Een autobiografie moet je altijd met een korreltje zout nemen. Als je
echt iets wilt weten over iemand, dan kun je het beste een biografie
lezen waarin het leven van hem of haar in de tijd en de omgeving wordt
geplaatst.
Vooral in Groot Brittannië is er een respectabele traditie in het schrijven van biografieën. Vrijwel iedere schrijver, kunstenaar, politicus, wetenschapper of sportheld van naam heeft daar zijn eigen biografie, soms zelfs meerdere. Het is beslist geen toeval dat de meeste biografieën op deze lijst uit Groot Brittannië komen.
In vergelijking daarmee kent Nederland een magere traditie op het gebied van de biografie. Toch verschijnen hier de laatste jaren ook steeds meer biografieën.
Vooral in Groot Brittannië is er een respectabele traditie in het schrijven van biografieën. Vrijwel iedere schrijver, kunstenaar, politicus, wetenschapper of sportheld van naam heeft daar zijn eigen biografie, soms zelfs meerdere. Het is beslist geen toeval dat de meeste biografieën op deze lijst uit Groot Brittannië komen.
In vergelijking daarmee kent Nederland een magere traditie op het gebied van de biografie. Toch verschijnen hier de laatste jaren ook steeds meer biografieën.
De meeste mensen die een biografie lezen doen dat over een
persoon die hun interesseert, het maakt dan niet zoveel uit wie de
biografie in kwestie heeft geschreven.
Dat is jammer want voor de kwaliteit en de leesbaarheid van een biografie zijn de kwaliteiten van de schrijver daarvan veel belangrijker dan de kwaliteiten van de beschrevene. Om een voorbeeld te noemen: ik vind Boudewijn Büch als schrijver veel minder interessant dan V.S. Naipaul. Beiden hebben wel een interessant leven geleid, veel gereisd en uitgebreid over die reizen geschreven. De biografie over Büch van Eva Rovers is een genot om te lezen, terwijl de biografie van Patrick French over V.S. Naipaul werkelijk niets interessants bevat (hij staat dan ook niet op deze lijst).
Waaraan moet een goede biografie voldoen?
In de eerste plaats moet een biografie onderhoudend zijn, je leest hem immers voor je plezier.
Verder moet hij relevant zijn. Ik las ooit een biografie over de kunstverzamelaar Peggy Guggenheim die voornamelijk over haar seksleven ging en eentje over de Beatles die erg veel over de financiën ging. Beide biografieën leken mij niet zo relevant, je wilt wat lezen over de activiteiten waarmee mensen beroemd zijn geworden. Ik vind ook dat nogal wat biografieën te veel stil staan bij allerlei details uit het leven van de beschrevene die voor een beter begrip van hun werk niet zo relevant zijn.
De gewenste lengte voor een biografie lijkt mij tussen de 200 en 500 bladzijden met een ideale lengte van rond de 300 bladzijden. Dan kun je de belangrijkste wapenfeiten vermelden zonder al te lang stil te staan bij allerlei niet relevante details. Veel biografen zijn idolaat van hun onderwerp en menen veel meer bladzijden nodig te hebben. Ik noem hier een aantal voorbeelden van biografieën over schrijvers die in mijn ogen een onzinnige lengte hebben en die ik mede om die reden nooit zal gaan lezen:
- Wim Hazeu: Achterberg: 730 blz Lucebert: 975 blz Slauerhoff: 865 blz Vestdijk: 1000 blz
- Onno Blom: Wolkers: 1168 blz
- Willem Otterspeer: Willem Frederik Hermans: 1600 blz
- Nop Maas: Gerard Reve: 2350 blz
- Norman Sherry: Graham Greene: 2300 blz
- Robert Frank: Dostoyevski: 3000 blz
Dit geweld maakt voor mij een bescheiden biografie als die van Jeroen Thijssen over Johannes van Dam des te sympathieker.
Dat is jammer want voor de kwaliteit en de leesbaarheid van een biografie zijn de kwaliteiten van de schrijver daarvan veel belangrijker dan de kwaliteiten van de beschrevene. Om een voorbeeld te noemen: ik vind Boudewijn Büch als schrijver veel minder interessant dan V.S. Naipaul. Beiden hebben wel een interessant leven geleid, veel gereisd en uitgebreid over die reizen geschreven. De biografie over Büch van Eva Rovers is een genot om te lezen, terwijl de biografie van Patrick French over V.S. Naipaul werkelijk niets interessants bevat (hij staat dan ook niet op deze lijst).
Waaraan moet een goede biografie voldoen?
In de eerste plaats moet een biografie onderhoudend zijn, je leest hem immers voor je plezier.
Verder moet hij relevant zijn. Ik las ooit een biografie over de kunstverzamelaar Peggy Guggenheim die voornamelijk over haar seksleven ging en eentje over de Beatles die erg veel over de financiën ging. Beide biografieën leken mij niet zo relevant, je wilt wat lezen over de activiteiten waarmee mensen beroemd zijn geworden. Ik vind ook dat nogal wat biografieën te veel stil staan bij allerlei details uit het leven van de beschrevene die voor een beter begrip van hun werk niet zo relevant zijn.
De gewenste lengte voor een biografie lijkt mij tussen de 200 en 500 bladzijden met een ideale lengte van rond de 300 bladzijden. Dan kun je de belangrijkste wapenfeiten vermelden zonder al te lang stil te staan bij allerlei niet relevante details. Veel biografen zijn idolaat van hun onderwerp en menen veel meer bladzijden nodig te hebben. Ik noem hier een aantal voorbeelden van biografieën over schrijvers die in mijn ogen een onzinnige lengte hebben en die ik mede om die reden nooit zal gaan lezen:
- Wim Hazeu: Achterberg: 730 blz Lucebert: 975 blz Slauerhoff: 865 blz Vestdijk: 1000 blz
- Onno Blom: Wolkers: 1168 blz
- Willem Otterspeer: Willem Frederik Hermans: 1600 blz
- Nop Maas: Gerard Reve: 2350 blz
- Norman Sherry: Graham Greene: 2300 blz
- Robert Frank: Dostoyevski: 3000 blz
Dit geweld maakt voor mij een bescheiden biografie als die van Jeroen Thijssen over Johannes van Dam des te sympathieker.
Roland Huntford: Shackleton (Groot Brittannië, 1985): 697 blz: Uitgeverij Hodder & Stoughton
Adrian Desmond & James Moore: Darwin (Groot Brittannië, 1991): 960 blz: Vertaald door Henk Moerdijk (2008): Uitgeverij Nieuw Amsterdam
A.N. Wilson: Tolstoy (Groot Brittannië, 1988): 572 blz: Uitgeverij Hamish Hamilton
In
zijn jonge jaren zat Tolstoj in het leger, gokte hij en zat hij volop
achter de vrouwen aan. Toen hij trouwde met een veel jongere vrouw moest
zij van hem zijn dagboeken over die jaren lezen zodat zij wist wat voor
man hij was. Zij was geschokt. In later jaren werd Tolstoj een soort
van moraalridder, hij zweerde de drank af, gokte niet meer en preekte
seksuele onthouding. Het leven van Tolstoj heeft Gandhi geïnspireerd tot
zijn theorie van het geweldloze verzet dat later ook door Martin Luther
King is nagevolgd. Maar de invloed van Tolstoj als romanschrijver is
veel groter dan die van hem als activist. Prettig leesbare biografie.
V.S. Pritchett: The Gentle Barbarian: The Life and Work of Turgenev (Groot-Brittannië, 1977): 241 blz: Uitgeverij Vintage Books
James Boswell: The life of Samuel Johnson (Groot Brittannië, 1791): 637 blz: Uitgeverij Collins
Nicolas Shakespeare: Bruce Chatwin (Groot Brittannië, 1999): 591 blz: Uitgeverij the Harvill Press
Alexander Maitland: Wilfred Thesiger (Groot Brittannië, 2004): 528 blz: Uitgeverij Harper Collins
Carolijn Visser: Selma (Nederland, 2016): 284 blz: Uitgeverij Augustus
Eva Rovers: Boud: Het verzameld leven van Boudewijn Büch (Nederland, 2016): 475 blz: Uitgeverij Prometheus
Boris Johnson: De Churchill Factor: Hoe één man geschiedenis schreef (Groot Brittannië,
2014): 367 blz: Vertaald door Conny Sykora (2015): Uitgeverij het
Spectrum: Oorspronkelijk uitgever Hodder & Stoughton
Sara Wheeler: Cherry (Groot Brittannië, 2001): 353 blz: Uitgeverij Cape
Claire Tomalin: Samuel Pepys (Groot-Brittannië, 2002): 378 blz: Uitgeverij Viking
Ik
heb de eerste 2 jaren uit het dagboek van Samuel Pepys gelezen. Ik vond
het maar matig interessant maar om meer over Pepys te weten te komen
heb ik deze biografie over Pepys gelezen. Pepys is vooral bekend
geworden door zijn dagboek over de jaren 1660-1669 dat pas in het begin
van de 19e eeuw voor het eerst werd gepubliceerd. Dit dagboek is vooral
bekend om zijn openhartigheid, niet alleen over zijn werk, zijn
huwelijksleven maar bijvoorbeeld ook over zijn talrijke avontuurtjes met
allerlei vrouwen. Deze biografie geeft een goed beeld van zijn leven en
is goed geschreven.
J.D.F. Jones: Teller of Many Tales (Laurens van der Post) (Groot-Brittannië, 2001): 448 blz: Uitgeverij John Murray
Laurens
van der Post was een Zuid Afrikaanse schrijver wiens boeken voor veel
mensen een bron van inspiratie waren. Zijn biograaf twijfelde aan wat
van der Post in zijn verhalen schreef en over zichzelf vertelde en kwam
na uitgebreid onderzoek tot de conclusie dat van der Post zowat zijn
hele levensverhaal uit zijn duim had gezogen. Dit is dus het
tegengestelde van een hagiografie (= heiligenbeschrijving) waarin de
biograaf na een aanvankelijk enthousiasme steeds meer weerzin voelt voor
zijn onderwerp.
Jeroen Thijssen: Johannes van Dam (Nederland, 2018): 299 blz: Uitgeverij Nieuw Amsterdam
Reacties op deze pagina zijn welkom.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten