J.M.A. Biesheuvel: De verpletterende werkelijkheid

J.M.A. Biesheuvel: De verpletterende werkelijkheid (Nederland, 1979): 299 blz: (Uit "Verzameld werk": Deel 1: Blz 687-985: Uitgeverij van Oorschot (2008))

 

 

 

De vijfde verhalenbundel van Maarten Biesheuvel vind ik, samen met zijn eersteling, de sterkste die ik tot dusver heb gelezen. Er staan een aantal klassiekers in: "Onttakeling" over een man die tot niets meer komt en aan het einde van het verhaal met zijn vrouw en haar "nieuwe meneer" een tochtje maakt en daarbij een wel heel speciale actie onderneemt. Het prachtige verhaal "De kaartenmakers" één van de sterkste verhalen die Biesheuvel ooit heeft geschreven. "De avonturen van Joachim Müller" en natuurlijk "Een dag uit het leven van David Windvaantje" dat erg door zijn eigen leven geïnspireerd lijkt. "De verpletterende werkelijkheid" is een prachtige bundel!

 

Citaten:

- "Ja, toen verwachtte ik nog wat van het leven, ik zag er een zekere zin in. Maar nu, ik haat die huizen aan de overkant, ik haat mijn collega's, ik haat het werk, ik walg van mezelf, ik zou zo graag willen reizen en gelukkig zijn. Niets blijft mij meer over. Ik heb geen zin om te gaan slapen want ik kan niet slapen en 's morgens heb ik geen zin om op te staan omdat de dag me niets zegt. Zinloos en lusteloos verglijdt mijn leven, straks lig ik in het graf en is er helemaal niets gebeurd. Dat is het ergste, het tikken van de klok, het overdenken van mijn fouten en zonden. Ik heb mijn leven tot een puinhoop gemaakt. Ik had mijn studie af moeten maken, dan was ik nu misschien dokter geweest of chirurg. Het is nu allemaal puin geworden. Ik ben te zwak om een gevecht aan te gaan. Ik laat me altijd gaan ..."

- De dokter heeft weleens gezegd: "U kunt beter geen kinderen maken, de kans dat ze krankzinnig zijn is te groot, bovendien bent u  te zenuwachtig om het gebler van de eerste vier jaar te doorstaan."

 

- David nam een pil om droevigheid tegen te gaan en een pil om walging tegen te gaan en een pil om onzekerheid tegen te gaan.

 

- David liep naar de auto, haalde de motorkap eraf en legde die in het gras, toen lichtte hij alle vier de deuren uit de scharnieren, toen haalde hij de achterklep eraf. Alles legde hij keurig in het gras langs het water waar eenden snaterden en waar af en toe een kievit roepend overvloog. Toen haalde hij de banken uit de auto. Hij vond een kist met Bacosleutels, en een Engelse sleutel. Hij was een half uur bezig. Soms lag hij onder de auto, soms stond hij over de motorkap gebogen en al die tijd sleutelde hij maar. Toen had hij de hele motor los. Die legde hij tussen de deuren. Daarna maakte hij de wielen los. De auto zag er nu zo raar uit. Hij schroefde de spatborden los en toen was zijn werk gedaan.

 

- Vlooien zijn allereerst nieuwsgierige dieren. Van alles wat er omgaat willen ze iets weten. Ze hoeven niet, als medewerkers van de Encyclopaedia Brittannica, alles uitvoerig te weten; als ze maar iets begrijpen van wat er om hen heen gebeurt zijn ze al dik tevreden.

 

- Hij kreeg een keer een bekeuring van een agent en toen zei hij: "Ik durf te wedden dat ik allebei uw laarzen kan volpissen. Voor twintig gulden doe ik het." De agent trok zijn laarzen uit en Marinus begon. Nu kwam hij in allebei de laarzen maar tot de hiel. "Die twintig gulden heb je verloren," zei de agent. "Dat is waar," opperde Marinus, "maar ik heb met die meneer daar op de hoek een weddenschap van tweehonderd gulden dat ik het zou klaarkrijgen om in de laarzen van een agent te piesen."

 

- Het enige waar hun leven voor en rond draaide was de globe zoals die uiteindelijk worden moest, een globe van twaalf meter doorsnee waar alles opstond, een globe zonder fouten. Voorlopig legden ze zich toe op kaarten. Nyls had al eens een kaart gemaakt van het dorp dat het dichtste bij hun huis was. Daarop had hij ook de schapen en de geiten en de auto's en de wandelaars aangegeven. In een noot onder de kaart stond: "Het is mogelijk dat de door mij aangegeven schapen, geiten, auto's en wandelaars nu op een andere plek zijn, maar toen ik de kaart maakte waren ze waar ze nu zijn aangegeven, met stamboekaanduiding, nummerbordgegevens, naam en geboortejaar." Zo wilden ze een globe maken waar men niet alleen huizen op zag, maar ook mensen, treinen en schepen, kantoren en fabrieken, ziekenhuizen en boerderijen, hoogovens en kippenfokkerijen, kleuterscholen en universiteiten, bomen en torren en alles met zijn eigen aanduiding.

 

- Ik zei tegen Catherina, die dicht tegen me aan zat - ik kneep even in haar arm en begreep wel waarom ik zo verliefd op haar was, haar vlees was net zo hard als een net niet rijpe maar ook niet meer onrijpe banaan, en er zat dons op als van een perzik!- ...

 

- Wie is bevoegd om uit te maken of iemand gek is? Me dunkt toch op de eerste plaats de patiënt zelf. Ik was gek en niet zo'n klein beetje. In Lissabon was het al begonnen. Ik nam daar een willekeurige bus en zei tegen de chauffeur: "Allez i ritorno, restiro del plaatsje, foto's maken del illustrissime, splendissime metropoolje, ja Roes ie chotsjoe poetesjeestwowatsj, comprendo del arte vestris patriae, iek bolsjoj artiste." Dit gekoeterwaal betekende volgens mezelf: "Ik wil met deze bus heen en weer, ik wil op mijn plaatsje blijven zitten, ik ga fotografieën maken van de zeer illustere, zeer prachtige metropool, ik ben een Rus en ik wil veel reizen, ik heb verstand en begrip van de kunst van uw vaderland, ik ben een groot kunstenaar."

- Een sombere gedachte van een Poolse schrijver viel me in: "Ex oriente lux, ex occidente luxe." Ook dat had met mijn wereld te maken. Amerika minder luxe, Rusland wat meer vrijheid, veel meer vrijheid en veel meer luxe, langspeelplaten, goede boeken, pornografie, transistorradio's, schrijfmachines met westers schrift, T-shirts met opdruk, spijkergoedpakken, chewing gum.

 

- Haar grootmoeder, die bijna blind was en doof, behoedde haar als een kip haar eieren voor gevaren - hoewel een kip mijns inziens al te makkelijk haar eieren door mensen laat af pakken.

 

- Ik voelde mezelf een ventilator. Met zo'n ding maakt ook niemand een praatje. Het wordt niet stuk gemaakt of ruw behandeld omdat het een zekere handelswaarde heeft, een praktische waarde, maar praten doet men er niet mee.

 

- "Er zijn twee dingen die een mens nooit zal kunnen en dat zijn: een gek begrijpen en zelf vliegen ..."

 

- David Windvaantje lag in zijn bed in een gerieflijke flat in de buitenwijk. Het was zomer, het beloofde een mooie nieuwe dag te worden. Oh koekoekshuizen, massagraven, bonbonverpakkingen, ventilatoren, stoomketels, omnibussen, depressies in weer en verstand, woorden van God, diepe oceanen, gillende treinen in Japan, oh radio, oh telegraaf, oh onbegrijpelijk heelal. David Windvaantje lag in zijn bed.

 

- Had David vandaag iemand doodgemarteld? Had hij iemand bezwendeld? Was hij bij de hoeren geweest? Had hij iemand in het zwembad onder water getrokken? Had hij boeken uit de bibliotheek kapot- of weggemaakt? Had hij afschuwelijke of slechte gedachten gehad? Al die vragen konden met nee worden beantwoord. Hij had de Paus niet vermoord. Hij had geen oorlog in het Midden-Oosten ontketend. Hij had niet uit anarchistische motieven het hoofdgebouw van vliegveld Schiphol opgeblazen. Hij had braaf zijn werk gedaan, braaf zijn hond uitgelaten en braaf zijn boek gelezen. Hem trof geen schuld.

 

- Tevreden als een katholiek die net een hostie heeft ontvangen ...

 

- "... Alles valt in het niet bij de grootheid van mijn bewustzijn, locomotieven, stoomschepen, automotoren, wetten, radio's, mensen, kabeltelevisie, ziekenhuizen, vloerrollers, zakdoeken, zwarte tunnels, massagraven. Maan, zon, zwarte gaten in het heelal, oorlogsdreiging, het valt allemaal weg. Ik ben mijn eigen God."

 

      

 

Reacties op dit blog zijn meer dan welkom.