Toonmeesters (Nederland, 1994 & 1997): 9,5 uur: Regisseur Cherry Duins
In 1994 zond de VPRO 5 afleveringen van de documentaireserie "Toonmeesters" uit en in 1997 nog eens 3 afleveringen. "Toonmeesters" is gemaakt door Cherry Duins in samenwerking met Reinbert de Leeuw.
Iedere aflevering van "Toonmeesters" is gewijd aan een moderne componist en bestaat uit 3 elementen:
- Reinbert de Leeuw die in gesprek gaat met de componist.
- Reinbert de Leeuw die wat vertelt over het werk van de componist.
- Reinbert de Leeuw en zijn orkest terwijl ze bezig zijn met een repetitie of een uitvoering van een werk van de componist.
Deze 3 elementen lopen steeds in elkaar over.
Ik
vind het een geweldige serie. Je ziet de gedrevenheid van Reinbert de
Leeuw. Reinbert de Leeuw was de bekendste voorvechter van de moderne
klassieke componisten in Nederland. Dankzij hem werden vele nieuwe
werken voor het eerst uitgevoerd.
"Toonmeester"
is de ideale introductie tot de moderne klassieke muziek voor de
geïnteresseerde leek. Moderne klassieke zal de meeste mensen (waaronder
mij) niet zo erg aanspreken. Reinbert de Leeuw legt ook uit dat je
moeite moet doen om deze muziek te leren waarderen. Het is nu eenmaal
muziek die niet zo gemakkelijk in het gehoor ligt als de meeste oudere
klassieke muziek.
De 8 afleveringen hebben de volgende componisten als onderwerp:
1): Olivier Messiaen (1908-1992): In de eerste aflevering spreekt Reinbert de Leeuw met de Franse Olivier Messiaen. Messiaen was één van de bekendste van de moderne klassieke componisten en is vooral bekend door de manier waarop hij vogelgezang in zijn composities heeft verwerkt.
2): Sofia Goebaidulina (1931): Goebaidulina is een Russische componiste die in het westen vooral bekend is geworden door de violist Gidon Kremer.
3): Henryk Górecki (1933-2010): Górecki was een avant garde Poolse componist die ten tijde van de uitzending net wereldberoemd was geworden doordat er van een opname van zijn derde symfonie honderdduizenden exemplaren waren verkocht. Górecki vertelt hoe hij populaire deuntjes in zijn muziek verwerkt.
4): Mauricio Kagel (1931-2008): Kagel was een Argentijnse componist die veel niet traditionele (muziek-)instrumenten gebruikt zoals bijvoorbeeld een misthoorn of laarzen die aan de handen moeten worden gedragen en waarmee een raspend geluid wordt gemaakt over schuurpapier van twee verschillende soorten grofheid.
5):
Galina Oestvolskaja (1919-2006): Oestvolskaja was een Russische
componiste die zeer teruggetrokken leefde in Sint Petersburg. Reinbert
de Leeuw deed veel moeite om haar op te sporen en sprak met haar in haar
woning, waarbij zij niet gefilmd wilde worden. Zij schreef zeer
ontoegankelijke muziek. Als toegift bij de serie zit een uitvoering van
de vijfde sonate van haar door Reinbert de Leeuw in Sint Petersburg.
Deze sonate is voor mij niet om aan te horen.
6):
Claude Vivier (1948-1983): Vivier was een Franse Canadese componist die
in 1983 werd vermoord in Parijs door een straatjongen. Dit was de enige
componist die Reinbert de Leeuw niet heeft gesproken omdat hij al dood
was. Hij schreef verrassende muziek, die mij wel een beetje aanspreekt.
7): Klaas de Vries (1944): Klaas de Vries is een Nederlandse componist die veel met elektronische muziek werkt. We volgen hem bij de voorbereiding op een scenisch oratorium. Wat mij betreft niet om aan te horen.
8): György Ligeti (1923-2006): Ligeti was een Hongaarse componist die zeer veel verschillende soorten muziek in zijn composities verwerkte, zoals Jazz, popmuziek, traditionele deuntjes. De moeite waard.
De serie wordt afgesloten door een interview van Cherry Duins met Reinbert de Leeuw waarin de Leeuw vertelt over wat hem gevormd heeft en hoe hij tegen muziek aankijkt.
Ik vind het een prachtige serie. Zoals hierboven aangegeven houd ik zeker niet van de muziek van alle besproken componisten, maar het is een geweldige introductie tot muziek om eens nader kennis mee te maken. Warm aanbevolen voor de avontuurlijke luisteraar!
Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.
