Ook gelezen de afgelopen maanden maar niet afzonderlijk besproken

Ik probeer eigenlijk om over ieder boek dat ik echt de moeite waard vind een stukje te schrijven. Natuurlijk zijn er ook wel eens boeken die ik tussendoor lees en die me niet genoeg konden boeien om er een stukje over te schrijven. Vandaag een overzichtje van wat ik dit jaar tot dusver heb gelezen en  waar ik nog niet over heb geschreven.

Maaike Hartjes: van haar heb ik 4 titels gelezen: Hartjes, Gruwelijk, Donker, Maaikes grote dagboekje. Na het lezen van de strips van Barbara Stok was ik benieuwd naar de autobiografische strips van Maaike Hartje. Ze zijn wel aardig om te lezen, maar ik geef duidelijk de voorkeur aan de strips van Barbara Stok.

 



Teeuw: Boek over Pramoedya Ananta Toer: Interessant, maar het heeft alleen zin om dit boek te lezen als je al aardig wat van Pramoedya Anata Toer hebt gelezen. Toer zelf vind ik een van de grootste schrijvers van de 20e eeuw.

 




Asterix bij de Picten: Beter dan de Asterix-albums die Uderzo alleen heeft gemaakt, maar het haalt het toch niet bij de albums van Uderzo en Goscinny. De tekeningen zijn erg mooi, maar de nieuwe Goscinny is nog niet opgestaan.

 





Marjane Satrapi: De muzikant. Mooie graphic novel van detekenares van Persepolis, iets minder indrukwekkend dan deze.

 






Frank van Rijn: In de ban van Stempelstan en Even naar de evenaar: Boeken met de typische Frank van Rijn humor. Het moet je een beetje liggen, maar ik mag het wel.


 









Joost Zwagerman: Alles is gekleurd.Gelezen naar aanleiding van de bespreking van Koen. Inhoudelijk vond ik het wel interessant, maar ik vind Zwagerman niet zo onderhoudend. Het boek had ook wel wat meer illustraties mogen bevatten van de besproken kunstwerken.

 




Pieter Steinz: Waanzin in de wereldliteratuur. Opsomming van namen, eerdere boeken van Steinz zijn een stuk interessanter.

 






Dimitri Verhulst: De zomer houd je ook niet tegen. Matig verhaal van een schrijver die veel beter kan.

 

René Kahn: De tien geboden voor het brein

René Kahn: De tien geboden voor het brein: Studeer, slaap, maak muziek, stress niet, maak vrienden, geniet aanzien, drink niet, zweet, speel, kies uw ouders met zorg (Nederland, 2012): 146 blz: Uitgeverij Balans

"De tien geboden voor het brein" is een klein maar elegant boekje waarin de Utrechtse psychiater René Kahn vertelt over recent hersenonderzoek en een aantal eenvoudig op te volgen regels geeft waarmee de achteruitgang van het brein op latere leeftijd tegengegaan kan worden.

De laatste regel: kies uw ouders met zorg is de belangrijkste. Uit hersenonderzoek blijkt dat 50-90 % van de prestaties van het brein afhankelijk is van de genetische aanleg. 

Toch valt er zelf ook nog het nodige te doen. Om kort te zeggen studeer, slaap voldoende, maak muziek, zorg voor niet teveel stress, maak vrienden, heb aanzien, drink geen alcohol, sport en speel. Opvallend is dan bijvoorbeeld weer wel dat van het oefenen van zogeheten hersenkrakers de hersenen niet beter gaan presteren (uitgezonderd dan in de specifieke taak die geoefend werd) en door de andere genoemde activiteiten wel. 

"De tien geboden voor het brein" is een dun boekje dat makkelijk te lezen is en veel stof tot nadenken geeft.    

 

Sebastião Salgado: Genesis

Sebastião Salgado: Genesis (Brazilië, 2013): 517 blz: Uitgeverij Taschen

Sebastião Salgado, een wereldberoemd Braziliaans zwart-witfotograaf die bekend is van de boeken "Workers" en "Africa" had eind jaren 90 lange tijd de wereld rondgetrokken om in fotoessays de massale migratie van mensenmassa's weer te geven. Deze migratie ging gepaard met veel geweld waar Salgado nogal somber werd over de toekomst van de planeet.

In die tijd kon hij een landgoed kopen in de staat Minas Gerais in Brazilië en daar begon hij aan een project van herbebossing. Hierdoor enthousiast geworden besloot hij om een groot fotoproject te beginnen waarbij hij zoveel mogelijk de ongerepte aarde inclusief haar natuurlijke bewoners in beeld zou brengen. Dit project werd "Genesis" en gedurende 8 jaar, van 2004 tot 2011 bezocht hij in totaal 30 gebieden, elk voor 2 maanden.

Het boek is erg mooi geworden. Er staan vele prachtige foto's in. Alleen: waarom heeft Salgado ervoor gekozen om een boek over de veelkleurige Aarde in zwart-wit te fotograferen? Ik heb sterk het vermoeden dat een veel minder goede fotograaf dan Salgado in kleur een mooier boek had kunnen maken. Je kunt kijken naar het werk van Yann-Arthus Bertrand "De Aarde vanuit de hemel", Jimmy Nelson "Before they pass away" of Steve McCurry of Frans Lanting hoe mooi fotografie in kleur kan zijn. Wat mij betreft een gemiste kans voor open doel!

 

Varlam Sjalamov: Berichten uit Kolyma

Varlam Sjalamov: Berichten uit Kolyma (Rusland, 1969): 900 blz: Vertaald door Yolanda Bloemen en Marja Wiebes (2000): Uitgeverij de Bezige Bij

De term Goelag is bekend geworden door de boeken van Alexander Solzhenitsyn. Hoewel Varlam Sjalamov niet zo bekend is, is hij in mijn ogen de veel betere schrijver. Sjalamov heeft in totaal 20 jaar doorgebracht in de Stalinistische strafkampen die bekend zijn geworden onder de naam Goelag, van 1936 tot de dood van Stalin in 1953 als gevangene en daarna nog 3 jaar als vrij man. Kolyma ligt in het uiterste noordoosten van de USSR in een gebied rond de poolcirkel waar de zomers kort duren en het in de winter tot 60 graden Celsius kan vriezen.

"Verhalen uit Kolyma" is een van de meest indrukwekkende boeken die ik ooit heb gelezen. In dit boek heeft Sjalamov zijn ervaringen heel nuchter en realistisch opgeschreven, de honger, de kou, de crepeergevallen, de criminaliteit, de luizen: alles wordt zorgvuldig beschreven.
Bij het lezen van dit boek moest ik meteen denken aan het werk van Primo Levi die op een soortgelijke manier over zijn ervaringen in Auschwitz heeft geschreven. Om een betere indruk te geven van dit boek volgt hier een aantal uitgebreide citaten:

- De arbeiders kregen de thermometer niet te zien: dat was ook niet nodig want bij iedere temperatuur moest er gewerkt worden. Bovendien wist de oude garde ook zonder thermometer bijna exact te bepalen hoe hard het vroor: als er een ijzige mist hangt betekent dat dat het buiten veertig graden onder nul is; als het uitademen van de lucht te horen is maar het ademhalen nog makkelijk gaat, is het vijfenveertig graden; als de ademhaling te horen is en met kortademigheid gepaard gaat is het vijftig graden. Als het meer dan vijfenvijftig graden vriest, bevriest je slijm zodra je het uitspuugt."

- De paarden onderscheidden zich in niets van de mensen. Zij bezweken aan het Noorden, aan het werk dat hun krachten te boven ging, aan de slechte voeding, aan het slaan, en ook al kregen zij duizendmaal minder te verduren dan de mensen, toch bezweken ze eerder dan de mensen. En ik begreep waar het om draaide, namelijk dat de mens geen mens was geworden omdat hij door God is geschapen, en niet omdat hij zo'n wonderlijke vinger, een duim, heeft aan iedere hand. Maar omdat hij fysiek sterker is dan andere dieren, meer kan verdragen, en in de laatste plaats omdat hij zijn geest met succes heeft gedwongen zijn lichaam te dienen.

- Het is de ironie van het leven hier dat het merendeel van de mensen die proberen zich ouder en zwakker voor te doen dan ze zijn, al in een veel slechtere conditie verkeert dan de conditie die ze willen simuleren.

- Als iemand alle kracht verloren heeft, als hij volledig verzwakt is, heeft hij voortdurend zin om met iemand op de vuist te gaan. Dat gevoel, die overmoed van een verzwakte persoon, is aan iedere gevangene die honger heeft geleden bekend. Uitgehongerde mensen vechten niet als mensen. Ze nemen een aanloop voor ze slaan, ze proberen de ander een opduvel te geven met hun schouder, te bijten, beentje te lichten, de keel dicht te knijpen ... De oorzaken waarom een ruzie ontstaat zijn legio. Een gevangene ergert zich aan alles: aan de autoriteiten, én aan het werk dat hem te doen staat, én aan de kou, én aan een zwaar werktuig, én aan een kameraad die naast hem staat.

- In de schoenmakerswerkplaats stond altijd een vat met visolie. Het vat was een halve man hoog en iedereen die het wilde doopte daar een vuile lap in om zijn schoenen mee in te vetten. Ik had niet meteen door dat die visolie, die traan, een voedingsmiddel was, dat je dat laarzenvet kon eten - die ontdekking had veel weg van Archimedes' "eureka". Ik vloog, of liever ik sleepte me naar de werkplaats. Helaas, het vat stond er niet meer, anderen hadden de weg al ingeslagen die ik op het punt stond te betreden.

- Hardop zeggen dat het werk te zwaar was, was voldoende om de kogel te krijgen. Op elke opmerking aan het adres van Stalin, hoe onschuldig ook, stond de doodstraf. Zwijgen wanneer er "Hoera voor Stalin" werd geroepen was voldoende om de doodstraf te krijgen. Zwijgen is agitatie, dat is vanouds bekend.

- Zodra het warmer werd, tegen de lente, braken de witte nachten aan, en dan begonnen ze in de eetzaal het afschuwelijk spelletje "spierinkje uitwerpen" te spelen. Op een lege tafel werd een broodrantsoen neergelegd, daarna verstopte iedereen zich in een hoekje en wachtte tot het hongerige slachtoffer, een crepeergeval, aangetrokken door het brood naderbij zou komen, het zou aanraken en het rantsoen zou pakken. Dan doken ze allemal op uit het duister, uit de hinderlaag, en begonnen de dief, dat levende skelet, af te tuigen tot de dood erop volgde.

- Ik heb meer dan eens gemerkt dat gevangenschap, vooral in het Noorden, de mensen als het ware conserveert: hun geestelijke groei, hun talenten verstarren op het niveau dat zij ten tijde van hun arrestatie hadden.

- Het slot knarste - een geluid dat elke gevangene in een cel altijd hoort, of hij waakt of slaapt, hij hoort het altijd. Er is geen gesprek in een cel dat dit geluid kan overstemmen, er is geen droom in een cel die niet door dit geluid wordt onderbroken. Geen gedachte in deze cel die niet ... Niemand kan zich ergens zó op concentreren dat dit geluid niet tot hem doordringt, dat hij dit geluid niet hoort. Ieders hart stokt wanneer hij het geluid van het slot hoort, het lot klopt op de deur van de cel, klopt aan bij de geesten, de harten en de zielen. Dit geluid jaagt iedereen angst aan. En het is onmogelijk het met een ander geluid te verwarren.

- Andrejev tastte in de zak van zijn jekker naar een kruimeltje van het Amerikaanse wittebrood dat hij van zijn middagrantsoen had bewaard. Er waren duizenden manieren om het genot van eten te verlengen. Je kon likken aan dit brood tot het uit je handpalm verdwenen was; je kon er kruimeltjes afbreken, heel kleine kruimeltjes, en op ieder kruimeltje zuigen, het met je tong in je mond omdraaiend. Je kon het op de altijd hete kachel roosteren en de donkerbruine, verbrande stukjes - nog net geen beschuit, maar ook geen brood meer - opeten. Je kon het brood met een mes in heel dunne plakjes snijden en dan pas roosteren. Je kon het brood ook met warm water koken, het eerst aan de kook brengen, dan doorroeren en er een warme brij, een meelpap van maken. Je kon het ook in koud water tot kleine stukjes verkruimelen, en er dan zout op doen, dan kreeg je een soort broodpasta. Dat alles moest Andrejev zien klaar te spelen in het kwartier dat hem nog restte van de middagpauze. Hij at zijn brood op zijn eigen manier op. In een klein conservenblikje werd water aan de kook gebracht, smakeloos sneeuwwater, groezelig door de kleine stukjes verkoold hout en de naalden van d edwergden, die in het blikje waren gevallen. Andrejev deed zijn brood in het ziedende water en wachtte. Het brood zwol op als een spons, een witte spons. Met een stokje, een spaander, viste Andrejev de hete stukjes spons op en bracht ze naar zijn mond. Het doorweekte brood smolt ogenblikkelijk weg in zijn mond.

- "Luizen hebben is natuurlijk een begrip dat nader moet worden gepreciseerd. Een stuk of tien luizen in je ondergoed telt niet mee. Het begint anderen, de dokters en barakgenoten, pas te verontrusten als je bij iemand de luizen zo van zijn kleren kunt plukken en als zijn trui vanzelf beweegt door de luizen die zich erin genesteld hebben."

- We moeten aannemen dat een gevangene in staat moet zijn zich met iedere hoeveelheid water te wassen, van een lepel tot een tank. Als hij een lepel water krijgt zal hij zijn plakkerige en etterende ogen uitspoelen en vinden dat hij klaar is met zijn toilet. Als hij een tank vol krijgt zal hij zijn buren nat spetteren, ieder ogenblik vers water nemen en het klaarspelen in de vastgestelde tijd de hele hoeveelheid water op te maken.

- Solovjov, die veroordeeld was wegens een vluchtpoging en het eten van mensenvlees, lag in het ziekenhuis bij te komen en hij vertelde graag hoe hij en zijn kameraad bij de voorbereiding van hun vlucht met opzet een derde hadden meegenomen: "voor het geval dat we honger zouden krijgen." De vluchtelingen waren lang, bijna een maand, onderweg. Nadat ze de derde man hadden gedood en deels opgegeten, deels gebraden hadden "voor onderweg" gingen de twee moordenaars ieder huns weegs - ze waren allebei bang om op een nacht door de ander vermoord te worden.

- "De gevangenbewaarder denkt minder aan zijn sleutels dan de gevangene aan ontvluchten."

- Criminelen zijn echter in staat een hond het ene moment te aaien en hem het volgende moment levend in stukken te snijden: morele grenzen kennen ze niet en hun nieuwsgierigheid is groot, vooral waar het de vraag betreft: "overleeft hij dit of niet?" De crimineel die als kind al begonnen is met het bestuderen van de uitgerukte vleugeltjes van een door hem gevangen vlinder en van een vogel met uitgestoken ogen, steekt als hij volwassen is een mens de ogen uit vanuit dezelfde pure interesse die hij in zijn kindertijd voelde.

- Van degenen die stierven in de mijnen van Kolyma - ze leefden er niet lang - waren hun gouden tanden, die na hun dood uit hun mond werden getrokken, het enige goud dat ze de staat leverden in de goudmijnen van Kolyma. Qua gewicht zat er in hun tandprotheses meer goud, dan deze mensen in hun korte leven in de mijnen van Kolyma opgroeven, bijeenharkten en loshakten.

 

Erik leest gaat rustig verder

Het blog dat u nu leest is het gevolg van een creatieve uitbarsting in juni 2014, waarin ik in een paar dagen met veel hulp van collegablogster Joke van boekhappen een blog in elkaar heb geknutseld. Aangezien ik een beetje een digibeet ben voelde dat als een hele prestatie.
Ik had al eerder boekbesprekingen gepubliceerd, vanaf juni 2009 op librarything.com en in 2000-2001 voor vrienden. Dat was makkelijk voor het begin van mijn blog, totdat ik door mijn besprekingen heen was kon ik iedere dag een blogpost plaatsen. Inmiddels is het zover, ik heb alle besprekingen die ik leesbaar en ter zake doende vind geplaatst. Nu gaat het in een rustiger tempo verder met alleen maar nieuwe besprekingen. Hoeveel dat er zullen zijn valt te bezien, maar ik hoop om ongeveer een keer in de week een nieuw berichtje te plaatsen. Ook wil ik een nieuw blog beginnen: erik schrijft. Hierin komt alles te staan wat ik niet op mijn leesblog vind passen. Voorlopig denk ik aan besprekingen van films, muziek, restaurants en eventueel recepten (ik houd ook erg van lekker eten). Als ik eens ergens anders over wil schrijven kan dat ook prima op dat blog. Ik houd jullie op de hoogte!

Daniela Mrazkova: Saudek

Daniela Mrazkova: Saudek (Tsjechië, 2006): 443 blz: Uitgeverij Taschen

De uitgeverij Taschen is bekend geworden door de uitgave van duur uitgevoerde kunstboeken die in grote oplagen gedrukt worden en daardoor relatief goedkoop verkocht kunnen worden. Voorbeelden zijn "Oog in oog" van Frans Lanting, "1000 families" van Uwe Ommer, "Afrika" van Leni Riefenstahl en nu dan "Jan Saudek" van Daniela Mrazkova.

Jan Saudek is een Tsjechische fotograaf, die vooral bekend is door zijn erotische, provocerende foto's. Hij fotografeert meestal in zwart-wit, kleurt zijn foto's naderhand in en dateert ze alsof ze een eeuw oud zijn. Dit boek geeft een fascinerend overzicht, ik vind het een van de mooiere fotoboeken die ik ken, maar ik kan me voorstellen dat er mensen zijn die er van gruwen.  

     

 

Voor een aantal foto's van Jan Saudek, klik hier.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.  

 

Leni Riefenstahl: Africa

Leni Riefenstahl: Africa (Duitsland, deze editie 2006): 559 blz: Uitgeverij Taschen

Leni Riefenstahl is vooral bekend (en berucht!) geworden als regisseur door haar films "Tag der freiheit", "Triumph des Willens" en "Olympia" waarin ze de Nazi's verheerlijkt. 

Minder bekend is dat ze ook een voortreffelijk fotografe was. Vanaf 1956 is ze een aantal keren in Oost-Afrika geweest waar ze lokale stammen gefotografeerd heeft. De boeken die ze daar over gepubliceerd heeft zijn inmiddels veel gezocht.

Dit boek van Taschen geeft een schitterende selectie van haar foto's. Een van de mooiste fotoboeken die ik ken! 

   

 

Voor een overzicht waarop helaas maar een beperkt aantal van haar Afrikaanse foto's staan, klik hier.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

Frans Lanting: Madagascar

Frans Lanting: Madagascar: een wereld verdwaald in de tijd (Nederlands, 1990): Uitgeverij Aperture

"Madagascar" is een van de eerste boeken van Frans Lanting. Madagascar is een groot eiland zo'n 600 km ten oosten van de Afrikaanse kust gelegen. Door zijn afgelegen ligging heeft hier een unieke flora en fauna kunnen ontstaan.

Frans Lanting heeft lange tijd op Madagascar verbleven en een uitgebreide fotoreportage gemaakt. De foto's in dit boek zijn vooral illustraties bij de tekst en ze zijn nog niet zo adembenemend mooi als die in de latere boeken van Lanting.

Een must voor iedereen die geïnteresseerd is in Madagascar en aanbevolen voor liefhebbers van het werk van Frans Lanting.  

 

Don Gulbrandsen: Edward S. Curtis

Don Gulbrandsen: Edward S. Curtis: Visions of the First Americans (Verenigde Staten, 2006): 256 blz: Uitgeverij Compendium Publishing

"Edward S. Curtis: visions of the first Americans" is een groot formaat boek (30 cm hoog en 43 cm breed) en prachtig uitgegeven als hardcover met stofomslag.

Edward S. Curtis die geboren was in 1868 beschouwde het als zijn levenswerk om de verdwijnende cultuur van de Noord Amerikaanse Indianen in foto's vast te leggen. Vanaf 1895 tot 1930 trok hij rond door Noord Amerika met zijn camera. Het resultaat was een spectaculaire serie van 20 boeken met foto's van Indianen-stammen die gepubliceerd werden met onder meer de steun van de bankier J.P. Morgan.

Dit boek bevat een prachtige selectie van foto's uit de oorspronkelijke 20 delen met commentaar van de samensteller. Een must voor iedereen met een etnografische belangstelling!  

     

 

Voor een aantal foto's van Edward S. Curtis, klik hier.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.  

 

Uwe Ommer: Transit

Uwe Ommer: Transit: Around the World in 1424 Days (Duitsland, 2006): 720 blz: Uitgeverij Taschen

Vroeger maakten veel mensen een fotoalbum van hun vakanties met daarin teksten, foto's en uitgeknipte allerlei van bankbiljetten, toegangskaartjes voor musea tot krantenberichten.

Het boek "Transit" van Uwe Ommer is net zoiets, alleen dan van een zeer grote reis van 4 jaar en zeer professioneel uitgevoerd.

De tekst is niet zo bijzonder (***) en die heb ik dan ook niet in zijn geheel gelezen maar de foto's zijn prachtig. Dit boek is 6 jaar na zijn eerdere boek "1000 families *****" verschenen. Voor iedereen die van foto's van mensen houdt. 

 

Jock Sturges: The Last Day of Summer

Jock Sturges: The Last Day of Summer (Verenigde Staten, 1993): Uitgeverij Aperture

In 2011 zag ik een deel van een documentaire over het werk van Jock Sturges, een mij tot dan toe onbekende fotograaf. Ik begreep dat hij omstreden was in de Verenigde Staten en meestal jonge mensen naakt fotografeerde. Zijn foto's spraken me erg aan. Later zag ik een prachtige afdruk van een van zijn foto's in een fotowinkel in Utrecht. Omdat ook de recensies op internet zeer lovend waren heb ik 4 van zijn boeken gekocht.

"The last day of summer" is het eerste boek van Jock Sturges. Jock Sturges maakt ieder jaar gedurende de zomer foto's van (veelal) naakte jonge mensen op de naturistencampings waar hij dan is. Veel van zijn modellen heeft hij jarenlang gefotografeerd. Hij gebruikt een groot formaat camera (8 bij 10 cm negatieven) zodat zijn foto's haarscherp en haast zonder korrel zijn. Technisch zijn de foto's een genot om naar te kijken. 

Ik denk dat de foto's op groot formaat afgedrukt nog beter tot hun recht komen dan in een boek.
Dan de foto's zelf. Toegegeven er staan een paar prachtige foto's in het boek (waaronder de omslagfoto), maar de meeste foto's vind ik niet zo bijzonder. 

 

Annie Leibovitz: Women

Annie Leibovitz: Women (Verenigde Staten, 1999): 248 blz: Uitgeverij Random House

De titel van het boek "Women" zegt het al, dit is een boek vol met foto's van vrouwen gemaakt door de beroemde Amerikaanse fotografe Annie Leibovitz met een essay van haar vriendin Susan Sontag.

Zoals ik van Annie Leibovitz gewend ben, zijn het prachtige foto's op groot formaat afgedrukt. De vrouwen op de foto's hebben behalve hun vrouw-zijn weinig gemeenschappelijks of het moet zijn dat ze allemaal zelfbewust op de foto staan.  

 

Henri Cartier-Bresson: The Man, the Image and the World

Henri Cartier-Bresson: The Man, the Image and the World (Frankrijk, 2003): 432 blz: Uitgeverij Thames and Hudson

"The Man, the Image & the World" geeft een overzicht van de carrière van de Franse fotograaf Henri Cartier-Bresson. Het is een boek met prachtige afdrukken en veel klassiek geworden foto's.

Cartier-Bresson heeft gefotografeerd tussen 1931 (na een opleiding tot schilder) en halverwege de jaren 70. Daarna borg hij zijn fototoestel op en ging hij weer schilderen. In het boek staan ook foto's van zijn schilderijen, maar die vind ik toch minder dan zijn foto's.

Cartier-Bresson heeft als fotograaf de term "het beslissende moment" bedacht, dat moment waarop alle omstandigheden ideaal zijn om een foto te maken.

De foto's zijn onder andere uit Parijs, de Verenigde Staten, China, India, de Sovjet-Unie, Ivoorkust, Indonesië waaronder tal van reportagefoto's en ook een aantal portretten van schrijvers en kunstenaars. Warm aanbevolen voor iedereen die kennis wil maken met het werk van deze topfotograaf! 

  

 

Een aantal foto's van Henri Cartier-Bresson zijn te zien op de website van Magnum.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

Ed van der Elsken: Once upon a time

Ed van der Elsken: Once upon a time (Nederland, 1991): 216 blz: Uitgeverij Fragment

"Once upon a time" is het laatste fotoboek dat Ed van der Elsken zelf heeft samengesteld tijdens zijn leven. Het biedt een overzicht van zijn foto's vanaf ongeveer 1950 tot 1988.

Over smaak valt veel te twisten. Ik ben zeker geen fan van al het werk van van der Elsken, maar dit vind ik een erg mooi boek. Geen gezeur met klein afgedrukte fotootjes met wat tekst erbij, maar gewoon mooi afgedrukte foto's op groot formaat. De tekst van het boek is niet bijzonder, maar wel informatief.

Ed van der Elsken was het liefst actief als straatfotograaf in diverse wereldsteden (oa Amsterdam, Parijs, Tokio). Over zijn werkwijze zei hij het volgende: "Als ik aan het werk ben sta ik bijtijds op, kopje koffie, camera, kijk of de film in orde is en schoon, batterijen vers, en da ga ik de straat op, ontdekken. Jagen op goed geluk, hopen dat ik de mensen tegenkom die mij opwinden, die ik mooi vind, of die ik wil hebben. .... En dan, waar ik ook ben, dan zie ik in de verte een figuur, die voor mij dingen heeft, waarvan ik denk: oppassen, oppassen, en tegelijkertijd maak ik dan mijn camera's al klaar. En dan begin ik met registreren " (blz 24).

Een aantal van mijn favoriete foto's uit dit boek zijn:
- blz 50: Jongetje bij een ouderwetse grammofoon.
- blz 57: Wintergezicht in Amsterdam.
- blz 58: Vrouw op kermis.
- blz 61: Twee jongeren.
- blz 65: Groepsportret met vrouw.
- blz 66: Twee vrouwen.
- blz 68: Karel Appel met beschilderd bord voor zijn hoofd.
- blz 84: Twee jongeren.
- blz 91: Drie kinderen op de rug gezien.
- blz 93: Zoon van Ed bij paard (is ook de omslagfoto).
- blz 118-119: Arbeider bij machine in Nigeria.
- blz 120-121: Man loopt bankje voorbij waarop alleen blanken mogen zitten in Zuid-Afrika.
- blz 122-123: Meisje in Hong Kong dat water sjouwt.
- blz 130-131: Stadsgezicht op Hong Kong vanaf het water.
- blz 148-149: Jongens op brommer met gevangen zwaan.
- blz 150 linksonder: Naakte Anneke met baby.
- blz 154: Twee vrouwen in Marseille.
- blz 172-173: Leden van de Yakuza, de Japanse maffia.
- blz 180-181: Jongetje in zeelandschap.
- blz 202-203: Meisje in de metro.  

 

Helmut Newton: Sumo

Helmut Newton: Sumo (Duitsland, 1999, Deze editie 2009): 464 blz: Uitgeverij Taschen

In 1999 produceerde uitgeverij Taschen met SUMO een monsterboek vol met foto's van de beruchte fotograaf Helmut Newton. Ik heb het boek destijds in de winkel zien liggen, het was enorm groot, ruim 30 kg zwaar en onbetaalbaar. Inmiddels is er deze handzame versie verschenen, nog steeds een fors formaat boek van 7 kg met eigen boekstandaard zodat het boek makkelijk te lezen valt.

De uitvoering van het boek is prachtig, iedere kunstenaar zou wel zo'n boek van zijn eigen werk gepubliceerd willen zien.

Dan de foto's. Helmut Newton is niet voor niets een omstreden fotograaf. Veel naaktfoto's, veel beroemdheden, wat mode. Het meeste is zwart-wit. De foto's zijn prachtig afgedrukt. Maar, laat ik het zo maar zeggen, ik ben geen fan van zijn werk. Toegegeven, er zitten een aantal erg mooie foto's tussen, enkele van naakten en een wat groter aantal van beroemdheden (Salvador Dali, Catherine Deneuve, Robert Hughes om er maar een paar te noemen). Maar van de meeste foto's word ik niet koud of warm.  

 

Leni Riefenstahl: Coral Gardens

Leni Riefenstahl: Coral Gardens (Duitsland, 1978): 223 blz: Uitgeverij Harpercollins

In oktober 1972 tijdens de laatste dag van een vakantie aan de Indische Oceaan maakte Leni Riefenstahl kennis met het snorkelen. Ze was zo verrast door wat ze onderwater zag, dat ze besloot om te leren duiken met flessen. Zo begon ze op 71-jarige leeftijd een duikcursus. 

Om mee te mogen doen loog ze over haar leeftijd, ze zag er vrij jong uit en zei dat ze 51 was. Daarmee was ze uiteraard de oudste deelnemer. Duiken alleen was niet genoeg, als wereldberoemd fotografe wilde ze natuurlijk ook foto's maken met een onderwatercamera. In de jaren daarna heeft ze volop gedoken en gefotografeerd en daaruit ontstond dit prachtige boek. Helaas zijn de kleuren in mijn exemplaar een beetje vervaagd en daarom zijn de foto's iets minder mooi dan van haar boek over Afrika, maar voor een 70-plusser een fantastische prestatie. Voor een andere fotograaf die prachtige onderwaterfoto's heeft gemaakt, kijk naar David Doubilet.  

 

Ed van der Elsken: Hong Kong, the Way it was

Ed van der Elsken: Hong Kong, the Way it was (Nederland, 1997): 120 blz: Uitgeverij Dewi Lewis

In 1959 en 1960 maakte Ed van der Elsken een wereldreis, waarvan hij in "Sweet life" verslag heeft gedaan. In november 1959 was hij twee dagen en in januari en februari 1960 6 weken in Hong Kong. Hij maakte daar duizenden foto's, vooral van mensen op straat.

In 1989, tegen het einde van zijn leven, besefte van der Elsken dat hij nog niets had gedaan met de vele negatieven die hij van Hong Kong had. Hij heeft zich 5 weken teruggetrokken in zijn donkere kamer en de foto's voor dit boek afgedrukt. Het resultaat mag er wezen, bijna alle foto's die er in staan zijn zeer de moeite waard. Ik vind dit duidelijk het mooiste boek van van der Elsken dat ik heb gezien.  

     

 

Er is over Ed van der Elsken een website.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom. 

 

Ed Van der Elsken: De ontdekking van Japan

Ed Van der Elsken: De ontdekking van Japan (Nederland, 1988): Uitgeverij Fragment

Vanaf 1959 tot 1988 heeft Ed van der Elsken 15 reizen door Japan gemaakt, telkens van 1 tot 3 maanden. Hij is vooral een grote steden fotograaf en dan met name van Tokio. Zijn specialiteit is het fotograferen van mensen op straat.

Uit die enorme hoeveelheid materiaal heeft hij een selectie gemaakt. Het is een mooi boek geworden, maar ik vind het jammer dat hij in plaats van een foto per blz of zelfs per 2 blz, vaak een wat groter aantal foto's heeft afgedrukt per blz, waardoor er een wat onrustiger beeld ontstaat. Alleen hierom vind ik "De ontdekking van Japan" een iets minder mooi fotoboek dan "Hong Kong, the way it was".  

 

Jacques-Henri Lartigue: Diary of a Century

Jacques-Henri Lartigue: Diary of a Century (Frankrijk, 1978): 300 blz: Uitgeverij Penguin

Jaques-Henri Lartigue kreeg als klein jongetje een camera cadeau van zijn vader. Hij begon er mee te fotograferen, vooral mensen en gebeurtenissen uit zijn directe omgeving. Zijn hele leven lang nam hij zijn camera overal mee naar toe en maakte hij aantekeningen in zijn dagboek.

"Diary of a Century" geeft een kleine maar fijne bloemlezing uit zijn dagboek, geïllustreerd met zijn mooiste foto's. Je ziet op de foto's vooral vrienden en familie, maar ook de voortschrijding der techniek, fietsen, auto's en vliegtuigen. Het is een enorm charmant boek.  

     

Voor een aantal foto's van Jacques-Henri Lartigue, klik hier.

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

Ed van der Elsken: Sweet life

Ed van der Elsken: Sweet life (Nederland, 1966): Uitgeverij de Bezige Bij

In 1960 en 1961 maakte Ed van der Elsken samen met zijn vrouw Gerda een wereldreis van 14 maanden. Ze gingen oa naar verschillende landen in Afrika, Singapore, Hong Kong, Japan, de Filipijnen, de Verenigde Staten en Mexico.

"Sweet life" is het fotoverslag van die reis. Zoals we van van der Elsken gewend zijn, staan er veel foto's van straattaferelen in het boek, meestal gemaakt in grote steden. "Sweet life" is waarschijnlijk van der Elsken beroemdste boek en terecht.

In 2012 is en nieuwe uitgave van "Sweet life" verschenen waarbij afdrukken zijn gemaakt van de foto's van het oorspronkelijke boek op een kleiner formaat. Hierdoor gaat de sterke visuele kracht van het boek vrijwel geheel verloren, waardoor ik de nieuwe editie slechts 3 sterren geef. Wel bevat de nieuwe editie als extra een inleiding van Frits Gierstberg.  

 

Frits Gierstberg & Rik Suermondt: Het Nederlandse fotoboek

Frits Gierstberg & Rik Suermondt: Het Nederlandse fotoboek (Nederland, 2012): 239 blz: Uitgeverij NAi

 

 

 

 

 

 

"Het Nederlandse fotoboek" van Frits Gierstberg en Rik Suermondt is duidelijk gebaseerd op "The Photobook, a History Volume 1 and 2 *****" van Martin Parr en Gerry Badger. 

Evenals als in dit boek is het boek onderverdeeld in 6 thematische hoofdstukken, elk met een inleiding, waarin een aantal Nederlandse fotoboeken worden besproken. In vergelijking met "The Photobook" worden minder fotoboeken per bladzijde besproken, waardoor er meer ruimte is voor afbeeldingen van de besproken boeken. Hoewel ik de teksten iets minder vind, maken de betere illustraties dit gemis weer goed. Aanbevolen voor iedereen met een belangstelling voor Nederlandse fotoboeken.  

 

        

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

 

Mary Warner Marien: Photography: A Cultural History

Mary Warner Marien: Photography: A Cultural History (Verenigde Staten, 1997, deze editie 2010): 560 blz: Uitgeverij Pearson

"Photography, a cultural history" is wat de titel belooft, een geschiedenis van de fotografie met veel aandacht voor culturele aspecten. 

Zoals wel meer overzichtswerken heeft dit boek als nadeel dat de schrijver ervan teveel probeert te behandelen. Daardoor komen er ontzettend veel namen voor in het boek, waarvan de meeste niet eens een foto krijgen, terwijl van de echt belangrijke fotografen ( denk bijvoorbeeld aan Henri Cartier-Bresson) slechts een of twee foto's in het boek staan met misschien een halve bladzijde tekst. Ook is het boek in vrij moeilijk Engels geschreven en tamelijk saai. Zeker niet oninteressant, maar kijk bijvoorbeeld naar "The photobook, a history *****" van Martin Parr om te zien hoe het veel beter kan.  

 

Peter van Straaten: Een jongen en zijn boom

Peter van  Straaten: Een jongen en zijn boom (Nederland, 1998): 159 blz: Uitgeverij de Harmonie

"Een jongen en zijn boom" is een uitzondering in het oeuvre van Peter van Straaten, een boek dat van het begin af aan als boek bedoeld was, in plaats van een boek dat bestaat uit een verzameling losse tekeningen. 

Het verhaal gaat over Jan die met zijn moeder verhuist van de stad naar een kleiner dorp. Jan is een eenling, hij wordt op school gepest door zijn medeleerlingen. Hij vindt troost bij een enorme eenzame boom waar hij iedere vrije zaterdag naar toe gaat. 

De tekeningen zijn zoals altijd bij Peter van Straaten geweldig, maar het verhaal van Jan is niet zo bijzonder. Duidelijk is dat Peter van Straaten meer talent heeft voor tekenen en korte tekstjes dan voor een lange tekst.  

 

Annie M.G. Schmidt: Floddertje

Annie M.G. Schmidt & Fiep Westendorp (tekeningen): Floddertje (Nederland, 1973): 96 blz: Uitgeverij Querido

Floddertje is een meisje dat bij alles wat ze doet zichzelf en haar hondje Smeerkees ontzettend vies maakt. Haar moeder stopt haar daarna in het grote bad om haar weer schoon te krijgen.

Het verhaaltje op zich is niet zo bijzonder. Wat het boek bijzonder maakt zijn de prachtige tekeningen van Fiep Westendorp, die in de grote hardcover die ik heb bijzonder goed tot hun recht komen.

"Floddertje" is een boek dat ieder kind en bijna iedere volwassene zal aanspreken.  

  

Leonard Maltin: 2013 Movie Guide

Leonard Maltin: 2013 Movie Guide (Verenigde Staten, 2012): 1663 blz: Uitgeverij Signet

Eenmaal per 5 jaar koop ik de nieuwe filmgids van Leonard Maltin. Deze gids bevat in 1600 blz ongeveer 10 zeer beknopte besprekingen van films per blz, wat in totaal op zo'n 16.000 besprekingen komt.

De besprekingen zijn zeer kort maar toch uiterst informatief en als je dan ook nog de sterrenwaardering erbij neemt, dan weet je meestal of het bekijken van een bepaalde film een goed idee is.

Jammer is dat de gids vooral gericht is op Amerikaanse films, films uit andere landen die nooit vertoond zijn in de VS staan er niet in. Met de waardering ben ik het meestal eens, die van films niet uit Amerika wil nog weleens afwijken van mijn eigen waardering. Helaas ontbreekt een overzicht van de regisseurs.