Gilles Neret: Klimt

Gilles Neret: Klimt (1999): 96 blz: Uitgeverij Taschen

Dit boekje over Klimt is het eerste deeltje uit de serie "Moderne meesters" die de Volkskrant in samenwerking met Taschen heeft uitgegeven als cadeau bij een abonnement op de krant.

De deeltjes hebben een uniforme stijl, het zijn gebonden boekjes van ongeveer 96 blz, waarin een inleiding wordt gegeven op het werk van een 20-tal moderne schilders.

Op de voorzijde van de omslag staat steeds een van de bekendste schilderijen en op de achterkant meestal een foto van de schilder.

De deeltjes zijn vlot geschreven, met uitleg bij de getoonde werken. Handig voor een eerste kennismaking, maar doet bij een aantal kunstenaars (voor iedereen andere vermoed ik) naar meer smaken.  

  

Anthon Beeke: Body Type

Anthon Beeke: Body Type (Nederland, 1969, deze editie 2011): ? blz: Uitgeverij Spinhex & Industrie

"Body type" is een heruitgave van het opzienbarende "Alphabet" uit 1968. In "Alphabet" werden onder leiding van vormgever Anthon Beeke naakte jonge vrouwen zodanig gerangschikt en gefotografeerd dat ze de letters van het alfabet vormden.

Voor de komma en de punt (van punt, uitroepteken en vraagteken) werd het jonge dochtertje van fotograaf Ed van der Elsken gebruikt. Ed van der Elsken was erbij om het hele proces vast te leggen. In "Alphabet" werden uit kostenbesparing zwart-witfoto's van de letters gebruikt. Voor de zekerheid werden er ook kleurenfoto's gemaakt.

In de nieuwe uitgave worden de kleurenfoto's gebruikt. Voor de cijfers van 0 tot 9 werden nieuwe foto's van zwarte mannelijke naaktmodellen gemaakt. De foto's zien er sierlijk, elegant en zeker niet pornografisch uit. Een lust voor het oog!

Het geheel zit in een doos, die met een rood touwtje te openen is. Dan komen drie boekjes tevoorschijn. Eentje met de foto's, eentje met de foto's als stickers, 4 per vel, zodat ze gebruikt kunnen worden om eigen teksten mee te maken en een dun boekje over hoe het geheel tot stand kwam. Een prachtuitgave! 

    

 

Voor een idee van de foto's in dit boek, klik hier.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

The Photography Book

The Photography Book (Groot Brittannië, 1997): 512 blz: Uitgeverij Phaidon

"The Photography Book" bevat 500 foto's van 500 verschillende fotografen op een flink formaat afgedrukt, steeds van een kort bijschrift voorzien.

Al mijn favoriete fotografen zitten er tussen, hoewel niet allemaal met een foto die ik zou kiezen:


- Ansel Adams met een prachtig berglandschap
- Henri Cartier-Bresson met een foto die zijn theorie van het beslissende moment mooi illustreert, niet mijn favoriete foto van hem
- Edward S. Curtis met een portretfoto van een Indiaanse vrouw
- David Doubilet met een onderwaterfoto
- Ed van der Elsken met een foto uit zijn boek over Parijs
- Frank Hurley met de Endurance bij nacht
- Youssuf Karsh met Churchill
- Carl de Keyzer met een auto met lachende en zwaaiende mensen
- Dorothea Lange met een gemigreerde arbeidster
- Frans Lanting met een helling vol Ara's
- Jacques-Henri Lartigue met een strandfoto
- Annie Leibovitz met een prachtig portret van Keith Haring
- Steve McCurry met een landschap in ondergaande zon
- Lennart Nilsson met een foetus van 3 maanden oud
- Leni Riefenstahl met 2 worstelaars
- August Sander met 2 boeren op hun zondags gekleed
- Jan Saudek met hemzelf en zijn 3e dochter uit zijn 2e huwelijk

Dit zijn allemaal fotografen van wie ik 1 of meer boeken heb. Andere fotografen wiens foto ik erg mooi vind zijn: Werner Bisschof, Margaret Bourke-White, Brassaï, Rene Burri, Harry Callahan, Elliot Erwitt, Philippe Halsman, Lewis Hine, Jacob Molenhout (een Nederlandse fotograaf waar ik nog nooit van had gehoord) en Norman Parkinson.

Zoals gebruikelijk bij een overzichtswerk spreken een aantal foto's me erg aan, en een aantal veel minder. In zijn totaliteit zorgt het boek voor uren kijkplezier.  

 

Hripsime Visser: Ed van der Elsken

Hripsime Visser: Ed Van Der Elsken (Nederland, 2002): 128 blz: Uitgeverij Phaidon

"Ed van der Elsken 55" bevat een korte inleiding over leven en werk van de Nederlandse fotograaf Ed van der Elsken en een kleine selectie van 55 van zijn bekendste foto's, elk met een ter zake doende beschrijving. 

Een aantal van mijn favorieten staat er in:
- Een portret van Vali Myers
- Visitors to the cotton club
- Man and machine, Nigeria 1959
- Durban, South Africa 1959
- Uitzicht op de haven van Hong-Kong
- Yakuza gangsters, Osaka 1960
- Zoon Daan Dorus met zijn paard, 1975
- Jongens met zwaan, 1975
- Meisje in de metro, Japan 1981

Het is maar een klein boekje, maar het maakt nieuwsgierig naar wat van der Elsken nog meer heeft gefotografeerd. 

 

Robert Mapplethorpe: Mapplethorpe

Robert Mapplethorpe: Mapplethorpe (Verenigde Staten, 1992): 382 blz: Uitgeverij Random House

Robert Mapplethorpe was een omstreden fotograaf. Omstreden vanwege de expiciete inhoud van zijn foto's (veelal van naakte zwarte mannen met enorme lullen) en bewonderd vanwege de prachtige kwaliteit van zijn werk, dat zo in het museum kan hangen.

"Mapplethorpe" kan worden beschouwd als het ultieme overzichtswerk van de fotograaf. In het boek vooral naaktfoto's van zwarte mannen en verder een aantal portretten van beroemdheden (Patti Smith, Lisa Lyon, Bruce Chatwin, Philip Glass, Arnold Schwarzenegger, Andy Warhol en anderen) en zelfportretten, foto's van bloemen (behoren tot de mooiste bloemenfoto's die ik ooit heb gezien) en een aantal foto's van oude standbeelden. Het boek is prachtig uitgevoerd en de kwaliteit van de afdrukken laat niets te wensen over. Kortom een prachtig maar wel confronterend boek!  

  

Martijn van den Broek: Nederland, de 1000 beste foto's

Martijn van den Broek: Nederland, de 1000 beste foto's (Nederland, 2010): 445 blz: Uitgeverij Ludion

De titel van "Nederland, de 1000 beste foto's" is wat mij betreft ongelukkig gekozen. Wie bepaalt wat de 1000 beste foto's zijn en bovendien, hoe kan er sprake zijn van de 1000 beste foto's van Nederland als er slechts foto's uit een collectie (die van het Nederlands fotomuseum in Rotterdam) zijn uitgezocht. Toch niet geheel onbelangrijke Nederlandse fotografen als Rineke Dijkstra, Gerard Fieret, Paul Huf, Martin Kers, Frans Lanting en Erwin Olaf ontbreken geheel.

Wat staat er dan wel in dit boek? Wie het boek doorbladert zal al snel tot de conclusie komen dat Ed van der Elsken de belangrijkste Nederlandse fotograaf is. Niet alleen is hij na Bob van Dam (niet zo interessant) de fotograaf met de meeste foto's in het boek, maar bovendien zijn een groot deel van de foto's over een dubbele pagina van Van der Elsken. Alleen al de foto's van Van der Elsken maken het boek de moeite waard.

Andere fotografen die veel vertegenwoordigd zijn, zijn onder andere Cas Oorthuys en Eddy de Jongh. Behalve de foto's van Van der Elsken (een prachtig naakt op blz 304 dat ik nog niet kende) zijn de foto's die op mij de meeste indruk maakten waarschijnlijk de kinderfoto's van Peter Martens (blz 80), Maria Toby (blz 82-85) en de veel te jong gestorven Esther Kroon (blz 223, 242 en 258). Vooral deze laatste twee fotografen hadden wat mij betreft (veel) meer aandacht mogen krijgen.

Het boek is de moeite van het rustig doorbladeren waard, als is het jammer dat veel foto's wel erg klein zijn afgedrukt en een groot aantal van de foto's weinigzeggend is.  

  

James Nachtwey: Inferno

James Nachtwey: Inferno (Verenigde Staten, 1999): 460 blz: Uitgeverij Phaidon Press

"Inferno" is met afstand het meest confronterende fotoboek dat ik ooit heb gezien. Het bevat foto's van mensonterende ellende, zoals in de weeshuizen in Roemenië, oorlogsgeweld en hongersnood.

De wereldberoemde Amerikaanse oorlogsfotograaf James Nachtwey, die zichzelf liever anti-oorlogsfotograaf noemt, heeft twee keer de World Press Photo award gewonnen, eenmaal met een foto uit Somalië op blz 124-125 en eenmaal met een foto uit Rwanda op blz 256-257. Nachtwey is altijd op zoek naar die ene perfecte foto die alles duidelijk maakt, maar in dit boek toont hij meerdere foto's van een onderwerp om zo het verhaal te vertellen, meestal een verhaal waar je niet vrolijk van wordt. In dit boek staan foto's uit Roemenië, Somalië, India, Soedan, Bosnië, Rwanda, Zaïre, Tsjetsjenië en Kosovo.

Behalve dat het het meest confronterende fotoboek is, is het ook het ook een van de mooist uitgevoerde fotoboeken die ik ken. Het boek bevat alleen maar zwart-witfoto's met de verticale foto's steeds een foto per blz en bij de horizontale foto's soms twee foto's per blz en ook soms 1 foto per dubbele blz. De foto's zijn alle omhuld door een zwarte lijn om aan te geven dat het hele negatief is gebruikt.

     

 

Kijk voor foto's van James Nachtwey op zijn website.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.
 

Edward Burtynsky: China

Edward Burtynsky: China (Canada, 2005): 180 blz: Uitgeverij Steidl

Edward Burtynsky is een Canadese fotograaf die al jaren de wereld rondreist om de gevolgen van de toenemende industrialisatie op de natuurlijke leefomgeving van de Aarde vast te leggen.

Van 2000 tot 2005 heeft hij vooral in China gefotografeerd. In dit boek staan foto's over de volgende onderwerpen:


- 3-kloven dam: voor 's werelds grootste dam in de Yangtze moesten 1,1 miljoen Chinezen verhuizen.
- Staal en kolen
- Oude industrie
- Scheepswerven
- Hergebruik
- Handwerk
- Stadsvernieuwing

De foto's in het boek zijn mooi afgedrukt op groot formaat, maar ik vraag me toch af of er veel mensen zullen zijn die dit boek vol met foto's van lelijke dingen zullen kopen.

  

Chris Boot: Magnum Stories

Chris Boot: Magnum Stories (2005): 512 blz: Uitgeverij Phaidon

Magnum is een fotoagentschap dat in 1947 is opgericht door Robert Capa, Henri Cartier-Bresson, George Rodgers en David Seymour.

Chris Boot heeft dit boek over Magnum samengesteld, hij schreef de inleiding en interviewde alle nog levende Magnum-fotografen.

"Magnum Stories" biedt een overzicht van het werk van 61 Magnum-fotografen. Iedere fotograaf die besproken wordt heeft 8 blz: 2 blz met een interview met de fotograaf en 6 blz met een foto-essay. De foto's zijn meestal de moeite van het bekijken waard, maar wat dit boek echt bijzonder maakt zijn de begeleidende teksten waarin de fotografen praten over hoe ze tot de fotografie kwamen en wat hun werkwijze is. Zeer inspirerend voor iedere fotografie liefhebber!  

    

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Hans-Michael Koetzle: Iconen van de fotografie

Hans-Michael Koetzle: Iconen van de fotografie: 50 beroemde foto's (Duitsland, 2011): 304 blz: Vertaald door Ireen Niessen (2011): Uitgeverij Taschen

Volgens de ondertitel van "Iconen van de fotografie" gaat het om 50 beroemde foto's. De beroemdheid van die 50 foto's valt wat tegen.

Ik heb toch aardig wat fotoboeken en boeken over de geschiedenis van de fotografie gelezen en bekeken. Slechts 15 van de hier gepresenteerde foto's kende ik al. Niet geheel toevallig zijn er onder deze 15 een aantal die ik hier thuis vind horen. Van de meeste foto's vraag ik me af waarom ze in dit boek opgenomen zijn.

Ook mis ik foto's, bijvoorbeeld van Edward Curtis over de Noord-Amerikaanse indianen, Yousuf Karsh met zijn portret van Churchill, een foto van een explosie van een atoombom, de foto van de eerste maanlanding.

Bijkomend probleem bij dit boek is dat de teksten niet zo bijzonder zijn. Het is me al vaker opgevallen dat bij de meeste kunstboeken de kwaliteit van de teksten veel lager is dan die van de illustraties.
Een leuke oefening is om je eigen collectie van 50 foto's samen te stellen.  

 

Koos Breukel: Among Photographers

Koos Breukel: Among Photographers (Nederland, 2007): 200 blz: Uitgeverij Veenman

 

Koos Breukel is waarschijnlijk Nederlands bekendste portretfotograaf. Hij maakt portretten, een beetje in de stijl van Yousuf Karsh, met een groot formaat camera, haarscherp en mooi belicht.

"Among photographers" is het boek bij de gelijknamige fototentoonstelling in het fotomuseum Den Haag in 2007. In het boek staan portretfoto's van Koos Breukel van bekende en minder bekende fotografen, afgewisseld met foto's van de geportretteerde fotografen. Het resultaat is een prachtig boek.  

   

 

Voor een aantal foto's uit "Among Photographers", klik hier.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

Victor Klemperer: Tot het bittere einde

Victor Klemperer: Tot het bittere einde (Duitsland, 1995): 1089 blz: Vertaald door W. Hansen (1997): Uitgeverij Atlas: Oorspronkelijk uitgever Aufbau-Verlag

Ik heb in januari met een potlood in de hand zeer gefascineerd "Tot het bittere einde" zitten herlezen. Na afloop heb ik de belangrijkste passages met groene markeerstift overstreept en daar heb ik de uitgebreide citaten uitgekozen. Alvorens deze recensie te schrijven heb ik het gelezene een maand laten bezinken. Ik was zeer onder de indruk.

Victor Klemperer was een Duitse Jood, professor in de Franse en Italiaanse letterkunde die gedurende het grootste deel van zijn leven nauwgezet een dagboek bijhield en daarmee onbedoeld een kroniekschrijver werd van de Nazi-jaren in Duitsland en wat die te betekenen hadden voor met name de Joodse inwoners van Duitsland. Als door een wonder overleefde Victor Klemperer de Tweede wereldoorlog. Klemperer hield een dagboek bij vanaf zijn 18e tot aan zijn dood. 

Van de jaren 1900 tot 1918 heeft hij gedurende de oorlog een "Curriculum vitae" geschreven (ook gepubliceerd en door mij in het Duits gelezen), waarna hij de oorspronkelijke dagboeken van die jaren heeft vernietigd. 

In het Duits zijn de dagboeken vanaf 1918 tot 1960 uitgegeven in 6 delen. Voor het Nederlands heeft W. Hansen een keuze uit die dagboeken gemaakt en vertaald en van noten voorzien. Van het grootste belang is vooral "Het bittere einde" de dagboeken over de jaren 1933-1945, de nazitijd. De dagboeken van 1945 tot 1960 geven een goed beeld van de eerste jaren van de DDR en de wederopbouw en het communisme. De dagboeken van de jaren 1918 tot 1933 zijn in het geheel niet vertaald. Na een eerste lezing van de dagboeken in het Nederlands was ik ook begonnen met het jaar 1918 en ik kan goed begrijpen waarom die jaren niet vertaald zijn.

Om een beter beeld van het boek te geven dan ik zelf zou kunnen doen geef ik hier een zeer groot aantal citaten uit de dagboeken:

31-03-1933: De Joden is de toegang tot het studentenhuis ontzegd. Met hoeveel Joods geld is enkele jaren geleden dat studentenhuis gebouwd!
03-04-1933: Alles wat ik altijd als onduits heb beschouwd, grofheid, onrechtvaardigheid, huichelarij, indoctrinatie van de massa tot aan de bedwelming toe, dat floreert hier allemaal.
07-04-1933: Voor het eerst in mijn leven voel ik politieke haat jegens een collectieve groep, een dodelijke haat. In de oorlog was ik onderworpen aan de wetten van het krijgswezen, maar daar heersten in ieder geval nog wetten; nu ben ik aan de willekeur overgeleverd.
25-04-1933: De Pruisische minister van onderwijs heeft voorgeschreven dat leerlingen die zijn blijven zitten, indien mogelijk toch overgaan als ze lid zijn van de Hitler-beweging.
15-05-1933: Van de schandelijke en krankzinnige daden van de nationaal-socialisten noteer ik alleen wat me op de een of andere manier persoonlijk raakt. Al het andere is immers in de kranten na te lezen.
22-05-1933: Grap: vraag aan de immigrant in Palestina: "Komt u uit overtuiging of uit Duitsland?"
20-07-1933: Het bevel aan alle ambtenaren althans tijdens het werk en op hun werkplek de "Duitse Hitler-groet" te brengen. Aanvullend: "Er wordt verwacht" dat ze ook elders die groet brengen als ze de verdenking willen vermijden het nieuwe systeem bewust af te wijzen.
28-07-1933: Ik heb helemaal geen rust meer om in mijn dagboek te schrijven. En toch vind ik het idee om mijn memoires te schrijven steeds aantrekkelijker.
10-08-1933: Een vriend, uit een concentratiekamp vrijgekomen. Hij moest er als brilledrager luisteren naar de naam "brillehond", hij werd gedwongen op handen en voeten te kruipen en zijn nap te apporteren als hij eten wilde hebben. Toen hij vrijgelaten werd, moest hij ondertekenen dat hij over alles zou zwijgen.


15-02-1934: Maar ik word van dat handopsteken letterlijk onpasselijk, en dat ik me daaraan steeds weer probeer te onttrekken , zal me ooit nog eens de kop kosten. -De waarheid spreekt voor zichzelf- maar de leugen spreekt via pers en radio.
25-03-1934: Door een speciale wet is paragraaf 6 van de ambtenarenwet, volgens welke iedere overbodige ambtenaar met pensioen kan worden gestuurd, met 6 maanden verlengd. Deze zomer zal ik er het slachtoffer van worden.
04-08-1934: De volmaakte staatsgreep wordt door het volk nauwelijks opgemerkt, het speelt zich allemaal geluidsloos af, overstemd door lofzangen op de overleden Hindenburg. Ik durf te wedden dat miljoenen er geen flauw idee van hebben wat voor ontzettends er is gebeurd.
21-08-1934: De vijf miljoen nee-stemmen en ongeldige stemmen op 19 augustus tegenover 38 miljoen ja-stemmen betekenen ethisch heel veel meer dan alleen een negende deel van het geheel. Er is moed en bewustzijn voor nodig geweest.
04-09-1934: Ik moest een kleine toespraak houden. Mijn spottende opmerking dat ik geen lange en mooie rede zou houden omdat ze die elke dag op de radio konden horen terwijl we ons hier wilden vermaken, werd niet begrepen.
14-10-1934: Een bijzonder goede mop: Hitler, de katholiek, heeft twee nieuwe feestdagen in het leven geroepen: Maria-Denunciata en Maria-huiszoeking.
30-12-1934: Het weerzin wekkendst vind ik het specifiek Joodse pessimisme met zijn weldadige kalmte. Gettomentaliteit, opnieuw ontwaakt. We worden vertrapt, dat is nu eenmaal zo. Als we onze zaken maar kunnen blijven doen en er geen pogrom komt. Beter Hitler dan iemand die nog erger is!

13-02-1935: In een boek hoort niets actueels thuis. Alles wat voor de dag berekend is, verliest ook met de dag zijn effect.
11-06-1935: Er bestaat ook nog gelukkige simplicitas. Moeder Köhler zei vanuit een diepe overtuiging: Het kan niet meer lang duren, de rechtvaardige God kan dat niet toelaten. Ze was gewoonweg ontzet toen ik antwoordde dat Hij het al een beetje lang aan het toelaten was.
21-07-1935: Eva zei dat de nieuwste vorm van Joods snobisme is: met de nazi's sympathiseren.
11-08-1935: Op de tramborden in de Prager Strasse: "Wie bij een Jood koopt, is een volksverrader".
17-09-1935: Terwijl ik gisteren aan het schrijven was, had de "Rijksdag" in Neurenberg de wetten op het Duitse bloed en de Duitse eer al aangenomen: tuchthuis voor huwelijken en buitenechtelijk verkeer tussen Joden en "Duitsers".
05-10-1935: De woorden van Lessing: "Wie bij sommige dingen zijn verstand niet verliest, heeft geen verstand," heb ik aangevuld: "Wie tegenwoordig rustig van hart blijft, heeft geen hart."

06-03-1936: Wij voeren nooit gesprekken in het vertrek waar de telefoon staat; zonder dat de eigenaar het weet worden er vaak microfoons ingebouwd.
16-07-1936: Waarschijnlijk is het Italiaans fascisme geen spat minder verwerpelijk dan het nationaal-socialisme, en ik vind het alleen minder weerzinwekkend omdat het niet naar het bloed vraagt en de Joden niet vervolgt.
16-08-1936: Als het ooit zo ver komt dat het lot van de overwonnenen in mijn hand zou liggen, liet ik het volk gaan, en zelfs ettelijke leiders die het wellicht toch eerlijk bedoeld kunnen hebben en niet wisten wat ze deden. Maar ik liet alle intellectuelen ophangen, de professoren een meter hoger dan de anderen; ze zouden aan de lantarens moeten blijven hangen zolang de hygiëne het maar enigzins zou toelaten.
09-10-1936: Vanochtend in de bibliotheek kreeg ik de voorzichtige mededeling dat ik als niet-Ariër geen gebruik meer mag maken van de leeszaal.
31-12-1936: Wie geen doodsvijand van Hitler is, kan geen vriend van me zijn.

12-09-1937: Overal langs de wegen borden met "Joden ongewenst!"

31-01-1938: Van twee kanten heb ik hetzelfde gehoord: bij examens op scholen of bij leerling-vakwerkers wordt de wereldbeschouwelijke "strikvraag" gesteld: "Wat komt er na het derde Rijk?" Het antwoord moet luiden: "Niets, dit is het eeuwige Duitsland." In de twee mij gemelde gevallen is het voorgekomen dat de arme jongens heel onschuldig geantwoord hebben: "Het vierde Rijk." Beiden zijn, zonder dat er met hun eigenlijke prestatie rekening is gehouden, gezakt als een baksteen.
20-03-1938: Sinds acht dagen wapperen de vlaggen, sinds gisteren zit er op iedere paal van ons hek een groot geel stuk papier met davidster: Jood.
30-03-1938: Legendevorming midden in de 20ste eeuw. In Berlijn brengt een man zijn vrouw, die moet bevallen, naar het ziekenhuis. Boven het bed hangt een schilderij van Jezus. De man: "Zuster, dat schilderij moet weg, ik wil niet dat mijn kind als eerste die Jood ziet." De zuster, ze kon zelf niets doen, maar ze zou het doorgeven, 's Avonds krijgt hij een telegram van de arts: "U hebt een zoon. Het schilderij hoefde niet te worden verwijderd, want het kind is blind."
10-04-1938: Hoofdzaak voor de tyrannis van welke soort dan ook is het onderdrukken van de drang om vragen te stellen. En dat is zo gemakkelijk. Als ik, professor enz., levenslang in het denken geschoold, zoveel en zo voor de hand liggende vragen vijftig jaar lang niet heb gesteld, hoe zou het volk dan op het idee komen vragen te stellen?
10-08-1938: Vanaf 1-10 is de officiële erkenning van alle joodse artsen ingetrokken, ze mogen ook niet meer als "heelkundige" werkzaam zijn; ze mogen dus verhongeren. Per dezelfde datum wordt er voor de joden een legitimatiekaart ingevoerd.
06-12-1938: De joden zijn "onbetrouwbaar" en mogen dus niet aan het stuur zitten, hun manier van rijden zou ook de Duitse verkeersgemeenschap beledigen, te meer daar ze arrogant genoeg gebruik hebben gemaakt van rijkssnelwegen die door Duitse arbeidershanden zijn aangelegd.
25-12-1938: Gisteren bleek voor het eerst in het derde Rijk de kerstbeschouwing in de krant geheel van het christendom ontdaan te zijn. Grootduitse kerst- de Duitse ziel betekent de wedergeboorte van het licht, de verrijzenis van het Duitse rijk. De jood Jezus en al het religieuze en algemeen menselijke geëlimineerd.

14-03-1939: Eergisteren was op onze uitnodiging Annemarie hier: we hebben haar ons zilverwerk gegeven; als ze het ons niet in een andere tijd terug kan geven, dan mag ze het houden; als het inleveren van het zilver ook voor Ariërs gaat gelden, moet ze het in de Elbe gooien. Maar het mag niet in handen van de nazi's vallen.
01-11-1939: Over het bestand zijn tegen de blokkade: je kunt één, hoogstens twee rollen closetpapier krijgen. Je kunt maar twee doosjes lucifers krijgen.
12-11-1939: Circulaire van de Joodse Gemeente: we moeten voor het nieuwe telefoonboek vanaf nu de toegevoegde naam Israël opgeven, anders volgt er straf.
31-12-1939: De pogroms van november 1938 hebben op het volk geloof ik minder indruk gemaakt dan het wegvallen van de reep chocola met Kerstmis.

13-01-1940: Ook zijn we per 15 februari gedwongen de waren die we op de bon moeten kopen, van een bepaalde winkel in de stad te betrekken.
06-07-1940: Nieuw verbod voor joden om de Grosse Garten en andere parken te betreden.
11-08-1940: De telefoon is alle joden opgezegd en verboden.
30-08-1940: Er komen gele banden ter aanduiding van de joden.
21-10-1940: Nieuwe dwangmaatregelen in judaeos: ook gebruikmaking van uitleenbibliotheken verboden.

20-02-1941: Iedereen is bang om ook maar enigszins verdacht te worden van sympathie voor de joden, die angst schijnt onafgebroken te groeien.
01-03-1941: Vanmorgen weigerde het melkmeisje naar boven te komen: ze mag niet meer in joodse huizen bezorgen.
13-03-1941: Officiële mededeling in de krant: voor levensmiddelenkaarten van krijgsgevangenen en voor J-kaarten mogen geen sinaasappels meer gegeven worden.
29-05-1941: Ik zat al in het achterste vertrek toen ik het bordje zag: "verboden voor joden", niet zoals gebruikelijk: "Joden ongewenst".
10-08-1941: Nieuw onheil: rookverbod voor joden. Maar het schijnt dat het "Voor joden verboden" werkelijk op alle winkeldeuren komt te staan.
08-09-1941: De gele jodenband wordt ingevoerd.
15-09-1941: De jodenband, als davidster werkelijkheid geworden, is vanaf 19-9 van kracht.
18-09-1941: We mogen van de bus helemáál geen gebruik meer maken en van de tram alléén op het voorbalkon.  

 

Irving Penn: Flowers

Irving Penn: Flowers (Verenigde Staten, 1987): 94 blz: Uitgeverij Harmony

Irving Penn heeft voor de Amerikaanse editie van het tijdschrift Vogue tussen 1967 en 1973 zeven jaren bloemen gefotografeerd. Ieder jaar fotografeerde hij een bloemensoort: opeenvolgens klaprozen, tulpen, rozen, lelies, pioenrozen, orchideeën en begonias.

In "Flowers" staat een selectie van die foto's. Alle foto's zijn kleurenfoto's, haarscherp, mooi uitgelicht en prachtig qua compositie. Ik ken geen ander boek met zulke mooie foto's van bloemen.  

 

    

 

Om een idee te krijgen van de schoonheid van de bloemenfoto's van Irving Penn, klik hier.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.  

Guy Delisle: Shenzen

Guy Delisle: Shenzhen  (Canada, 2000): 146 blz: Vertaald door Arend Jan van Oudheusden: Uitgeverij Oog & Blik: Oorspronkelijk uitgever L'association

Ik las in het NRC Handelsblad een stukje over de Canadese striptekenaar Guy Delisle waarin zijn werk beschreven werd als mogelijk nog interessanter als dat van de door mij zeer bewonderde Joe Sacco. Mijn interesse was gewekt.

"Shenzen" is het eerste stripboek dat ik van Guy Delisle las. De auteur verbleef tussen december 1999 en februari 2000 drie maanden in de Chinese stad Shenzen, een speciale economische zone vlakbij Hong Kong. Hij is daar om te werken in een animatiestudio en leiding te geven aan een team van Chinese animatietekenaars. In de stad valt niet veel te beleven. Het is dan ook een humoristisch verslag geworden van een saai verblijf in een vreemd land.

Later heb ik nog 4 boeken van Guy Delisle gelezen: "Pyongyang", "Birma", "Jeruzalem" en "Gids voor slechte vaders"die ik alle vier nog beduidend interessanter vond. Delisle is inderdaad een groot talent. Zijn alledaagse observaties zijn misschien intrigerender dan die van Joe Sacco, maar ik vind Sacco de betere tekenaar.  

 

Ed van der Elsken: Avonturen op het land

Ed van der Elsken: Avonturen op het land  (Nederland, 1980): 160 blz: Uitgeverij Holkema & Warendorf

Als ik aan mijn favoriete foto's van Ed van der Elsken denk, dan zijn dat bijna allemaal foto's van mensen.

Tussen ongeveer 1970 en 1990 heeft van der Elsken in een vervallen boerderij in de buurt van Edam gewoond. Voor "Avonturen op het land" heeft hij de omgeving van zijn huis gefotografeerd, vooral de natuur. In dit boek vooral foto's van beesten: koeien, zwanen, paarden, katten een molletje, een egel. Ik vind dit boek niet zo mooi als sommige van zijn andere boeken, maar er staan toch een aantal mooie foto's in:
- De boerderij onder de sneeuw
- Een koe in de avondmist
- Een molletje
- Een nest torenvalken
- Anneke met haar kind onder de klamboe
- Een muisje in een val
- De volle borst van Anneke waaruit melk druppelt
- Een tegenlichtopname van een windmolen
- Een visser in zijn boot
- De zoon van Ed bij een paard

Een beetje oneerbiedig gezegd: een tussendoortje.
Onder dezelfde titel "Avonturen op het land" heeft van der Elsken ook een film gemaakt. Verwend als ik ben met prachtige BBC-documentaires (denk aan Planet Earth) is de film van van der Elsken meer het werk van een amateur. Ik denk dat van der Elsken zelf zijn boek en film belangrijker vond dan de meeste van zijn fans dat zullen vinden. 

 

Ed van der Elsken: Bye

Ed van der Elsken: Bye (Nederland, 1990): 108 minuten

Ed van der Elsken is bij het grote publiek vooral bekend als straatfotograaf. Hij heeft prachtige boeken over oa Japan, Hong Kong, Parijs en Amsterdam gemaakt. 

Minder bekend is dat van der Elsken ook een enthousiast filmer was. "Bye" is een film over de laatste twee jaren van het leven van van der Elsken. In oktober 1988 krijgt hij te horen dat hij een ongeneeslijke vorm van kanker heeft. Van der Elsken is er niet de man naar om bij de pakken neer te gaan zitten. Behalve deze film zorgt hij er in deze periode voor dat zijn boek over Japan naar de drukker kan en staat hij nog 5 weken in de donkere kamer om afdrukken te maken van zijn foto's uit Hong Kong van 1960 en 1961. In "Bye" vertelt van der Elsken zonder schroom over zijn ziekte en wat die ziekte met hem doet. Al met al een zeer aangrijpende en bij tijden ook ontroerende film. Zonder enige twijfel zijn laatste meesterwerk!  

 

Robert Frank: The Americans

Robert Frank: The Americans  (Zwitserland, 1958): 180 blz: Uitgeverij Delpire

"The Americans" van Robert Frank is waarschijnlijk het beroemdste fotoboek dat ooit is verschenen. Ik had er veel over gehoord maar het nog nooit in handen gehad.

In 1955 en 1956 maakte Frank een rondreis door de Verenigde Staten waarna hij een aantal foto's van die reis in dit boek publiceerde. Gezien alle ophef over dit boek valt het me zwaar tegen. De foto's zijn altijd van alledaagse mensen, dingen of situaties. De meeste foto's lijken terloops gemaakt te zijn en ik vind ze visueel ook niet zo interessant. Mij blijven ze niet in het geheugen hangen. 

Geef mij maar de boeken van Steve McCurry, Henri Cartier-Bresson, Carl de Keyzer of onze eigen Ed van der Elsken. De inleiding van Jack Kerouac is ook niet veelzeggend. 

 

Hans Magnus Enzensberger: De telduivel

Hans Magnus Enzensberger & Rotraut Susanne Berner (tekeningen): De telduivel (Duitsland, 1997): 263 blz: Vertaald door Piet Meeuse (1997): Uitgeverij de Bezige Bij: Oorspronkelijk uitgever Hanser 

Van dromen had Robert schoon genoeg. Vaak werd hij opgeslokt door een enorme vis of roetsjte hij langs een eindeloze glijbaan steeds verder de diepte in.Tot op een nacht de telduivel verscheen. De telduivel legt Robert gedurende twaalf nachten allerlei dingen uit de wiskunde uit. Tot Roberts verbazing wordt hij vrienden met de telduivel en wil hij s'nachts zo snel mogelijk gaan slapen om weer te dromen.

"De telduivel" is een verukkelijk boek voor jong volwassenen (en ook ouderen) waarin op een speelse manier wordt uitgelegd dat wiskunde ook heel leuk kan zijn. Vooral aangeraden voor jongens en meisjes die niet heel erg van wiskunde houden. De tekeningen in het boek van Rotraut Susanne Berner zorgen voor uitstekende illustraties bij de tekst.  

 

Petter Hegre: My wife

Petter Hegre: My Wife (Noorwegen, 2000): 208 blz: Uitgeverij Stemmle

Naaktfotografie, en dan vooral het vrouwelijk naakt, vind ik een van de moeilijkste kunstvormen die er is. Slechts zeer weinig fotografen slagen erin om mooie foto's te maken zonder pornografisch of domweg banaal te worden. Eigenlijk vind ik Ed van der Elsken een van de weinige fotografen die erin is geslaagd om spannende en toch elegante foto's te maken van naakte vrouwen. 

"My wife" van Petter Hegre stelt zwaar teleur. Het merendeel van de foto's van Hegre zijn snapshots, vaak zonder enig overleg gemaakt. Misschien dat het daarom authentiek zou zijn, ik vind het vooral vervelend om naar te kijken. In vergelijking hiermee zijn de de matige foto's van de centerfolds in het maandblad Playboy wonderen van elegantie. Zonde van het geld!  

 

Anne Gerlinger: 100 All-time Favorite Movies

Anne Gerlinger: 100 All-Time Favorite Movies (Duitsland, 2008): 760 blz: Uitgeverij Taschen

"100 All-Time Favorite Movies" is een koffietafelboek in twee delen, waarin een 100-tal van de belangrijkste films van de vorige eeuw besproken worden.

Voor ieder decennium vanaf de jaren twintig is er een inleiding van een blz of 20. Vervolgens worden een aantal films besproken in chronologische volgorde. Iedere film krijgt 4 tot 10 blz, waarin een kort commentaar op de film, een aantal foto's, de originele filmposter, de credits en een aantal uitspraken over de film.

Omdat ik lang niet alle besproken films gezien heb, kan ik niet goed zeggen of de keus verantwoord is.
Van de films die ik wel gezien heb en die ik erg goed vind worden besproken: The Gold Rush, The General, M, Modern times, Fantasia, Citizen Kane, Casablanca, The Third Man, High Noon, Vertigo, Psycho, The Graduate, Once upon a time in the West, The Godfather, Jaws, One flew over the Cuckoo's nest, Star wars, The silence of the lambs en Pulp fiction.

De belangrijkste films die ik mis zijn: Disney-klassiekers als Sneeuwwitje, Bambi en Dombo, City Lights, The Great Dictator en Monsieur Verdoux van Charles Chaplin, Laurel en Hardy, The Hidden fortress en Throne of Blood van Akira Kurosawa, The Birds, Rear window en North by Northwest van Alfred Hitchcock, ET van Steven Spielberg, Raise the Red lantern van Zhang Yimou, Breaking the waves van Lars van Trier, Urga van Nikita Mikhalkov, Il Postino van Michael Redford enThe straight story van David Lynch

Al met al een mooi boek dat uitnodigt tot doorbladeren en het bekijken van de besproken films.

  

Victor Klemperer: Curriculum vitae

Victor Klemperer: Curriculum vitae: Erinnerungen 1881 - 1918 (Duitsland, 1996): 1367 blz: Uitgeverij Aufbau Verlag

"Curriculum vitae" is een dikke pil in 2 delen van bijna 1300 blz . Toen ik er net in begonnen was zag ik dat er een Nederlandse vertaling van was verschenen. Klemperer is vooral bekend door zijn dagboeken uit de Nazitijd "Tot het bittere einde *****" van 1933-1945. Deze dagboeken behoren tot het aangrijpendste wat ik ooit heb gelezen. Ook zijn dagboeken "Tussen de wal en het schip ****" over de DDR tijd 1945-1960 zijn interessant.

Victor Klemperer was de jongste uit een gezin van 8 kinderen. Hij beschrijft in het eerste deel van deze autobiografie zijn levensloop tot aan de dood van zijn vader. Klemperer begon zijn Vitae in 1938 omdat er verder niets meer te doen viel op zijn vakgebied als Jood. Hij hield al een dagboek bij vanaf 1899. Van de jaren die hij in zijn Vitae beschreven heeft, heeft hij de dagboeken helaas vernietigd.

In deel 2 promoveert Klemperer Summa Cum Laude. Hij krijgt een baan als professor in Napels. Na het uitbreken van de eerste wereldoorlog blijft Klemperer in eerste instantie in Napels, maar als Italie bij de oorlog betrokken raakt, keert hij terug naar Duitsland om in dienst te gaan. Het grootste deel van deel 2 gaat over zijn belevenissen als soldaat, eerst als gewoon soldaat, later als censor. Klemperer beschrijft dat hij oorspronkelijk heel enthousiast is, en dat Duitsland voor hem het beloofde land is. Later wordt hij wat kritischer ten aan zien van de oorlog en Duitsland. Klemperers autobiografie is erg lang, maar fascinerend, vooral het deel over de eerste wereldoorlog. Het bevestigt zijn statuur (in mijn ogen althans) als een van de grootste twintigste eeuwse schrijvers.

 

Victor Klemperer: Leben sammeln

Victor Klemperer: Leben sammeln, nicht fragen wozu und warum: Tagebücher 1918 - 1932: (Duitsland, 1996): 1882 blz: Uitgeverij Aufbau Verlag

Victor Klemperer, een Duitse Jood, was tijdens zijn leven professor in de Franse literatuur aan de volkshogeschool in Dresden. Hij schreef onder meer een uitgebreide geschiedenis van de Franse literatuur en een studie over het taalgebruik van de Nazi's (Lingua Tertia Imperi ***). Hij was min of meer vergeten totdat in 1995 zijn dagboek over de Nazi-tijd en de tweede wereldoorlog "Tot het bittere einde ******" werd uitgegeven. In dit dagboek wordt zeer indringend de politieke situatie van het Duitse volk beschreven en hoe het leven van de Duitse Joden steeds meer werd ingeperkt. Dit boek en het later uitgegeven "Tussen de wal en het schip ****" heb ik met veel interesse gelezen.

Klemperer hield al eerder een dagboek bij: vanaf 1900 noteerde hij alles wat hij van belang vond. De dagboeken van 1900 tot 1918 heeft hij gebruikt bij het schrijven van "Curriculum Vitae ****" en daarna vernietigd. Zijn dagboeken van de periode 1918-1933 zijn niet in het Nederlands vertaald. Na lezing van een klein gedeelte (tot blz 250) kan ik goed begrijpen waarom. Klemperer schrijft uitgebreid over alles wat met zijn werk te maken heeft, inclusief bezoekjes aan collega's. Over andere zaken schrijft hij nauwelijks. 

Het is instructief dit dagboek van Klemperer te vergelijken met dat van Hans Warren. Klemperer was een belangrijk man met veel verplichtingen en weinig vrije tijd. Hij schrijft haast dwangmatig in zijn dagboek alles op zonder erbij stil te staan of dit voor anderen interessant is. Vergelijk dit met Hans Warren. Hans Warren is een schrijver die grotendeels kan doen en laten wat hij wil. Hij schrijft in een prachtige stijl op wat hem bezighoudt en denk daarbij altijd aan eventueel toekomstige lezers. Warren schrijft niets over zijn werk of politiek maar veel over zijn privé-leven. Bij Klemperer is het precies andersom.

Ik adviseer om bij het lezen van Klemperer zich te beperken tot de Nederlandse vertaling "Tot het bittere einde" en de rest van zijn veel minder interessante boeken ongelezen te laten. Van Warren kun je rustig zijn gehele "Geheim dagboek ****" lezen. 

 

Michail Boelgakov: De meester en Margarita

Michail Boelgakov: De meester en Margarita (Rusland, 1930): 392 blz: Vertaling Marko Fondse (1985): Uitgeverij de Arbeiderspers

"De meester en Margarita" is een eigenaardig boek. In het begin van het boek treedt een zekere Woland op die in het theater een seance in de zwarte magie geeft. Dezelfde Woland voorspelt de dood van ene Berlioz, redacteur van een tijdschrift, die een artikel over het lijden van Jezus had geschreven. De dood komt precies zoals voorspeld.

In het hele boek gebeuren allerlei onverklaarbare dingen, een kater die kan praten, iemand wiens hoofd afgehakt wordt dat er vervolgens weer opgezet wordt, een naakte vrouw die op een bezemsteel over Moskou vliegt. Toch liggen alle fantastische gebeurtenissen zodanig ingebed in de loop van het verhaal dat het lijkt alsof niets anders gebeuren kon.

Geen wonder dat "De meester en Margarita" wordt beschouwd als een van de hoogtepunten van de Sovjet-literatuur. Het boek is natuurlijk pas gepubliceerd toen de schrijver was overleden en er een tijdelijke dooi had ingezet.

 

12 boeken die ik dit jaar wil herlezen

Zo aan het begin van het jaar is het een tijd van goede voornemens. Er zijn 12 geweldige boeken die ik dit jaar wil herlezen, speciaal om er over te kunnen bloggen:
- Victor Klemperer: Tot het bittere einde: Heb ik al uit, bespreking volgt
- Pramoedya Ananta Toer: De Buru-tetralogie: ik ben bezig in het 4e en laatste deel
- Celine: Reis naar het einde van de nacht
- Vikram Seth: De geschikte jongen
- Cervantes: Don Quichot
- Nagieb Mahfoez: Caïro-trilogie
- Gabriel Garcia Marquez: Liefde in tijden van cholera
- Euclides da Cunha: De binnenlanden
- Guiseppe Tomasi di Lampedusa: De tijgerkat
- Michel de Montaigne: De essays
- Varlam Sjalamov: Berichten uit Kolyma
- Hans Christiaan Andersen: Sprookjes, van Andersen heb ik slechts een deel van zijn sprookjes gelezen. Nu wil ik de complete nieuwe vetaling zoals uitgegeven in de Perpetua-reeks lezen.
Voor al deze 12 titels geldt dat het topboeken zijn en de meeste ervan tellen flink wat bladzijden, dus ik kan vooruit. De rest van het jaar zal ik waarschijnlijk kiezen voor wat makkelijk te lezen boeken. Ik ben benieuwd of het er van komt. Ik houd jullie op de hoogte!

Clive Ponting: A green history of the world

Clive Ponting: A Green History of the World: The Environment and the Collapse of Great Civilizations (1991): 448 blz: Uitgeverij Penguin

Paaseiland is een van de meest afgelegen en onbewoonde gebieden op Aarde. Waarschijnlijk is het rond 500 nChr gekoloniseerd door een groep van maximaal 25 Polynesiërs. Langzaam groeide de bevolking tot zo'n 7000 mensen.

Paaseiland is bekend om de grote stenen beelden die er staan. Om die te maken was een inventieve maatschappijstructuur nodig. Voor het verplaatsen van de stenen beelden was echter veel hout nodig en zo raakte het eiland ontbost waardoor de bestaansmogelijkheden van het eiland uitgeput raakten. Toen de Nederlandse admiraal Roggeveen op Paaszondag 1722 het eiland ontdekte trof hij een ontregelde samenleving aan waarin continue oorlog heerste.

Paaseiland is maar een van de vele voorbeelden van ecologische catastrofes die in dit boek besproken worden. Er wordt ook een groot vraagteken gezet bij de huidige Westerse manier van landbouw. Het boek is prettig leesbaar, onderhoudend en geeft veel stof tot nadenken.