hij is niet de enige ... Andere soldaten krijgen ook een medaille. Een generaal of een kolonel, weet ik veel, een officier speldt een stukje blik op de linkerkant van de jas van elke held. Ze hebben veel bekijks, inclusief de fanfare van het regiment en de hele rambam ... en de spahi's met hun lange boernoesen ... zij zijn het mooist! Ik besef vagelijk hoe grotesk deze militaire ceremonie is, maar iedereen lijkt het serieus te nemen. Borst vooruit, plechtig gezicht, politiepet stevig op de schedel gedrukt, gehandschoende handen en blinkende laarzen om door de modder te ploeteren. Veel later zal mijn ouweheer zeggen: "Mijn bescheiden onderscheidingen heb ik maar één keer gedragen (op die dag in Fritzlar?). Ik draag ze nooit meer, zelfs niet aan een lintje in mijn knoopsgat." ... Uiteindelijk heeft hij er sleutelhangers van gemaakt.

 

- Als in januari het nieuwe schooljaar begint, wordt er een nieuwe leerling voorgesteld ... een grote! Hij komt uit Kassel. Op een dag ging hij in een gebombardeerde wijk in een kelder spelen. Dat is gevaarlijk en verboden. Dat bleek ook wel: hij vond een granaat die hij meenam naar huis. In de schuur probeerde hij de granaat door te zagen. "Dat was een heel slecht idee!" vertelt de onderwijzeres. Hij is alle klassen langs geweest om ons te laten zien hoe het dus niet moet. Ook al ben je groot, dat betekent niet dat je minder stom bent.

 

- Mijn vader is soms een paar dagen achter elkaar van huis vanwege tankoefeningen. Hij zegt dat het lastig is om niet expres iets kapot te maken. Maar anderen zijn minder scrupuleus. Zij rijden met hun machines dwars door heggen en vernielen muren, tuinen, schuurtjes en fruitbomen. De moffen hebben tenslotte bij hen thuis ook alles kapotgemaakt!

 

- Achter het huis is er ook een kippenhok. Lili staat erop dat ik elke dag een nog warm ei naar binnen werk. Dat is goed voor mijn gezondheid. Met een naald prikt ze een gaatje in de beide uiteinden van het ei. Het is echt smerig met al die lauwe slijm. Ik moet ervan kokhalzen.

 

- Als ik op een dag uit school kom, laat een grote me een geïllustreerd blad inkijken - twee minuten, meer niet! Ik zie dit voor het eerst. Het is anders dan Tarou, het is veel mooier en helemaal in kleur, met allemaal verschillende vervolgverhalen ... serieuze en grappige. En dit blaadje komt elke donderdag uit. Zo heb ik kapitein Haddock leren kennen!

 De volgende donderdag is mijn grootmoeder zo aardig om het weekblad Kuifje te kopen. En omdat ze het veel beter vindt dan Tarou, Audax, Vigor en  Vulgor, koopt ze het voortaan elke donderdag. De verhalen in het blad hebben ook zo veel tekst ... aan de tekeningen heb ik genoeg! En ook al loopt Kuifje op de maan, kapitein Haddock is veruit mijn favoriet. Hun raket doet me denken aan het zeiltje op de keukentafel, waaraan ik ga zitten om sommige plaatjes na te tekenen.

- Gelukkig kan ik na school met mijn vriend Norbert discussiëren over onze favoriete striphelden. Ik weet nu dat de verhalen die we in onze geïllustreerde bladen lezen, strips heten.

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Mijn terugkeer naar Frankrijk

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB: Mijn terugkeer naar Frankrijk (Frankrijk, 2015): 141 blz: Vertaald door Studio Peter de Raaf (2015): Uitgeverij Casterman

 

In het tweede deel van de trilogie "Ik René Tardi" volgen we René nadat hij met een colonne medegevangenen vertrokken is uit Stalag IIB, het krijgsgevangenenkamp waar hij ruim 4 jaar gevangen heeft gezeten. De Duitsers (afwisselend genaamd Fritzen of Teutonen) zijn op de vlucht naar het westen voor de Russen uit (Ivans of Ruskis genaamd), zodat zij zich aan de Amerikanen of Engelsen kunnen overgeven in plaats van aan de Russen, van wie ze niet veel goeds verwachten en nemen daarbij hun gevangenen mee.

Het verhaal van deze "dodenmarsen" was mij al bekend uit het boek "Het respijt" van Primo Levi, die uit de eerste hand over zo'n zelfde soort mars schreef. 

Jacques Tardi heeft zich zeer grondig gedocumenteerd en dit deel is evenals het eerste deel zeer indrukwekkend leesvoer voor diegenen die geïnteresseerd zijn over dit aspect van de oorlog. De tekeningen zijn ook weer geweldig, zoals eigenlijk altijd bij Tardi. Kortom, ook dit tweede deel beveel ik van harte aan aan andere lezers!

 

Citaten:

- Vanaf het vertrek uit de Stalag kwamen we amper vooruit. We schuifelden moeizaam door de felle wind, de sneeuw en de nacht, en dat bij dertig graden onder nul.

 Als onze opmars niet naar tevredenheid verliep, werden onze nieren en rug met geweerkolven en gummiknuppels bewerkt. We moesten dus niet alleen de kou verdragen, maar ook de onaangename en hardhandige aanwezigheid van de Posten. Zij deden hun best om zo veel mogelijk afstand tussen het Rode leger en hun eigen smerige reten te houden, maar we gingen er geen snars sneller door.

 

- In Bad Polzin bevond zich een Lebensborn die tijdens ons bezoek nog actief was. Getrouwde vrouwen of goedgekeurde draagmoeders konden er in het diepste geheim bevallen op voorwaarde dat ze het kind aan de SS gaven. De Lebensborns waren ook de plekken waar "Arische" vrouwen zich konden laten bevruchten door SS'ers. Het leken net bordelen die als kraamklinieken vermomd waren. Poolse kinderen waren weliswaar theoretisch "Untermenschen" maar werden - nadat hun ouders afstand van hen hadden gedaan - "raciaal waardevol" verklaard, in deze "kleurechte" babyfabrieken gegermaniseerd en in Duitsland ter adoptie aangeboden aan zorgvuldig uitgekozen gezinnen.

 

- De Duitsers lieten drie varkens doden door KG's met ervaring. Ze deden het niet zelf, daarvoor waren ze veel te gevoelig. Varken + aardappelen + margarine ... Dat was grosso modo de dagelijkse prak van de Wehrmacht.

 Maar drie varkens zetten gezien ons aantal weinig zoden aan de dijk. Ik had niet eens het geluk om een piepklein stukje vlees op mijn soeplepel aan te treffen.

 

- In deze brouwerij stroomde er warm water in overvloed. Bij de deur van een douchehok liet een Pool je ervoor dokken. Voor een pakje Lucky Strike mocht ik een douche nemen ... een warme! Het was vijf jaar geleden dat ik zo gelukzalig het vuil van mijn lijf had geschrobd. De douches in de Stalag kwam je vaak niet binnen, of het water was ijskoud, lauw als het meezat.

 

- De 16e ging ik pootjebaden in de Oostzee. Het was de eerste keer dat ik een bad in zee nam, en ongetwijfeld de kortste zoutwaterduik uit de geschiedenis! Ik hoef niet uit te leggen dat het frisjes was, maar ik was niet de enige die zich hoognodig moest schoonschrobben. Een paar kerels die zich lekker warm hielden in hun eigen stank, lachten ons uit. Nadat ik me ruw had ingezeept met zout water en me zo goed mogelijk had afgedroogd, trok ik mijn luizige plunje weer aan. Het zout op de luizenbeten zette mijn rug in brand. De moffen vonden de situatie bijzonder grappig.

 

- De Russen steken de Oder over en bezetten Potsdam, Spandau, Pankow en Köpenick. Berlijn is omsingeld. Over twee dagen zullen Ivan en G.I. Joe elkaar in Torgau aan de Elbe tegenkomen. Het Duizendjarige Rijk is in tweeën gespleten. Veel andere steden zijn gevallen en vanaf bruggenhoofden in de Oder zetten Zjoekov en de troepen van het eerste Wit-Russische front hun offensief op Berlijn in. Belangrijkste objectief: de kanselarij, want ze weten dat Hitler daar onverdroten nieuwe plannen smeedt om de oorlog te winnen. Zjoekov zou hem graag uit zijn hol halen, hem zijn laarzen laten opvreten, een bronzen hakenkruis in zijn reet steken en hem met zijn ingewanden aan een lantaarnpaal opknopen.

 

- Na Hamburg was ik nu aan de beurt. Met steeds kortere tussenpozen werd mijn hele rechteronderkaak geteisterd door felle salvo's artillerievuur, die omhoogkropen naar mijn slapen en weer omlaag naar de stuurboordzijde van mijn nek ... En opeens hield het op - ik was doorweekt en stond te trillen op mijn benen - waarna alles des te heviger van vooraf aan begon. Ik begreep wel dat dit bombardement alleen maar erger zou worden. Het waren pas de inleidende beschietingen ... Waar kon ik een tandarts vinden?

 

- Op 20 mei verliet ik het Rijnland. Op 7 maart 1936, een zaterdag, was Hitler het gedemilitariseerde Rijnland binnengetrokken, waarmee duidelijk werd dat hij zijn reet veegde aan het Verdrag van Locarno. Het Duitse leger zou destijds niets hebben kunnen uitrichten tegen het Franse leger. De Duitsers waren zich trouwens bewust van hun zwakte. Ze hadden zelfs het bevel gekregen zich terug te trekken als wij ingrepen. Maar we deden niets! We hadden de kans om het einde van Hitler en nazi-Duitsland in te luiden, maar we staken geen vinger uit. Vive la France! De Engelsen gaven ook niet thuis.

 

Lees verder mijn bespreking van "Na de oorlog", het derde deel.

      

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB

Tardi: Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB (Frankrijk, 2012): 188 blz: Vertaald door Studio Peter de Raaf (2012): Uitgeverij Casterman

 

 

Dit is een stukje dat ik eerder in oktober 2021 heb gepubliceerd op mijn blog en dat ik nu heb aangevuld met passende citaten. 

 

Ik heb "Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB" een tijdje terug van een vriend cadeau gekregen voor mijn 55-ste verjaardag. Het is het eerste deel van een driedelige serie die tekenaar/schrijver Jacques Tardi heeft gemaakt over de belevenissen van zijn vader tijdens de oorlog. De andere twee delen heb ik ook in mijn bezit en ga ik de komende dagen lezen.

Jacques Tardi is met afstand mijn favoriete striptekenaar. Eigenlijk vind ik alle strips en graphic novels die ik inmiddels van hem heb gelezen en bekeken prachtig getekend. Jammer genoeg vallen de teksten vaak zwaar tegen. Uit "Ik René Tardi ..." blijkt dat Jacques Tardi zelf ook een schrijver van formaat is. Tot nu toe had ik Jacques Tardi nog niet ontdekt als groot schrijver.

In zijn jeugd had Jacques Tardi vaak onenigheid met zijn vader René, hij verweet hem die stomme oorlog nooit te kunnen vergeten. Zowel vader René als de grootvader van Jacques hadden als soldaat gevochten in de oorlog (De Tweede en de Eerste Wereldoorlog) en waren gevangengenomen door de Duitsers en terechtgekomen in een krijsgevangenenkamp. Eerst hoorde Jacques de verhalen van zijn grootvader aan en in de jaren 80 hoorde Jacques zijn vader letterlijk uit over hoe hij de oorlog had beleefd. Eens zou Jacques de belevenissen van zijn vader aan de wereld bekendmaken.

Het is geen wonder dat Jacques Tardi zijn hele leven gefascineerd is gebleven door de oorlog. Hij heeft talloze boeken geschreven en vooral getekend over zowel de Tweede Wereldoorlog, de Eerste Wereldoorlog als over de Frans-Duitse oorlog (1870). Deze boeken zijn allemaal prachtig getekend (en uitgegeven!) en geven een indringend beeld van het leed dat oorlogen mensen aandoen zoals alleen de allergrootste schrijvers en filmmakers dat ook hebben kunnen doen.

"Ik René Tardi krijgsgevangene in Stalag IIB" is waarschijnlijk het meest indrukwekkende boek dat ik tot dusver van Tardi in mijn handen heb gehad en dat wil heel wat zeggen. Zowel de teksten als de tekeningen zijn van zeer grote klasse. Ik lees niet veel meer over de oorlogen, maar dit boek kan ik iedereen die geïnteresseerd is in de oorlog van harte aanbevelen!

 

Citaten:

- Onze geweldige aanvoerders hadden ons opgedragen de vijand op te sporen en te vernietigen. Dat was tenminste duidelijk, zelfs voor de grootste sufferds onder ons! Het was spek voor onze bek! Leve het leger!

- Waarom zouden ze die stomme klotelanden, bakermat van chaos en sluimerende conflicten, niet gewoon annexeren: Polen, Tsjechoslowakije, Hongarije, Roemenië en de Oekraïne? Bulgarije zagen ze over het hoofd. Het Westen was een ander verhaal. In Groot-Brittannië of Frankrijk zouden de Duitsers niet snel voet aan de grond krijgen.

 

- Papa, is een tank duur? Geen idee! En je zegt niet "tank" maar "tenk"!

 

- Wij meenden het sterkste leger van de wereld te zijn, maar we kregen les in rammelkasten uit de Eerste Wereldoorlog. Oud materieel voor een oud leger van jonge verliezers in spe! Dat begreep ik naderhand! In '35 dachten we nog dat we alle tijd hadden.

 

- Het garnizoensleven bestond uit corvee, onderricht voor de soldaten, manoeuvres en wachtlopen: in de stad, op het station, langs de bordelen en de patroonfabriek. We hadden het nooit over de oorlog die op komst was. In de kazerne geen politiek! Alleen al het noemen van de krant "l'Humanité" zou zwaar bestraft worden. We hoefden geen mening te hebben, we moesten alleen gehoorzamen. Niet voor niets wordt het Franse leger "De grote zwijger" genoemd.

 

- Het al te zelfverzekerde Frankrijk was er niet klaar voor. Van 3 september tot 10 mei 1940 gebeurt er niets. Uiteraard grijpen we dit respijt van negen maanden niet aan om ons te organiseren. De Duitsers bewegen niet, wij bewegen niet, wij wachten. Het is de "Schemeroorlog". En daarna, op de door hen gekozen datum, 10 mei, begint het offensief. Op de 13e trekken Heinz & co ons land binnen, zoals je een rijpe camembert aansnijdt, hoewel ze hier en daar op hardnekkig verzet stuiten. Franse soldaten hebben gevochten en goed gevochten, maar de opmars van de Wehrmacht is niet te stuiten. 22 juni: Wapenstilstand, Parijs bezet, Adolf in het Trocadéro.

 

- Je moet begrijpen dat een mens het niet langer dan een uur volhoudt in een potdichte tank, met draaiende motor en bij warm weer. Het stinkt er naar kokende olie, uitlaatgas en koolmonoxide, en de zich opeenhopende gassen uit het kanon vergiftigen de lager gezeten bestuurder-mecanicien. Ventilatieroosters moeten met beleid geopend worden. Is de sector rustig, dan kan de commandant de deur van de 360 graden draaibare toren onder het rijden als zitje gebruiken.

 

- Ikzelf was een onderluitenant van de onderhoudsdienst tegengekomen die ik kende en die me geen enkele goede reden kon geven waarom we bij het verlaten van de trein gescheiden waren. Stomme kloteorganisatie, waardeloze leiding! Frankrijk "mijn" land omdat ik daar stomtoevallig was geboren. Ik walg ervan! Als ik de Marseillaise hoor, krijg ik zin om te kotsen!

 

- Datzelfde tablet chocolade die als ruilmiddel fungeerde, zal van zak tot zak gaan, van hand tot hand. Hij zal nooit verkocht worden en uiteindelijk misschien gebruikt worden om een Duitse vrouw te "benaderen" in een afgelegen Kommando.

 

- Het belangrijkste was het brood. "De schijf van vijf". Het brood is heilig, iedereen weet dat ... vooral als je het bijna niet hebt! Ons dagelijks brood had niet de vorm van een hostie maar van een dikke cake van een kilo ... voor vijf KG's! Het was gemaakt van inferieur meel en zag er afstotelijk uit. Het was niet gerezen, klef van binnen en stroperig onderin, maar toch vraten we het op. Het "brot" van de Duitsers was natuurlijk beter gerezen!

 

- In de bibliotheek stonden boeken van overal en in alle talen. De interessante boeken werden stiekem doorgegeven. Je zag ze nooit aan de oppervlakte komen. Ik heb alleen zouteloze avonturenromans en wetenschappelijke werken gelezen, niets politieks uiteraard, de censuur liet weinig door. De KG-bibliothecaris was een onderwijshufter met een hoge dunk van zichzelf, een beetje zoals sommige verwaande boekhandelaren die doen of ze de boeken die ze verkopen zelf geschreven hebben.

 

- Als er bij de moffen bloedworst op het menu stond, haastte Gourdin, die in het kledingmagazijn werkte, zich naar de plee om wat stront aan het lemmet van zijn Opinel te smeren. Achter de rug van zijn bewaker opende Gourdin diens tas en daarna de gamel om de bloedworst te voorzien van een dun laagje stront.

 

- Iedereen had luizen, ook de Duitsers. Ze hadden ze samen met de tyfus meegebracht uit Rusland en wij waren dus ook de klos. Als je tegen een bewaker over die kleine parasieten begon, ging ie meteen pleite. Erg handig om lastposten uit de buurt te houden, maar als je ze had kon je dat beter verzwijgen, want anders zetten ze je apart in een soort cel annex berghok. 

 In elke barak werd er aan één stuk door op luizen gejaagd. Die krengen zaten het liefst in het kruis van je broek.

 

- De Duitsers vonden het wel best. Wanneer een KG rustig zat te knutselen hoefde hij niet meer bewaakt te worden. Verder had je lui die naar artistieke schoonheid streefden. Er verschenen stoomlocomotieven gemaakt van sardineblikjes, zeilschepen gesneden uit planken van munitiekisten, vliegtuigen ... gebouwen ... sculpturen. Schilders en tekenaars legden ons lamentabele bestaan vast, soms met humor. Ik tekende tankgevechten.

 

- De Yankees kregen de kampkost maar aten er niet van. Ze werden ruim voorzien door het Rode Kruis en ontvingen K-rations en aanvullende rantsoenen. Ze waren schatrijk en niet verslagen. Bovendien was de Conventie van Genève op haar hoede. "Als jij mijn gevangenen slecht behandelt, wee de jouwe ..." Da's algemeen bekend. 

 Je snapt dat voor ons de situatie iets anders lag. In Frankrijk bevond zich geen enkele moffen-KG en Hitler veegde zijn reet aan Laval, Pétain en Vichy.

 

Lees verder mijn bespreking van "Mijn terugkeer naar Frankrijk", het tweede deel.

     

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: Claude Lanzmann: Sobibor 14 octobre 1943, 16 heures

Sobibor 14 octobre 1943, 16 heures (Frankrijk, 2001): 95 min: Regisseur Claude Lanzmann

 

 

Iedereen heeft ooit gehoord van wat er is gebeurd in Auschwitz, Maar hoeveel andere concentratiekampen kennen de mensen bij naam? Sobibor lag in Polen en was één van de meest beruchte vernietigingskampen van de nazi's. 16 jaar nadat hij "Shoah" voltooide, kwam de Fransman Claude Lanzmann met deze toegift over de opstand in Sobibor, waarbij de Duitse kampleiding door de joodse gevangenen werd vermoord, waarna een aantal joden wisten te ontsnappen. Na deze ontsnapping werd het kamp door de Duitsers vernietigd.

"Sobibor ..." bestaat voor het grootste deel uit een interview van Claude Lanzmann met Yehuda Lerner, een overlevende van de opstand. Lanzmann wordt bijgestaan door een tolk. Lanzmann stelt zijn vragen in het Frans, de tolk vertaalt de vraag in het Hebreeuws, Lerner antwoordt op de vraag in het Hebreeuws, wat de tolk weer naar het Frans vertaalt. Wij kunnen het lezen via de Nederlandse ondertitels. Deze methode van vragen, vertalen, antwoorden en vertalen werkt (althans voor mij) uitstekend. 

Zoals wij uit "Shoah" weten stelt Lanzmann zijn vragen met de precisie van een chirurg. Hij neemt geen genoegen met vage antwoorden, maar stelt zijn vragen zo precies dat hij de antwoorden als het ware met een tang uit de mond van de ondervraagde trekt.

 

Ik kan mij voorstellen dat de meeste mensen zo langzamerhand wel genoeg hebben van verhalen over de Holocaust, maar "Sobibor ..." is een sobere, zeer indrukwekkende documentaire die ik ondanks de zwaarte van het onderwerp, geboeid heb zitten kijken.

 

Op IMDB krijgt "Sobibor ..." van 631 mensen een waardering van 7,4.

 

  

 

Reacties op dit blog zijn meer  dan welkom.

Dvd: François Truffaut: Antoine et Colette

Antoine et Colette (Frankrijk, 1962): 32 min: Zwart-wit: Regisseur François Truffaut

 

 

In Truffauts eerste grote film "400 coups" maakten we kennis met de jeugdige Antoine Doinel. Na het succes van die film besloot Truffaut nog een korte film te maken waarin we kunnen zien hoe Antoine zich verder ontwikkeld heeft.

 

In "Antoine et Colette" is Antoine weg bij zijn ouders, hij woont in een hotelkamer en werkt bij een platenmaatschappij. Antoine gaat vaak naar concerten en daar ontmoet hij Colette, op wie hij verliefd wordt.

 

Antoine wordt hopeloos verliefd. Colette mag hem wel, maar ziet hem als vriend, niet als minnaar. "Antoine et Colette" geeft de eerste schreden op het pad der liefde prachtig weer. Het is maar een korte film, maar zeker de moeite waard.

 

Op IMDB krijgt "Antoine et Colette" van 6.700 mensen een waardering van 7,5.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: François Truffaut: La chambre verte

La chambre verte (Frankrijk, 1978): 90 min: Regisseur François Truffaut

 

 

Julien Davenne (gespeeld door Truffaut zelf) is een veteraan uit de Eerste Wereldoorlog en werkt als journalist bij een noodlijdende krant. Zijn specialiteit is het schrijven van necrologieën. Hij heeft zijn vrouw verloren en veel kameraden van vroeger. Hij treurt erg om de doden, zo erg dat men kan zeggen dat hij meer om de doden geeft dan om de mensen die nog leven.

 

Julien heeft in zijn huis een groene kamer ingericht ter herdenking van zijn overleden vrouw. Op een dag brandt deze kamer af. Julien moet wat anders verzinnen om de overledenen te herdenken. Hij besluit om een verlaten kapel te restaureren en daar een grafmonument van te maken met een zee van kaarsen, één voor iedere dode die hij heeft gekend.

 

Een slechte film van François Truffaut ken ik niet, maar ik vind "La chambre verte" duidelijk één van zijn minst geslaagde films. De toon van de film is wel heel erg morbide met meer aandacht voor dode mensen dan voor de nog levenden.

 

Op IMDB krijgt "La chambre verte" van 3.400 mensen een waardering van 6,9.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: François Truffaut: L'histoire d'Adèle H.

L'histoire d'Adèle H. (Frankrijk, 1975): 94 min: Regisseur François Truffaut

 

 

Volgens Truffaut is "L'histoire d'Adèle H." gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Adèle was de jongste dochter van de beroemde Franse schrijver Victor Hugo. De film is gebaseerd op gebeurtenissen die Adèle zelf heeft opgeschreven.

 

De uiterst knappe jonge Adèle Hugo (een fantastische rol van Isabelle Adjani) is het hof gemaakt en verleid door een zekere Albert Pinson, luitenant in het Engelse leger. Hij heeft beloofd met haar te zullen trouwen, hoewel hij die belofte niet serieus neemt. Adèle neemt die belofte wel serieus en volgt Albert naar Halifax in Canada waar hij met zijn regiment dient. Adèle reist incognito met maar één doel, weer bij haar geliefde te zijn.

 

Wat volgt is een liefdesverhaal, waarbij Adèle steeds meer obsessief probeert om Albert aan zich te binden. Ze verwordt van een redelijk normaal iemand tot een zeer verward persoon. Ik vind "L'histoire d'Adèle H." een mooie film, met een geweldige hoofdrol van Isabelle Adjani. De film is deels Engels gesproken.

 

Op IMDB krijgt "L'histoire d'Adèle H." van 9.400 mensen een waardering van 7,2.

 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Dvd: A Man Escaped

A Man Escaped (Frankrijk, 1956): Zwart-wit: 98 min: Regisseur Robert Bresson

 

 

Vergeet "The Great Escape" en vergeet "The Shawshank Redemption". "A Man Escaped" van Robert Bresson is het echte werk.

"A Man Escaped" van de Franse regisseur Robert Bresson is een film over een Franse krijgsgevangene in een Duitse gevangenis ergens in Frankrijk, die probeert om te ontsnappen en daarin slaagt.

"A Man Escaped" is in een sober zwart-wit gefilmd zonder een enkele vorm van effectbejag. De film die gebaseerd is op de memoires van de man die ontsnapt is, vertelt nauwgezet hoe deze man zich voorbereidt op zijn ontsnapping en hoe die in zijn werk gaat. 

Ik ben geen fan van films over ontsnappingen uit de gevangenis, maar "A Man Escaped" is een briljante film.

Op IMDB krijgt "A Man Escaped" van 27.000 mensen een waardering van 8,2 en staat daarmee op plaats 240 van de hoogst gewaardeerde films op IMDB.

  

 

Reacties op dit blog zijn meer  dan welkom.

Jeanloup Sieff: 40 Years of Photography

Jeanloup Sieff: 40 Years of Photography (Frankrijk, 1996): 287 blz: Uitgeverij Taschen

 

 

"40 Years of Photography" is een overzichtswerk over de Franse fotograaf Jeanloup Sieff (1933-2000). Het boek is prachtig uitgegeven door Taschen, een gebonden hardcover met stofomslag op groot formaat en met stevige pagina's en met een mooie kwaliteit van de afdrukken. En, wat ook bijzonder is voor een fotoboek, de ongeveer 25 bladzijden met tekst zijn erg onderhoudend.

Jeanloup Sieff is vooral bekend geworden als modefotograaf (hij werkte onder andere voor Vogue en Harper's Bazaar) en als fotograaf van schaars geklede of naakte dames. In "40 Years of Photography" staat een mooie selectie van vooral portretten en landschappen en een aantal naaktfoto's, allen in zwart-wit. Smaken verschillen natuurlijk, maar ik vind een flink aantal van de foto's in dit boek erg mooi.

 

Voor een aantal foto's van Jeanloup Sieff, klik hier. 

 

       

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.