maandag 23 januari 2017

Tony Horwitz: De ongetemde wereld: Op reis met kapitein Cook

Tony Horwitz: De ongetemde wereld: Op reis met kapitein Cook (Verenigde Staten, 2002): 446 blz: Vertaald door Corrie van den Berg en Carola Kloos (2003): Uitgeverij de Bezige Bij: Oorspronkelijk uitgever Henry Holt and Company

De Ongetemde WereldVan alle zeevaarders uit de geschiedenis is de Engelse kapitein James Cook (1728-1779) diegene geweest die de grootste afstand heeft afgelegd en de meeste gebieden heeft ontdekt en in kaart gebracht. Hij deed dat gedurende 3 ontdekkingsreizen van 1768 tot 1779.

Tot de gebieden die hij ontdekte hoorden onder andere Nieuw Zeeland en Hawaï. Veel van de kaarten die hij heeft gemaakt waren zo nauwkeurig dat sommigen ervan tot ver in de 20e eeuw gebruikt werden. Cook stierf in 1779 na een incident met de plaatselijke bevolking in Hawaï.

In "De ongetemde wereld" vinden we een korte biografie van de reizen en de prestaties van James Cook, aangevuld met de reizen van Tony Horwitz met zijn maat Roger die naar plekken gaan waar Cook ook is geweest, plekken aan land welteverstaan.

Ik vind het een prachtig boek met zeer veel citeerbare uitspraken, beter geschreven dan "De gelukkige eilanden" het boek dat Paul Theroux schreef over zijjn reizen door de Pacific.

Hier een aantal citaten om de smaak te pakken te krijgen:

- "Op een schip zitten is hetzelfde als in de gevangenis zitten," merkte Samuel Johnson wijsgerig op, "maar met kans op verdrinking."

- In de achttiende eeuw stierf soms de helft van de scheepsbemanningen aan scheurbuik. En gezien het tijdsverloop van de ziekte werden veel zeelieden er ongeveer gelijktijdig door getroffen, zodat er opeens veel zieken aan boord waren. En dus vormde deze ziekte net zo'n grote belemmering voor exploratie als de gebrekkige middelen die de zeelui tot hun beschikking hadden voor het berekenen van de lengtegraad waarop ze zich bevonden.

- De Engelsen onthaalden de Tahitianen op westerse spijs en drank en dronken met hen op de gezondheid van Zijne Majesteit. "Hij imiteert voortdurend onze manieren," schreef Banks over een van de hoofden, "en houdt mes en vork al behendiger vast dan een Fransman in jaren zou kunnen leren."

- Robert Louis Stevenson verzuchtte later wanhopig: "Ik heb niet zo veel op met Tahiti. Het is voor mij een soort oord halverwege het leven van wilden en de beschaving in, met de nadelen van beide, zonder de voordelen."

- Toen de Engelsen de volgende dag opnieuw aan land kwamen, zagen ze mannen op de andere oever van de rivier een schrikaanjagende dans uitvoeren. "Met Regelmaat van Links naar Rechts en Omgekeerd springend," schreef luitenant-ter-zee 2e klasse John Gore, "hieven Ze Hun Wapens, trokken met hun Mond, Staken hun Tong uit en Lieten het Wit van hun Ogen Zien, Begeleid door luid hees gezang, naar mijn mening Bedoeld om Elkander Aan te Moedigen en hun Vijanden te Intimideren."
Dit was de eerste Europese beschrijving van de haka van de Maori's, een agressieve dans die populair is geworden door het nationale rugbyteam van Nieuw Zeeland, dat de haka voor elke wedstrijd uitvoert.

- Ondanks de verhalen over kannibalisme waarmee de schepelingen van de Endeavour thuiskwamen, geloofde niet iedereen in Engeland aan de waarachtigheid daarvan. Geen van hen had immers met eigen ogen gezien dat Maori's een mens opaten. Tijdens Cooks tweede reis werd echter elke twijfel weggenomen. Een scheepsofficier kocht een vers hoofd (voor twee spijkers), nam het mee aan boord en vroeg aan een Maori die op bezoek was of hij het vlees wilde proeven. "Hij stemde uitermate verheugd in," schreef Charles Clerke, die prompt een deel van het hoofd roosterde en de man aanbood. Hij "verslond het allergulzigst en likte vol verrukking een ½ dozijn keren zijn vingers af."

- "Ze slapen net zo lekker in een hutje of zelfs in de open lucht als de Koning in zijn Paleis op een Bed van dons," schreef Cook later over de Aborigines.

- Cook voegde hier in zijn dagboek de zin toe: "Mijn ambitie voert me niet slechts verder dan ooit iemand is geweest, maar zo ver als volgens mij een mens maar kan gaan."

- "Hier hebben ze de houding: "Eerst kom ik, dan mijn familie, dan mijn dorp en Niue komt helemaal achteraan." De mensen hier zeggen: "Jij hoeft me niet te vertellen wat ik moet doen, ik heb het recht om te doen wat ik wil.""

- Een diplomaat zei: "Ze willen wel toerisme, maar ze weten niet zeker of ze wel toeristen willen."

- "Ze zeggen dat Cook niet kon zwemmen. Ik denk dat een schip waarvan de kapitein niet kan zwemmen in goede handen is. Hij zal het niet laten zinken, denk je wel?"

- Zoals Nelson zei: "Alleen zij die met de zee te maken hebben kunnen Cook naar waarde schatten ..."

- Charles Clerke merkte in Hawaï nog iets anders op: een "contraptie om jezelf mee over het Water te transporteren, die we nog nooit hadden gezien". Hij beschreef het als een dunne plank van twee à drie meter, in de vorm van een papiersnijder. "Daar gaan ze schrijlings op zitten, dan gaan ze plat op hun borst liggen, peddelen met hun Handen en sturen met hun Voeten." De Hawaïanen bereden hoge golven op die planken; ze noemden hun sport he'e nalu, op de golven glijden- tegenwoordig bekend als surfen.

 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen