Tolstoj: Oorlog en vrede 6: Verfilmingen

Tolstoj: Oorlog en vrede (Rusland, 1867-1869): 2 delen: 1552 blz: Vertaald door Yolanda Bloemen & Marja Wiebes (2006): Uitgeverij van Oorschot: de Russische bibliotheek

 

 

Er zijn in de loop der jaren meerdere verfilmingen gemaakt van "Oorlog en vrede". Ik heb er 5 gezien die ik hieronder uiterst kort zal bespreken.

 

1): De Hollywoodversie van King Vidor uit 1956 met onder andere Audrey Hepburn als Natasja. Best een mooie film, maar met een lengte van slechts 208 minuten doet de film te weinig recht aan het boek.

 

2): De Russische verfilming uit 1965 door Sergej Bondartsjoek die zelf Pierre Bezoechov speelde. Dit vind ik een sublieme film, één van de grote films aller tijden. De film is met bijna 7 uur precies goed van lengte.

 

3): De BBC-serie uit 1972 met Anthony Hopkins als Pierre Bezoechov. Deze serie is met 15 uur veel te lang, te langdradig en deels slaapverwekkend. Ik denk dat het meer moeite kost om deze serie uit te zien dan de 1.552 bladzijden van het boek te lezen.

 

4): De internationale film uit 2005, opgenomen in Joegoslavië. Deze serie duurt ongeveer 7 uur en oogt erg mooi. 

5): De BBC-serie uit 2015, een prachtige verfilming die schitterend oogt en één van mijn favoriete televisieseries ooit.

 

Voor veel mensen zal de BBC-versie uit 2015 de eerste keus zijn. Daar valt heel veel voor te zeggen, maar mijn favoriete verfilming is die van Bondartsjoek uit 1965. De BBC-versie uit 2015 is mijn tweede keus, de internationale versie uit 2005 is keus drie, de Hollywood-film uit 1956 is keus vier en de BBC-serie uit 1972 zou ik vermijden.

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Tolstoj: Oorlog en vrede 5

Tolstoj: Oorlog en vrede (Rusland, 1867-1869): 2 delen: 1552 blz: Vertaald door Yolanda Bloemen & Marja Wiebes (2006): Uitgeverij van Oorschot: de Russische bibliotheek

 

 

Citaten deel 4:

- Alleen iemand die zelf ooit heeft ervaren wat het wil zeggen enkele maanden onafgebroken in een sfeer van oorlog en strijd te verkeren, kan het genot begrijpen dat Nikolaj ondervond toen hij het gebied dat de troepen met hun foerage- en proviandwagens en hun veldhospitalen in beslag namen had verlaten en hij dorpen zag zonder soldaten, wagens, moddersporen van kampementen, maar met boeren en boerenvrouwen, landhuizen, velden met grazend vee en poststations met suffende postmeesters.

 

- In 1812 was het provincieleven precies zoals het altijd was geweest, alleen met dit verschil dat het in de steden levendiger was geworden doordat er veel welgestelde, uit Moskou gevluchte families gearriveerd waren, en dat er in alles wat er in die tijd in Rusland gebeurde iets merkbaar was van een zekere zorgeloosheid - wat zullen we ons druk maken, wat kan het ons schelen - en ook dat de algemene gesprekken, die tussen mensen onvermijdelijk zijn en die vroeger over het weer en over gemeenschappelijke kennissen gingen, nu over Moskou, over de oorlog en over Napoleon gingen.

 

- Een vrouwtjelief voor goede raad, een schoonmama voor regelmaat, zei hij, maar er is niemand je zo lief als je eigen moedertje.

- Ons geluk, vriendje, is als water in een sleepnet, zolang je het voortsleept is het vol, maar als je het ophaalt zit er niets meer in.

- Vanaf het moment dat Natasja vorst Andrej verpleegde, had hij haar nabijheid altijd lichamelijk ervaren. Ze zat in een leunstoel naast hem, zodat ze hem afschermde van het licht van de kaars en breide een kous (ze was gaan breien sinds vorst Andrej tegen haar had gezegd dat er geen betere ziekenverzorgsters bestonden dan kousen breiende oude kindermeiden en dat breien iets rustgevends had.)

- Aangenomen dat het Napoleons doel was geweest zijn eigen leger te gronde te richten, dan hadden de meest kundige strategen geen andere reeks van handelingen kunnen bedenken die met dezelfde trefzekerheid en even onafhankelijk van alles wat de Russische troepen ondernamen, het Franse leger zo volledig te gronde zou hebben gericht als datgene wat Napoleon deed.

- Napoleon die op ons de indruk maakt dat hij de leidende kracht was van deze hele beweging ... , Napoleon was gedurende deze hele periode als een kind dat binnen in een rijtuig een koordje in zijn handen houdt, en zich verbeeldt dat hij het rijtuig stuurt.

- De afwezigheid van lijden, de bevrediging van behoeften en als gevolg daarvan de vrijheid in de keuze van de eigen bezigheden, dat wil zeggen van een leefwijze, leek Pierre nu de onbetwistbare en hoogste vorm van geluk voor de mens. Hier zag Pierre nu voor het eerst in zijn leven ten volle de waarde van het genot te kunnen eten wanneer men honger heeft, te kunnen drinken wanneer men dorst heeft, te kunnen slapen wanneer men slaap heeft, van warmte wanneer men het koud heeft, van een gesprek met een ander wanneer men wil spreken en een menselijke stem wil horen.

- Het lilagrijze, krompotige hondje, Grijsje, rende vrolijk langs de kant van de weg, tilde nu en dan als wilde het bewijzen hoe kwiek en goedgemutst het was een achterpoot op en rende op drie poten verder om even later op alle vier zijn pootjes blaffend op de kraaien af te gaan die op een kadaver zaten. Grijsje was vrolijker en beter doorvoed dan in Moskou. Overal lag vlees van allerlei soort - van mensenvlees tot paardevlees, in verschillende stadia van ontbinding; en omdat de wolven vanwege de voortmarcherende mensen er niet bij konden, kon Grijsje zoveel eten als hij wilde.

- Wanneer men veronderstelt dat het menselijk leven door de rede kan worden gestuurd, vernietigt men de mogelijkheid van het leven.

- "Je bent me niet lief omdat je mooi bent, maar je bent mooi omdat ik je liefheb."

- Natasja had er geen behoefte aan onder de mensen te zijn, maar ze had graag haar familie om zich heen: gravin Marja, haar broer, haar moeder en Sonja. Ze verkeerde graag in het gezelschap van de mensen bij wie het mogelijk was met warrig haar, in haar ochtendjas, met grote stappen uit de kinderkamer naar buiten te komen en met een blij gezicht een luier te laten zien met een gele in plaats van een groene vlek en de troostende woorden te horen dat het kind nu aan de beterende hand was.

   

Lees verder in deel 6 van mijn bespreking: verfilmingen van Oorlog en vrede.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Tolstoj: Oorlog en vrede 4

Tolstoj: Oorlog en vrede (Rusland, 1867-1869): 2 delen: 1552 blz: Vertaald door Yolanda Bloemen & Marja Wiebes (2006): Uitgeverij van Oorschot: de Russische bibliotheek

 

 

Citaten deel 3:

- Nadat de tsaar op 13 juni, om twee uur 's nachts Balasjov bij zich had geroepen en hem zijn brief aan Napoleon had voorgelezen, droeg hij hem op de brief mee te nemen en hem persoonlijk aan de Franse keizer te overhandigen. Toen hij Balasjov wegzond, herhaalde de tsaar nogmaals dat hij geen vrede zou sluiten zolang er nog één gewapende vijand op Russische bodem rondliep, en hij beval hem uitdrukkelijk deze woorden aan Napoleon over te brengen. De tsaar had deze woorden niet in zijn brief opgenomen omdat hij met de hem eigen tact aanvoelde dat het niet verstandig was die te gebruiken op het moment dat hij een laatste poging tot verzoening deed ...

 

Een beschrijving van Napoleon:

- Hij had zich zojuist gekleed voor zijn rijtoer. Hij droeg een openvallende blauwe uniformjas over een wit vest, dat zijn ronde buik bedekte, een witte chamois rijbroek die om de dikke dijen van zijn korte benen spande en hoge laarzen. Zijn korte haar was kennelijk net gekamd, maar één lok hing over het midden van zijn brede voorhoofd naar beneden. Zijn mollige witte hals stak scherp af tegen de zwarte kraag van zijn uniformjas, er hing een geur van eau de cologne om hem heen. Op zijn jeugdige volle gezicht met de naar voren stekende kin lag een uitdrukking van minzaam, plechtig, keizerlijk welkom.

 Hij kwam binnen, waarbij hij bij iedere stap een snelle schokkende beweging maakte en zijn hoofd enigszins achterover hield. Zijn hele gedrongen, gezette figuur met de brede dikke schouders en de onbewust naar voren gestoken buik en borst hadden dat statige en indrukwekkende, dat goedverzorgde veertigers vaak hebben.

- En toen Napoleon hoorde dat Moskou meer dan tweehonderd kerken had, zei hij:

 "Waarom zo veel?"

 "De Russen zijn erg vroom," antwoordde Balasjov.

 "Overigens is een grote hoeveelheid kloosters en kerken altijd een teken van achterlijkheid van een volk," zei Napoleon, terwijl hij omkeek naar Caulaincourt voor waardering voor deze uitspraak.

- Een goede legeraanvoerder heeft niet alleen helemaal geen genialiteit en geen bijzondere kwaliteiten van node, integendeel, hij is beter af met het ontbreken van de hoogste en beste menselijke eigenschappen; zoals liefde, poëzie, tederheid, onderzoekende filosofische twijfel. Hij moet beperkt zijn, er vast van overtuigd zijn dat wat hij doet erg belangrijk is (anders verliest hij zijn geduld) en pas dan zal hij een dappere legeraanvoerder zijn. God verhoede dat hij een mens is, dat hij iemand liefheeft, medelijden kent of erover nadenkt wat juist is of niet.

- Wat hadden Sonja, de graaf en de gravin gemoeten, als ze alleen maar naar de zwakke, wegkwijnende Natasja hadden kunnen kijken, zonder iets te doen, als die pillen die om de paar uur ingenomen moesten worden er niet waren geweest, of die warme drankjes, die gehaktballetjes van kip, en al die andere dingetjes die de dokter voorschreef, die de mensen om haar heen een bezigheid en een troost verschaften?

 

- Het stof hing nog net zo onbeweeglijk boven het geroezemoes van de rustende soldaten. Er was geen wind. Toen hij over de dam reed rook vorst Andrej de slijkerige, frisse geur van de vijver. Hij had zin om het water in te gaan, hoe modderig dat ook was. Hij keek eens naar de vijver waarvandaan kreten en gelach opstegen. Het water in de kleine, troebele groene vijver was duidelijk zo'n dertig centimeter gestegen en stroomde over de dam heen, omdat er allemaal naakte, witte soldatenlijven met steenrode handen, nekken en gezichten in rondspartelden. Al dat naakte witte mensenvlees spartelde lachend en schreeuwend rond in die modderpoel, als karpers in een visemmer. Er zat iets vrolijks in dat gespartel en dat gaf het iets bijzonder weemoedigs.

 

- Vorst Vasili zei fluisterend:

 "Ik weet zeker dat Koetoezov als uitdrukkelijke voorwaarde heeft gesteld dat de tsarevitsj niet bij het leger zal zijn: vous savez qu'il a dit à l'Empereur?" En vorst Vasili herhaalde de woorden die Koetoezov tegen de tsaar gesproken zou hebben: "Ik kan hem niet straffen als hij iets verkeerd doet en hem niet belonen als hij iets goed doet."

 

- Zo'n dertig jaar lang lang was Bogoetsjarovo bestuurd door de dorpsoudste Dron, die de oude vorst altijd Dronoesjka had genoemd. 

 Dron was een van die lichamelijk en geestelijk sterke boeren die zodra ze volwassen zijn hun baard laten staan en die zo, zonder te veranderen, zestig of zeventig worden, zonder een haartje grijs of één rotte tand, en die op hun zestigste nog net zo recht en sterk zijn als op hun dertigste.

- "Maar ze zeggen dat hij een bekwaam veldheer is," zei Pierre.

 "Ik weet niet wat je onder een bekwaam veldheer verstaat," zei vorst Andrej spottend.

 "Een bekwaam veldheer," zei Pierre "is iemand die alle eventualiteiten voorziet ... die de plannen van zijn tegenstander doorziet."

 "Dat is onmogelijk," zei vorst Andrej, alsof het om een al lang besliste kwestie ging.

- "Geen gevangenen maken," vervolgde vorst Andrej. "Dat alleen al zou de hele oorlog veranderen en minder wreed maken. Tot nu toe hebben we oorlogje gespeeld, en dat is mensonterend, we doen of we grootmoedig zijn  en dat soort dingen. Die grootmoedigheid en die gevoeligheid zijn als de grootmoedigheid en gevoeligheid van een adellijke dame die flauwvalt als ze een kalf ziet slachten; ze is zo gevoelig dat ze geen bloed kan zien, maar ze eet met smaak kalfsvlees met saus."

- Pierre merkte dat na iedere kogel die doel trof, na ieder verlies de algemene vrolijkheid toenam.

- Wie de wanordelijke achterhoede van het Russische leger zou hebben gezien, zou gezegd hebben dat de Fransen nog maar één kleine inspanning behoefden te leveren en het Russische leger zou verdwenen zijn in het niets; en wie de Franse achterhoede zou hebben gezien zou gezegd hebben dat de Russen nog maar één kleine inspanning behoefden te leveren en de Fransen zouden vernietigd zijn. Maar de Fransen noch de Russen konden die inspanning opbrengen, en de vlam van de veldslag doofde langzaam uit.

- Er waren slechts twee aanwijzingen voor de toestand waarin Moskou zich bevond: het grauw, dat wil zeggen de vele armen op straat en de prijzen. Fabrieksarbeiders, huisbedienden en boeren waren 's ochtends vroeg in groten getale, samen met ambtenaren, seminaristen en edellieden, opgetrokken naar Tri Gory. Nadat men daar tevergeefs op Rastoptsjin had gewacht en tot de overtuiging was gekomen dat Moskou prijsgegeven zou worden, verspreidde de menigte zich over de stad, over de taveernes en kroegen. De prijzen gaven op die dag ook de stand van zaken aan. De prijzen van wapens, goud, van paarden en wagens gingen steeds verder omhoog, terwijl de waarde van papiergeld en van stadsgoederen steeds lager werd, zodat het 's middags wel voorkwam dat vrachtrijders die kostbare zaken, zoals laken vervoerden de helft van hun vracht als betaling kregen, terwijl er voor een boerenpaard vijfhonderd roebels werd betaald en meubels, spiegels en bronzen beelden werden weggegeven.

- Iedere bestuurder denkt in rustige, vreedzame tijden dat de hele onder zijn jurisdictie vallende bevolking slechts door zijn inspanning vooruitgang boekt, en in dit besef van de eigen onvervangbaarheid ligt voor elke bestuurder de beloning voor zijn moeite en inspanning.

   
 

Lees verder in deel 5 van mijn bespreking: citaten uit Oorlog en vrede deel 4.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Tolstoj: Oorlog en vrede 3

Tolstoj: Oorlog en vrede (Rusland, 1867-1869): 2 delen: 1552 blz: Vertaald door Yolanda Bloemen & Marja Wiebes (2006): Uitgeverij van Oorschot: de Russische bibliotheek

 

 

Citaten deel 2:

- "De Franse soldaten, zei hij, moeten met hoogdravende woorden tot de strijd worden opgewekt, de Duitsers moeten er op logische wijze van overtuigd worden dat het gevaarlijker is om te vluchten dan aan te vallen, terwijl je een Russische soldaat alleen maar hoeft tegen te houden en tot kalmte te manen."

 

- Toen freule Marja terugkwam van haar vader, zat de kleine vorstin te handwerken, en ze keek freule Marja aan met die speciale uitdrukking van innerlijke, gelukkige rust die alleen zwangere vrouwen eigen is.

 

- Boris glimlachte voorzichtig en wel op zo'n manier dat zijn glimlach zowel kon doorgaan voor ironie, als voor instemming met de geestigheid, al naar gelang de grap werd opgevat.

- Tsja, jongen, zei vorst Nikolaj Andrejitsj tegen zijn zoon, terwijl hij Pierre op de schouder sloeg, die vriend van jou is een beste kerel, ik ben erg op hem gesteld! Een ander zegt allerlei verstandige dingen maar je hebt geen zin om ernaar te luisteren, en hij kletst allerlei onzin en maakt een oude man als ik weer scherp.

- Ofschoon vorst Andrej tegenover Pierre had beweerd onverschillig te staan tegenover wat er allemaal in de wereld gebeurde, volgde hij de gebeurtenissen terdege, liet hij veel boeken bezorgen en merkte hij tot zijn eigen verbazing dat, als er bij hem of zijn vader bezoekers rechtstreeks uit Petersburg, uit het brandpunt van het leven, kwamen, die mensen minder wisten van wat er allemaal in de buitenlandse en binnenlandse politiek gebeurde dan hij, die ver weg in de provincie leefde.

 

- Bovendien koketteerde Speranski, ofwel omdat hij oog had voor de talenten van vorst Andrej, ofwel omdat hij het nodig achtte hem voor zich te winnen, tegenover vorst Andrej met zijn onpartijdige, rustige oordeel, en vleide hij vorst Andrej met het subtiele, met zelfverzekerdheid gepaard gaande gefleem, dat bestaat uit de stilzwijgende veronderstelling dat je gespreksgenoot en jijzelf de enigen zijn die in staat zijn de domheid van alle anderen in te zien als ook het vernuft en de diepte van de eigen gedachten.

 

- Voor het oog van de wereld was Pierre een grand seigneur, de enigszins blinde en lachwekkende echtgenoot van een beroemde vrouw, een intelligente zonderling die niets uitvoerde maar ook niemand kwaad deed, een brave borst.

 

- Natasja vond een familieonderdonsje op een bal gênant, alsof er geen andere plaats voor familiegesprekken was dan op een bal!

 

- Zoals iedereen die in de hogere kringen is opgegroeid, vond vorst Andrej het plezierig om in die kringen iemand te treffen die niet het stempel van het mondaine leven droeg.

- Berg glimlachte in het besef van zijn superioriteit ten opzichte van zijn zwakke vrouw en zweeg even, terwijl hij bedacht dat zijn lieve echtgenote toch maar een zwakke vrouw was die niet in staat was te bevatten wat de waardigheid van een man inhoudt, wat het betekende ein Mann zu sein. Vera glimlachte tegelijkertijd, eveneens in het besef van haar superioriteit ten opzichte van haar deugdzame, goede echtgenoot die, volgens Vera, toch net als alle mannen een verkeerde kijk op het leven had. Berg ging af op zijn vrouw en beschouwde alle vrouwen als zwak en dom. Vera ging alleen af op haar man en betrok haar waarneming op alle mannen, en dacht dat alle mannen alleen zichzelf verstand toedichtten en tegelijkertijd niets begrepen en hoogmoedig en egoïstisch waren.

- Ik ken uw zuster te weinig, antwoordde vorst Andrej ... en verder heb ik opgemerkt dat een vrouw des te standvastiger is naarmate ze minder aantrekkelijk gevonden wordt ...

- "Hélène, die nooit van iets anders heeft gehouden dan van haar eigen lichaam, en die een van de domste vrouwen ter wereld is, dacht Pierre, wordt door de mensen gezien als het toppunt van intelligentie en verfijndheid, en ze wordt door iedereen geacht. ..."

- Gravin Bezoechov had niet ten onrechte de naam een fascinerende vrouw te zijn. Ze verstond de kunst om op een heel simpele en natuurlijke manier dingen te zeggen die ze niet meende, en dan vooral vleiende dingen.

 - En met die voor domme mensen zo kenmerkende voorliefde voor een conclusie waartoe ze zelf zijn gekomen herhaalde Anatole de redenering die hij Dolochov al honderdmaal had voorgehouden.

 

- En ze begon wanhopig te huilen, zoals alleen mensen huilen die voelen dat ze de oorzaak van hun eigen ellende zijn.

   

Lees verder in deel 4 van mijn bespreking: citaten uit Oorlog en vrede deel 3.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Tolstoj: Oorlog en vrede 2

Tolstoj: Oorlog en vrede (Rusland, 1867-1869): 2 delen: 1552 blz: Vertaald door Yolanda Bloemen & Marja Wiebes (2006): Uitgeverij van Oorschot: de Russische bibliotheek

 

 

Citaten deel 1:

- ... Niets is voor een jongeman zo onontbeerlijk als het gezelschap van verstandige vrouwen.

 

- Invloed in de wereld is echter een kapitaal waarmee je zuinig moet omgaan om het te behouden. Vorst Vasili wist dit en toen hij eenmaal had begrepen dat als hij voor iedereen die hem daarom verzocht gunsten zou vragen, hij weldra niets meer voor zichzelf zou kunnen vragen, wendde hij zijn invloed zelden aan.

 

- Zelfs in de beste, hartelijkste en meest ongecompliceerde vriendschappen zijn complimentjes of vleierij even onontbeerlijk als smeerolie is om raderen te laten draaien.

 

- Ja, daar hebt u gelijk in, vervolgde de gravin. Tot nu toe ben ik God zij dank altijd een vriendin voor mijn kinderen geweest en genoot ik hun volle vertrouwen, zei de gravin, dezelfde vergissing makend als zoveel ouders, die denken dat hun kinderen geen geheimen voor hen hebben.

- Natasja, die tegenover hem zat, keek naar Boris zoals een meisje van dertien kijkt naar de jongen die ze zojuist voor het eerst heeft gekust en op wie ze nu verliefd is. Soms richtte zij diezelfde blik op Pierre, en de blik van dit grappige, levendige meisje maakte dat hij zelf ook wilde lachen, al wist hij niet waarom.

- De vorstin glimlachte, zoals mensen glimlachen die meer over een onderwerp denken te weten dan degenen met wie zij spreken. 

- Hij [vorst Nikolaj Andrejevitsj Bolkonski] zei altijd dat er voor de menselijke ondeugden maar twee oorzaken waren: ledigheid en bijgeloof, en dat er slechts twee deugden waren: werkzaamheid en verstand.

- Maar zijn landgenoten marcheerden, schouder aan schouder, zodat de bajonetten tegen elkaar stootten, zonder onderbreking in een aaneengesloten massa over de brug. Vorst Nesvitski keek over de leuning naar beneden en zag de snelle, ruisende, kleine golfjes van de Enns, die samenvloeiden, opspatten en ombogen bij de pijlers van de brug, om dan weer achter elkaar voort te jagen. Daarna keek hij weer op de brug en zag net zulke eenvormige, levende golven van soldaten, pluimen, sjako's met snoeren en overtrekken, ransels, bajonetten, lange geweren en onder de sjako's gezichten met brede jukbeenderen, ingevallen wangen en een uitdrukking van onbezorgde vermoeidheid en benen die zich voortbewogen door de plakkerige modder dat de planken van de brug bedekte. Nu en dan dook tussen de eenvormige golven van soldaten als een vlok wit schuim in de golven van de Enns een officier op in een lange mantel en met een van de soldatengezichten afwijkende fysionomie; nu en dan werd met de golven infanteristen over de brug, als een spaander die meegevoerd wordt door een rivier, een te voet gaande huzaar, oppasser of burger meegenomen; soms ook dreef over de brug, als een stuk hout dat over een rivier voortdrijft, van alle kanten omgeven, een hoog bepakte en met leren dekzeil afgedekte officiers- of regimentswagen.

 

- Als ze over het huwelijk dacht, droomde freule Marja altijd over huiselijk geluk, over kinderen, maar haar grootste, sterkste en meest geheime verlangen gold de aardse liefde.

 

- Rostov zag dat de ogen van de tsaar vol tranen stonden en hij hoorde hem bij het wegrijden in het Frans tegen Czartoryski zeggen:

- Wat verschrikkelijk, wat is oorlog toch iets verschrikkelijks!

 Quelle terrible chose que la guerre!

 

- Dachten de leden van de raad aanvankelijk nog dat Koetoezov deed alsof hij sliep, de nasale geluiden die hij tijdens de nu volgende voorlezing uitstootte waren het bewijs dat het de opperbevelhebber op dat moment om een veel belangrijker zaak ging dan de wens zijn minachting uit te spreken over een aanvalsplanopstelling of iets anders - namelijk om het voldoen aan de onweerstaanbare menselijke behoefte aan slaap. Hij sliep echt.

- Als hij veertigduizend man heeft is het veel, antwoordde Weirother met de glimlach van een dokter die van een kruidenvrouwtje raad krijgt over een behandelwijze.

- Een soldaat op mars is net zo ingesloten en beperkt door zijn regiment als een zeeman is door het schip waarop hij zich bevindt. Hoe ver hij ook gaat, tot welke vreemde, onbekende en gevaarlijke breedtegraden hij ook doordringt, zijn omgeving is, zoals voor een zeeman het dek, de masten en de tuigage van zijn schip, altijd en overal hetzelfde: dezelfde kameraden, dezelfde gelederen, dezelfde sergeant Ivan Mitritsj, dezelfde regimentshond Roetmop, dezelfde officieren.

   

Lees verder in deel 3 van mijn bespreking: citaten uit Oorlog en vrede deel 2.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Tolstoj: Oorlog en vrede 1: Inleiding en korte inhoud

Tolstoj: Oorlog en vrede (Rusland, 1867-1869): 2 delen: 1552 blz: Vertaald door Yolanda Bloemen & Marja Wiebes (2006): Uitgeverij van Oorschot: de Russische bibliotheek

 

 

Als je mij vraagt naar mijn favoriete roman uit al die vele honderden romans die ik heb gelezen, dan zijn er twee mogelijke kandidaten. De eerste kandidaat is "Anna Karenina", ook van Tolstoj, in de vertaling van Hans Boland en de tweede is deze vertaling van "Oorlog en vrede". Beide romans geven aan de hand van de belevenissen van een aantal personen een beeld van een hele maatschappij. "Anna Karenina" is wat strakker van compositie, "Oorlog en vrede" waaiert breed uit over alle terreinen van het leven en is nog ambitieuzer van opzet. Wat ook meehelpt is dat beide romans in een prachtig Nederlands zijn vertaald, dat zeer soepel loopt en erg mooi is om te lezen. Als ik voor één van beide romans moet kiezen, dan ga ik toch voor "Oorlog en vrede", dat ik nu voor de 5e keer heb gelezen.

 

"Oorlog en vrede" was ook één van de favoriete romans van mijn vader. Mij heeft het moeite en tijd gekost om tot de wereld van "Oorlog en vrede"door te dringen. Toen ik de roman voor het eerst las moest ik het doen met de nogal verouderde vertaling van René de Vries uit 1966. Bij de eerste 2 pogingen strandde ik al voor bladzijde 200. Pas bij de derde poging in juli 1999 las ik "Oorlog en vrede" voor het eerst in zijn geheel. 

 

Toen ik hoorde dat er een nieuwe vertaling uitkwam van de hand van de Leidse Slavisten Yolanda Bloemen en Marja Wiebes die eerder "Berichten uit Kolyma" van Varlam Sjalamov prachtig in het Nederlands hadden vertaald, kocht ik deze op de dag dat hij uitkwam en las hem in oktober 2006 voor de eerste keer. Er was inmiddels ook een vertaling van de oerversie van "Oorlog en vrede" uitgekomen. Die vertaling was ook mooi, zij het niet zo mooi als de versie van Bloemen en Wiebes, maar deze oerversie was toch aanmerkelijk minder indrukwekkend dan de definitieve uitgave. Eind 2013 en begin 2014 herlas ik de vertaling van Bloemen en Wiebes en nu heb ik hem voor de derde keer gelezen, wat in totaal maakt dat ik "Oorlog en vrede" vijf keer heb gelezen.

"Oorlog en vrede" is in alle opzichten een kolossaal boek, het telt 1552 bladzijden en bevat honderden karakters. 

 
Het boek behandelt het wel en wee van vijf adellijke families:

1) De familie Rostov, bestaande uit graaf Ilja en gravin Natalia en Vera hun oudste dochter, Nikolaj hun oudste zoon, soldaat en één van de hoofdpersonen van het boek, Natasja hun jongste dochter, één van de andere hoofdpersonen en Petja hun jongste zoon. Daarbij komt nog Sonja, een nichtje dat is opgenomen in de familie.

2) De familie Bezoechov, bestaande uit de schatrijke graaf Kirill, die al in het begin van het boek komt te overlijden en Pierre zijn buitenechtelijke zoon die zijn vermogen erft en ook één van de hoofdpersonen.

3) De familie Bolkonski, bestaande uit vorst Nikolaj en zijn zoon Andrej, ook één hoofdpersoon en dochter Marja.

4) De familie Koeragin, met vorst Vasili en zijn vrouw, hun oudste zoon Hippolyte en jongste zoon Anatole en hun dochter Hélène.

5) De familie Droebetskoj met vorstin Anna Michajlovna en haar zoon Boris die een bijrol vervullen.

Behalve deze personages komen er wel meer dan 500 bijfiguren in het boek voor die al dan niet een belangrijke rol spelen. In het begin lijkt het moeilijk om alle personages uit elkaar te houden, maar als je oplet op de voornaamste 5 families en je een beetje aandachtig leest valt het erg mee.

Het mooie van "Oorlog en vrede" is niet alleen dat het een prachtig boek is, maar het is ook nog vertaald in het mooiste Nederlands dat ik ooit ben tegengekomen. Tolstoj gebruikt in zijn boek veel Frans, dat in de tekst onvertaald is gelaten en waarvan onderaan de bladzijden de vertaling wordt gegeven. Frans werd veel gesproken in de adellijke kringen waarin Tolstoj verkeerde.

Het eerste hoofdstuk van deel 1 begint met een soiree bij een hofdame in Petersburg in juli 1805. Hier worden een aantal van de hoofdpersonen voorgesteld. Bij een feest bij de familie Rostov in Moskou in augustus worden de overige hoofdpersonen voorgesteld.

Hoofdstukken 2 en 3 gaan vooral over de oorlog en dan met name die tegen Napoleon die de Russen in de slag bij Austerlitz verslaat.

Deel 2 gaat over de jaren tussen de slag bij Austerlitz en 1812. Voor mij één van de hoogtepunten van het boek is de beschrijving van de wolvenjacht op blz 636-646. Andere gebeurtenissen die beschreven worden zijn een duel tussen Pierre en Dolochov, Nikolaj die een vermogen verliest met kaarten, het eerste bal van Natasja, een huwelijksaanzoek voor Sonja en Natasja.

In het tweede boek trekt Napoleon op naar Moskou. Tolstoj beschrijft de oorlog vooral gezien door de ogen van de gewone soldaten. Napoleon beschouwt hij niet als een geniale leider, maar als een jongetje dat met een koordje in zijn hand in een koets zit en denkt dat hij de koets bestuurt. Tolstoj heeft wel veel bewondering voor de Russische opperbevelhebber Koezoetov die zijn tijd neemt, zegt dat met geduld en tijd alle vijanden overwonnen kunnen worden, en wiens voornaamste taken bestaan uit terugtrekken en het weerhouden van zijn leger om het gevecht aan te gaan.

Het boek telt twee epilogen. De eerste epiloog laat het leven van de hoofdpersonen zien 7 jaar later en de tweede epiloog is een filosofische bespiegeling over de aard van geschiedschrijving, voor mijn gevoel totaal overbodig.

Eigenlijk zou iedereen die een serieus lezer van goede boeken is dit boek moeten lezen. Er zijn 3 vertalingen van "Oorlog en vrede" in omloop. De oudste is van René de Vries uit 1966, een goede vertaling, maar behoorlijk verouderd. Vlak voor deze vertaling verscheen in 2005 een oerversie in de vertaling van Diewke Papma en Pieter Zeeman . Met deze nieuwste vertaling van Marja Wiebes en Yolanda Bloemen kunnen beide oudere versies bij het oud papier.
 

   

Lees verder in deel 2 van mijn bespreking: citaten uit Oorlog en vrede deel 1.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Ron Moerenhout: Laatste boot naar Sint-Helena

Ron Moerenhout: Laatste boot naar Sint-Helena: Een ode aan een van de meest afgelegen eilanden ter wereld (Nederland, 2016): 231 blz: Uitgeverij Meulenhoff

Moerenhout was gefascineerd door het afgelegen eiland Sint-Helena. Sint-Helena ligt meer dan 2000 kilometer uit de kust van zowel Afrika als Zuid-Amerika in het midden van de Atlantische Oceaan.

Sint-Helena is eigenlijk maar om een ding beroemd, dat is het feit dat Napoleon er de laatste zes jaar van zijn leven in ballingschap heeft doorgebracht.

Sint-Helena is ontdekt door de Portugezen, vervolgens veroverd door de Nederlanders en later gekoloniseerd door de Engelsen.

Moerenhout wilde met eigen ogen een kijkje nemen en ging er naartoe met de enige boot die het eiland aandeed. Behalve de resten van Napoleons verblijf was hij vooral geïnteresseerd in overblijfselen van de Nederlandse aanwezigheid en wilde hij graag een foto maken van de Nederlandse vlag die op het eiland wappert. Ook werd zijn interesse gewekt door het verhaal van Willem Merk, een Nederlandse drugsmokkelaar die uit de gevangenis wist te ontsnappen en naar Brazilië vluchtte.

Een aantal citaten:
- Later zou Napoleon hierover zeggen: "Eerzame en rechtschapen lieden dient men met zachtmoedige middelen te overtuigen. Het gepeupel moet je angst aanjagen met terreur."

- Een oceaanwedstrijdzeiler had me ooit verteld dat hij vooral bang was voor een aanvaring met een walvis of een overboord geslagen container.

- Veel reuzenschildpadsoorten zijn uitgestorven omdat ze populair voedsel waren op schepen. Ze waren eenvoudig mee te nemen, konden lang zonder voedsel en ze smaakten heerlijk.

- Het enige goede aan Sint-Helena is de koffie, heeft Napoleon ooit gezegd.

- Boeren die goed gedrag vertoonden, kregen een behoorlijke bewegingsvrijheid van de Britten. Onder de Boeren waren musici, onderwijzers, architecten, meubelmakers, timmerlieden, bouwvakkers, landarbeiders en natuurlijk ook boeren. Verschillende Boeren gingen overdag werken voor de overheid, op boerderijen en andere bedrijfjes op het eiland. Diegenen met wat geld mochten huisjes bouwen van paraffineblikken, waardoor "Blikjesdorp" ontstond.

"Laatste boot naar Sint-Helena" is aardig geschreven, maar ook niet meer dan dat. Eigenlijk is het alleen echt interessant voor mensen met interesse voor Sint-Helena. Ieder ander kan dit boek rustig ongelezen laten.

  

L.N. Tolstoj: Oorlog en vrede

L.N. Tolstoj: Oorlog en vrede (Rusland, 1867-1869): 1552 blz: Vertaald door Yolanda Bloemen en Marja Wiebes (2006): Uitgeverij van Oorschot, serie de Russische bibliotheek

Ik heb "Oorlog en vrede" herlezen, voor mij de meest indrukwekkende roman die ik ooit heb gelezen, in de nieuwe vertaling uit 2006 van Yolanda Bloemen en Marja Wiebes.

"Oorlog en vrede" is in alle opzichten een kolossaal boek, het telt 1552 bladzijden en bevat vele tientallen karakters. Tegelijkertijd met het lezen van het boek heb ik de film van 7 uur van Sergej Bondartsjoek bekeken en de BBC verfilming met Anthony Hopkins van 15 uur. Ik zal hier wat indrukken weergeven.

Het boek behandelt het wel en wee van vijf adellijke families:

1) De familie Rostov, bestaande uit Graaf Ilja en gravin Natalia en Nikolaj hun oudste zoon, soldaat en een van de hoofdpersonen van het boek, Vera hun oudste dochter, Natasja hun jongste dochter, een van de andere hoofdpersonen en Petja hun jongste zoon. Daarbij komt nog Sonja, een nichtje dat is opgenomen in de familie.

2) De familie Bezoechov, bestaande uit graaf Kirill, die al in het begin van het boek komt te overlijden en Pierre zijn buitenechtelijke zoon die zoon vermogen erft en ook een van de hoofdpersonen.

3) De familie Bolkonski, bestaande uit vorst Nikolaj en zijn zoon Andrej, ook een hoofdpersoon en dochter Marja.

4) De familie Koeragin, met vorst Vasili en zijn vrouw, hun oudste zoon Hippolyte en jongste zoon Anatole en hun dochter Helena.

5) De familie Droebetskoj met vorstin Anna Michajlovna en haar zoon Boris die een bijrol vervullen.

Behalve deze personages komen er wel meer dan 100 bijfiguren in het boek voor die al dan niet een belangrijke rol spelen. In het begin lijkt het moeilijk om alle personages uit elkaar te houden, maar als je oplet op de voornaamste 5 families en je een beetje aandachtig leest valt het erg mee.

Het mooie van Oorlog en vrede is niet alleen dat het een prachtig boek is, maar het is ook nog vertaald in het mooiste Nederlands dat ik ooit ben tegengekomen. Tolstoj gebruikt in zijn boek veel Frans, dat in de tekst onvertaald is gelaten en waarvan onderaan de bladzijden de vertaling wordt gegeven. Frans werd veel gesproken in de adellijke kringen waarin Tolstoj verkeerde.

Het eerste hoofdstuk van deel 1 begint met een soiree bij een hofdame in Petersburg in juli 1805. Hier worden een aantal van de hoofdpersonen voorgesteld. Bij een feest bij de familie Rostov in Moskou in augustus worden de overige hoofdpersonen voorgesteld.

Hoofdstukken 2 en 3 gaan vooral over oorlog en dan met name die tegen Napoleon die de Russen in de slag bij Austerlitz verslaat.

Deel 2 gaat over de jaren tussen de slag bij Austerlitz en 1812. Voor mij een van de hoogtepunten van het boek is de beschrijving van de wolvenjacht op blz 636-646. Andere gebeurtenissen die beschreven worden zijn een duel tussen Pierre en Dolochov, Nikolaj die een vermogen verliest met kaarten, het eerste bal van Natasja, een huwelijksaanzoek voor Sonja en Natasja.

In het tweede boek trekt Napoleon op naar Moskou. Tolstoj beschrijft de oorlog vooral gezien door de ogen van de gewone soldaten. Napoleon beschouwt hij niet als een geniale leider, maar als een jongetje dat met een koordje in zijn hand in een koets heeft en denkt dat hij de koets bestuurt. Tolstoj heeft wel veel bewondering voor de Russische opperbevelhebber Koezoetov die zijn tijd neemt, zegt dat met geduld en tijd alle vijanden overwonnen kunnen worden, en wiens voornaamste taken bestaan uit terugtrekken en het weerhouden van zijn leger om het gevecht aan te gaan.

Het boek telt twee epilogen. De eerste epiloog laat het leven van de hoofdpersonen zien 7 jaar later en de tweede epiloog is een filosofische bespiegeling over de aard van geschiedschrijving, voor mijn gevoel totaal overbodig.

Eigenlijk zou iedereen die een serieus lezer van goede boeken is dit boek moeten lezen. Er zijn 3 vertalingen van "Oorlog en vrede" in omloop. De oudste is van René de Vries uit 1966, een goede vertaling. Vlak voor deze vertaling verscheen een oerversie in de vertaling van Diewke Papma en Peter Zeeman. Met deze nieuwste vertaling van Marja Wiebes en Yolanda Bloemen kunnen de oudere versies bij het oud papier.

Gelijk met het lezen van "Oorlog en vrede" heb ik de prachtige verfilming van Sergej Bondartsjoek gezien (*****) en de matige, deels slaapverwekkende BBC-serie van 15 uur lengte met Anthony Hopkins als Pierre Bezoechov (***).

Inmiddels heb ik ook de 2 andere verfilmingen van Oorlog en vrede gezien, de Hollywood versie uit 1956 met oa. Audrey Hepburn als Natasja (****) en de Italiaanse miniserie uit 2007 (****). Als ik de 4 verfilmingen met elkaar vergelijk kom ik tot de volgende conclusie:

Duidelijke eerste keus is de verfilming van Bondartsjoek, tekstgetrouw, van voldoende lengte om de belangrijke verhaallijnen te kunnen weergeven, mooie beelden en prachtige muziek. Een van de top 20 films aller tijden.

Tweede keus is de Italiaanse miniserie uit 2007, visueel zeer mooi, maar helaas zwijmelmuziek, verder niet altijd tekstgetrouw. Voor hedendaagse kijkers die het boek niet hebben gelezen is dit waarschijnlijk de meest aansprekende keuze.

Derde keus is de Hollywoodverfilming uit 1956. Vanwege de korte lengte (200 minuten) geeft deze verfilming alleen de allerbelangrijkste verhaallijnen weer.

De minste verfilming vind ik die van de BBC uit 1972. Onnodig lang en deels slaapverwekkend.