Karl Ove Knausgard: Vader

Karl Ove Knausgard: Vader (Noorwegen, 2010): 445 blz: Vertaald door Marianne Molenaar (2011): Uitgeverij de Geus: Oorspronkelijk uitgever Forlaget Oktober

Toen ik in 2014 "Vader" van Karl Ove Knausgard las, was ik erg onder de indruk. De schrijver spaarde zichzelf niet bepaald, in een poging alles te vertellen  was hij ook open over zijn eigen nare trekjes.

In 2016 las ik "Vader" opnieuw en vervolgens alle 5 volgende delen van "Mijn strijd". Nu ik er met een afstand van 4 jaar op terugkijk, lijken het mij toch niet meer zulke bijzondere boeken als dat ik direct na lezing vond. Het lijkt mij erg onwaarschijnlijk dat ik ooit nog een deel ga lezen.

Mijn grootste bezwaar tegen de boeken is dat er toch wel heel erg veel tekst tussenzit die het niveau van oppervlakkig geouwehoer nauwelijks ontstijgt. Een wat betere redactie had kunnen helpen om het aantal bladzijden flink terug te brengen. Toch heb ik het destijds met genoegen gelezen.

In het begin van het boek is het 2008 en is Karl 39 jaar oud, getrouwd met Linda en vader van 3 kleine kinderen. Hij houdt van zijn kinderen, maar toch ook weer niet omdat ze hem van zijn werk afhouden, het schrijven van een wereldschokkende roman.

In "Vader" staat de relatie met zijn vader centraal, een autoritaire man waar Karl bang voor is. Om zijn genegenheid voor zijn zoon te tonen neemt zijn vader hem vaak mee voor vistochtjes die Karl vreselijk vindt. Karl heeft een hele lieve moeder, maar daar horen we niet veel over.

In "Vader" vertelt Karl over zijn leven op een manier die in ieder geval ik heel herkenbaar vind. Zo lezen we dat hij op 16-jarige leeftijd begint met roken en dat hij vaak dronken is. Hij voetbalt en zit op school in een klas met 3 andere jongens en 26 meisjes, van wie hij er vervolgens een aantal beschrijft.

In het tweede deel van het boek is zijn vader net gestorven en moet hij de begrafenis voorbereiden. Zijn vader woonde met zijn oma in een huis en heeft zich letterlijk doodgezopen. Karl en zijn broer proberen om de rotzooi op te ruimen, terwijl oma er een beetje verdwaasd bij zit. Ze kikkert pas op als ze een glaasje alcohol krijgt en begint vervolgens allerlei verhalen over vroeger te vertellen.

Verder moet ik nog zeggen dat ik de vertaling prachtig vind, je zou niet zeggen dat je een vertaling zit te lezen.  

Citaten:

- Ik zeg nooit wat ik eigenlijk denk, nooit wat ik eigenlijk vind, maar pas me altijd in hoge mate aan aan degene met wie ik wanneer ook maar praat, doe alsof wat de mensen zeggen me interesseert; behalve als ik drink, dan sla ik meestal door naar de andere kant ...

- Als ik er middenin zit heb ik geen kans. Als ik er middenin zit gaat het erom de ochtend door te komen, die drie uur met luiers verwisselen, kleren aantrekken, ontbijt klaarmaken, gezichtjes wassen, haar kammen, tanden poetsen, gekissebis afwenden, klappen voorkomen, jassen en schoenen aantrekken om vervolgens met de opvouwbare dubbele buggy in mijn ene hand en de twee kleine meisjes voortduwend met de andere de lift binnen te stappen, die op weg naar beneden niet zelden vol geduw en geharrewar is, dan de gang op, waar ik ze in de buggy zet, hun mutsen en wanten aantrek, de straat op, die al vol mensen is op weg naar hun werk, om hen tien minuten later af te geven bij de crèche, waarna ik de daaropvolgende vijf uur de tijd heb om te werken voordat de voor kinderen vereiste routines weer beginnen.

- Ik krijg tranen in mijn ogen als ik een mooi schilderij zie, maar niet als ik mijn kinderen zie. Dat betekent niet dat ik niet van ze hou, want dat doe ik wel, met heel mijn hart, het betekent alleen dat de zin die zij het leven geven, het niet kan vullen.

- ... er school een toenemende drang tot protest in me, ik verlangde ernaar alles aan mijn laars te lappen, te spijbelen, te drinken, mensen te tiranniseren. Ik was een anarchist, een atheïst en werd van dag tot dag radicaler. Ik overwoog gaatjes in mijn oren te laten maken en mijn hoofd kaal te scheren. Schei- en natuurkunde, wat moest ik ermee? Ik wilde in een band spelen, vrij zijn, leven zoals ik wilde, niet zoals ik moest.

- Zo was er naast de bushalte een ouderwetse kruidenierswinkel waar je als klant nog werd bediend, gerund door twee zusters van rond de zeventig. Ze waren aardig en ongekend traag in hun bewegingen. Als je ergens om vroeg dat hoog boven in de schappen stond, draaiden ze je gedurende een minuut of twee de rug toe en dan hoefde je maar aan snoep en chocolade in je zak te stoppen waar je trek in had, toch? Laat staan als je ergens naar vroeg dat uit de kelder moest worden gehaald. Op Tromoya zou het nooit in me zijn opgekomen zoiets te doen, maar hier aarzelde ik niet, hier was ik niet alleen iemand die chocolade en snoep van oude vrouwtjes stal, maar ook iemand die de andere kinderen ertoe aanspoorde hetzelfde te doen.

- Zelf stond ik aan de kant van het antiautoritaire, ik was tegen oorlog en autoriteit, hiërarchie en alle vormen van strengheid, ik wilde niet blokken op school, maar dacht dat mijn intellect zich op een meer organische wijze zou moeten ontwikkelen, politiek gezien stond ik ver links, de oneerlijke verdeling van de grondstoffen maakte me boos, ik wilde dat iedereen deel had aan het goede en dan waren het kapitalisme en de macht van het geld de vijand. Ik was van mening dat alle mensen evenveel waard waren en dat de innerlijke kwaliteiten van een mens altijd belangrijker waren dan zijn uiterlijke.

- Tonjes moeder kon fantastisch koken, bij haar eten was een belevenis als je in eten was geïnteresseerd. Dat was ik niet, ik gaf er niets om - ik kon net zo goed vissticks eten als gebakken heilbot, net zo goed worstjes als Filet Wellington - Tonje daarentegen wel, haar ogen straalden als ze over eten begon en ze was zelf niet zonder talent; ze genoot ervan in de keuken bezig te zijn, al was het maar om een pizza te maken, ze legde er altijd haar ziel en zaligheid in. Ze was de zinnelijkste mens die ik ooit had ontmoet. En ze was getrouwd met iemand die maaltijden, gezelligheid en intimiteit als een noodzakelijk kwaad beschouwde.

Dit is een bewerkte bespreking van de eerdere bespreking uit 2014, aangevuld met citaten.

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.