Nagieb Mahfoez: De suikersteeg

Nagieb Mahfoez: De suikersteeg (Egypte, 1957): 461 blz: Vertaald door Richard van Leeuwen (1990): Uitgeverij het Wereldvenster/ Unieboek bv

 

"De suikersteeg" is het derde deel van de Caïro-trilogie van Nagieb Mahfoez. Aan het einde van "Paleis van verlangen" zijn door een epidemie Khaliel, de echtgenoot van Aisja, en hun twee zoons overleden. Aisja en ook haar moeder Amiena komen niet over de klap heen. In "Suikersteeg" ligt de nadruk op de overgebleven kleinkinderen van Ahmed en hun weg door het leven. Het leven van de kleinkinderen wordt iets meer geschetst in vergelijking met dat van de grootvader en zijn kinderen. Niettemin is ook dit deel de moeite van het lezen meer dan waard. Meer dan in de eerste twee delen worden de belevenissen over de familie afgewisseld met korte stukjes over het Egypte van die tijd. "De suikersteeg" loopt ongeveer van 1935 tot 1944.
 

Mahfoez die in 1988 de Nobelprijs voor literatuur won heeft met deze trilogie een indringend beeld geschetst van het leven van een familie in Caïro tussen de beide wereldoorlogen. Alle drie de delen lezen zeer prettig weg en blijven boeien.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik houd van lijvige romans die een hele maatschappij beschrijven aan de hand van één of meer families. Het is in feite een voortzetting van de 19e-eeuwse romantraditie met boeken als "Oorlog en vrede" van Tolstoi. Soortgelijke kolossale romans die een hele maatschappij behandelen zijn onder andere "De geschikte jongen" van Vikram Seth over India in de jaren vijftig en de "Buru-tetralogie" van Pramoedya Anata Toer over Nederlands-Indië aan het begin van de 20e eeuw. Voor al deze romans geldt dat ze zeer fors zijn en dat je er heel wat uren leesplezier aan hebt. 

 

Citaten:

- Er is niets ellendiger dan dat je leeftijd toeneemt terwijl je geld vermindert.

 

- Hoe het ook zij - en verbaas je er niet over dat je dit te horen krijgt van een man die tot de literatoren wordt gerekend - de wetenschap is het fundament van het moderne leven. We moeten de wetenschappen bestuderen en ons laten doordringen van de wetenschappelijke mentaliteit. Wie niets van de wetenschap weet behoort niet tot de twintigste eeuw, ook al is hij een genie.

 

- "De wetenschap is de taal van het verstand. De kunst is de taal van de hele menselijke persoonlijkheid."

- "Waarom gaan meisjes allemaal naar de letterenfaculteit?"

 "Omdat voor hen een baan als lerares het gemakkelijkst te krijgen is."

 "Dat is één reden," zei Hilmi Izzat. "Een andere reden is dat de letterenstudie een vrouwenstudie is. Rouge, manicure, kohl, poëzie, romans ... Het valt allemaal onder dezelfde noemer."

 

- Jasien vroeg aan Ahmed: "Zijn de meisjes op jouw faculteit ook lelijk?"

 Ahmeds hart begon te bonzen. Het gezicht dat in zijn hart gegrift stond verscheen voor zijn ogen. Uiteindelijk antwoordde hij: "Liefde voor de wetenschap blijft niet beperkt tot lelijke meisjes."

- Dit is een vreemd land: in de politiek rent iedereen achter emoties aan, en in de liefde volgt men de nauwgezetheid van een boekhouder.

 

Tijdens de bruiloft van Abd al-Moen'im:

- Er was een klein buffet in de eetkamer klaargezet voor de familie, en een ander op de binnenplaats voor de bebaarde gasten van Abd al-Moen'im. Hij onderscheidde zich niet van hen, want hij had ook zijn baard laten groeien, waarop Khadiega had gezegd: "Religie is mooi, maar waar is die baard voor nodig? Je ziet eruit als Mohammed al-Agami, de couscousverkoper."

 

- "Een vrouw kan een kind de borst geven, een tweede op haar arm wiegen en tegelijkertijd haar man in de gaten houden. ..."

   

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.