Matsuo Basho: Verzamelde haiku's

Matsuo Basho: Verzamelde haiku's (Japan, 1663-1694): 470 blz: Vertaald, ingeleid en toegelicht door Jos Vos (2023): Uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep

 

 

"Verzamelde haiku's" is uitgegeven als een mooie hardcover met een prachtige stofomslag. Het boek bevat alle 975 haiku's die bekend zijn van Matsuo Basho (1644-1694), Japans bekendste haiku-dichter. Het boek bevat een korte inleiding en vervolgens worden de haiku's genummerd weergegeven in de vertaling van Jos Vos.

 

Tegen het eind van zijn leven beschreef Basho zichzelf als volgt: "Ooit was ik jaloers op lieden die een officiële positie bekleedden. Op zeker ogenblik was ik van plan in een klooster in te treden. Toch laat ik me doelloos zweven als een wolkje in de wind en stop al mijn energie in het beschrijven van vogels en bloesems. Omdat ik zo al enige tijd de kost verdien, ben ik iemand geworden zonder echte vaardigheden of talenten, die enkel vasthangt aan deze ene dunne draad."

Het was voor mij bij voorbaat de vraag wat ik van "Verzamelde haiku's" zou vinden. Ik ben een groot fan van de prozavertalingen van Jos Vos en ik heb helemaal niets met gedichten. Het was dus een sprong in het duister.

Ik vind "Verzamelde haiku's" een prachtige uitgave. Zoals hierboven al is aangegeven wordt iedere haiku van Basho meer of minder uitgebreid becommentarieerd door Jos Vos. Ik ben bij het lezen van het boek gestopt op bladzijde 100. De haiku's zeggen mij niets en het commentaar is goed geschreven, maar kan mij ook niet zo boeien.

 

De weergave van de haiku's en de bijbehorende toelichting gebeurt steeds op dezelfde manier, ik geef als voorbeeld de eerste haiku:

 

1

De maan zal u gidsen:

deze kant op, meneer, als

u een herberg zoekt.

Tsuki zo shirube konata e irase tabi no yado

Titel in Japans schrift

Speelse variant op een zinnetje uit het zestiende-eeuwse no-spel De kobold uit Kurama (Kurama tengu) waarin de Grote Kobold van Kurama (een gehucht ten noorden van Kyoto) de jonge Yoshitsune aanmoedigt om het plaatselijke gebergte te betreden: het is er vreselijk donker, maar de feestelijke lentebloesems zullen hem de weg wijzen. Het parodiëren van spelen uit het doodernstige no-theater was onder haikai-dichters in de jaren 1660-1680 erg populair. Het seizoenswoord "maan" geeft aan dat we te maken hebben met een najaarsgedicht.

 

Misschien is één van mijn lezers geïnteresseerd in "Verzamelde haiku's"? Mijn exemplaar is in zeer goede staat, met een paar kleine potloodstreepjes in de inleiding en is te koop voor 20 euro (exclusief eventuele verzendkosten). 

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Judith Collins: Sculpture Today

Judith Collins: Sculpture Today (Groot-Brittannië, 2007): 484 blz: Uitgeverij Phaidon

 

 

"Sculpture Today" is een kolossale hardcover met stofomslag, in dezelfde serie waarin ik ook boeken met als titels "The Art Book", "The Movie Book" en "The Photo Book" heb. Het boek beoogt om een overzicht te geven van de ontwikkelingen die zich in de laatste 20 jaren (voor 2007) hebben voorgedaan in de driedimensionale kunstwerken.

Ik heb de inleiding en het eerste hoofdstuk (tot bladzijde 53) van "Sculpture Today" gelezen. De tekst is compact en geeft wat achtergrondinformatie over de artiesten wiens werk is afgebeeld en vaak ook informatie over de gebruikte materialen. Van de overige hoofdstukken heb ik alleen de plaatjes vluchtig bekeken.

"Sculpture Today" is een prachtig uitgegeven boek, maar is het ook een erg bruikbaar boek? Kunstboeken moeten het natuurlijk vooral van de afbeeldingen hebben en in (veel) mindere mate van de bijbehorende teksten. Bij driedimensionale kunstwerken heb je het grote probleem dat je bij foto's van die kunstwerken een tweedimensionale afbeelding op een plat vlak krijgt. Eigenlijk zou je alle kunstwerken die in het boek besproken worden in het echt moeten zien. Alleen door ze van dichtbij te bekijken en te ondergaan krijg je de kracht van driedimensionale kunst mee.

Een ander nadeel van "Sculpture Today" is dat het een overzichtswerk is en een enorm terrein beslaat. Er worden meer dan 300 individuele kunstenaars besproken met een plaatje van hun kunstwerk. Dat is niet echt te behappen. Ik gebruik het boek om de plaatjes te bekijken en bij de meest interessante plaatjes kan ik dan eventueel nog verdere informatie opzoeken op het internet of in andere boeken.

Kortom, "Sculpture Today" is een prachtig boek, maar van beperkte waarde.

        

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

M.A. Schenkeveld- van der Dussen (hoofdred): Nederlandse literatuur

M.A. Schenkeveld- van der Dussen (hoofdred): Nederlandse literatuur, een geschiedenis (Nederland, 1993): 938 blz: Uitgeverij Martinus Nijhoff

 

 

Sommige boeken blijven bij mij jaren ongelezen in mijn kasten liggen voordat ik ze durf op te pakken om te beginnen met lezen. "Nederlandse literatuur" is zo'n monster dat al jaren ligt te wachten. Ik zeg expres monster, want met ruim 850 bladzijden tekst en 151 essays, allen opgehangen aan een bepaalde datum en door meer dan 100 mensen geschreven, is dit bepaald een imposant boek.

 

Zo'n boek in zijn geheel lezen is voor mij niet op te brengen en daarom heb ik om te lezen uit de inhoudsopgave 15 stukjes gekozen over die onderwerpen die mij het meeste aanspreken. Daar zitten stukken bij over: de Statenvertaling van de Bijbel, de Gysbreght van Aemstel, vertalen, Multatuli, de discussie "vorm of vent", Vestdijk over poëzie, kinderboeken, de literaire lezing, de poëziebloemlezingen van Gerrit Komrij en het televisieprogramma "Hier is Adriaan van Dis". Het is een heel scala aan onderwerpen.

 

De meeste stukjes beslaan ongeveer 5 bladzijden. Dat het boek door en voor academici is geschreven is duidelijk te merken. De teksten bevatten heel veel informatie, springen van het ene op het andere onderwerp over en zijn in een stijl geschreven die niet bepaald tot doorlezen uitnodigt. Dor professorenproza is wat te negatief geformuleerd, maar de meeste lezers zullen het snel voor gezien houden.

 

Ik denk dat "Nederlandse literatuur" inhoudelijk wel aardig wat te bieden heeft, maar het wordt zodanig gepresenteerd dat je wel een echte doorzetter moet zijn om het daadwerkelijk tot je te nemen. Van de 15 stukjes die ik heb gelezen ben ik het meeste al weer vergeten, maar ik heb zoals gebruikelijk wel streepjes in de kantlijn gezet zodat ik het nog terug kan lezen.

    

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Als er iemand is die dit boek zelf wil proberen, dan kan hij of zij dit gratis bij mij ophalen of tegen portokosten bij mij bestellen.

 

Maarten Tengbergen: Klassieken van de Russische literatuur

Maarten Tengbergen: Klassieken van de Russische literatuur (Nederland, 1991): 633 blz: Uitgeverij het Spectrum (Aula)

 

 

Maarten Tengbergen bespreekt in "Klassieken" in totaal 46 romans, toneelstukken, verhalen en dichtbundels uit de Russische literatuur. Hij behandelt daarbij werken van oa: Poesjkin, Gogol, Toergenjew, Dostojewski, Tolstoj, Tsjechov, Boenin, Babel en Solzjenitsyn. De hele groten uit de Russische literatuur zijn vertegenwoordigd met uitzondering van Paustovskij, Nabokov en Sjalamov.

 

Tengbergen heeft er in dit boek voor gekozen om een relatief klein aantal werken uitgebreid te behandelen ipv een groot aantal vrij kort. Alle besprekingen bestaan uit 2 delen. Eerst geeft Tengbergen een uitgebreide samenvatting van het boek en vervolgens een kritisch essay waarbij hij de inhoud bespreekt en hoe het boek ten tijde van de publicatie in Rusland en daarbuiten is ontvangen. De essays zijn zeer doorwrocht en beslaan meestal zo'n 6 tot 12 bladzijden.  

Ik ben over het algemeen niet zo'n liefhebber van literaire kritieken. Ik lees graag de korte stukjes van collega-bloggers, maar serieuzere literatuurbesprekingen van wat grotere omvang laat ik meestal aan mij voorbijgaan. Uit "Klassieken" heb ik alle essays gelezen en alle samenvattingen overgeslagen. De reden dat ik dit boek heb gelezen is een heel eenvoudige: ik heb de meeste van de besproken werken gelezen en ik vind het leuk om wat meer over de achtergronden van die werken te lezen.

 

"Klassieken" is wat mij betreft een zeer onderhoudend boek. Het bevat veruit de meest interessante literaire kritieken die ik ooit heb gelezen. Het enige minpuntje is dat Tengbergen stilistisch niet zo begaafd is. In literaire werken en vooral in vertalingen zou ik dat een groot probleem vinden, hier stoort mij dat niet zo.

 

Citaten:

Over Oblomow:

- Van Gontsjarows grote komische talent getuigt vooral het meesterlijke portret van Zachár. De vervallen knecht, wiens filosofie luidt: "Wat zou je vandaag stof afnemen als er morgen toch weer een nieuwe laag ligt", is een pendant van Oblomow.

Over Een held van onze tijd:

- De roman is rijk aan trefzekere uitspraken, poëtische observaties, prikkelende generalisaties. "Vrouwen houden alleen van diegenen die ze niet kennen." "Vreugden vergeet men, smarten nooit." "De geschiedenis van één mensenziel, hoe onbetekenend ook, is welhaast nog interessanter en nuttiger dan de geschiedenis van een heel volk." Enzovoort. Van al deze uitspraken in Een held zou een fraaie aforismenbundel samen te stellen zijn.

 

Over Misdaad en straf:

- Toergenew behoorde tot degenen die zich, na een aanvankelijk enthousiast oordeel, afgestoten voelden door het vele zielegewroet in de roman. Hij sprak van "rot neusgepeuter" en "een almaar aanhoudende buikkramp".

 

Over De gebroeders Karamazow:

- Aljosja's geestelijke vader Zosima, een van Dostojewski's in het licht van zijn levensbeschouwing belangrijkste creaties, heeft eveneens onverwachte kanten, die hem aardser, menselijker maken. Hij is geen ongenaakbare majesteitelijke wonderdoener, maar een onooglijk, schriel, krom mannetje, indrukwekkend juist door zijn eenvoud. Noch is hij een geboren heilige. Hij heeft een zondig verleden en is pas later op eigen kracht tot goddelijke wijsheid gekomen.

  

Over Oorlog en vrede:

- Literatuurhistorici hebben in de loop der jaren getracht te definiëren wat Oorlog en vrede nu is: een roman over twee, drie adellijke geslachten tegen een historische achtergrond, afgewisseld door geschiedfilosofische passages die net zo goed weggelaten hadden kunnen worden, of juist een in essentie geschiedfilosofische studie met de romangedeelten als illustratie. Zelf heeft Tolstoj laconiek verklaard: "Oorlog en vrede is dat wat de auteur tot uitdrukking wilde en kon brengen in de vorm waarin het tot uitdrukking is gebracht."

 

- In tegenstelling tot Dostojewski's demonische zondaars, zedige hoeren en heilige idioten zijn Tolstojs helden min of meer "normale" mensen. Iedereen staat daar met zijn eigen specifieke mengsel van goede en slechte eigenschappen. Bijna niemand wordt eenzijdig wit of zwart afgeschilderd, niemand is karikaturaal (alleen Napoleon wordt consequent belachelijk gemaakt). Tolstojs evenwichtige persoonsbeschrijving in Oorlog en vrede, later nog geperfectioneerd in Anna Karenina, is een triomf van de literaire maat, een hoogtepunt van de realistische romankunst.

 

Over Anna Karenina:

- Op de vraag wat nu eigenlijk de moraal van Anna Karenina is, kan men misschien het beste Tolstoj zelf laten antwoorden, die in een brief aan Strachow schreef: "Als ik alles onder woorden zou willen brengen wat ik in deze roman heb willen zeggen, dan zou ik dezelfde roman nóg een keer moeten opschrijven."

 

Over De kersentuin:

- "De lach en de traan", bij Gogol al niet te scheiden, zijn in Tsjechows Kersentuin zo innig verstrengeld dat begrippen als komedie en tragedie hier ontoereikend zijn. Daardoor is De kersentuin zo moeilijk te spelen; de minste verstoring van het evenwicht maakt het stuk tot een platte farce of een loodzwaar zeurstuk.

 

Over Dokter Zhiwago:

- Pasternak doet geen oproep ten strijde te trekken tegen enig politiek systeem, maar geeft zijn lezers een aantal hogere menselijke waarden terug. Voor het eerst na veertig jaar niet aflatende materialistische en atheïstische indoctrinatie sprak er weer iemand hardop over: het eeuwige leven,de tragische liefde, de integriteit van het individu, de autonomie van de kunst, de betekenis van religie.

Over Rode ruiterij:

- Het nieuwe van Babel was dat hij, zoals Ehrenburg het heeft geformuleerd, niet als andere schrijvers ongewoon over gewone dingen schreef of gewoon over ongewone dingen, maar ongewoon over wat ongewoon was.

        

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Nawoord (17-06-2022):

 

In 2014 en 2015 is bij de Tilburgse uitgeverij Glagoslav een tweedelige herziene editie van "Klassieken van de Russische literatuur" verschenen met als titel "Vijftig hoogtepunten uit de Russische literatuur". Het eerste deel behandelt 30 werken uit de 19e eeuw en het tweede deel 20 werken uit de 20e eeuw. In vergelijking met de eerste editie zijn samenvattingen en besprekingen toegevoegd van de volgende 4 werken: "De Kreutzersonate" van Tolstoj, "Verdriet" van Tsjechow, "De verdediging" van Nabokov en  "Een dag uit het leven van Ivan Denisovitsj" van Slozjenitsyn. Ik heb van deze 4 werken zowel de samenvattingen als de besprekingen gelezen en ik moet zeggen dat de samenvattingen goed geschreven en onderhoudend zijn.