Mark Twain: The Adventures of Huckleberry Finn (Verenigde Staten, 1884): 369 blz: Uitgeverij Penguin
Een citaat van de Amerikaanse schrijver Ernest Hemingway:
- "All modern American literature comes from one book by Mark Twain called Huckleberry Finn ... There was nothing before. There has been nothing as good since."
Of Hemingway gelijk heeft met zijn uitspraak kan ik niet beoordelen, daarvoor heb ik veel te weinig Amerikaanse boeken gelezen. Ik vind "Huckleberry Finn" een zeer indrukwekkende roman, die overigens wel zijn tekortkomingen heeft. De tweede helft van het verhaal sleept zich moeizaam voort.
In 1876 publiceerde Mark Twain "Tom Sawyer", een boek over een ongeveer 13-jarige jongen en zijn vriendenclub met wie hij allerlei avonturen beleeft. Een van die vriendjes is Huckleberry Finn. "Tom Sawyer" is een echt kinderboek.
"Huckleberry Finn" kan men beschouwen als het op zichzelf staande vervolg van "Tom Sawyer". Het is alleen veel complexer van aard en als boek heeft het veel meer te bieden.
Huckleberry Finn en een slaaf genaamd Jim wonen bij een oudere dame: mevrouw Watson omdat de vader van Huck alcoholist is en niet voor zijn zoon wil zorgen. Mevrouw Watson doet haar uiterste best om Huck te leren lezen en goede manieren bij te brengen.
In "Tom Sawyer" hebben Tom en Huck een schat gevonden waardoor ze allebei flink rijk zijn. De vader van Huck komt om zijn zoon te halen en het geld op te eisen. Huck woont een tijdje in een vervallen hutje bij zijn vader waarna hij ontsnapt met een soort raft.
Als Huck een paar dagen op pad is ontmoet hij Jim, die ook weggelopen is omdat hij bang was dat hij aan een slavenhandelaar verkocht zou worden. Ze zakken vervolgens op de raft samen de Mississippi af en beleven daarbij allerlei avonturen.
De inhoud van het boek hoe goed ook, is niet wat het boek zo bijzonder maakt. Het bijzondere van het boek zit hem vooral in het taalgebruik. Huck spreekt een eenvoudig soort Engels dat vaak net wat simpeler is dan het hoort te zijn. Maar het meest bijzondere van "Huckleberry Finn" is natuurlijk het vele gebruik van slang (=dialect), en dan met name van het lokale dialect zoals dat destijds langs de Mississippi werd gesproken.
Ik heb in 2014 geprobeerd om "Huckleberry Finn" in een Nederlandse vertaling te lezen. Daar ben ik snel mee gestopt.
Citaten:
- It was kind of lazy and jolly, laying off comfortably all day, smoking and fishing, and no books nor study. Two months or more run along, and my clothes got to be all rags and dirt, and I didn't see how I'd ever got to like it so well at the widow's, where you had to wash, and eat on a plate, and comb up, and go to bed and get up regular, and be forever bothering over a book and have old Miss Watson pecking at you all the time. I didn't want to go back no more.
Jim vertelt:
- "Well, you see, it 'uz dis way. Ole Missus - dat's Miss Watson - she pecks on me all de time, en treats me poory rough, but she awluz said she wouldn't sell me down to Orleans. But I noticed dey wuz a nigger trader roun' de place considable, lately, en I begin to git oneasy. Well, one night I creeps to de do', pooty late, en de do' warn't quite shet, en I hear ole missus tell de widder she gwyne to sell me down to Orleans, but she didn't want to, but she could git eight hund'd dollars for me, en it 'uz sich a big stack o' money she couldn' resis'. De widder she try to git her to say she wouldn't do it, but I never waited to hear de res'. I lit out mighty quick, I tell you."
- It was fifteen minutes before I could work myself up to go and humble myself to a nigger - but I done it, and I warn't ever sorry for it afterwards, neither. I didn't do him no more mean tricks, and I wouldn't done that one if I'd a knowed it would make him feel that way.
- "Pooty soon I'll be a-shout'n for joy, en I'll say, it's all on accounts o' Huck; I's a free man, en I couldn't ever ben free ef it hadn't ben for Huck; Huck done it. Jim won't ever forgit you, Huck; you's de bes' fren' Jim's ever had; en you's de only fren' ole Jim's got now."
- Soon as I could get Buck down by the corn-cribs under the trees by ourselves, I says:
"Did you want to kill him, Buck?"
"Well, I bet I did."
"What did he do to you?"
"Him? He never did nothing to me."
"Well, then, what did you want to kill him for?"
"Why nothing - only it's on account of the feud."
"What's a feud?"
"Why, where was you raised? Don't you know what a feud is?"
"Never heard of it before - tell me about it."
"Well" says Buck, "a feud is this way. A man has a quarrel with another man, and kills him; then that other man's brother kills him; then the other brothers, on both sides, goes for one another; then te cousins chip in - and by-and-by everybody's killed off, and there ain't no more feud. But it's kind of slow, and takes a long time."
- When I waked up, just at day-break, he was setting there with his head down betwixt his knees, moaning and mourning to himself. I didn't take notice, nor let on. I knowed what it was about. He was thinking about his wife and his children, away up yonder, and he was low and homesick; because he hadn't ever been away from home before in his life; and I do believe he cared just as much for his people as white folks do for their'n. It don't seem natural, but I reckon it's so.
Veel Nederlanders vinden dat ze een boek moeten lezen in de taal waarin het geschreven is, als ze deze taal tenminste voldoende beheersen. Voor mij geldt dat in principe voor het Engels en in mindere mate voor het Duits. Toch geef ik bijna altijd de voorkeur aan een (goede) vertaling. Ik begrijp het Nederlands nu eenmaal beter dan het Engels of het Duits.
Ik vind "Huckleberry Finn" het mooiste boek dat ik ken uit de Amerikaanse literatuur. Dat wil zeggen toen ik het in het origineel las. De grote kracht van het boek is de manier waarop plaatselijk dialect zoals dat langs de Mississippi wordt gesproken in schrijftaal wordt vastgelegd.
Hier ligt ook een enorm probleem voor de vertaler. Voor het Amerikaanse dialect zoals dat in dit boek gebruikt wordt bestaat geen Nederlandse tegenhanger. De vertaler maakt dan een soort kunsttaaltje wat en niet authentiek is en belabberd leest.
Bij het lezen van de vertaling ben ik dan ook al gestopt op blz 25.
"Huckleberry Finn" is een meesterwerk waar in vertaling niets van overblijft. Het is zo erg dat ik gerust kan zeggen dat het geen zin heeft om dit prachtige boek te lezen als je je Engels niet voldoende beheerst en bent aangewezen op een vertaling. De vertaling geef ik met moeite 2 sterren.