woensdag 23 juli 2014

L.N. Tolstoj: Oorlog en vrede

L.N. Tolstoj: Oorlog en vrede (Rusland, 1867-1869): 1552 blz: Vertaald door Yolanda Bloemen en Marja Wiebes (2006): Uitgeverij van Oorschot, serie de Russische bibliotheek

Small Cover ImageIk heb "Oorlog en vrede" herlezen, voor mij de meest indrukwekkende roman die ik ooit heb gelezen, in de nieuwe vertaling uit 2006 van Yolanda Bloemen en Marja Wiebes.

"Oorlog en vrede" is in alle opzichten een kolossaal boek, het telt 1552 bladzijden en bevat vele tientallen karakters. Tegelijkertijd met het lezen van het boek heb ik de film van 7 uur van Sergej Bondartsjoek bekeken en de BBC verfilming met Anthony Hopkins van 15 uur. Ik zal hier wat indrukken weergeven.

Het boek behandelt het wel en wee van vijf adellijke families:

1) De familie Rostov, bestaande uit Graaf Ilja en gravin Natalia en Nikolaj hun oudste zoon, soldaat en een van de hoofdpersonen van het boek, Vera hun oudste dochter, Natasja hun jongste dochter, een van de andere hoofdpersonen en Petja hun jongste zoon. Daarbij komt nog Sonja, een nichtje dat is opgenomen in de familie.

2) De familie Bezoechov, bestaande uit graaf Kirill, die al in het begin van het boek komt te overlijden en Pierre zijn buitenechtelijke zoon die zoon vermogen erft en ook een van de hoofdpersonen.

3) De familie Bolkonski, bestaande uit vorst Nikolaj en zijn zoon Andrej, ook een hoofdpersoon en dochter Marja.

4) De familie Koeragin, met vorst Vasili en zijn vrouw, hun oudste zoon Hippolyte en jongste zoon Anatole en hun dochter Helena.

5) De familie Droebetskoj met vorstin Anna Michajlovna en haar zoon Boris die een bijrol vervullen.

Behalve deze personages komen er wel meer dan 100 bijfiguren in het boek voor die al dan niet een belangrijke rol spelen. In het begin lijkt het moeilijk om alle personages uit elkaar te houden, maar als je oplet op de voornaamste 5 families en je een beetje aandachtig leest valt het erg mee.

Het mooie van Oorlog en vrede is niet alleen dat het een prachtig boek is, maar het is ook nog vertaald in het mooiste Nederlands dat ik ooit ben tegengekomen. Tolstoj gebruikt in zijn boek veel Frans, dat in de tekst onvertaald is gelaten en waarvan onderaan de bladzijden de vertaling wordt gegeven. Frans werd veel gesproken in de adellijke kringen waarin Tolstoj verkeerde.

Het eerste hoofdstuk van deel 1 begint met een soiree bij een hofdame in Petersburg in juli 1805. Hier worden een aantal van de hoofdpersonen voorgesteld. Bij een feest bij de familie Rostov in Moskou in augustus worden de overige hoofdpersonen voorgesteld.

Hoofdstukken 2 en 3 gaan vooral over oorlog en dan met name die tegen Napoleon die de Russen in de slag bij Austerlitz verslaat.

Deel 2 gaat over de jaren tussen de slag bij Austerlitz en 1812. Voor mij een van de hoogtepunten van het boek is de beschrijving van de wolvenjacht op blz 636-646. Andere gebeurtenissen die beschreven worden zijn een duel tussen Pierre en Dolochov, Nikolaj die een vermogen verliest met kaarten, het eerste bal van Natasja, een huwelijksaanzoek voor Sonja en Natasja.

In het tweede boek trekt Napoleon op naar Moskou. Tolstoj beschrijft de oorlog vooral gezien door de ogen van de gewone soldaten. Napoleon beschouwt hij niet als een geniale leider, maar als een jongetje dat met een koordje in zijn hand in een koets heeft en denkt dat hij de koets bestuurt. Tolstoj heeft wel veel bewondering voor de Russische opperbevelhebber Koezoetov die zijn tijd neemt, zegt dat met geduld en tijd alle vijanden overwonnen kunnen worden, en wiens voornaamste taken bestaan uit terugtrekken en het weerhouden van zijn leger om het gevecht aan te gaan.

Het boek telt twee epilogen. De eerste epiloog laat het leven van de hoofdpersonen zien 7 jaar later en de tweede epiloog is een filosofische bespiegeling over de aard van geschiedschrijving, voor mijn gevoel totaal overbodig.

Eigenlijk zou iedereen die een serieus lezer van goede boeken is dit boek moeten lezen. Er zijn 3 vertalingen van "Oorlog en vrede" in omloop. De oudste is van René de Vries uit 1966, een goede vertaling. Vlak voor deze vertaling verscheen een oerversie in de vertaling van Diewke Papma en Peter Zeeman. Met deze nieuwste vertaling van Marja Wiebes en Yolanda Bloemen kunnen de oudere versies bij het oud papier.

Gelijk met het lezen van "Oorlog en vrede" heb ik de prachtige verfilming van Sergej Bondartsjoek gezien (*****) en de matige, deels slaapverwekkende BBC-serie van 15 uur lengte met Anthony Hopkins als Pierre Bezoechov (***).

Inmiddels heb ik ook de 2 andere verfilmingen van Oorlog en vrede gezien, de Hollywood versie uit 1956 met oa. Audrey Hepburn als Natasja (****) en de Italiaanse miniserie uit 2007 (****). Als ik de 4 verfilmingen met elkaar vergelijk kom ik tot de volgende conclusie:

Duidelijke eerste keus is de verfilming van Bondartsjoek, tekstgetrouw, van voldoende lengte om de belangrijke verhaallijnen te kunnen weergeven, mooie beelden en prachtige muziek. Een van de top 20 films aller tijden.

Tweede keus is de Italiaanse miniserie uit 2007, visueel zeer mooi, maar helaas zwijmelmuziek, verder niet altijd tekstgetrouw. Voor hedendaagse kijkers die het boek niet hebben gelezen is dit waarschijnlijk de meest aansprekende keuze.

Derde keus is de Hollywoodverfilming uit 1956. Vanwege de korte lengte (200 minuten) geeft deze verfilming alleen de allerbelangrijkste verhaallijnen weer.

De minste verfilming vind ik die van de BBC uit 1972. Onnodig lang en deels slaapverwekkend.

 

Oorlog en Vrede (1966) PosterWar and Peace (1956) Poster   



War and Peace (2007) Poster
War & Peace (1972) Poster 

4 opmerkingen:

  1. Fijn! Ik heb de complete werken van vadertje Tolstoj in de kast en deel 1 gelezen. Deze staan er ook tussen en ik was er al benieuwd naar, dat is alleen maar toegenomen, dus dank :-)

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Hoi Koen, ik heb het al eerder gezegd, maar probeer van "Oorlog en vrede" deze vertaling te lezen. Hij is zoveel mooier dan de oude. Als je ook van films houdt is die van Bondartsjoek degene om te bekijken. Groetjes, Erik

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Interessant stuk, Erik. Leuk ook om te horen welke verfilmingen de beste zijn, ik houd wel van een goede verfilming.

    Groetjes,

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Hoi Bettina, dank je. Als ik een boek gelezen heb dat ik erg goed vind, dan ben ik ook altijd nieuwsgierig naar een eventuele verfilming. In het geval van Oorlog en vrede kun je dus je hart ophalen. Groetjes, Erik

    BeantwoordenVerwijderen