zondag 31 juli 2016

V.S. Naipaul: Terug naar India

V.S. Naipaul: Terug naar India (Trinidad, 1990): 562 blz: Vertaald door Tinke Davids (1991): Uitgeverij de Arbeiderspers: Oorspronkelijk uitgever Heinemann

Terug naar IndiaV.S. Naipaul is in 1932 geboren als zoon van een Indiase immigrantenfamilie in Trinidad. Zijn voorouders zijn in de jaren 80 van de 19e eeuw vanuit India naar Trinidad gekomen als contractarbeiders. V.S. Naipaul heeft 3 langere reizen naar India gemaakt en daar 3 boeken over geschreven: in 1962 dat "Een domein van duisternis"opleverde, in 1975-1976 met "India, een gewonde beschaving" en in 1989.

In 1989 heeft Naipaul een jaar door India gereisd waarin hij steden bezocht als Bombay, Lucknow, Bangalore, Mysore, Calcutta en Srinagar en waarin hij tal van mensen sprak: zowel hindoes als moslims als sikhs. Hij sprak met mensen uit alle lagen van de bevolking: met een makelaar in effecten, met hindoeactivisten, met bandieten, met een Brahmaan, met een pujari, met een scriptschrijver en met een zoon van een schatrijke maharadja.

In "Terug naar India" is Naipaul zelf nauwelijks aan het woord. Ik geef een aantal citaten uit het boek in de woorden van zijn gesprekspartners, de citaten zullen dus niet altijd de mening van Naipaul zelf weergeven.

- Papu, had over de Shiv Sena gezegd: "Al onze problemen zijn van economische aard. We zouden geen enkel probleem hebben als we geen economische problemen hadden."

- Gedurende alle wisselvalligheden van de geschiedenis, gedurende alle imperialistische ondernemingen in dit deel van de wereld, waarvan de komst van de Portugezen in India de voorbode was geweest, en tenslotte gedurende de onwaarschijnlijke aanwezigheid van de Britten in India, was opnieuw een hindoe-India gegroeid, en het was vollediger en vertoonde meer eenheid dan enig India uit het verleden.

- De gemiddelde aspiratie van de Indiër is te groeien in de schaduw- en dat is prima, zolang die schaduw van een ander afkomstig is. Concreet gesproken betekent het dat je een dienstbetrekking zoekt, dat je probeert in een structuur te komen die door anderen is gecreëerd. Zo zijn we oorspronkelijk geregeerd. De opstelling is: "Zolang de plaatselijke omgeving hetzelfde is, kan het mij niet schelen wie de zaken aan de top regelt."

- De macht die men hier verwierf, zei Prakash, was heel groot, binnen het kader van het leven in India, het kader van aanmoddderen en behelpen. En de val, het verlies van macht, was al even groot, en kon heel zwaar zijn voor de betrokkene.

- Wanneer je niet afkomstig bent uit een beweging, en niets hebt om op terug te vallen wanneer je de macht kwijtraakt, zul je haast hebben om geld te verdienen.

- Overal rond het graf van Periyar stonden gepolijste platen grijs graniet waarin een aantal uitspraken van hem was gegrift. Een daarvan, een soort bezwering eigenlijk, was heel beroemd: Er is geen God. Er is geen God. Er is volstrekt geen God. De man die God heeft verzonnen is een dwaas. De man die God verkondigt is een schurk. De man die God vereert is een barbaar.
Daarmee was Periyar al zijn toespraken begonnen.

- Het gif van de cobra is alleen in zijn tong. Het gif van de Brahmaan is van top tot teen.

- Meneer Veeramani wilde erg graag dat ik begreep waarom Periyar op zo'n hoge leeftijd was hertrouwd. Periyar had veel eigendommen vergaard. Hij wilde niet dat die eigendommen in handen van zijn verwanten kwamen. Hij wilde dat ze gebruikt werden voor de beweging, en hij dacht dat zijn wil het best gegarandeerd zou worden als hij alles naliet aan zijn secretaresse-verpleegster. Onder de hindoewetgeving kon hij haar echter alleen tot zijn wettige erfgename maken door met haar te trouwen.

- Die Indiase architectuur, die de mensen die ze moet dienen, meer minacht dan de Brits-Indische architectuur ooit heeft gedaan, zorgt ervoor dat de meest alledaagse bungalow van Publieke Werken uit de Britse tijd de indruk maakt zorgvuldig door de architect te zijn uitgedacht.

- Dat gebouw was het begin van het toevluchtsoord dat Moeder Teresa voor dergelijke mensen aan het bouwen was, en ze was destijds nog volslagen onbekend. Ik moet er meteen bij zeggen dat ik niets zeg over het nut of de betekenis van visie of werk van Moeder Teresa. Maar ik moet wel zeggen dat er zelfs nu nog geen andere instelling in Calcutta is waar een stervende arme wordt opgenomen.

- Ik dacht er precies andersom over. In rijkere landen, waar mensen een redelijk aangename huiselijke omgeving voor zichzelf konden creëren, was openbare ellende misschien toch nog draaglijk. In India, waar de meeste mensen in zo'n armzalige omgeving moesten wonen, was de combinatie van particuliere ellende en een allesomvattende ellende daarbuiten volstrekt verbijsterend.

Jammer aan het boek vind ik dat Naipaul zeer weinig over zichzelf schrijft. Reist hij alleen of met een partner (behalve de vele tolken)? Hij schrijft niets over de hotels waarin hij verblijft, over wat hij eet en wat hij leest, over zijn vervoer.

Van V.S. Naipaul heb ik een groot deel van zijn werken gelezen. Hij is zowel bekend als romanschrijver "Een huis voor meneer Biswas" als schrijver van reisverhalen waarin hij doordringt tot de essentie van een bepaalde cultuur. Zijn mooiste boeken vind ik naast dit boek "Onder de gelovigen" en "Meer dan geloof", over zijn reizen door  een aantal islamitische landen, maar eigenlijk is bijna alles wat ik van hem gelezen heb de moeite waard.

Ik heb 2 boeken over het leven en werk van V.S. Naipaul gelezen: "De geschiedenis van een vriendschap" van Paul Theroux dat ik erg onderhoudend vond en de biografie van Patrick French die ik ronduit tegen vond vallen.

 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen