zaterdag 30 december 2017

20: De psychiatrische patiënt in boeken en films

Gezien het enorme aantal psychiatrische patiënten zijn er maar verrassend weinig boeken geschreven door of over psychiatrische patiënten en ook zijn er maar heel weinig films die de psychiatrie als onderwerp hebben.

Ik heb de volgende boeken gelezen en films gezien:

- De autobiografische trilogie "Een engel aan mijn tafel" van Janet Frame. Janet Frame is een Nieuw Zeelandse schrijfster en is wereldwijd gezien waarschijnlijk de bekendste schrijver die haar ervaringen in de psychiatrie op papier heeft gezet. Van deze trilogie is een uitstekende film gemaakt door Jane Champion. Janet Frame heeft nog een andere roman geschreven specifiek over haar ervaringen in de psychiatrie, maar die heb ik (nog) niet gelezen.

- Sera Anstadt: "Al mijn vrienden zijn gek" en Yvonne Klinkert: "Als zand door mijn vingers". Twee moeders die allebei hebben geschreven over hun schizofrene zoon. Ik kan mij niet veel meer herinneren van deze romans, behalve dat het wel heel erg slecht ging met hun zoons, veel slechter dan bij mij en mijn vrienden.

- Ken Kesey "One flew over the cuckoo's nest" een boek over een opstandige patiënt McMurphy, die in conflict komt met de regels in het psychiatrische ziekenhuis. Het boek is goed, maar de verfilming hiervan is werkelijk fenomenaal met een fantastische Jack Nicholson in de hoofdrol.

- Myrthe van de Meer "PAAZ". Een patiënte die haar ervaringen in een psychiatrisch ziekenhuis heeft verwerkt tot een roman. Dit boek is goed ontvangen, maar ik vind van de Meer een beetje knullig schrijven. Ze heeft nog twee vervolgen op dit boek geschreven die ik nog niet heb gelezen.

- De film "Een gelukkige huisvrouw" naar het boek van Heleen van Royen. De film heeft gemengde kritieken gekregen, maar ik heb hem met plezier bekeken.

- August Willemsen "De val". Willemsen is een succesvol schrijver en vertaler van Portugese en Braziliaanse literatuur. "De val" is een prachtig geschreven, onthutsend en eerlijk verslag van zijn alcoholverslaving en daarop volgende opname in een ontwenningskliniek. Dit boek ontstijgt het genre verre en is wat mij betreft een van de hoogtepunten in de Nederlandstalige literatuur.

- De bekendste psychiatrische patiënt in de Nederlandse literatuur is natuurlijk Maarten Biesheuvel. In zijn verhalen mengt hij op een fascinerende manier de werkelijkheid en zijn fantasie. Veel van zijn verhalen zoals "De heer Mellenberg", "Brommer op zee", "Tankercleaning" behoren tot de mooiste verhalen die ik ooit heb gelezen.

- Een schrijver die vrijwel nooit als psychiatrisch patiënt wordt beschouwd, maar die dat volgens de huidige normen vrijwel zeker was, was de Markies de Sade. Zijn "120 dagen van Sodom" is een soort encyclopedisch overzicht van alle seksuele afwijkingen die ooit bedacht zijn en wordt beschouwd als het meest godslasterlijke boek dat ooit is geschreven. 99% van de mensen zal hiervan gruwen. Als je het leest als de bizarre fantasieën van een gestoorde gek, dan kun je de humor van sommige passages inzien.

- "Sigmund" van Peter de Wit. "Sigmund" is een strip over een psychiater, zijn patiënten en de verhouding tussen beiden die sinds 1994 dagelijks in de Volkskrant verschijnt. Ik weet niet wat Peter de Wits verhouding tot de psychiatrie is. Ik vermoed dat hij meer gebruikt maakt van zijn fantasie dan van de werkelijkheid, maar zijn strips zijn een genot om te lezen.

- De film "A beautiful mind" gaat over een briljante wiskundige die al vrij jong schizofrenie krijgt. Als je toevallig deze film in de bioscoop hebt gezien, dan weet je dat de plotwending in de eerste scene na de pauze briljant is. De film geeft een goed, zij het wat geromantiseerd beeld van het leven met schizofrenie.

Zoals jullie zien, het is maar een kort lijstje. Als jullie nog meer boeken of films kennen met de psychiatrie als onderwerp, dan hoor ik het graag.

Dit is het laatste stukje van mijn serie over de psychiatrische patiënt. Ik hoop dat ik erin geslaagd ben om een redelijk compleet en herkenbaar beeld te schetsen van hoe mijn leven en dat van andere psychiatrische patiënten eruit ziet. Ook hoop ik dat jullie de stukjes met plezier hebben gelezen, ik heb tijdens het schrijven ervan regelmatig hardop moeten lachen. Misschien schrijf ik hier in de toekomst nog wel eens vaker over. Voor nu, een prettig uiteinde en geniet van de oliebollen!

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.

6 opmerkingen:

  1. Ha die Erik, dank je wel voor deze serie over de psychiatrische patiënt. Ik heb het zeker met plezier gelezen en ik hoop ook dat anderen de weg naar deze blogs vinden voor wat meer begrip in de wereld. Ik wens jou ook een smaakvol portie oliebollen, een knalavond en voor volgend jaar vooral veel blog-, lees- en kijkplezier.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Hoi Niek, meestal heb ik op oudjaar vrienden over de vloer en bak ik zelf oliebollen. Omdat ik vannacht zeer beroerd heb geslapen, heb ik de twee vrienden die zouden komen afgebeld en ga ik waarschijnlijk geen oliebollen bakken. Groetjes en een prettig uiteinde, Erik

      Verwijderen
    2. Hoi Erik,
      Ooooh, wat een afknapper. Hopelijk morgen weer beter. En voor je het weet is het weer oud-en-nieuw. Sterkte.

      Verwijderen
  2. Hallo Erik, psychiatrie komt vaak voorbij op mijn blog, omdat ik het zo interessant vind om erover te lezen. PAAZ en het vervolg UP vond ik erg goed, omdat het van binnenuit geschreven is. De klassieker 'I never promised you a rose garden' van Hannah Green gaat over een meisje met schizofrenie en is erg indrukwekkend, omdat je als lezer ook in haar gedachten meegaat (waarin ze in een fantasie-wereld leeft) maar ook leest hoe het voor de ouders is.

    De volgende boeken gaan ook over mensen met een psychiatrische aandoening en vond ik erg goed:
    The Outrun - Amy Liptrot (over haar alcoholisme)
    Pil - Mike Boddé (over zijn depressie)
    Probeer om te keren - Marijn Sikken (roman waarin een verstandelijk gehandicapt meisje een grote rol speelt)
    De psychiater en het meisje - Erik Rozing
    Op een nacht - Anne Eekhout (roman waarin de hoofdpersoon naar de psychiater moet van z'n vrouw)
    De parttime-junkie - Renee Kelder (over haar ghb-verslaving)
    The shock of the fall - Nathan Filer (jongerenroman geschreven door psychiatrisch verpleegkundige)
    House rules - Jodi Picoult (roman over een autistische jongen)
    Ademhalen onder de maan - Ingmar Heytze (gedichten waarvan een paar zich afspelen in een psychiatrische instelling)

    Zo kan je wel weer even vooruit ;) En ik ga jouw blogserie over de psychiatrische patiënt lezen!

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Hoi Barbara, erg bedankt voor je reacties! Ik zal de boeken die je genoemd hebt zeker eens bekijken en er een stuk van, of als ik ze goed vind helemaal, lezen. Van het boek van Hannah Green had ik wel gehoord, maar dat krijgt gemengde kritieken. De andere titels zijn nieuw voor mij. Heb jij iets met de psychiatrie, omdat jij er zo veel over gelezen hebt? Groetjes, Erik

      Verwijderen
    2. Ik weet niet waarom het me zo trekt, maar vind het altijd al boeiend om te lezen over de medische wereld en in het speciaal de psychiatrie. Aan de ene kant is het iets engs, dat je hoofd zomaar ziek kan worden. Aan de andere kant levert het bijzondere mensen op. Dus het fascineert me gewoon. In mijn werk houd ik me ook bezig met de ggz, maar ik zie nooit een patiënt.

      Verwijderen