Konstantin Paustovski: De muziek van de herfst

Konstantin Paustovski: De muziek van de herfst: Verzamelde verhalen (Rusland, 1912-1966): 639 blz: Vertaald door Wim Hartog (2020): Uitgeverij van Oorschot

 

 

Mensen die al langere tijd mijn blog lezen weten dat ik een groot fan ben van de Russische schrijver Konstantin Paustovski. Wie aan Paustovski denkt, denkt automatisch ook aan Wim Hartog, zijn vaste vertaler in het Nederlands. Vermoedelijk is in het Nederlands taalgebied van geen enkele andere schrijver van het formaat van Paustovski, het beeld zozeer bepaald door één vertaler.

In al zijn boeken bezingt Paustovski Rusland en zijn onmetelijke natuur. Er staan talloze lyrische natuurbeschrijvingen in die een groot deel van de charme van zijn proza uitmaken, in ieder geval voor mij. Ook staan er volop beschrijvingen van gemoedstoestanden in.

In "De muziek van de herfst" staan verhalen die Paustovski schreef vanaf jonge leeftijd tot vlak voor zijn dood. Natuurlijk is niet ieder verhaal even geweldig, maar er staan zonder meer een aantal prachtige verhalen in het boek. Voor mij is de beste manier om de verhalen in kleine doses tot mij te nemen, laten we zeggen niet meer dan 50 bladzijden per dag.

 

"De muziek van de herfst" lijkt mij niet het boek voor een eerste kennismaking met het werk van Paustovski, daarvoor kun je beter met het eerste deel van zijn memoires "Verre jaren" beginnen, of desnoods met "Wilde rozen", een kleine selectie van 5 verhalen. Maar voor liefhebbers van het proza van Paustovski bevat "De muziek van de herfst" erg veel moois. Zonder meer een eersteklas aanrader!

 

Zoals gebruikelijk ook hier weer een aantal citaten:

 

- Mijn leven was bizar. Dat kwam niet omdat ik mij voor de buitenwereld graag verschool achter tientallen maskers en mij daar als een kind mee amuseerde. Nee, het bizarre was dat men daar eindeloos intrapte. Dit was te danken aan mijn exceptionele geheugen en artistieke talent. De fantasieën kwamen zo natuurlijk in mij op dat ik ze moeiteloos zelf geloofde.

 

- Ik zette mijn verstand op nul. Hoe ingewikkelder de dingen waren die gebeurden, des te minder graag ik over ze nadacht. Misschien omdat ik hield van het toeval, van een leven dat niet werd beheerst door het stalen regelmechaniek van het verstand waarin niet ik maar iemand anders bontgekleurde dagen met ingewikkelde patronen borduurde. Ik had altijd geweten dat mijn wegen niet platgetreden waren, maar dat er nog heel veel veelkleurigheid voor mij in het verschiet lag en dat daarin zowel droefheid zou klinken als vreugde waar je je hele leven naar smacht.

 

- De ambtenaren dronken wodka. De drinkebroers hadden afgesproken het woord "wodka" niet in de mond te zullen nemen. Elke ochtend vond dan ook identiek hetzelfde gesprekje plaats.

 "Het zou best wel lekker zijn, hè?" vroeg een van hen.

 "Het zou inderdaad niet verkeerd zijn," antwoordde een van de twee anderen.

 "Het lijkt jou dus ook goed uit te komen?"

 "Jazeker."

 "Nou, waar praten we dan nog over? Ik hol meteen even naar de hut om het te halen."

 

- Een onbekende hemel en vreemde landen verblijden ons slechts voor korte tijd, al zijn ze nog zo mooi. Uiteindelijk komt het moment waarop een eenzame margriet langs de weg naar het ouderlijk huis ons dierbaarder voorkomt dan de sterrenhemel boven de Grote Oceaan en het kraaien van de haan tot stem wordt van het geboorteland dat ons terugroept naar zijn in nevels gehulde velden en bossen.

 

- "Weet u," antwoordde de marinier na een lichte aarzeling, "de liefde is als een bries. Deze waait overdag van zee naar de kust en 's nachts van de kust naar zee. Niet iedereen wacht vol overgave en geduld op je terugkeer, hoe graag je dat ook zou willen."

 

- Nastja, de dochter van Katerina Petrovna en het enige wezen dat haar dierbaar was, woonde in het verre Leningrad. Ze had haar moeder drie jaar geleden voor het laatst bezocht.

 Katerina Petrovna wist dat Nastja voor haar, oude vrouw, nu geen tijd had. Jonge mensen hebben zo hun eigen zorgen, hun eigen onverklaarbare interesses, hun eigen geluk. Je kunt ze beter maar niet storen. Katerina Petrovna schreef Nastja dan ook hoogst zelden, maar zij dacht wel de godganse dag aan haar, terwijl ze zo roerloos op het uiterste puntje van de doorgezeten divan zat dat een muis, door de stilte misleid, af en toe achter de kachel vandaan stoof, rechtop ging staan en met zijn voorpootjes omhoog de bedompte lucht opsnoof.

 

- Uit mijn ervaring als schrijver weet ik dat je op het platteland veel beter werkt dan in de stad. Alles draagt daar tot concentratie bij, zelfs het knetteren van de pit in het petroleumlampje, het ruisen van de wind in de tuin en het soort volle stilte tussen deze geluiden door, waarbij het is alsof de aarde niet langer draait maar geluidloos in het wereldruim hangt.

 

- Maar als wij nu, daar aan de rand van het meer, zwegen terwijl wij gelukkig waren, dan was dat omdat ware verrukking geen luidkeelse uitroepen en uiterlijkheden duldt.

 

- Met hun paddenstoelengeur en geritsel van bladeren zijn alle bossen mooi. Maar bossen in de bergen vlak bij zee zijn bijzonder mooi. Je kunt er het rumoer van de branding horen. Van zee komt voortdurend nevel aanwaaien, en door de overdaad van vocht groeit het mos er weelderig en onstuimig. In groene strengen hangt het van de takken tot op de bodem. 

 

- Grotere lof kan men in de Russische taal een buitenboordmotor niet toezwaaien, dan over hem te zeggen dat hij loopt "als een naaimachine".

... Er zijn trouwens weinig woorden om in lovende termen over een motor te spreken. Daarentegen zijn er een heleboel woorden om hem uit te foeteren, bijvoorbeeld "petroleumslurper", "rammelkast", "rookpot". Het meest beledigende scheldwoord was wel "stinkdier".

     

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.