zondag 1 oktober 2017

Hoe ik aan mijn citaten kom en het grote feest der citaten

Wie mijn besprekingen leest zal opvallen dat ik vaak een aantal citaten geef. Hoe kom ik daaraan?
Als ik tegenwoordig een boek lees, dan heb ik altijd een potlood bij de hand. Ik zet streepjes bij belangrijke passages, stukken tekst die de inhoud samenvatten of stukken tekst die ik citeerbaar vind. Als ik het boek uit heb lees ik al deze aangestreepte stukken tekst door en zet opeenvolgende nummers bij de stukken die ik mogelijk wil gebruiken als citaat. De volgende ronde is dat ik de nummers van de citaten die ik waarschijnlijk wil gebruiken op een papiertje schrijf  en omcirkel en die ik mogelijk wil gebruiken onderstreep. Als ik dan uiteindelijk de bespreking schrijf vallen er soms nog een paar citaten af omdat ik er teveel heb, of omdat ze niet sprekend genoeg zijn. Op deze manier blijven altijd de in mijn ogen beste citaten over.

Waaraan moet een goed citaat voldoen?
- Het moet goed geformuleerd zijn, de exacte bewoording van een citaat maakt veel uit.
- Het moet liefst typerend zijn voor de tekst, liefst kort, verrassend en humoristisch.

Een aantal van de beste citaten die ik in tien jaar tijd heb gevonden vindt u hier:
Het grote feest der citaten:

- De criticus beledigt de auteur: men noemt dat kritiek. De auteur beledigt de criticus: men noemt dat belediging. (Henry de Montherlant)

- De voornaamste moeilijkheid na een nieuwe leefregel ontdekt en aanvaard te hebben is uit te vinden wanneer je hem moet overtreden.  (Henry de Montherlant)

- De barbaarsheid van het Christelijk geloof:
Een vader die zijn zoon laat executeren voor door anderen begane misdrijven en wandaden teneinde de werkelijke schuldigen straffeloosheid te bezorgen, zou overal ter wereld gerechtelijk worden vervolgd als zijn daad aan het licht kwam. Iedereen zou er schande over spreken. Toch vormt een dergelijke primitieve, wrede, onredelijke misdaad de grondslag van het christelijk geloof. (Theo Kars)

- Dreigementen:
Dreigementen zijn de enige beloftes die je niet altijd dient na te komen. (Theo Kars)

- De beste moraal:
Chamfort:"Geniet en bewerk dat anderen genieten, zonder jezelf of hen te schaden, dat is volgens mij de kern van de moraal." Zo bezien is het bedrijven van de liefde zowel het plezierigste als het beste wat een mens kan doen.

- Ongelijk bekennen, hoe eerder hoe beter:
Het toegeven van een fout is en daad van geestelijke hygiëne. Er zijn mensen die onmogelijk de zinnetjes "Ik heb een fout gemaakt", "Ik heb mij vergist" of "Ik heb ongelijk"over hun lippen kunnen krijgen, zelfs als overduidelijk is dat zij een fout of vergissing hebben begaan. Zij lijken zich er niet van bewust te zijn dat zij door hun onvermogen ongelijk te bekennen meer gezichtsverlies lijden dan door de fout die zij hebben gemaakt. (Theo Kars)

Een limerick van Alex van der Heide:
Een zekere Achmed in Bagdad
Lag plat met z'n gat op z'n badmat,
Zo las hij z'n dagblad
En iedereen zag dat,
't is raar, maar in Bagdad daar mag dat! (Vic van de Reijt)

- Ik lees zonder systeem, zonder behoefte om "bij te blijven", gewoon waar ik toevallig zin in heb. Kluizenaar zijn in het leven, vagant in de wereldliteratuur, dat is een mooi program. (Hans van Straaten, is ook op mij van toepassing, tenminste wat het lezen betreft)

- Intelligente mensen worden nooit gelukkig. Domme trouwens ook maar zelden. (Hans van Straaten)

- Voor vele mensen zou de ideale maatschappij al gerealiseerd zijn als zij elke avond voetbal op de televisie konden zien. (Hans van Straaten)

- Minuten kruipen, jaren vliegen voorbij. (Hans van Straaten)

- De angst voor het leven drijft ons tot zelfmoord, de angst voor de dood doet ons verder leven. (Hans van Straaten)

- Alice vraagt aan de Kollumer poes: "Kunt u me misschien vertellen welke kant ik op moet?" "Dat hangt er heel erg van af waar je heen wil" zei de Kat. "Dat kan me niet zoveel schelen-" zei Alice. "Dan doet het er niet toe welke kant je op gaat" zei de Kat." -als ik maar ergens kom," voegde Alice er bij wijze van verklaring aan toe. "O, dat zal wel lukken," zei de Kat, "Als je maar lang genoeg doorloopt." (Lewis Carroll)

- Ik heb in Londen een zeer ter zake kundige Amerikaan leren kennen die me verzekerde dat een jong, gezond en goed verzorgd kind op de leeftijd van één jaar voorziet in een heerlijke, voedzame en gezonde maaltijd. Daarbij maakt het geen verschil of het gestoofd, gegrild, gebakken of gekookt is, en ik twijfel er niet aan dat het evengoed smaakt in een fricassee of ragoût. (Jonathan Swift)

- Een jonge subalterne officier in Brits Indië werd gedood door een tijger, en toen zijn ouders dat te horen kregen, zonden ze een telegram naar de kolonel van zijn regiment, omdat ze de lieve jongen graag in hun familiegraf wilden bijzetten: Stuur alstublieft wijlen James naar huis alle onkosten betaald. Na vele maanden, na een onredelijk lange tijdspanne, kwam er een gigantische doodskist aan, en toen ze die openmaakten werden ze van afgrijzen vervuld bij het zien van een dode tijger. Ze telegrafeerden naar India: Vergissing zit tijger in kist niet James. De kolonel antwoordde: Helemaal geen vergissing tijger in kist James in tijger. (Norman Douglas)

- It's a truth universally acknowledged, that a single man in possesion of a good fortune must be in want of a wife (Jane Austen, openingszin uit Pride and prejudice)

- Of het waar is weet ik niet, maar het is een mooi verhaal, dus schrijf ik het maar op. (Herodotus)

Beschaving:
- Ik zou niet weten waar men het beschavingspeil van een land het beste aan af kan meten, maar zeker eerder aan de mildheid van zijn gevangenissysteem dan aan het feit dat de politieke leiders er met mes en vork kunnen eten.

Christendom:
- Het christendom is een godsdienst die de mensen geen opium maar wel polio gunt.

Genot:
- Vroeger hadden de mensen een schuldgevoel omdat ze te veel genoten, of überhaupt genoten, nu omdat ze te weinig genieten van wat ze hebben.

Interviews:
- Interviews met Nederlandse schrijvers komen er meestal op neer dat ze zeggen: "Na mijn werk kom ik thuis, dan heb ik gegeten, dan drinken mijn vrouw en ik nog even een glaasje, dan trek ik mijn pantoffels aan, dan ga ik naar mijn werkkamer en daar beleef ik met het schrijven van twee pagina's het gelukkigste moment van mijn dag."

Katholieken:
- Katholieken, zijn dat niet ook alweer van die mensen van wie, als ze dood zijn, in de Volkskrant steevast een overlijdensadvertentie staat met honderdachtentwintig namen van kinderen en kleinkinderen eronder?

Luiheid:
 - Ik hou van niks doen, dus probeer ik ook zo veel mogelijk niks te doen. De straf ervoor is dat ik soms heel hard moet werken .... Ik werk vanzelf alleen zo hard om tijd over te houden. Om niks te doen.

Pedofilie:
- Een pedofiel gaat bij de padvinderij, zoals pyromanen bij de vrijwillige brandweer.

Poëzie:
- Nederland is een land waar niemand gedichten leest en iedereen ze schrijft.

Vrouwen:
- Een mooie vrouw mag best, als ze bovendien een beetje dom is.  (Al deze lemma's komen uit "De buitenkant" van Gerrit Komrij)

- If a man does not make new acquaintances as he advances through life, he will soon find himself left alone. A man, Sir, should keep his friendship in conctant repair.

- A short letter to a distant friend is, in my opinion, an insult like that of a slight bow or a cursory salutation. .... Yet it must be remembered, that he who continues the same sort of life in the same place, will have little to tell.

- There is nothing, Sir, too little for so little a creature as man. It is by studying little things that we attain the great art of having as little misery and as much happiness as possible.

- Labouring man who work hard, and live sparingly, are seldom or never troubled with low spirits.

- If therefore the profession you have chosen has some unexpected inconveniences, console yourself by reflecting that no profession is without them; and that all the importunities and perpexities of business are softness and luxury, compared with the incessant cravings of vacancy, and the unsatisfactory expedients of idleness.

- Poetry, indeed, cannot be translated; and therefore, it is the poets that preserve languages; for we would not be at the trouble to learn a language, if we could have all that is written in it just as well in translation.

- A man will please more upon the whole by negative qualities than by positive; by never offending, than by giving a great deal of delight. In the first place, man hate more steadily than they love; and if I have said something to hurt a man once, I shall not get the better of this, by saying many things to please him.

- The world has few greater pleasures than that which two friends enjoy, in tracing back, at some distant time, those transactions and events through which they have passed together.

- Be not angry that you cannot make others as you wish them to be, since you cannot make yourself as you wish to be.

- You cannot spend money in luxury without doing good to the poor. Nay, you do more good to them by spending it in luxury, you make them exert industry, whereas by giving it, you keep them idle.

- Wine makes a man better pleased with himself. I do not say that it makes him more pleasing to others .... The danger is, that while a man grows better pleased with himself, he may be growing less pleasant to others.

- The great direction which Burton has left to men disordered like you, is this, Be not solitary; be not idle: which I would thus modify;- If you are idle, be not solitary; if you are solitary, be not idle.

- He whose inclination prompts him to cultivate your friendship of his own accord, will love you more than one whom you have been at pains to attach to you.

- Every man desires to see of what he has read; but no man desires to read an account of what he has seen: so much does description fall short of reality. Description only excites curiosity: seeing satifies it. (Een aantal uitspraken van Samuel Johnson zoals opgeschreven door James Boswell in zijn biografie van Johnson)

 Safety first:
Een autobestuurder in Bombay
Was iemand, die alles zo domday
Dat al het verkeer
Bij 't zien van dat heer
Maar liefst over Eindhoven omray

No pay, no play:
"I may be good for nothing"
the light young maiden said,
"but I won't be bad for nothing,
at least not in your bed."

Cake and egg!:
My cook, she is a grand ol' gal
and thinks me quite a guy,
that's why between the two of us
it's always cook an' I.
(van John O'Mill)

- De paarden onderscheidden zich in niets van de mensen. Zij bezweken aan het Noorden, aan het werk dat hun krachten te boven ging, aan de slechte voeding, aan het slaan, en ook al kregen zij duizendmaal minder te verduren dan de mensen, toch bezweken ze eerder dan de mensen. En ik begreep waar het om draaide, namelijk dat de mens geen mens was geworden omdat hij door God is geschapen, en niet omdat hij zo'n wonderlijke vinger, een duim, heeft aan iedere hand. Maar omdat hij fysiek sterker is dan andere dieren, meer kan verdragen, en in de laatste plaats omdat hij zijn geest met succes heeft gedwongen zijn lichaam te dienen.

- Hardop zeggen dat het werk te zwaar was, was voldoende om de kogel te krijgen. Op elke opmerking aan het adres van Stalin, hoe onschuldig ook, stond de doodstraf. Zwijgen wanneer er "Hoera voor Stalin" werd geroepen was voldoende om de doodstraf te krijgen. Zwijgen is agitatie, dat is vanouds bekend.

- Ik heb meer dan eens gemerkt dat gevangenschap, vooral in het Noorden, de mensen als het ware conserveert: hun geestelijke groei, hun talenten verstarren op het niveau dat zij ten tijde van hun arrestatie hadden.

- Andrejev tastte in de zak van zijn jekker naar een kruimeltje van het Amerikaanse wittebrood dat hij van zijn middagrantsoen had bewaard. Er waren duizenden manieren om het genot van eten te verlengen. Je kon likken aan dit brood tot het uit je handpalm verdwenen was; je kon er kruimeltjes afbreken, heel kleine kruimeltjes, en op ieder kruimeltje zuigen, het met je tong in je mond omdraaiend. Je kon het op de altijd hete kachel roosteren en de donkerbruine, verbrande stukjes - nog net geen beschuit, maar ook geen brood meer - opeten. Je kon het brood met een mes in heel dunne plakjes snijden en dan pas roosteren. Je kon het brood ook met warm water koken, het eerst aan de kook brengen, dan doorroeren en er een warme brij, een meelpap van maken. Je kon het ook in koud water tot kleine stukjes verkruimelen, en er dan zout op doen, dan kreeg je een soort broodpasta. Dat alles moest Andrejev zien klaar te spelen in het kwartier dat hem nog restte van de middagpauze. Hij at zijn brood op zijn eigen manier op. In een klein conservenblikje werd water aan de kook gebracht, smakeloos sneeuwwater, groezelig door de kleine stukjes verkoold hout en de naalden van de dwergden, die in het blikje waren gevallen. Andrejev deed zijn brood in het ziedende water en wachtte. Het brood zwol op als een spons, een witte spons. Met een stokje, een spaander, viste Andrejev de hete stukjes spons op en bracht ze naar zijn mond. Het doorweekte brood smolt ogenblikkelijk weg in zijn mond.

- "Luizen hebben is natuurlijk een begrip dat nader moet worden gepreciseerd. Een stuk of tien luizen in je ondergoed telt niet mee. Het begint anderen, de dokters en barakgenoten, pas te verontrusten als je bij iemand de luizen zo van zijn kleren kunt plukken en als zijn trui vanzelf beweegt door de luizen die zich erin genesteld hebben."

- Solovjov, die veroordeeld was wegens een vluchtpoging en het eten van mensenvlees, lag in het ziekenhuis bij te komen en hij vertelde graag hoe hij en zijn kameraad bij de voorbereiding van hun vlucht met opzet een derde hadden meegenomen: "voor het geval dat we honger zouden krijgen." De vluchtelingen waren lang, bijna een maand, onderweg. Nadat ze de derde man hadden gedood en deels opgegeten, deels gebraden hadden "voor onderweg" gingen de twee moordenaars ieder huns weegs - ze waren allebei bang om op een nacht door de ander vermoord te worden.

- "De gevangenbewaarder denkt minder aan zijn sleutels dan de gevangene aan ontvluchten." (Varlam Sjalamov)

- Carla en Frank van Putten, moeder en zoon:
"En dan gaan we nu gezellig ergens een tompouce eten, hè Frank?" "Reuze gezellig moeder!" (Denkt: Ik wil geen tompoes. Ik wil een naakte vriendin insmeren met slagroom... Maar ik héb geen vriendin.)

- Koos Koets en Robbie Kerkhof, Oudere Jongeren:
"Hee Koos! Heb je nog zo'n methyleendioxymettamfetaminepil voor me?" "Je bedoelt XTC, Rob?" "Ja! Mozes Kriebel, ik kan die naam maar niet onthouden!"

- Karel Timofeeff, parlementair journalist:
"Ken je dat liedje van Wat Voor Weer Zou Het Zijn In Den Haag? Nou, ik weet 't: laaghangende wolkenvelden met een permanente kans op motregen."

- H. van der Vaart en Tjolk Hekking, burgemeester en wethouder van Juinen:
"Wat wilde ik ook alweer zeggen? Help me eens even Hekking, want jij bent uiteindelijk mijn rechterhand." "Loat telinkse neu waite wat te rechtse hanteut, burgemeester." "Aha! Juist! Zo zeggen we dat hier, in Juinen!"

- Berendien uut Wisp, kruidenvrouwtje:
"Iets tegen hoofdpien? Aardappl'n! De schill'n van vief kilo eigenheimers mal'n, het prutje drie uur lat'n kok'n en met dat nat het zere hoofd inwriev'n."

- Dr. R. Clavan, Oosteuropa-deskundige:
"Meteen na de val van de Berlijnse Muur voorspelde ik al dat er in Oost-Europa een drinkwaterprobleem zou ontstaan. Daarom is het onbegrijpelijk dat wij al jaren melkpoeder exporteren, maar er nog steeds niet in zijn geslaagd waterpoeder te ontwikkelen. Dat moet toch ergens mee aan te maken zijn?"

- Dirk, zwerver:
"Effe denken: is dit nou m'n eerste biertje van vandaog, of m'n laotste van gisteren...?"

- F. Jacobse en Tedje van Es, vrije jongens:
"En ons eerste programmapunt is: nergens geen maximumsnelheid!" "Honderdtwintig? Dat rijen wij al in z'n achteruit!"
(Van Kooten en de Bie)

2 opmerkingen:

  1. Indrukwekkend stuk Erik! Ik blijf het een lastig verhaal vinden, citaten. De ene keer kom ik er in om, de andere keer vind ik gewoonweg te weinig materiaal voor een citaat. Ook blijf ik het lastig vinden hoe precies aantekeningen te maken. Ik wil geen aantekeningen in mijn boeken maken, heb tijdenlang een groot kladblok naast mijn bank gelegd waarin ik ze opschreef met paginanummer en nu gebruik ik een app "Evernote" om notities te maken, maar niks voldoet echt uitstekend. Benieuwd hoe anderen dit doen eigenlijk (zonder E-reader dan, die koop ik nog steeds niet)

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Hoi Koen, ik vind het dermate leuk om citaten te geven dat ik maar besloten heb dat ik streepjes en nummers in de kantlijn zet. Zo worden de boeken wel minder waard, als ik ze ooit nog wil verkopen in tijden van nood, maar ik zie mijn boeken in de eerste plaats als gebruiksvoorwerpen en niet als sierobjecten. Ik moet dan de boeken die ik lees natuurlijk wel in mijn bezit hebben (nieuw uitgekomen boeken leen ik ook wel eens bij de bibliotheek en ik durf het haast niet te zeggen, ook daarin zet ik dunne potloodstreepjes in de kantlijn). Alleen bij (dure) foto- en kunstboeken doe ik dat niet. Groetjes, Erik

    BeantwoordenVerwijderen