Erwin Mortier: Gestameld liedboek

Erwin Mortier: Gestameld liedboek: Moedergetijden (België, 2011): 191 blz: Uitgeverij de Bezige Bij

"Gestameld liedboek" is het aangrijpende verslag van de steeds voortgaande dementie als gevolg van Alzheimer van de moeder van Erwin Mortier zoals gezien door haar zoon. Zij is 64, zoon Erwin is 42 jaar oud. Het boek is opgeschreven in tal van korte stukjes tekst, steeds van elkaar gescheiden door een witregel. Een aantal fragmenten:

- Het begint - maar wanneer begint zoiets, welke tekenen zijn de eerste? Het begint met het woord "boek", het woord dat haar maar niet te binnen wil schieten wanneer ze op een middag voor mijn bibliotheek staat en vraagt wanneer ik nog 's, je weet wel, zo'n ding, of ik binnenkort weer's - en ze brengt haar handen met de vingers gestrekt naast elkaar en klapt ze open en dicht. Of ik dat nog's ging doen, dat schrijven, hoe heet dat, zo'n ding. Ze geeft mijn vader een por met de elleboog: Zeg jij het, jij weet het.

- Hij bakt roerei voor haar, met een groot hart zet hij de pan op tafel. Misnoegd blikt ze hem aan en schudt sakkerend het hoofd.

Je weet toch dat ik geen roerei blief, zegt ze. Ik eet alleen spiegelei.

Spiegeleieren deden haar kokhalzen vroeger. Ze lustte alleen omelet.

Hij zet de pan opzij, bakt twee spiegeleieren en eet zelf de omelet op.

Ze verandert, zegt hij.

- Is die verstrooidheid van haar altijd een voorteken geweest? Hoeveel keren heeft ze niet suiker op de biefstuk gestrooid in plaats van zout en begreep ze niet waarom de jus karamel werd? Middagen dat de geur van aangebrande aardappelen ons al bij het tuinhek tegemoet woei: niet te tellen. Voor kamerplanten was het huis een beproeving: zieltogend gebladerte boven uitgedroogde klompen potgrond - terwijl de cactus verzoop. In haar handen werd de was een bureaucratie. Hemden, wekenlang vermist, doken ineens weer op - of verdwenen spoorloos.

- Weer samen voor het raam, wij beiden. Hij is even naar de bakker, de post, de apotheek.

Waar is hij, waar is hij nu, je weet wel, hij, die, die...

Pa.

Ja, pa.

Waar is hij, is hij weg, waar blijft hij?

Ze huilt.

- Ze zouden op visite gaan. Verbouwereerd staat ze in de badkamer voor de spiegel: een wit masker staart haar met haar eigen verschrikte ogen aan. Ze wil het van zich afwrijven maar wrijft het wit alleen maar verder open, op haar wangen, haar voorhoofd, haar neus. Ze kijkt naar haar vingers, naar de tube, weer naar haar vingers. Zo komt ze de keuken in.

Dat is rare gezichtscrème, zegt ze, die ik gekocht heb.

Ma, zegt een van mijn zussen, dat is tandpasta.

Het boek is in een mooie taal geschreven en geeft een onthutsend verslag van hoe het is om met een dementerende moeder te maken te hebben. Warm aanbevolen voor iedereen die enig inzicht wil in het proces van voortschrijdende dementie! 

 

UIt eten in Utrecht: Grieks afhaalrestaurant El Greco

Grieks afhaalrestaurant El Greco
 
Vanavond heb ik bij El Greco een broodje giros gegeten. El Greco is een snackbar waar je eenvoudige maaltijden kunt krijgen. Het meest populair is hun broodje giros. Voor 5,75 euro krijg je een flink broodje met giros, koolsalade, uien en tzatziki (8). Niet echt hoogstaande kookkunst, maar gewoon lekker en met een broodje zit je bijna vol. Toen ik bij IENS keek voordat ik mijn recensie invoerde stond El Greco op nummer 1 in Utrecht met een waardering van 9.1. Het broodje was best lekker, maar dat lijkt me toch flink overgewaardeerd (tenzij je girosliefhebber bent natuurlijk ;-) ).

Uit eten in Utrecht: Japans restaurant MOTO

Japans restaurant MOTO:

Vanavond heb ik met een vriend bij restaurant MOTO gegeten. Een jaar of 5 geleden had ik hier al eens zeer lekker gegeten met een vriendin. Ook vandaag was het eten uitstekend. We kozen allebei voor het 8-gangenmenu a 35 euro.
Gang 1: Sashimi bestaande uit 2 dunne plakjes tonijn, zalm en nog een andere vis, supervers (10).
Gang 2: Sushi van zalm, tonijn en zeebaars. Heerlijk, veel beter dan die je bij de all-you-can-eat restaurants krijgt (10).
Gang 3: Paddestoelensoep (9).
Gang 4: Tempura van in een deegje gefrituurde groenten (9).
Gang 5: Rol van gegegrilde zalm (9).
Gang 6: Runderstoofpotje met rettich en wortel (10).
Gang 7: Nasi (7) met rib-eye (10).
Gang 8: Sesamijs met vers fruit. Ik houd niet van sesamijs, dus daar kan ik geen eerlijk cijfer voor geven.
Al met al heerlijk gegeten. Bij het eten hebben we samen 2 potten Japanse thee gedronken. Voor mij is MOTO een van de beste restaurants in Utrecht.

Hannelore Vandenbussche: Before they pass away: De verhalen achter de foto's

Hannelore Vandenbussche: Before they pass away: De verhalen achter de foto's (België, 2015): 305 blz: Uitgeverij Keef en Dessing in samenwerking met uitgeverij Brandt

Vorig jaar verscheen het prachtige fotoboek "Before they pass away" van Jimmy Nelson. Voor dit fotoboek reisde Jimmy Nelson met zijn team de hele wereld rond om stammen te fotograferen die nog volgens hun oude tradities leven.

Vanwege het enorme succes van dit boek was er ook belangstelling voor het verhaal achter de foto's. Daarin voorziet "Before they pass away: het verhaal achter de foto's".

Hannelore Vandenbussche was dolblij toen ze door Jimmy Nelson werd gevraagd deel uit te maken van zijn team. Ze was gek op reizen en overnachten in primitieve omstandigheden schrikte haar allerminst af. Zij schrijft over een aantal reizen die ze voor het project maakten en over de samenwerking met Jimmy Nelson en filmer Bram Vis.

Als losstaand reisboek is het wat magertjes, maar als aanvulling op "Before they pass away" is het een onderhoudend kijkje achter de schermen.  

 

Pieter Steinz: Lezen met ALS

Pieter Steinz: Lezen met ALS: literatuur als levensbehoefte (Nederland, 2015): 217 blz: Uitgeverij Nieuw Amsterdam

Pieter Steinz is bekend als oud chefredacteur van de boekenbijlage van het NRC-Handelsblad. Hij heeft de ziekte ALS. ALS is een steeds erger wordende spierziekte waarbij langzaam aan de spieren steeds verder aangetast worden totdat je sterft doordat de hartspier het begeeft.

Voor "Lezen met ALS" bundelde Steinz 52 colums die hij eerst wekelijks en later tweewekelijks schreef voor de NRC. In "Lezen met ALS" verbindt Pieter Steinz het herlezen van schrijvers die tot zijn favorieten behoren met stukken over zijn steeds voortgaande ziekte. In de stukken komt erg goed naar voren hoe het is om met ALS te leven en het voortgaande ziekteproces wordt zeer indringend beschreven.

Warm aanbevolen voor wie iets wil weten over ALS of over ziek zijn in het algemeen!  

 

Proust, Proust en nog eens Proust

Voorlopig ben ik met een Proust leesproject bezig. Op uitnodiging van Hella ben ik samen met een aantal anderen Prousts 7-delige romanreeks "Op zoek naar de verloren tijd" aan het herlezen. Deel 1 in de vertaling van Thérèse Cornips heb ik net uit.

Ik wil nu de 2 andere beschikbare vertalingen van (delen van) deel 1 lezen om te kijken over welke ik het meest te spreken ben. Ook wil ik kijken welke gedeelten zijn gebruikt voor de verstripping van Stephane Heuet en de vertaling daarvan door Jelle Noorman. Verder wil ik natuurlijk doorgaan met deel 2 (dat in mijn herinnering het mooiste deel was) en de delen 3-7.

Ook wil ik wat achtergrondinformatie lezen. De Proustbiografie van William Carter heb ik al gelezen en ga ik niet herlezen. Wel wil ik de korte biografie van Edmund White herlezen en ook wil ik de 3 andere biografieën die ik in de kast heb staan (van respectievelijk Painter, Diesbach en Tadie) lezen.

Ook het luisteren van het hoorcollege over Marcel Proust van Maarten van Buuren staat op het programma. Verder nog het dunne boekje van Alain de Botton over hoe Proust je leven kan veranderen. Het zal duidelijk zijn, zolang ik met Proust bezig ben is er geen tijd voor andere grote leesprojecten. Wel zal ik af en toe wat andere wat lichtere kost tot me nemen voor de afwisseling. Als daar iets leuks tussen zit zal ik het zeker laten weten.

Dvd: Jiro dreams of sushi

Jiro dreams of sushi: Regisseur David Gelb (Verenigde Staten, 2011, 80 minuten):



In Nederland schieten de sushi-restaurants als paddenstoelen uit de grond. Alleen al in de stad Utrecht ken ik er zes, mogelijk zijn er nog meer.

Aangezien ik erg graag sushi eet en sowieso van films over chefkoks houd leek het mij leuk om deze film te bekijken.

Jiro is een 85-jarige kok met 3 Michelin-sterren die al jaren chefkok is van een klein restaurantje (10 zitplaatsen!) in het centrum. Alom wordt zijn restaurant geroemd als de beste plaats in Tokio om sushi te eten. Er wordt ook alleen sushi geserveerd, snelle eters zijn na 15 minuten klaar en 300 euro lichter.

Jiro wordt gevolgd in zijn restaurant terwijl hij sushi aan het maken is, of naar de markt gaat om inkopen te doen. Zijn oudste zoon is 50 jaar en wordt klaargestoomd om het restaurant over te nemen zodra Jiro stopt of er niet meer zal zijn.

De film geeft een zeer onderhoudend beeld van hoe het er bij een sushi-restaurant aan toe gaat en staat tevens even stil bij de gevolgen van de overbevissing waardoor er steeds minder vis wordt aangeleverd op de markt. Een aanrader voor iedereen die van eetfilms houdt!

  

Erik leest wordt Erik schrijft

Erik leest is terug. Nadat ik op 3 september voor het laatst een berichtje gepost had, dacht ik al gauw weer aan een nieuw begin. Bij een nieuw begin horen veranderingen, de naam van mijn blog verandert in Erik schrijft en ik wil voortaan behalve korte besprekingen van boeken die ik gelezen heb, ook besprekingen van films en muziek schrijven. Daartoe wil ik mij niet beperkt voelen, in principe wil ik over ieder onderwerp schrijven waar ik zin in heb, dat kunnen ook persoonlijke stukken worden over van alles en nog wat, van lekker eten tot ziek zijn en wat dat met je doet.  De komende dagen wil ik jullie even op de hoogte brengen van wat ik de afgelopen tijd zoal heb gelezen. Voor een idee hoe het eruit zou kunnen zien kun je bij de blog van Bettinaschrijft kijken, die al gedurende langere tijd een soort blog schrijft zoals mij dat ook wel aanspreekt. Hopelijk is dit alles de moeite van het lezen waard. We zullen zien!

Casanova 10: De school van het leven 10

De school van het leven: blz 279-320

Een eenvoudig uitziende man kwam op hen af, de pontifex vroeg wat hij verlangde, de man sprak op zachte toon tegen hem, en de paus zei, na hem aangehoord te hebben: "U hebt gelijk, wend u tot God om voorspraak." Hij gaf zijn zegen, de man vertrok bedroefd en de paus vervolgde zijn wandeling. "Deze man was niet ingenomen met het antwoord van Uwe Heiligheid," zei ik tegen de heilige vader."Waarom niet?" "Omdat hij waarschijnlijk al Gods voorspraak had gevraagd voor hij zich tot u wendde, en nu hij hoorde dat u hem naar God terugstuurde, voelde hij zich zoals het spreekwoord zegt van het kastje naar de muur gestuurd."

De tabak was goed, maar wat erbij hoorde nog beter. De snuifdoos was van geëmailleerd goud. Ik nam hem eerbiedig aan, ontroerd van dankbaarheid. Zijne Eminentie mocht dan niet de kunst van het verzen maken verstaan, hij verstond wel die van het geven, en dat is een talent dat een edelman veel meer siert dan het eerste.

Als enig antwoord keek zij mij minzaam aan. Dit was de eerste vrouw uit de hoogste kringen met wie ik te maken had. Ik kon maar niet wennen aan haar vervloekte neerbuigendheid, een houding die niets met liefde gemeen heeft. Ik besefte echter dat zij in aanwezigheid van haar kardinaal zich niet anders kon gedragen. Ik wist dat zij moest weten dat een hooghartige houding op den duur een ontmoedigende uitwerking heeft.

Ik sprak tegen pater Georgi zoals ik tegen Gama had gesproken en hij leek mij te geloven, maar zei mij dat men er in Rome niet van hield de dingen te zien zoals ze waren, maar zoals men vond dat ze moesten zijn.

Zijne Eminentie dineerde alleen met mij en legde zich erop toe mij te tonen hoezeer hij op mij was gesteld; van mijn kant legde ik mij erop toe grote tevredenheid uit te drukken, want mijn eigenliefde die sterker was dan mijn verdriet, stond mij niet toe de mensen die ons zagen enige reden te geven te denken dat ik uit de gratie was. De voornaamste reden voor mijn bedroefdheid was dat ik markiezin G. zou moeten achterlaten, op wie ik verliefd was en van wie ik nog niets van belang had verkregen.

Dit is het einde van mijn citaten uit het eerste deel van de memoires van Casanova. Wie de citaten gelezen heeft, begrijpt dat ik erg enthousiast ben over dit deel. Casanova heeft nog veel meer te vertellen en zijn memoires beslaan in totaal zo'n 12 delen en 4000 bladzijden. Ik ga nog wel een tijdje door met lezen, maar voorlopig stopt hier mijn blog, liefhebbers zullen hun weg naar Casanova wel weten te vinden. Gegroet, Erik

Casanova 9: De school van het leven 9

De school van het leven: blz 236-278

Er bestaan in het leven situaties waaraan ik mij nooit heb kunnen aanpassen. Hoe uitgelezen een gezelschap ook is, als één enkele aanwezige mij van top tot teen opneemt, raak ik van de wijs. Dan verlies ik mijn goede humeur en mijn gevatheid. Het is een zwakheid.

Daar stond ik dus in Rome, in het bezit van een goede garderobe, genoeg geld en welvoorzien van juwelen. Ik beschikte over behoorlijk veel ervaring, had enkele goede aanbevelingsbrieven, was volkomen vrij en bezat de leeftijd waarop een man op de hulp van het lot kan rekenen als hij over enige moed beschikt en een innemend uiterlijk. Ik was niet knap, maar ik had iets wat meer telt, al weet ik niet wat dat is.

In Rome was ik echter na een week al over een aantal verrassingen heen. Er is geen katholieke stad ter wereld waar mensen geloofszaken lichter opnemen dan Rome. De Romeinen zijn als de beambten van het tabaksmonopolie, die net zoveel gratis tabak mogen meenemen als zij willen.

"Denkt u eraan dat een onberispelijke staat van gedrag inspanning vergt," zei deze wijze man. "Houdt u eveneens voor dat elke onaangenaamheid die u overkomt door niemand gezien zal worden als een ongelukkig toeval of een onvermijdelijke tegenslag; die woorden zijn inhoudsloos; het zal geheel uw fout zijn."

Ik stelde inmiddels wel vast dat hij een suffe indruk maakte en niet de vlotheid bezat van een jonge man die op het punt stond met een erg leuk meisje te trouwen, want dat was Angelica. Hij was echter eerzaam en rijk, wat veel meer waard is dan vlotheid en ontwikkeling.

Ongelukkig zijn zij die menen dat het plezier van Venus enige waarde heeft, tenzij het van twee harten komt die elkaar liefhebben en volledig harmoniëren.

Omdat ik niet wist wat ik moest zeggen, gaf ik hem de raad die alle dwazen in zulke omstandigheden geven: ik raadde hem aan haar te vergeten.

Wordt vervolgd

Casanova 8: De school van het leven 8

De school van het leven: blz 192-235

Ik had een vast voorgevoel dat ik die avond al mijn geld zou terugwinnen. Enkele jaren later heb ik mij gewroken door een pamflet te schrijven waarin ik voorgevoelens hekelde. Ik geloof dat de enige voorgevoelens waar een wijs man aandacht aan moet schenken degene zijn die hem onheil aankondigen: deze komen voort uit zijn verstand. Voorgevoelens van komend geluk worden door het hart ingegeven, en het hart is een dwaas wie het past in de Fortuin te geloven, want deze is eveneens dwaas.

Een mens in grote twijfel die door een omstandigheid opeens geen keuze meer hoeft te maken, voelt zich opgelucht, wat de omstandigheid ook mag zijn.

De monnik die vier weken met mij zou doorbrengen, rekende erop op mijn kosten te leven, terwijl hij degene was die de voorzienigheid had gestuurd om mij te onderhouden.

Zie daar hoe kappers een vreemdeling in heel Europa van nut zijn! Men moet hun echter geen vragen stellen, want dan vermengen zij waarheid en leugens en horen u uit in plaats van dat u hen uithoort.

Vijf uur lopen volstaan om een jonge man die niet gewend is te lopen volledig uit te putten, hoe sterk en gezond hij ook mag zijn.

Als ik het goed met de fransiscaan had kunnen vinden, als, als, als- door mijn hoofd gingen al de vervloekte alsen die opkomen bij een man in nood die nadenkt over zijn situatie en nog ongelukkiger wordt als hij goed heeft nagedacht. Daar staat tegenover dat hij leert te leven. Iemand die weigert na te denken, leert nooit iets.

De kinderen sliepen, de oude man hoestte. Omdat ik niet kon ontkomen en het loopse wijf mij verzekerde dat zij weg zou gaan als ik wat inschikkelijker zou zijn, besloot ik dat ik haar beter haar gang kon laten gaan. Ik merkte dat degene die zegt "Als de lamp gedoofd is zijn alle vrouwen gelijk" gelijk heeft, maar zonder liefde is dit grote gebeuren een platvloerse aangelegenheid.

Ik dacht dat ik met het vragen van aalmoezen niet in Mantorano zou kunnen komen, omdat ik door mijn voorkomen geen medelijden wekte. Ik kon alleen de belangstelling wekken van mensen die aannamen dat ik nergens gebrek aan had. Een echte bedelaar heeft daar niets aan.

Wordt vervolgd

Casanova 7: De school van het leven 7

De school van het leven: blz 166-191

Desondanks vond ik hem meteen aardig, en ik zou veel met hem hebben gesproken als hij de aandrang had kunnen weerstaan knoflook te eten in dezelfde hoeveelheid als ik brood at. Hij had altijd minstens twintig teentjes bij zich, zoals iemand van ons snoepjes bij zich zou hebben. Kan iemand eraan twijfelen dat knoflook geen vergift is?

Gelukkige jeugd. Ik heb geen spijt ervan, omdat zij mij steeds iets nieuws bood; om dezelfde reden verafschuw ik mijn oude dag, waarop het enige nieuws dat ik opdoe uit de krant afkomstig is- waar ik toentertijd niet naar omkeek- en bestaat uit verschrikkelijke gebeurtenissen die mij verplichten aan de toekomst te denken.

Zij zei tot slot dat zij mijn moeite alleen met haar hart kon belonen omdat zij arm was. Na haar geantwoord te hebben dat haar hart alleen geschapen was om begeerte te belonen, gedroeg ik mij tegenover haar als een man die hoopt vooraf beloond te worden, en ondervond alleen de weerstand die een mooie vrouw voor de vorm biedt.

Omdat door een misstap het hielstuk van een van haar schoenen van haar hiel was geschoven, strekte zij haar voet uit en vroeg mij het weer op te trekken. Ik ging op mijn knieën voor haar zitten om dit te doen. Zij droeg een wijde hoepelrok en geen onderjurk. Omdat zij dit was vergeten, trok zij haar jurk een beetje op, maar ver genoeg voor mij om iets te zien waardoor ik bijna bezweek. Toen ik opstond vroeg zij mij of ik onwel was geworden.

Ik eindigde met deze dwaze gemeenplaats, waar men zich van bedient om elk meisje, zelfs een fatsoenlijk, in behoeftige omstandigheden te troosten. Ik voorspelde haar het geluk dat haar ten deel zou vallen door de onweerstaanbare uitwerking van haar charmes.

Denkend aan de werkelijkheid en de verbeelding, gaf ik de voorkeur aan de laatste, omdat de eerste er afhankelijk van is. De basis van begeerte, zoals ik later heb geleerd, is een zekere nieuwsgierigheid die, gecombineerd met de drang van de natuur tot zelfbehoud, tot handelen leidt.

Een vrouw is als een boek dat, of het nu goed of slecht is, ons eerst door de titelpagina moet bevallen; als deze niet interessant is, wekt het niet het verlangen op het te lezen, en de intensiteit van dit verlangen is evenredig aan de belangstelling die de titelpagina wekt.

Ik bracht de korte nacht door in de armen van mijn twee engelen. Wij brachten deze nacht in een vrolijke en tegelijk bedroefde stemming door, nu eens lachend dan weer met tranen in de ogen. Deze liefde, mijn eerste, heeft mij bijna niets geleerd over het leven, want het was een volkomen gelukkige verhouding, zonder problemen en nooit bezoedeld door enig eigenbelang.

Wordt vervolgd

Casanova 6: De school van het leven 6

De school van het leven: blz 143-165

Hij was de zeer zinnige mening toegedaan dat een medicijn in de hand van een onbezonnen mens een vergift wordt, zoals een vergift een medicijn wordt in de handen van een verstandig mens.

Om haar als actrice te lanceren liet de vooruitziende oude man haar dansles nemen, want, zo zei hij, de bal kan niet in het gat rollen als niemand hem een duwtje geeft.

De pastoor kreeg opdracht mij dit nieuws over te brengen en mij te overreden vrijwillig en met genoegen naar een seminarie te gaan. Ik schoot in de lach toen de pastoor hierover behoedzaam tegen mij begon, zich uitputtend om de pil te vergulden. Ik zei hem dat ik klaarstond overal naartoe te gaan waar dit hun goed leek. Gezien mijn karakter en mijn zeventienjarige leeftijd had men er zelfs niet aan moeten denken mij op een seminarie te plaatsen. Omdat ik socratisch dacht en geen enkele afkeer voelde van het plan, stemde ik ermee in.

Ik heb nooit kunnen uitmaken of deze man goed uit domheid was, of dat zijn domheid een fout van zijn goedheid was.

Ik was zo ijdel mij nog niet te willen scheren: ik koesterde mijn donshaar omdat dit bewees hoe jong ik nog was. Dit was een absurd idee, maar op welke leeftijd houdt iemand er eigenlijk geen absurde ideeën meer op na? Hij komt makkelijker van zijn ondeugden af.

De voornaamste taak van de prefect was zich ervan te vergewissen dat er geen seminarist bij een ander in bed kroop. Het was een halsmisdrijf; men vond dat het bed van een seminarist bestemd was om erin te slapen, niet om erin te liggen praten met een kameraad.

In Duitsland zijn de jongensgemeenschappen waar de directeuren zich moeite getroosten het masturberen te verhinderen de plaatsen waar dit het meeste voorkomt. De opstellers van deze regels waren onwetende dwazen die noch de natuur noch de moraal kennen. Immers, de natuur eist voor haar eigen instandhouding deze verlichting voor een gezonde man die niet over de hulp van een vrouw beschikt; terwijl verder de moraal wordt ondermijnd doordat wij geneigd zijn het verbodene te doen.

Bovendien zijn er ogenblikken waarop zelfs een moedig mens óf niet moedig is óf dit niet wil zijn.

Tot mijn vijftigste jaar heeft het lot mij altijd op deze wijze geholpen als ik in moeilijkheden verkeerde. Als ik fatsoenlijke mensen ontmoette die nieuwsgierig waren naar de geschiedenis van het ongeluk dat mij was overkomen en als ik hun dit verhaal vertelde, wekte ik altijd sympathie met het gevolg dat zij mijn zijde kozen en mij wilden helpen. De kunstgreep die ik gebruikte om dit te bereiken was het verhaal waarheidsgetrouw te vertellen zonder weglating van bepaalde omstandigheden, die men niet kan vertellen als men niet moedig is.

Ik geloof dat een schuldige verdachte, die een eerlijke rechter de waarheid durft te zeggen, meer kans op vrijspraak heeft dan iemand die onschuldig is en met uitvluchten komt.

Wordt vervolgd

Casanova 5: De school van het leven 5

De school van het leven: blz 116-142

Liefde is welsprekend, het onderwerp is onuitputtelijk, maar als het einddoel waarop zij is gericht, niet in zicht komt, zakt zij ineen als deeg bij de bakker.

De eerste zoenen die ik hun gaf, werden niet ingegeven door lichamelijke begeerte of het voornemen hen te verleiden; en zij bezwoeren mij enkele dagen later dat zij van hun kant mijn kusssen alleen hadden beantwoord om mij te bewijzen dat zij mijn oprechte, broederlijke gevoelens deelden. Deze onschuldige zoenen werden al snel vurig en wekte in ons drieën een roes, die ons erg moet hebben verrast, want wij staakten de omhelzingen en keken elkaar heel verbluft en ernstig aan.

Het zou pedant zijn geweest als ik had gemeend dat zij verliefd op mij waren, maar ik mocht wel aannemen dat de zoenen op hen dezelfde uitwerking hadden gehad als op mij. Hiervan uitgaande zag ik duidelijk in dat ik door middel van geraffineerde spelletjes en tactieken waarvan zij de kracht niet konden kennen, er zonder veel moeite in zou slagen hen in de loop van de lange nacht die ik met hen zou doorbrengen tot een toeschietelijkheid te verleiden die verregaande gevolgen zou kunnen hebben.

Voordat ik afwist van het ongeluk van Lucia, was ik trots, ik ging er prat op dat ik zo deugdzaam was geweest haar maagdelijkheid niet te schenden, maar nu had ik berouw, en schaamde mij voor mijn dwaze onthouding. Ik nam mij voor mij in het vervolg verstandiger te gedragen als het erom ging een vrouw te ontzien.

Door deze noodlottige gebeurtenis koos ik voor een nieuwe handelwijze, die ik later te ver doorvoerde.

Zij wierp zich op mij en drukte mij vast in haar armen. Omdat ik de mantel weer op haar wilde leggen, trok ik haar naar mij toe. Omdat zij zich in de gunstigst mogelijke positie bevond, paste ik mij daar in een oogwenk bij aan, voorwendend dat ik mijn horloge aan de riem van mijn broek verschikte. Zij begreep dat zij zich niet meer zou kunnen verdedigen als zij mij niet snel tegenhield, en deed een poging daartoe, maar ik zei haar dat als zij niet deed of zij flauw was gevallen, de koetsier zich zou omdraaien en alles zou zien. Terwijl ik dit zei, liet ik haar mij voor goddeloos uitmaken zoveel zij wilde, omvatte haar stuit en behaalde de volledigste overwinning ooit door een bedreven gladiator behaald.

Grapjes makend over het avontuur en haar handen kussend, zei ik haar dat ik er zeker van was dat ik haar had genezen van haar angst voor onweer, maar dat zij nooit iemand het geheime medicijn zou onthullen dat deze genezing had bewerkstelligd. Zij antwoordde mij dat zij er in ieder geval heel zeker van was dat nog nooit een vrouw door een dergelijke remedie was genezen. "Dit moet in duizend jaar zeker wel een miljoen keer zijn gebeurd," antwoordde ik. "Ik moet je zelfs zeggen dat ik erop rekende toen ik in de kales stapte, want ik wist geen andere methode om je te veroveren. Troost je. Ik kan je verzekeren dat geen enkele bange vrouw ter wereld in jouw situatie weerstand had durven bieden." "Dat geloof ik, maar voortaan reis ik alleen nog samen met mijn man." "Daar doe je dan verkeerd aan, want je man zal niet op het idee komen je te troosten op de manier waarop ik dat heb gedaan."

Wordt vervolgd

Casanova 4: De school van het leven 4

De school van het leven: blz 80-115

De eerste keer dat de pastoor mij de eer deed mij aan Zijne Excellentie voor te stellen, heb ik met alle respect zijn redenering bestreden, waar niemand iets tegenin wist te brengen. Ik zei hem dat hij aan zijn tafel alleen mensen moest uitnodigen die van nature tweemaal zoveel aten als anderen. "Maar hoe die te vinden?" "Dat is iets wat tact vereist. Uwe Excellentie moet tafelgenoten keuren. Degenen die blijken te zijn zoals u hen wenst, dient u te behouden zonder de reden te zeggen, want geen welopgevoed mens ter wereld zou willen dat men zegt dat hij alleen de eer heeft met Uwe Excellentie te eten omdat hij twee keer zoveel eet als iemand anders." Zijne Excellentie begreep volledig de bedoeling van mijn woorden en zei tegen de pastoor mij de volgende dag mee te nemen voor de middagmaaltijd. Toen hij merkte dat ik datgene wat ik overtuigend had onderwezen, nog overtuigender in praktijk bracht, liet hij mij dagelijks zijn tafel delen.

Zijne Excellentie noemde mij een aantal regels waaraan ik mij moest houden, naar hij uitlegde, als ik zijn ontvangsten zou bezoeken, omdat de andere genodigden zich zouden verbazen over het feit dat een vijftienjarige jongen werd toegelaten. Hij gebood mij alleen te spreken als mij persoonlijk iets werd gevraagd en vooral nooit mijn mening over een onderwerp te geven, want als vijftienjarige had ik nog niet het recht een mening te hebben.

Ik heb mevrouw Manzoni leren kennen. Zij leerde mij veel en gaf mij heel wijze adviezen. Als ik deze had opgevolgd, zou mijn leven niet stormachtig zijn verlopen, en dientengevolge zou ik het nu ook niet het beschrijven waard hebben gevonden.

Toen hij mij verzekerde dat het hem ernst was, had hij maar een minuut nodig om mij te overreden en mij ervan te overtuigen dat ik in de wieg was gelegd om de beroemdste prediker van de eeuw te worden, zodra ik wat dikker zou zijn. Ik twijfelde niet aan mijn stem of voordracht, en wat het maken van een preek betrof, voelde ik mij al snel capabel genoeg een meesterwerk voort te brengen.

Ik ging naar de pastoor om hem de preek voor te lezen. Terwijl ik op zijn komst wachtte, werd ik verliefd op zijn nicht Angela, die op een borduurraam zat te handwerken. Deze verliefdheid werd mij noodlottig; zij had twee andere liefdes tot gevolg, die op hun beurt weer een aantal andere tot gevolg hadden, wat er ten slotte toe leidde dat ik afstand deed van een carrière als geestelijke.

In de vier of vijf keer dat ik mijn opwachting bij haar maakte, kon ik haar goed genoeg gadeslaan om op de bijeenkomsten bij mijnheer Malipiero te zeggen dat zij alleen aantrekkelijk kon zijn voor oververzadigde liefhebbers, want zij bezat noch eenvoudige natuurlijke schoonheid, noch een spitse geest, noch een bepaald talent, noch goede manieren.

Angela's gebrek aan lichamelijke toeschietelijkheid ergerde mij en mijn liefde was al een kwelling voor mij geworden. Door mijn temperament had ik heel erg behoefte aan een meisje, zoals Bettina, dat ervan hield het liefdesvuur te koelen zonder het te doven. Maar ik verloor mijn voorkeur voor deze oppervlakkige bevrediging snel. Omdat ik zelf in zekere zin nog maagd was, had ik het grootst mogelijke ontzag voor de maagdelijkheid van een meisje. Ik wilde ook niets weten van getrouwde vrouwen, dwaas die ik was.

Lucia ging weg om haar werk te doen. Haar ouders spraken vol lof over haar; zij was hun enig kind, de troost van hun ouderdom en al hun liefde ging naar haar uit. Lucia was gehoorzaam, gelovig, gezond als een vis, maar had alleen één gebrek. "Wat dan?" "Zij is te jong." "Een sympathiek gebrek."

Ik vond dat ik een ellendeling was als ik het vertrouwen beschaamde dat zij in mij stelden. Ik besloot daarom tot onthouding. Omdat ik er zeker van was dat ik deze overwinning op mijzelf zou behalen, durfde ik tegen mijn begeerte te vechten en het besluit te nemen mij alleen tevreden te stellen met haar aanwezigheid. Ik kende de grondwaarheid nog niet dat zolang de strijd duurt, de overwinning onzeker is.

Ik weet niet of ik ooit een volmaakt fatsoenlijk man ben geweest, maar ik weet wel dat de levensopvattingen die ik er in mijn vroege jeugd op na hield veel kieser waren dan die waaraan het leven mij op den duur heeft gewend. Een onoirbare levenswijze laat weinig over van de opvattingen die men vooroordelen noemt.

Wie echt van iemand houdt, is altijd bang dat het voorwerp van zijn liefde zal denken dat hij overdrijft; en door de vrees te veel te zeggen, zegt hij te weinig.

Wordt vervolgd

Casanova 3: de school van het leven 3

De school van het leven: blz 58-79

In weerwil van de goede leerschool die ik nog voor mijn puberteit heb doorlopen, ben ik tot op zestigjarige leeftijd altijd het slachtoffer van vrouwelijke list geweest. Als ik twaalf jaar geleden geen hulp van mijn beschermengel had gekregen, zou ik in Venetië nog met een dwaas jong meisje zijn getrouwd op wie ik verliefd was geworden. Nu geloof ik dat ik niet meer vatbaar ben voor dergelijke dwaasheden, maar dat betreur ik, helaas!

Het was zondag, Bettina had een goede middagmaaltijd tot zich genomen, en was de hele dag waanzinnig geweest. Omstreeks middernacht kwam haar vader thuis, Tasso zingend, en zo dronken dat hij nauwelijks kon staan. Hij ging naar het bed van zijn dochter, omhelsde haar liefdevol en zij tegen haar dat zij niet gek was. Zij antwoordde hem dat hij niet dronken was.

Ik kon noch geloven in Candiani's zelfbeheersing, noch in het geduld van Bettina, noch in een zeven uren durend gesprek over een enkel onderwerp. Desondanks deed het mij enigszins genoegen de valse munt die zij mij had gegeven voor goed geld aan te nemen.

Retorica maakt alleen van de geheimen van de natuur gebruik op de manier van schilders die haar willen nabootsen. Het mooiste wat zij maken is altijd onecht.

Op de dertiende dag, toen zij geen koorts meer had, begon zij onrustig te worden door ondraaglijke jeuk. Geen remedie had haar beter kunnen kalmeren dan de volgende geladen woorden die ik voortdurend tegen haar zei: "Bettina, onthoud dat je beter wordt, maar als je je durft te krabben word je zo lelijk dat niemand meer van je zal houden." Ik daag alle artsen ter wereld uit een krachtiger afweer middel dan deze waarschuwing te vinden tegen de zucht tot krabben bij een meisje dat weet dat zij mooi is geweest, en gevaar loopt lelijk te worden door haar eigen schuld als zij zich krabt.

Zij heeft mij daarna zonder kuren liefgehad en ik heb haar liefgehad zonder een bloem te plukken, die het lot, geholpen door het voorooordeel, had voorbestemd voor het huwelijk.

Mijn eigen voorkeur ging uit naar medicijnen studeren opdat ik het beroep van arts kon uitoefenen- ik voelde mij daar heel sterk toe aangetrokken. Men luisterde echter niet naar mij. Men wilde dat ik mij toelegde op de studie van de rechten, waarvan ik een onoverwinnelijke afkeer had. Als men er goed over had nagedacht, zou men mij mijn zin hebben gegeven door mij arts te laten worden, een beroep waarin zwendelarij nog meer oplevert dan in de advocatuur. Maar ik heb nog het een nog het ander gedaan en dit kon niet anders. Het is mogelijk dat ik om die reden nooit van de diensten van advocaten gebruik heb willen maken als ik mijn recht bij justitie wilde laten gelden, en evenmin artsen heb willen roepen als ik ziek was. Er zijn meer families geruïneerd dan bevoordeeld door advocaten, en de mensen die overlijden door toedoen van artsen zijn talrijker dan zij die genezen. Hieruit volgt dat de wereld veel gelukkiger zou zijn zonder deze twee mensentypes.

Wat betreft de professionele vrouwen van lichte zeden: ik kwam niet in hun strikken terecht, omdat ik er geen zag die zo mooi was als Bettina.

Het speet mij dat ik haar had gespaard. Het was een vooroordeel dat ik toen had, maar waarvan ik mij spoedig zou ontdoen.

Wordt vervolgd

Casanova 2: De school van het leven 2

De school van het leven: blz 35-57

Zoals voor de hand lag, was het avondeten nog slechter dan de middagmaaltijd. Ik moest daarna in een bed gaan liggen, waar drie bekende soorten insekten verhinderden dat ik een oog dicht deed. Bovendien stolde mijn bloed van angst voor de ratten die over de zolder renden en soms op mijn bed sprongen. Zo begon ik te ondervinden wat het is ongelukkig te zijn en te leren dit geduldig te dragen. Door de insekten die mij leegzogen, verminderde de paniek die de ratten bij mij teweegbrachten, terwijl deze paniek mij weer minder gevoelig voor de insektenbeten maakte.

Het nieuwe leven dat ik leidde, het hongerregime waaraan ik was onderworpen en vooral de lucht van Padua  schonken mij een gezondheid waarvan ik voordien geen idee had gehad. Juist door mijn gezondheid werd de honger die ik leed onverdraaglijker- ik was vraatzuchtig als een hond. Ik groeide zienderogen, en bracht iedere nacht in een diepe slaap door, die maar door één droom werd verstoord: ik droomde dat ik aan een grote tafel zat en naar hartelust at. Prettige dromen zijn erger dan onaangename.

Ik zou op den duur door mijn geeuwhonger verzwakt zijn geraakt als ik niet had besloten uit stelen te gaan en alles naar binnen te werken wat ik aan eetbaars tegenkwam wanneer ik er zeker van was dat niemand mij zag.

Dr. Gozzi had ook een zusje van dertien jaar, dat Bettina heette. Zij was aantrekkelijk, vrolijk en dol op het lezen van romans. Ik voelde mij meteen tot haar aangetrokken zonder dat ik wist waarom. Zij was degene die heel langzaam iets in mij wakker maakte wat later mijn overheersende hartstocht zou worden.

Dr Gozzi zei dat niets zo storend was als onzekerheid, en dus keurde hij denken af omdat dit tot twijfelen leidde.

De zonde van het vlees was volgens Dr Gozzi de grootste van alle, en hij werd boos wanneer ik hem zei dat het juist de kleinste zonde moest zijn.

Bettina kwam elke dag mijn haar kammen. Zij waste mijn gezicht, hals en borst en liefkoosde mij als een kind. Ik wist dat ik die strelingen als onschuldig moest opvatten, en nam het mijzelf kwalijk dat ik erdoor van slag raakte. Omdat ik drie jaar jonger dan zij was, dacht ik dat zij niet van mij kon houden met ondeugdzame bedoelingen, en daardoor kreeg ik een hekel aan mijzelf vanwege mijn eigen ondeugdzame verlangens.

Wordt vervolgd

Casanova 1: De school van het leven 1

De school van het leven: blz 7-34

Ik begin mijn lezer te verklaren dat ik ervan overtuigd ben lof of blaam verdiend te hebben voor al het goede of kwade dat ik in mijn leven heb gedaan en dat ik daarom mag aannemen een souverein mens te zijn.

Ik heb heel vaak meegemaakt dat geluk mij ten deel viel als gevolg van een onvoorzichtige stap waardoor ik eigenlijk in de afgrond had moeten storten. Hoewel ik mij mijn onvoorzichtigheid verweet, dankte ik God ervoor. Het tegendeel heb ik ook ervaren: dat mij een ernstig ongeluk overkwam als gevolg van een door wijsheid ingegeven handelswijze. Ik voelde mij hierdoor vernederd, maar troostte mijzelf snel omdat ik er zeker van was dat ik juist had gehandeld.

U zult lachen als u te weten komt dat ik vaak zonder gewetensbezwaar domoren, schurken en dwazen heb bedrogen als mij dat nodig leek. Wat vrouwen betreft: het bedrog is wederzijds en telt niet, want als er liefde in het spel is, zijn beide partijen gewoonlijk de dupe.

Mijn leven is mijn stof, mijn stof is mijn leven.Omdat ik dit doorbracht zonder ooit te denken dat ik zin zou hebben het te beschrijven, kan het een belang krijgen, dat misschien zou ontbreken als ik tijdens mijn leven het voornemen had gehad het op mijn oude dag te beschrijven en, wat meer is: te publiceren.

Aangezien ik heb beseft dat ik mij in heel mijn leven meer door mijn gevoelens dan door mijn verstand heb laten leiden, ben ik tot de slotsom gekomen dat mijn gedrag meer door mijn karakter dan door mijn geest is bepaald, na een lange strijd tussen deze twee, waarin ik afwisselend steeds te weinig verstand had voor mijn karakter en te weinig karakter voor mijn verstand.

Het koesteren van mijn zintuiglijke genietingen is heel mijn leven mijn voornaamste bezigheid geweest; ik heb nooit een belangrijker doel gekend. Omdat ik mij geboren voelde voor de andere sekse, heb ik deze altijd liefgehad, en alles gedaan wat ik kon om wederliefde te wekken. Ik heb ook altijd erg veel van lekker eten gehouden en daarnaast een hartstocht gehad voor alles wat mijn nieuwsgierigheid prikkelde.

Wat vrouwen betreft, ik heb altijd gevonden dat degene die ik begeerde lekker rook; en lekkerder naarmate zij sterker zweette.

Gezegend zijn stervelingen die zonder iemand te schaden van het leven genieten, en dwaas de anderen die denken dat het Opperwezen behagen kan scheppen in de pijn, het lijden en de ontberingen die zij hem als offer aanbieden, en zich inbeelden dat God alleen de fanatici liefheeft die zich dit alles aandoen.

Degenen die vinden dat ik te ver ga in mijn gedetailleerde schildering van bepaalde erotische avonturen hebben ongelijk, tenzij zij vinden dat ik een slechte schilder ben. Ik verzoek hun mij te vergeven dat op mijn hoge leeftijd mijn ziel geen andere vreugd kent dan die van de herinnering.

Remedies voor de ergste ziekten bevinden zich niet altijd in de artsenijkast. Er gaat geen dag voorbij of er doet zich iets voor wat ons met onze onwetendheid confronteert. Ik geloof dat om die reden niets zo zeldzaam is als de man van de wetenschap wiens geest volkomen vrij is van bijgeloof. Tovenaars hebben op deze aardbodem nooit bestaan; voor degenen die zij wijs konden maken dat zij waren wat zij voorgaven, heeft hun macht daarentegen altijd bestaan.

Wordt vervolgd

Experiment: een doorlopend leesverslag

Ik ben naar eigen zeggen weliswaar gestopt met het bijhouden van een blog, maar er is iets dat ik graag nog eens wil proberen. Ik wil een doorlopend leesverslag schrijven over een lange tekst in kleine stukjes tekst waarbij ik dagelijks zo'n 30 bladzijden wil lezen en uit die bladzijden leuke stukjes tekst wil publiceren.

Voor dit experiment kies ik voor de memoires van Giacomo Casanova (geschreven tussen 1792 en 1799 en in de jaren 90 in zijn geheel vertaald door Theo Kars), een lange tekst van zo'n 4000 bladzijden in 12 delen gepubliceerd.

Ik kies voor Casanova omdat ik die al eerder met zeer veel plezier heb gelezen en omdat ik zeker weet dat zijn memoires tal van onderhoudende passages bevatten.

Ik citeer de achterflap van dit eerste deel:
Casanova. Zijn naam is een begrip, dat echter de persoon van deze veelzijdige achttiende-eeuwse avonturier onrecht aandoet. Casanova ontmoette Goethe, discusieerde met Voltaire, werd door twee pausen en vele vortsen ontvangen, schreef een groot aantal boeken over uiteenlopende onderwerpen, ontsnapte uit een beruchte gevangenis, was (o.a.) werkzaam als geestelijke, geheim diplomaat, theaterdirecteur, valsspeler, beroepssoldaat, vioolspeler en reisde gedreven door een onbedwingbare nieuwsgierigheid vijftig jaar lang door West-Europa. Zijn memoires zijn het onthutsend eerlijke verslag van een rijk leven vol uiteenlopende avonturen: duels, oplichtingen, intriges, wraaknemingen, liefdes, vriend- en vijandschappen, schurkenstreken en daden van onbaatzuchtigheid, en bieden behalve een schat levenswijsheid een unieke blik op het dagelijks leven van de achttiende eeuw.

Dat wordt genieten de komende maanden. Ik hoop dat de lezers van mijn blog meegenieten!

Erik leest stopt ermee

Ik ga stoppen met het bijhouden van mijn blog. Misschien is het een tijdelijke stop, maar ik vermoed dat het een definitieve stop betekent.

Ik ben met Erik leest begonnen op 20 juni 2014. Directe aanleiding om mijn blog te starten was dat Ardi Seij van Boek2 met zijn blog stopte en dat ik daar niet meer terecht kon met mijn nieuwe boekbesprekingen. Ik lees graag en ik vind het leuk om daar wat over te vertellen, dus leek een boekblog een leuke uitdaging.

Dankzij de hulp van collegablogster Joke van Boekhappen lukte het om er vrij snel een aardig uitziende blog van te maken. Omdat ik de afgelopen jaren al aardig wat boekbesprekingen had geschreven leek het me leuk om die weer opnieuw te plaatsen. Op advies van Joke met een tempo van nooit meer dan 1 per dag. Mijn eerste doel was om met een tempo van 1 bespreking per dag, nieuwe en oude besprekingen te plaatsen. Als ik door mijn oude besprekingen heen was, zou ik dan wel verder zien. Inmiddels ben ik door mijn oude besprekingen heen.

Moet ik met mijn blog doorgaan? Sinds ik mijn blog bijhoud lees ik toch anders. Ik herlees veel meer dan vroeger omdat ik de boeken die ik erg mooi vind graag wil aanraden aan andere lezers. Verder ga ik gewoon mijn eigen gang met lezen, ik lees in de eerste plaats wat mij zelf leuk lijkt, en ik kijk niet zozeer naar wat ik denk dat anderen leuk vinden. Ook merk ik dat ik het reageren op andermans blogs en het reageren op reacties op mijn eigen blog eigenlijk nog veel leuker vind dan het zelf bijhouden van mijn blog.
Ik heb afgelopen najaar een aantal lijstjes gemaakt met mijn favoriete boeken in bepaalde genres. Eigenlijk zou van ik al die boeken waarover ik nog niet geblogd heb een bespreking willen schrijven. Ik vrees dat dat me niet gaat lukken, sommige boeken hebben gewoon te veel bladzijden om nog eens te herlezen.

Er zijn voor mij een paar redenen om ermee te stoppen.
Een ervan is dat het bijhouden van mijn blog niet meer zo leuk vind en dat het me veel moeite kost.

Een andere is dat het me niet zoveel uitmaakt wat andere mensen lezen. Het belangrijkste lijkt mij dat ze plezier in het lezen hebben en het maakt mij niet uit of dat nu met door mij aangerade boeken is of met andere boeken.

Als misschien wel belangrijkste reden is dat ik vind dat ik niet zo'n geweldige schrijver ben. Ik kan wel wat aardige grammaticaal correcte zinnen op papier  het scherm zetten, maar of ik echt interessante stukjes schrijf voor anderen, ik vraag het me af. Als ik andere blogs volg dan lijkt het mij dat daar een aantal veel betere schrijvers tussen zitten.

Als laatste is er de dwang van het schrijven. Bij de meeste boeken die ik lees voel ik geen innerlijke behoefte om er wat over te schrijven. Dat leidt meestal tot wat verplichte korte stukjes. Ik weet niet hoe anderen hiermee omgaan, maar eigenlijk zou ik het liefste alleen schrijven over boeken die me echt wat te zeggen hebben. Dan zou het blog wel erg onregelmatig verschijnen. Ook heb ik er over gedacht om over films, muziek, eten en andere zaken te bloggen. Dan gaat het specifieke van een leesblog weer verloren.

In de toekomst wil ik weer louter voor mijn plezier lezen. De blogs die ik nu volg blijf ik volgen en daar zal ik ook af en toe een reactie achterlaten, misschien wel iets minder vaak dan voorheen. Verder wil ik alle mensen bedanken die mijn blog het afgelopen jaar hebben gevolgd. U bent gegroet, Erik

Hans Willemse: Panamarenko Universum

Hans Willemse: Panamarenko Universum (België, 2014): 211 blz: Uitgeverij M HKA & Ludion

"Panamarenko Universum" is het boek dat gepubliceerd werd bij de gelijknamige tentoonstelling van het werk van Panamarenko in het Museum van Hedendaagse kunst Antwerpen van 3 oktober 2014 tot en met februari 2015.

In 7 hoofdstukken wordt een overzicht geschetst van zijn werk met veel foto's en korte begeleidende teksten. Panamarenko is iemand die zowel kunstenaar als techneut als uitvinder is. Hij is vooral gefascineerd door de manier waarop voorwerpen bewegen. Hij heeft talloze voertuigen gemaakt, variërend van onderzeeboten, vliegtuigen, helikopters, zeppelins, ruimteschepen tot lopende vogels.

Zijn werk is erg inventief en vooral ook heel speels. Het boek is mooi uitgevoerd, nu wil ik zijn werk nog in het echt gaan zien! Op Google zijn tal van afbeeldingen van zijn werken te zien.

 

Murasaki Shikibu: Het verhaal van Genji

Murasaki Shikibu: Het verhaal van Genji (Japan, 1020): 1403 blz: Vertaald door Jos Vos (2013): Uitgeverij Athenaeum- Polak & Van Gennep

Wat moet ik schrijven over een pil van zo'n 1400 blz die bijna 1000 jaar geleden geleden geschreven werd en die zich afspeelt in een ver land (Japan) in een heel andere tijd dan nu?

Zoals de titel van het boek "Het verhaal van Genji" aangeeft is de hoofdpersoon van het verhaal Genji, een jongste zoon van keizerlijke afkomst die stralend is van uiterlijk, heerlijk ruikt en in alles wat hij doet uitzonderlijk bedreven is, of het nu het schrijven van gedichten is, het kalligraferen, het bespelen van de zessnarige Koto of het versieren van vrouwen. Het boek is in feite het verhaal van het leven van Genji en zijn liefdesavonturen zoals opgeschreven door Murasaki Shikibu, die een functie had aan het keizerlijk hof.

Tijden waren anders, het boek speelt zich af in de adellijke kringen aan en rond het keizerlijk hof. Niet adellijke mensen komen er nauwelijks in voor. De mannelijke personages wijden zich aan de jacht op vrouwen en zijn teleurgesteld als ze een keer hun zin niet krijgen. De vrouwen worden geacht zich achter kamerschermen te verbergen en vooral zichzelf niet te snel gewonnen te geven. Een sympathieke gewoonte uit die tijd is dat er na ieder afspraakje gedichten werden uitgewisseld die integraal in de tekst zijn weergegeven. Boodschappers ontvangen prachtige gewaden. Sowieso worden er veel opsommingen gegeven van de kleren die de personages aan hebben en vermeld met welke takjes de gedichten zijn versierd.

Het boek is prachtig vertaald door Jos Vos die hier zo'n 6 jaar aan heeft gewerkt. Het Nederlands dat hij gebruikt hoort tot het mooiste Nederlands dat ik ooit las. Jammer is dat het verhaal veel in herhalingen valt, als je de eerste 300 bladzijden hebt gelezen dan weet je wel wat er komen gaat.

Toch heb ik het boek uitgelezen, in 12 dagen tijd dat ik voor mezelf een flinke prestatie vind. Dit boek wordt in mijn ogen terecht beschouwd tot een van de hele grote klassieken uit de wereldliteratuur. Dankzij de geweldige prestatie van Jos Vos kun je er nu ook in het Nederlands van genieten.  

 

   

Dvd: Finding Vivian Maier

Dvd: Finding Vivian Maier (Verenigde Staten, 2013): John Maloof

Vanavond (31 juli) heb ik voor de tweede keer naar de fascinerende documentaire "Finding Vivian Maier" van John Maloof gekeken. Vivian Maier was een bij leven onbekende Amerikaanse fotografe die na haar dood wereldberoemd is geworden en nu al wordt beschouwd als een van de belangrijkste fotografen van de 20e eeuw.

John Maloof was op zoek naar foto's van Chicago om een boek mee te illustreren. Hij zag dat bij een veilingshuis grote dozen vol met negatieven werden aangeboden en hij kocht instinctief de grootste doos. Nadat hij een aantal foto's had bekeken en ze mooi vond vroeg hij zich af wat hij ermee aan moest.

Dus plaatste hij zo'n 200 foto's op een blog. De reacties waren overweldigend. De fotografe heette Vivian Maier en was een grote onbekende. Een eerste zoekopdracht op het internet leverde helemaal niets op, later vond hij een overlijdensbericht. Nu was het zijn taak om deze schat aan foto's openbaar te maken. De documentaire laat enerzijds een aantal van de prachtige foto's zien die Vivian Maier tijdens haar leven maakte en is anderzijds een speurtocht naar mensen die haar gekend hebben en wat over haar kunnen vertellen. In beide opzichten een prachtige documentaire. Voor foto's van Vivian Maier, typ haar naam in op Google.

 

Peter Boxall: 1001 boeken die je gelezen moet hebben!

Peter Boxall: 1001 boeken die je gelezen moet hebben! (Groot Brittannië, 2006): 949 blz: Vertaald door Kees van den Heuvel, Gert-Jan Kramer, Marthe Philipse, Frederike Plaggemars, Nicole Seegeers en Mireille Zwijnen: Oorspronkelijk uitgever Quintet

Het valt te prijzen aan de bewerkers en vertalers van dit boek dat ze er voor de Nederlandstalige editie niet voor hebben gekozen om slechts een aantal Nederlandstalige boeken toe te voegen, maar dat ze de oorspronkelijke editie ook hebben aangevuld met een groot aantal Oost-Europese, Scandinavische, Italiaanse, Afrikaanse en Spaanstalige (Latijns-Amerikaanse) romans. 

In totaal zijn zo'n 300 voornamelijk Engelstalige titels geschrapt, waardoor deze Nederlandstalige editie een veel evenwichtiger beeld geeft van wat de wereldliteratuur aan romans heeft opgeleverd dan de oorspronkelijke Engelstalige editie. 

Evenals bij de oorspronkelijke editie blijft de bruikbaarheid van het boek beperkt. Wel is het een erg leuk boek om door te bladeren en af en toe eens een stuk uit te lezen. 

 

Murasaki Shikibu: The tale of Genji

Murasaki Shikiu: The tale of Genji (Japan, ca 1020): 1120 blz: Vertaald in het Engels door Royall Tyler (2001): Uitgeverij Penguin

"The tale of Genji" is de Engelse vertaling van Royall Tyler van de Japanse klassieker uit ongeveer 1000 na Christus. Ik heb deze vertaling gekocht en er de eerste 70 blz van gelezen nadat ik de uitstekende enthousiaste recensie van Tony had gelezen.

Ik wil het nu even niet over de inhoud van het boek hebben, maar over de vormgeving ervan. Het boek is in werkelijk alle opzichten prachtig uitgegeven. Het boek is van mooi papier, met een tekst in een mooi leesbaar lettertype en een prettig aandoende bladspiegel. Onderaan iedere bladzijde staan de noten. De vertaling is zeer zorgvuldig, er staan heel mooie zwart-wit illustraties in het boek. Verder is het boek voorzien van een uitgebreide inleiding, is ieder hoofdstuk voorzien van een lijst met karakters die in dat hoofdstuk voorkomen en is er een uitgebreide woordenlijst achterin en tips voor verdr lezen. Werkelijk een zeer zorgvuldig uitgegeven boek.

Nu is het nog de vraag of de tekst zelf al deze moeite waard is. Afgaande op de eerste 70 blz lijkt het daar wel op, maar dat valt nog te bezien. In ieder geval is het een aanwinst voor de boekenkast.

  

Fran van der Hoeven: De wereld volgens Bob van Dam

Fran van der Hoeven: De wereld volgens Bob van Dam (Nederland, 2003): 159 blz: Uitgeverij de Verbeelding

In "De wereld volgens Bob van Dam" geeft Fran van der Hoeven een overzicht van leven en werk van de Nederlandse persfotograaf Bob van Dam.

In 1955 stichtte Bob van Dam de stichting Combi Press en werd daarmee in feite de eerste persfotograaf van Nederland. De foto's in het boek zijn voornamelijk portretfoto's van beroemdheden. Er staan een aantal aardige foto's in, maar meestal lijkt het alsof het genoeg was als de persoon op de foto stond, compositie en licht lijken er bij Bob van Dam nauwelijks toe te doen.

Als ik dit boek lees en de foto's bekijk kan ik alleen maar tot de conclusie komen dat Bob van Dam op zijn best een middelmatig fotograaf was.  

 

Milan Hulsing: Stad van klei

Milan Hulsing: Stad van klei (Nederland, 2011): 132 blz: Uitgeverij Oog & Blik en de Bezige Bij

 

Dit boek heb ik gelezen na een recensie van Niek.

"Stad van klei" is een door de Nederlandse striptekenaar Milan Hulsing bewerkte en getekende graphic novel gebaseerd op een eerder uitgegeven novelle van de Egyptische schrijver Mohamed El Bisatie.

Hoofdpersoon van het boek is een ambtenaar, meneer Salem die om zijn kas te spekken een fictief dorp Khaldiya bedenkt en een al even fictieve politiemacht waarvan hij de inkomsten in eigen zak kan steken.

Khaldiya, gelegen op beide oevers van de Nijl, daar waar de rivier zich opsplitst in een labyrintische delta.
Het grote verschil met ontelbare vergelijkbare stadjes is dat Khaldiya alleen op papier bestaat.
De salarissen, huur en verdere kosten van Khaldiya's zijn het enige werkelijke aan het stadje. Bij elkaar opgeteld een gigantisch bedrag. Te storten op een nieuw te openen rekening, liefst op naam van een willekeurige persoon die het geld cash aan Salem overhandigt.
Iemand zonder enige kennis van zaken. ... die alles gelooft wat hem verteld wordt.

Zonder dat iemand iets opvalt slaag het plan van meneer Salem. Langzaam maar zeker groeit het plan hem boven het hoofd en wordt hij langzaam gek, zeker als de bewoners van Khaldiya hem ook lastig gaan vallen.

"Stad van klei" is een mooi, voornamelijk in bruin- en zwarttinten, getekende graphic novel die ook meteen een mooi beeld schetst van het leven in Egypte. 

 

Elke Geurts: De weg naar zee

Elke Geurts: De weg naar zee (Nederland, 2013): 156 blz: Uitgeverij de Bezige Bij

Dit boek heb ik gelezen naar aanleiding van een enthousiaste bespreking op het blog van Jannie

Bij de Spartanen in het oude Griekenland werd na de geboorte van een kind gekeken of het gezond van lijf en leden was. Zo niet, dan werd het in een diepe kloof gegooid.

Tegenwoordig vinden de meeste mensen dat iedere pasgeborene recht heeft op een volwaardig leven, ook al zal hij of zij nooit voor zichzelf kunnen zorgen.

Tessa, de 40-jarige hoofdpersoon uit "De weg naar zee" is met haar 7-jarige dochter Summer en haar vriendin Gina met ook een dochter op vakantie aan zee in het duingebied tussen Bergen aan Zee en Schoorl. Het blijkt al snel dat Summer een kind met een probleem is. Niet zomaar een probleem, ze heeft het syndroom van Down.

Tessa ziet haar dochter als een soort mini me (kleine ik) waar ze kost wat kost het beste uit zal halen. Een citaat geeft haar houding duidelijk weer: "Ze trainde haar dochter, als was ze haar persoonlijke coach. Meer is een moeder in feite ook niet. Deze baby heeft gewoon meer begeleiding nodig dan andere baby's. Dat is eigenlijk alles, dacht ze. Zo erg is het niet. Hoe eerder je met het lichtknipperen begint, hoe scherper haar ogen, hoe sneller straks haar reactievermogen zal worden en hoe groter haar hersencapaciteit. Daar gaat het om."

Al vanaf dag 1 wordt er naar speciale muziek van Bach geluisterd, met een zeer pijnlijke operatie wordt de tong van Summer enkele centimeters ingekort, haar oogleden worden bijgewerkt.
Dan is er nog Dylan, de vader van Summer die haar gewoon accepteert zoals ze is en die al dat gedoe maar niets vindt.

Tijdens het lezen ergerde ik me groen en geel aan Tessa, maar besefte me tegelijkertijd wel dat ze een overbezorgde moeder is. Een intrigerend boek dat het niet moet hebben van mooi proza, maar dat wel te denken geeft.  

 

1001 Books You Must Read Before You Die

Peter Boxall (eindredactie): 1001 Books You Must Read Before You Die (Groot Brittannië, 2006): 949 blz: Uitgeverij Quintet Books Limited

"1001 books you must read before you die" heeft de verkeerde titel, het zou moeten zijn "nearly 1001 novels and a few other books to read before you die".

Er worden in dit boek vrijwel uitsluitend literaire romans in besproken, een paar detectives, thrillers, science fiction en wat verhalenbundels daargelaten.

Uiteraard vind ik het een gemiste kans dat alleen romans worden besproken, er zijn zovele mooie verhalenbundels, autobiografisch getinte boeken, brievenboeken, graphic novels, reisverhalen en kinderboeken die de moeite waard zijn.

Ieder besproken boek krijgt een stukje tekst van ongeveer 300 woorden, eventueel aangevuld met een illustratie en een citaat. Wat opvallend is is de zeer grote nadruk op romans die het eerst gepubliceerd zijn in het Engels, ik denk wel een stuk of 800. Andere taalgebieden komen er veel slechter van af, voor het Nederlands staan er 7 romans in. Ik heb in totaal 146 boeken van de 1001 gelezen en 20 gedeeltelijk.

Nu wil ik de boeken noemen die ik mis. Eerlijk gezegd vind ik dat voor een boek met 1001 titels er nogal wat ontbreken die er volgens mij in thuis horen.

Allereerst vind ik dat de "Ilias" en "De Odysseia" van Homerus en "Aneas" van Vergilius vermeld hadden moeten worden.

Hetzelfde geldt voor het "Verhaal van prins Genji" van Murasaki Shibiku en "De essays" van Miguel de Montaigne.

Aangezien er een paar korteverhalenbundels in worden besproken, waarom niet de erkende grootmeesters van het genre: Tsjechow, Boenin en Andersen met een eigen lemma.

Wel de sprookjes van Aesopus, waarom niet die van La Fontaine?

Wel Primo Levi, maar niet Varlam Sjalamovs "Berichten uit Kolyma"

Van de Nederlandse literatuur mist een boek van Couperus, "Kaas" van Willem Elsschot en "Het achterhuis" van Anne Frank die ook in het Engels vertaald zijn.

Verdere omissies op alfabetische volgorde:
- Gottfried August Burger: Baron von Münchhausen
- James Clavell: Shogun
- Euclides da Cunha: De binnenlanden
- Michel Faber: The crimson petal and the white
- Benito Perez Galdoz: Fortunata en Jacinta
- Helene Hanff: 84 Charing Cross Road
- C.S. Lewis: De kronieken van Narnia
- Frank MacCourt: De as van mijn moeder
- Nagieb Mahfoez: De Caïro-trilogie
- Norman Mailer: The naked and the dead
- Gregory David Roberts: Shantaram
- Isaac Bashevis Singer: De familie Moskat
- Junichiro Tanizaki: Stille sneeuwval
- Pramoedya Anata Toer: De Buru-tetralogie

En dan heb ik alleen maar die boeken genoemd die ik zelf erg goed vind. Wat is nu de praktische bruikbaarheid van het boek? Ik denk eerlijk gezegd erg klein. Het is leuk om de lemma's te lezen, maar het is moeilijk uit de stukjes tekst te bepalen of een boek de moeite waard zal blijken te zijn. Dat is nu juist het kenmerk van een literaire tekst, dat het niet alleen om de inhoud gaat.  

 

Plato: Wetten

Plato: Wetten: Verzameld werk deel17 (Griekenland, ca 400 vChr): 414 blz: Vertaald door Mario Molegraaf (2008): Uitgeverij Bert Bakker

Vanaf 1990 hebben Hans Warren en Mario Molegraaf eerst gezamenlijk de dialogen van Plato vertaald en later, na de dood van Hans Warren in 2001, heeft Mario Molegraaf alleen de resterende delen vertaald. 

De wetten is het 17e en laatste deel. In de wetten is evenals in de andere delen sprake van een dialoogvorm. We hebben drie sprekers: een vreemdeling uit Athene, Kleinias uit Kreta en Megillos uit Sparta. De Athener doet het meeste werk, terwijl hij zijn gedachten uiteenzet over hoe een ideale staat er uit zou moeten zien, luiisteren de twee anderen en zeggen af en toe ja en amen.

Als je denkt aan wetten dan denk je als Nederlander aan een organisch gegroeide staat waarin af en toe nieuwe wetten worden toegevoegd. Zo niet hier, de staat die besproken wordt vanuit het niets nieuw opgericht. Ook komt het boek nogal star over, in de mening van de Athener zijn de wetten min of meer heilig en komen de voor- of nadelen ervan voor de bevolking op de tweede plaats.

Ik heb eerder delen 1-9 van de vertaling van Warren en Molegraaf gelezen. Ik twijfel eraan of Plato voor de hedendaagse lezer erg relevant is, ik denk dat het toch meer iets is voor classici en studenten in de filosofie. De vertaling is zeer prettig om te lezen